Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, september 2011

Teljast lnin fr Bretum og Hollendingum ekki greisla?

frtt Frttablasins kemur fram a sland hafi ekki greitt lgmarkstrygginguna. g ver a viurkenna, a g skil ekki ennan mlflutning. Bretar og Hollendingar kvu a lna slenska tryggingasjnum fyrir essari greislu og san fr greislan fram. Icesave deilan st um hvernig standa tti a endurgreislu essum lnum, .e. vaxtakjr, greislur, lnstmann og byrgir. A halda v fram, fyrst ekki tkust samningar um ofurkjr Breta og Hollendinga, a hafi slenski tryggingasjurinn ekki greitt lgmarkstrygginguna, er besta falli llegur brandari.

Breskir og hollenskir innstueigendur fengu greitt t ekki bara lgmarkstrygginguna, heldur lka vibtartryggingu sem Landsbanki slands hf. tk hj erlendu tryggingasjunum. Mli snst ekki um hvort flk hafi fengi greitt ea ekki, svo miki er vst. Mr snist mli snast um hvernig var greitt.

Alveg fr upphafi, litur bresk og hollensk stjrnvld a au hafi veitt slenska tryggingasjnum ln fyrir lgmarkstryggingunni. Mr vitanlega hefur a ekki breyst. Lni hefur ekki veri afturkalla. Vissulega fr greislan fram gegn um hina erlendu sji, en a var einfaldlega vegna olinmi arlendra stjrnvalda. Ekki tlast ESA til ess a innstueigendur fengju greitt tvisvar. greiningurinn hefur ekki stai um a slenski sjurinn tli a endurgreia lni, a.m.k. veit g ekki til ess. annig a g skil ekki ennan mlflutning ESA, nema nttrulega a vrn slands mlinu hafi veri svo hrikalega slk a hn hafi hreinlega leitt ESA a essari niurstu.


mbl.is ESA bur ekki eftir uppgjri r rotabi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er a ess vegna sem skuldatryggingalagi er 310?

Steingrmur J. Sigfsson sagi hdegisfrttum RV a hann hefi ekki svo miklar hyggjur af hrifum efnahagsrleikans Evrpu sland. Landi vri " miklu skjli eim efnum enda bi a koma sr a mestu t af httusvinu" er haft eftir honum.

g hef svo sem aldrei haft mikla tr skuldatryggingalagi rkisins, en sveiflurnar v segja a lklegast er sland ekki komi af mesta httusvinu. Fyrir nokkrum vikum st a 210 stigum, en er nna komi 310 stig. Einhvern veginn finnst mr a benda til a erlendir fjrfestar hafi ekki eins mikla tr stu slenska hagkerfisins og Steingrmur J hefur.

Or Steingrms minna mig agnargn or Geirs H. Haarde og Ingibjargar Slrnar Gsladttur vor mnuum 2008. Vi vitum ll hvers konar svikalogn a var, sem landi naut , og lklegast arf vindtt ekki a breytast miki til a skjli snist upp andhverfu sna nna.

Satt best a segja vildi g frekar heyra Steingrm J segjast hafa miklar hyggjur af standinu og a slensk stjrnvld su tnum t af v, en a berja sr brjsti yfir skjlinu sem a.m.k. heimilin og fyrirtkin landinu kannast ekki vi. Vi erum a skauta unnum s og enn er langt traustari.


mbl.is sland a mestu af httusvinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sigurjn vkur sr undan byrg - Snilldar afleikur "snillings"

orbjrn rarson, frttamaur St 2, tk alveg kostulegt vital vi Sigurjn . rnason, fyrrverandi bankastjra Landsbanka slands, sem birt er visir.is dag. ar er Sigurjn spurur t mlarekstur slitastjrnar Landsbanka slands hf. gegn honum, Halldri J. Kristjnssyni og Elnu Sigfsdttur. Tvennt stingur augu varandi a sem Sigurjn segir. Anna er a hann skilur greinilega ekki hva felst byrg stu stjrnenda og hitt er a verkferlar bankans hafa veri eitthva meira en lti furulegir.

Furulegir verkferlar

g tla a byrja sara atriinu. Um ln upp litla 19 ma.kr. til Straums byrjun oktber 2008 segir Sigurjn:

Fjrstring metur a, samkvmt reglum, hvort bankinn eigi laust f til a lna og a kemur ekki inn bor bankastjra. eir lnuu essa peninga viku og eftir a veit g ekki hva gerist.

Og um ln til Grettis upp 40 ma.kr. segir hann:

g var sumarfri essum tma, .e eim tma sem mli skiptir. sari stigum mlsins kom g a mlinu til a reyna a leysa r v en a var allt rum tmapunkti. Enda var a innbyggt ferla bankans a a var ekki gert r fyrir a bankastjri vri a vasast einstkum mlum af essu tagi. Landsbankinn var risastrt fyrirtki. Og verkferlar geru ekki r fyrir v a bankastjri kmi a kvrunum eins og a innheimta byrgir.

J, greinilegt er a Landsbanki slands var risastrt fyrirtki, egar ln til eins aila upp 19 ma.kr. er ekki ngu strt til a urfa endanlegt samykki stu yfirmanna. g held g leyfi mr a fullyra, a ll fyrirtki sem g ekki til og lklegast flest nnur hafa repaskiptingu hva varar heimildir starfsmanna til agera, hvort heldur a felst a skuldbinda fyrirtki fjrhagslega ea framkvma eitthva sem hefur varanleg hrif rekstur ea afkomu fyrirtkisins. annig m starfsmaur "glfinu" ekki stofna til neinna tgjalda n samykkis deildarstjra, deildarstjrinn m stofna til ea samykkja tgjld upp segjum 100 s.kr. n samykkis svisstjra, svisstjrinn hefur heimild til a samykkja ea stofna til tgjalda upp segjum 400 s.kr. n samykkis framkvmdastjra og framkvmdastjrinn verur san a leita til stjrnar vegna tgjalda yfir 1 m.kr. (Teki fram a um snidmi er a ra.) En hj Landsbanka slands mtti Fjrstring borga t 19 ma.kr. n akomu bankastjranna vegna ess a bankinn var svo str. (Lklegast voru 50 metrar milli essara aila hsni Landsbanka slands vi Austurstri/Hafnarstrti.) g veit svo sem a tibsstjrinn minn vesturb mtti ekki hreyfa sig ef upphin fr yfir 1 m.kr. og urfti a leita til lnanefndar, annig a skrirng Sigurjns er ekki trverug.

Eitthva er strlega a stjrnun fyrirtkis, ar sem tgreisla sem nam rshagnai ess, fr fram n vitneskju ea samykki sta yfirmanns. Hafi etta veri samrmi vi verkferla, tti mr hugavert a vita hvort eir ferlar hafi veri samrmi vi lg, tilmli Fjrmlaeftirlits og fengi samykki regluvarar bankans.

byrgarleysi Sigurjns

nokkrum stum vitalinu vsar Sigurjn allri byrg fr sr. Fyrst var a fjrstringin sem tti a axla byrgina, san var hann sumarfri og v bar hann enga byrg, loks voru a starfsmenn Bjrglfs sem "hnnuu" bankabyrg fyrir 40 ma.kr. lnum. Til hvers var Sigurjn stli bankastjra, ef a voru alltaf einhverjir arir sem bru byrg? Samkvmt v sem hann segir, geri hann jafnmiki gagn sti bankastjra essum mlum og li prik hefi gert, .e. ekkert.

Auvita bar Sigurjn byrg llum essum mlum. Hann var byrgur gagnvart stjrn og hn gagnvart hluthfum vegna essara mla. annig er a llum hlutaflgum. Engu skiptir hver sr um framkvmd verkinu, byrgin hvlir hj bankastjrunum. Hvers konar aumingjaskapur er etta a varpa byrg yfir ara?

Bara etta einfalda ml, a starfsmenn Bjrglfs (formanns bankastjrnar) "hnnuu" bankabyrg sem var gjrsamlega fullngjandi. Bankastjri me bein nefinu og sem tekur byrg rekstri bankans sns hefi aldrei samykkt byrg sem rynni t nokkrum dgum eftir ln fellur gjalddaga. essi byrg er slkur mlamyndagerningur a a eitt a samykkja hana lsir vanhfi eirra sem a geru. (g reikna me a Sigurjn hafi ekki komi nlgt v, bara einhver nafnlaus undirmaur.)

Snillingur ea llegur stjrnandi

Sigurjni hefur oft veri hampa sem snillingi, en mr finnst hann frekar sanna hi gagnsta essu vitali. Hr er t.d. kostuleg skring:

a voru eir sem hnnuu essa byrg og ess vegna var hn dlti venjuleg. a var ger krafa um byrg en me v a taka vi henni minnkai Landsbankinn httu sna gagnvart stjrnarformanninum. Ml af essi tagi komu ekki inn bor til okkar Halldrs nema einhverjir starfsmenn bankans leituu til okkar me au. a var ekki leita til bankastjra vegna tta daga vanskila einstkum lnum. Bankinn var a str og a var fjldi deilda sem ttu a sj um etta. ess vegna finnst mr undarlegt a hgt s a krefja bankastjrnendur um skaabtur.

essum texta eru nokkur atrii sem lsa llegum stjrnanda:

  1. Starfsmenn Bjrglfs hnnuu gagnslausa bankabyrg og Sigurjn hefi (af snilld sinni) tt a sj gegn um hana.
  2. htta bankans breyttist ekkert gagnvart stjrnarformanni, ar sem byrgin var vita gagnslaus. Ef Sigurjn hefur virkilega veri essi "snilli" sem sagt er, tti hann a sj a.
  3. Ekki var leita til hans ea Halldrs vegna 40 ma.kr. byrga sem greinilega voru haldslausar.
  4. Ekki skal leita til bankastjra, egar byrg upp 40 ma.kr. er a renna t og egar hefur ori greislufall. byrgur bankastjri hefi gengi sjlfur persnulega mli ur en byrgin rann t.
  5. Hann vsar byrg undirmenn sna stainn fyrir a koma fram eins og maur og viurkenna umoralaust a vissulega beri hann byrg mlinu, en hann muni verjast skaabtakrfunni.

Nei, a fer ekki miki fyrir snilld Sigurjns orum hans. Vitali snir mann mikilli afneitun og fltta fr stareyndum. Tilvitnu or lsa treka trlegu vanhfi hans til a gegna starfi bankastjra. tli s hgt a stefna honum fyrir vanhfi?

Teki skal fram a allt sem hr hefur veri sagt um byrg bankastjra, jafnt vi Halldr J. Kristjnsson. eir tveir og san Bjrglfur Thor Bjrglfsson og Bjrglfur Gumundsson bera byrg v klri sem var eim tveimur mlum sem stefnt hefur veri t af. Bjrglfur Thor heldur a vsu, a hann gangi vatni, .e. s syndlaus me llu, en hann hefi ekki veri me alla essar flttur kringum eignarhald flgum snum, nema vegna ess a hann tlai a sna lgin. Haldi hann eitt augnablik, a almenningur essu landi sji ekki gegn um flttur hans, er hann minni "snillingur" en meira a segja Sigurjn og ekki fer miki fyrir "snilld" hans vitalinu sem orbjrn rarson tk vi hann.

A lokum

slensk j hefur mtt ola ng vegna gera (og agerarleysis) stjrnenda, stjrnarmanna og eigenda hrunbankanna. Er hgt a gera einfldu krfu til eirra, a eir htti a ljga a jinni, egar eir eru a skra sna hli mlinu? g hef mikinn huga a heyra eirrar hli mlsins, en vinsamlega htti a hvtvo ykkur af afglpum ykkar. Bjrglfur Thor kemur fram essa daganna og ltur sem hann s syndlaus. Hann fkk bankahruni fangi og a er ekkert honum a kenna. Maur fr luna upp hls a lesa heilaga ritningu BTB. g tri v alveg a skrsla RNA fari ekki alltaf rtt me og oft eru tlkanir byggar sannfringakrafti vimlanda, en ekki stareyndum, en enginn fr mig til a tra v a BTB s saklaus.

byrg fjlmila er mikil. T.d. vitali, eins og v sem vsa er til a ofan. Hvar eru gagnrnu spurningarnar? Af hverju er Sigurjn ekki spurur t a hvers vegna hann hafi samykkt sndarbyrg sem rann t ur en vanskil voru orin ess viri a hafa hyggjur af eim. Hvar er spurningin um yfirmannsbyrg Sigurjns ea hva upphin urfi a vera h til a megi trufla bankastjrana sumarfri. Maur hefur helst tilfinningunni, a mennirnir sem settu jina hausinn fist ekki vitl nema um drottningarvitl s a ra. Banna a spyrja alvru spurninga. Banna a sauma a vimlandanum. Banna a reka sannleikann upp nasir vikomandi vegna ess a hann gti fengi blnasir.

Sjlfur var g Silfri Egils sl. sunnudag. Me mr panel var Magns Orri Schram, ingmaur Samfylkingarinnar. Hann tk upp v a segja alls konar trllasgur, sem hann vildi sannfra jina um a vri sannleikanum samkvmt. v miur fyrir Magns var g arna lka og g ekkti sgurnar betur en hann. Hans tgfa var dapurleg hlirun sannleikans og annig er a v miur of oft. jin vill ekki a a s logi a henni. Hn vill sannleikann hversu hraneskjulegur sem hann er. Mean sannleikurinn er ekki uppi borinu, verur haldi fram a grafa eftir honum. leiinni verur grafi undan trverugleika ansi margra jflaginu. Er ekki betra a koma hreint fram um hva gerist og hva er a gerast, en a halda essu bulli fram?


Meira af afskriftum gmlu bnkunum og yfirfrslu lnanna til eirra nju

Undanfarin r hef g miki rtt og rita um "afslttina" sem nju bankarnir fengu af eim eignum sem eir tku yfir fr gmlu bnkunum og tilraunir nju bankanna til a nota ennan "afsltt" til a ba sr til hagna nt og framt. v meira sem g hugsa um etta, verur etta frnlegra.

Stareynd mlsins er s, a krfuhafar gmlu bankanna voru vingair til a stta sig vi mikla niurfrslu eigna vi flutning eirra til nju bankanna. essu er lst tarlega skrslu fjrmlarherra um endurreisn bankakerfisins. ar er greint fr v a eignir voru metnar af bum ailum og talsvert bar milli ea um 320 ma.kr. kvei var a bkfra eignirnar nju bnkunum lgra matinu, sem var um 1.880 ma.kr. stainn var krfuhfunum lofa a kmi ljs a viri eignanna reyndist meira en nera mati, fengju eir greitt meira, en aldrei meira en efra mati, sem var um 2.204 ma.kr., og san hlutdeild hagnai bankanna. Lgmarkslkkun eignasfnunum sem fra tti yfir, samkvmt essu mati, var v 1.796 ma.kr. og hmarkshkkun 2.120 ma.kr.

gst 2009 spurist a t til krfuhafa, a nju bankarnir tluu ekki a lta afslttinn ganga til viskiptavina sinna nema a undangenginni tarlegri skoun v hva vri raun hgt a innheimta og tti greinilega a freista ess a kreista hverja einustu krnu t r lntkum. a tti sem sagt a nota eina afer vi a meta sfnin hj gmlu bnkunum og ara hj nju bnkunum. Mnar heimildir segja mr a mjg hafi foki erlenda krfuhafa sem hafi vilja ganga fr eim samningavirum sem voru gangi, enda hafi eim veri talin tr um a lntakar stu ekki undir greislu- og skuldabyrinni og yrftu a f verulega niurfrslu hfustlum lna sinna.

Matsaferin

egar lnasfn gmlu bankanna voru metin, var a gert annig a viskiptavinum var skipt rj hpa og arar eignir settar ann fjra. Ea eins og segir bls. 18 skrslu rherra:

Langveigamesti hluti eirra eigna sem yfirfrar voru til nju bankanna voru tln til innlendra viskiptamanna. essum tlnum var matinu skipt rj meginflokka: (i) Ln til strra fyrirtkja, en str fyrirtki voru skilgreind sem ailar me 2,5 ma.kr. ea hrri heildarlntkur, (ii) ln til smrra og mealstrra fyrirtkja (iii) ln til einstaklinga og (iv) arar eignir og skuldir. Strri fyrirtki voru metin hvert fyrir sig en minni fyrirtki og einstaklingar mynduu einsleita hpa ar sem mati byggist rtaki og kvenum forsendum um lnaflokkana.

Meginaferin vi mati er nviring vntu framtargreislufli eignanna. essu fylgir a setja arf fram forsendur um fjlmarga tti varandi hina msu eignaflokka. tilfelli tlna urfti a meta getu skuldarans til a greia skuld sna og taka meal annars tillit til lka greislufalli og tapi vi greislufall, vexti mismunandi myntum og vaxtalag bankans, EBITDA margfaldara, vermti vea svo sem fasteigna og fiskveiikvta svo eitthva s nefnt.

Endurskounarfyrirtki Deloitte LLP London var fengi til verksins og aljlega rgjafafyrirtki Oliver Wyman var fengi til a meta aferir Deloitte. En nju bankarnir geru lka sitt mat ea eins og segir skrslunni bls. 20:

Ennfremur hfu nju bankarnir gert sitt eigi mat sem hluta af tlunum eirra um enduruppbyggingu og sem innlegg samningavirur. Endanlegt mat bankanna var endanum nera bili verbils Deloitte, en mat krfuhafa efri mrkum. Mat hins ha matsmanns var v raun samykkt af bum samningsailum sem vimi eim samningavirum sem hnd fru.

Niurstaan var matsbil fyrir eignir ar sem neri mrkin voru 1.880 ma.kr. og efri mrkin 2.204 ma.kr. fyrir bankana heild. Fyrir hvern banka fyrir sig hljp etta bil 95 til 131 ma.kr. samkvmt skrslu rherra.

Nju bnkunum fannst essi niurstaa hafa fr me sr mikla vissu ea eins og segir skrslunni bls. 21:

Telja yri a viri millifrra eigna vri mjg visst og erfitt a meta ljsi elis eignanna og rkjandi efnahagsstands.
Lgmarksendurheimtur voru taldar bilinu 35-55% af nafnveri eftir bnkum. Nju bankarnir stu v frammi fyrir verulegum skorunum vi fjrhagslega endurskipulagningu lnasafnanna og tilheyrandi rekstrarvissu v sambandi.
Ef forsendan um sanngjarnt markasviri ea svokalla “through the cycle view” sem FME kva a notu yri myndi bregast, vri verulega kerfislg htta flgin lnasfnunum. S nlgun vi mati var talin elilegri en einhverskonar sjnarmi neyarslu (“fire sale”).

Niurstaa fengin me samningum

Eins og gefur a skilja voru uppi skiptar skoanir um niurstuna. Eftir a Deloitte skilai af sr hfust v samningavirur, ar sem fulltrar nju bankanna og stjrnvalda voru ru megin borsins en skilanefndir og fulltrar krfuhafa hinum megin. Mesti greiningurinn var um nettvermti yfirfrra eigna, .e. hve miki gmlu bankarnir yrftu a niurfra eignirnar snum bkum ur en r vru fluttar yfir nju bankana. Um etta segir skrslu fjrmlarherra bls. 29:

Ljst var tali upphafi a erfitt myndi reynast a n samningum um eitt kvei nettvermti. ha mati me snu verbili vermati hvers banka styrkti etta sjnarmi. v var tali litlegast a breyta uppgjrinu sem fyrirhuga var me einfldu skuldabrfi fjlttari fjrmlagerning ar sem hin endanlega greisla fyrir yfirfrar eignir fri eftir v hversu miki kmi t r eim eignum a lokum. Hugmyndin var a krfuhafar fengju til sn hi endanlega vermti yfirfru eignanna me skilyrtu vibtarskuldabrfi sem gefi yri t sar.

San segir bls. 30:

Vi samninga um endurgjald fyrir tlnin var fari niur nestu mrk Deloitte-matsins og annig reynt a gira fyrir a httur sem tengdust lnasfnunum myndu reynast nju bnkunum ofvia. Ef betur gengi myndi hins vegar vera greitt formi aukins vermtis hlutabrfa ea tgfu vibtarskuldabrfa eins og ur er raki.

Gengistrygg ln afskrifu um meira en helming

Einn vissutturinn var varandi gengistrygg ln. Menn virtust tta sig v vi samningabori a hi mikla fall krnunnar leiddi af sr rf a fra vermti essara lna niur. Niurstaan var a fra essi ln niur um meira en helming ea eins og segir skrslu rherra:

..Um a leyti sem endanlega var gengi fr samningum vi gmlu bankana heyrust raddir um a gengistrygging lna kynni a vera lgmt. a atrii var eim tma umdeilt meal lgfringa og algjrlega raunhft a mehndla ll slk ln sem lgmt samningunum. Bent var a ll gengistrygg ln hefu veri afskrifu um meira en helming vi yfirfrslu eirra til nju bankanna..

J, gengistrygg ln voru afskrifu um meira en helming mia vi stu eirra oktber 2008. Ef skoa er mealgengi valinna gjaldmila oktber 2008 kemur eftirfarandi ljs um yfirtkugengi lnanna:

USD 46,7 kr.

GBP 82,0 k.r

EUR 65,5 kr.

CHF 41,1 kr.

JPY 0,428 kr.

Reikni n hver og einn hvaa gengi lnin eirra voru tekin yfir og hva bankinn er a krefjast dag. Teki skal fram a etta eingngu vi ln slandsbanka, Arion banka og Landsbankanum. Lntakar rum fjrmlafyrirtkjum vera v miur a stta sig vi venjulegt gengi.

S etta gengi nota, kemur ljs a nr undantekningarlaust er a umtalsvert undir lntkugengi, annig a svo a lnin hafi me dmum Hstarttar veri fr yfir slenskar krnur fr lntkudegi, er nju bankarnir a koma t pls! Hinir afturvirku Selabankavextir eru v hrein gjf til bankanna riggja.

Mia vi etta er me lkindum a nju bankarnir skuli vera a innheimta lnin mia vi uppreiknaan hfustl me gengi dagsins, egar gmlu bankarnir afskrifuu lnin um meira en 50% hj sr. En meira um etta sar.

Ln stofnaefnahagsreikningi

Me ofangreinda niurstu huga voru ln viskiptavina fr yfir stofnefnahagsreikninga nju bankanna alls 1.463 ma.kr. Hafa skal huga a stofnefnahagsreikningur bankanna reyndist um 800 ma.kr. lgri en r tlur sem veri var a vinna me matinu sem fjalla er um a ofan. a hefur augljslega fr me sr a tlur eru ekki fullkomlega samanburarhfar, en ar kemur svar fjrmlarherra til Gulaugs rs rarsonar nna september til hjlpar. Samkvmt svarinu voru ln sem bkfr voru 1.247 ma.kr. vi hrun Landsbanka slands fr niur 661 ma.kr. vi yfirfrslu Landsbankann/NBI hf., ar af voru ln einstaklinga afskrifu um tplega 79 ma.kr. r 237,4 ma.kr. 158,4 ma.kr. ea 33,3% og ln fyrirtkja voru afskrifu um 506,7 ma.kr. r tpum 1.004 ma.kr. 497,4 ma.kr. ea 50,5%. Lnin eru einni tlu hj Glitni/slandsbanka, .e. Glitni stu ln til viskiptavina 905 ma.kr., en me niurfrslu upp 419,6 ma.kr. enda au 482,6 ma.kr. stofnefnahagsreikningi slandsbanka ea 46,3% lkkun. Uppgjri milli Arion banka og Kaupings er eitthva huldu samkvmt svari fjrmlarherra, en er gott a hafa ggn annars staar fr. Arion banki gefur upp a ln viskiptavina hafi 324,7 ma.kr. 22. oktber 2008. Vi essa tlu arf san a bta um 80 ma.kr. sem eru ln flutt til bankans janar 2010, annig a yfirfrsluviri lnasafnanna er um 405 ma.kr., en samkvmt Creditors' Report slitastjrnar bankans fr v febrar 2009, voru ln sem bkfr voru hj Kaupingi 1.410 ma.kr. fr yfir til Nja Kaupings me 954 ma.kr. niurfrslu ea 67,7% afskriftum. Mismunurinn er 456 ma.kr. sem er umtalsvert hrra en eir 324,7 ma. sem Arion gefur upp. essi munur skrist annars vegar af eignum sem frar voru til baka til Kaupings ur en endanlega var gengi fr stofnefnahagsreikningi nja bankans. Alls var bkfrt viri essara eigna 190 ma.kr., en raunviri eitthva minna. Hins vegar m rugglega rekja etta til lna sem Eignasafn Selabanka slands tk yfir og voru ekki frar til bankans fyrr en janar 2010, eins og ur segir.

Niurfrslan fr fram hj gmlu bnkunum

Ljst er af rsreikningum nju bankanna riggja, a eir tku vi niurfrum eignasfnum, hvort heldur um var a ra tln til viskiptavina ea arar eignir. a er strmerkileg fjrmlastarfsemi a taka vi lni sem frt hefur veri niur af rum lgaila um 50% og hkka a san strax aftur um 100%, eins og gert var vi gengistryggu lnin. Ef mitt ln (svo dmi s teki) var afskrifa um 50% af Landsbanka slands hf., ir a a skuld mn vi bankann hefur lkka sem v nemur. Hvernig getur NBI hf., nna Landsbankinn hf., sagt a skuld mn s breytt mia vi stu lnsins ur en Landsbanki slands hf. (ea skilanefnd hans) kva a fra a niur um 50%? hvaa lagasto hvlir s kvrun Landsbankans hf. a lta sem afskrift annars lgaila krfu mig hafi ekki fari fram? Er a yfir hfu lglegt? Vissulega fkk g aldrei tilkynningu um a lni hafi veri afskrifa sem essu nemur, en r upplsingar hafa veri notaar samningum opinberra aila (fjrmlaruneytisins) vi slitastjrn bankans og krfuhafa hans. Afskriftin er v stareynd en ekki frilegur tilbningur.

Sama gildir a sjlfsgu um ll nnur ln Landsbankans og san ln hinna bankanna. Hvernig getur ni bankinn liti framhj afskriftum sem annar lgaili framkvmdi bkhaldi snu og rukka lnin eins og s afskrift hafi ekki tt sr sta? Teki skal fram a g er ekki a tala um afskriftir sem sannanlega fru fram nja bankanum, heldur eingngu r sem fru fram eim gamla. Og til a vera algjrlega sanngjarn, er g til a fara 15% upp fyrir efri mrk mati Deloitte lnasfnunum, en krfuhafar bankanna fllust au sem neri mrk vntanlegs taps sns. Krfuhafarnir fengju v sitt og bankinn hldi 15% eftir til a jafna t, ar sem sumar skuldir innheimtast ekki eins vel og gert var r fyrir matinu.

Eignarrttur krfuhafa

Stjrnarlium hefur veri trtt um eignarrtt krfuhafa gmlu bankanna. Hfum huga a samkomulag nist milli krfuhafa og nju bankanna um efri og neri mrk viri eigna sem fluttust yfir nju bankanna. Erlendir krfuhafar samykktu ar me a endurheimtur eirra takmrkuust vi essi mrk a frdregnum innstum sem einnig frust yfir. eir eiga v enga krfu nju bankana um fram efri mrk vermati eignanna. .e. allt sem er umfram efri mrkin hefur veri endanlega afskrifa bkum gmlu bankanna, hverjar sem heimtur nju bankanna vera. A lta afskriftir samkvmt efra vermati Deloittes renna til lntaka, er v nokkurn veginn n httu fyrir nju bankana. Drgum 15% fr eirri upph og httan er hverfandi.

g efast um a nokkur dmstll muni fallast mlshfun krfuhafa gmlu bankanna, ef nju bankarnir myndu lta 85% af afskriftum mia vi lgri afskriftatluna renna til lntaka. Enda m spyrja hverjum tti krfuhafinn a stefna? Fulltrar krfuhafa undirrituu samkomulag um uppgjr milli nju og gmlu bankanna, gmlu bankarnir eignuust hlutdeild tveimur bnkum af remur og nju bankarnir geru upp vi gmlu bankana samrmi vi samkomulagi. Hvorki gmlu bankarnir n krfuhafar eiga krfu lntakann, annig a eir vru v ekki ailar a mli sem hfa vri gegn lntakanum. g spyr vi aftur: Hverjum ttu krfuhafar a stefna til verja eignartt sinn?

Anna hvort leirtta lnin ea skattleggja endurmat sem leiir til hkkunar

g s ekki nema tvr leiir t r essari furulegu stu. nnur er a nju bankarnir skili viskiptavinum snum eim afskriftum sem gmlu bankarnir reynd veittu eim. Hin er a skattleggja endurmat lna sem leiir til hkkunar viri eirra bkum nju bankanna umfram hrra mat Deloitte vikomandi lni. g er binn a fara yfir rttleysi bankanna til ess a innheimta a sem annar aili hefur egar afskrifa, en tli eir ekki a vira kvrun fyrri eiganda lnsins, er ekkert anna en a setja 100% skatt hkkun sem nju bankarnir tla a skja til lntaka. Hkkun sem er eingngu tla a skila bankanum hagnai.

Gengistryggi hryllingurinn

Grfast essu llu finnst mr nttrulega, a gmlu bankarnir hafi afskrifa gengistrygg ln um 50% mia vi stu eirra oktber 2008, en nju bankarnir lti sem essi afskrift hafi ekki tt sr sta. Til a krna vitleysu, var ingi plata til a setja lg sem btti stu bankanna enn frekar. stainn fyrir a f samningsvexti af 50% uppharinnar (mia vi stuna oktber 2008), f eir Selabankavexti hrri tlu allan lnstmann. g vona a ingmenn fi slmar martrair, egar eir tta sig v hve illa eir voru platair. Og bulli FME og S fyrra sumar, a gengisdmar Hstarttar myndu gna fjrmlastugleika landinu. Hvernig gat a gna stugleikanum, egar lnin hkkuu bkum bankanna vi dminn og ar me jukust vaxtatekjur eirra? Stundum held g a anna hvort s flk, sem heldur fram svona bulli, ekki me fullu viti ea a a veit nkvmlega hva a er a gera og tekur vsvitandi tt blekkingunni. S hluti af spillingunni.

Svona lokin

g ver a viurkenna, a g er orinn kaflega reyttur v, a stjrnvld telja a vera hlutverk sitt a standa blekkingum. Skiptir a ekki mli hvort um er a ra efnahags- og viskiptarherra, fjrmlarherra ea forstisrherra, ingmenn Samfylkingarinnar ea VG, Selabanka slands ea Fjrmlaeftirliti. essir ailar vita allt a sem g hef skrifa essari frslu (kannksi ekki allir ingmennirnir, en hinir gera a). Mr finnst a silegt af essum ailum a standa eim blekkingu og beinu lygum sem eir hafa teki tt . Meira a segja AGS sagi a lengra mtti ganga leirttingu lna einstaklinga og fyrirtkja.

er g lka orinn reyttur v andvaraleysi sem er meal fjlmilanna vegna essa mls. Vi sem barist hfum fyrir rttltinu erum litin kvabbarar og ngjuseggir, egar a eina sem vi erum a fara fram , er endurreisn siferis, a lntakar njti afskrifta sem sannanlega fru fram hj gmlu bnkunum, a nju bankarnir komi fram vi viskiptavini sna sem einmitt a en ekki peningakr.

essum pistli er ekkert sem er rangt. Einstaka tlur geta veri rlti nkvmar, en r eru allar leiddar af opinberum ggnum. Blekkingarnar eru r sem g lsi. Aferir bankanna eru r sem g lsi. Svikin eru au sem g lsi. Kannski er jin bara orin svo lei umrunni, a hn nennir ekki lengur a hlusta ea bin a heyra lygina svo oft, a hn er farin a tra henni sem sannleika, en lygi er lygi sama hversu oft hn er endurtekin.


Silfri dag

Lklegast hafa einhverjir teki eftir v a g var gestur hj Agli Helgasyni Silfrinu dag. Upptkur af ttinum er hgt a sj vef RV - Silfur Egils Vettvangur dagsins - og facebook su Lru Hnnu Einarsdttur - Fyrstu klippurnar.

g vil taka a fram, a mr vitanlega hafa hvorki Arion banki n slandsbanki eigna sr opinberlega afskriftir sem voru framkvmdar hj Kaupingi og Glitni. Landsbankinn er einn um a - a g best veit. Gagnrni mn beinist heldur ekki a framsetningu upplsinga rs- og rshlutareikningum bankanna. Reikningarnir endurspegla 100% ann skilning minn a lnasfn gmlu bankanna voru fr niur um tugi prsenta UR en au voru fr til nju bankanna og stofnefnahagsreikningi nju bankanna eru au fr inn essu niurfra viri. Gagnrni mn beinist a v hvernig reynt er a blekkja almenning me trllasgum um afskriftir hj nju bnkunum. Trllasgur sem sagar eru af Samtku fjrmlafyrirtkja, Fjrmlaeftirliti og stjrnmlamnnum.

Efnahags- og viskiptarherra hefur tvisvar gefi Alingi svr um meintar afskriftir nju bnkunum fyrir rin 2009 og 2010. Upplsingarnar hefur hann fengi fr Fjrmlaeftirlitinu. Samkvmt eim voru afskriftir til einstaklinga og fyrirtkja 503 ma.kr. essi tv r. etta er grarlega h upph og tti hn v a vera berandi reikningum bankanna. En hn er a ekki. Hn er raunar hvergi sjanleg heild en einhvern hluta hennar m finna ar.

Finnst essi tala bkum gmlu bankanna fyrir essi tv r? Nei, hana er ekki a finna ar heldur. stan er einfaldlega s, a afskriftirnar voru framkvmdar oktber og nvember 2008 um a leiti sem nju bankarnir voru stofnair. Viskiptavinirnir fengu bara ekki a vita af vi fyrr en sar, a essar afskriftir fru fram.

Magns Orri talai um a ln heimilanna hafi fari yfir me 28% afsltti og inni v vru gengistryggu lnin. Rtt er a gengistryggu lnin voru ar inni, en 28% afslttur af lnasfnum heimilanna gerir umtalsvert hrri tlu en r 120 ma.kr. sem SFF segir a "afskriftir" vegna dma Hstarttar og laga nr. 151/2010 hafi numi. Samkvmt upplsingum bi Selabanka og AGS var bkfrt viri lna heimilanna um 806 ma.kr. gmlu bnkunum 30. september 2008. 28% af eirri tlu er 225,7 ma.kr. Auk ess fara essar 120 ma.kr. ekki saman vi upplsingar fr FME lok jn 2010 um hrif dma Hstarttar eignir bankanna. essu til vibtar er rtt a nefna, a AGS bannai nju bnkunum a fra upp gengishagna gengistrygg ln og var gengishagnaur aldrei frur sem tekjur reikningum bankanna, heldur frur jafnum vararreikning.

Krfuhafar og eignarttur

Efnahags- og viskiptarherra hefur veri trtt um a dmstlar hafi vari eignarrtt krfuhafa. Magns Orri Schram tk etta ml upp Silfrinu dag. Mli er a ekki hefur veri deilt um eignarrtt eirra krfuhafa sem dmar hafa fjalla um. hvorugu tilfellinu tti einhver af bnkunum remur aild a eim dmsmlum. a hefur v ekkert reynt eignarrtt nju bankanna gagnvart krfum sem eir fengu lkkuu viri. Sparisjur Vestmannaeyja, sem var aili a ru mlinu, hefur ekki fengi til sn a hluta afskrifaar krfur. Sama vi Frjlsa, SPRON, Sparisj Suur-ingeyinga og fjlmargar arar fjrmlastofnanir. Einu tilfellin ar sem fjrmlafyrirtki hefur keypt krfur me affllum er etta me nju bankana.

mli Sparisjs Vestmannaeyja tti a fella niur krfu og leitai sjurinn v til dmstla til a lta reyna stu byrgarmanns. Hva varar ln heimila og fyrirtkja hj nju bnkunum, er krafan lifandi en upph hennar var lkku af gmlu bnkunum. a er v ekki veri a ganga krfurtt og ar me ekki eignarrtt, heldur eingngu veri a benda a fyrri eigandi krfunnar fri hana niur ur en nr eigandi tk vi henni. Mr er lfsins mgulegt a skilja a nr eigandi eigi rkari rtt dag, en gamli eigandinn fri honum vi yfirtku krfunnar. A.m.k. s g ekki hvernig slk gettarkvrun nja eigandans um a hkka krfuna aftur umfram kaupver geti skapa honum aukinn eignarrtt. Krafan var framseld til hins nja eiganda me afsltti og eignarrtturinn hltur a takmarkast vi upph sem nr krfuhafi keypti krfuna .

Kannski er g a fara t ma me essum rkstuningi, en hugsanlega vri rtt a lta reyna a hj slitastjrn gamla bankans, a hann gefi hreinlega t yfirlsingu til mn sem lntaka, a lni mitt hafi veri frt niur um svo og svo mrg prsent oktber 2008. Samkvmt skrslu fjrmlarherra um endurreisn bankanna og samkvmt rskuri Fjrmlaeftirlitsins fr 14. oktber 2008, var a einmitt gert.


Arsemi af tleigu er oft of lg, en hver er stan

g reikna me v a eir sem stai hafi tleigu hsni hafi einum ea rum tma tta sig v a arsemi eirra af hinu tleiga hsni er ekki s sem eir hldu. En hver er stan? Sumir halda v fram a hsnisver urfi a lkka um jafnvel 50% svo a borgi sig a leiga r hsni mia vi nverandi leiguver, arir segja a leiguver urfi a hkka og san eru eir sem benda a lnakjr su hreinlega ekki ngu g. g velt v fyrir mr hvort a hsnisver s vandamli og rttara s a horfa til hsniskostnaar, .e. kostnainn vi a eiga hsni, og leiguvers.

Hsnisver og leiguver

g ver a viurkenna, a mr finnst vera viss rkvilla v a fasteignaver s of htt fyrir leigumarkainn, g s sammla v a leiguver hafi ekki alltaf stai undir v veri sem er fasteignum.

Fyrst er a spyrja: Er fasteignaver of htt?

Hvaa ttir ra fasteignaveri? eldra hsni eru a markasastur og egar g tala um "eldra hsni", g vi hsni ar sem tti a vera bi a afskrifa stran hluta byggingarkostnaar, .e. upprunalegur byggingarkostnaur hefur ekki hrif ver fasteignarinnar. nrra hsni er a byggingarkostnaur og fjrmgnunarkostnaur vegna framkvmdanna. g ekki a eigin skinni a byggingarkostnaur getur sveiflast miki. Eftir innkomu Mrbarinnar grfvrumarka, t.d. lkkai ver flestum nausynlegum byggingavrum allverulega. Sama gerist egar Hsasmijan var undir eignarhaldi eins af bnkunum, var eins og menn gtu lkka ver verulega og var oft hgt a gera g kaup. Laun inaarmanna hafa sustu mnuum fari hkkandi aftur eftir a au snarfllu eftir hrun. Mergur mlsins er a byggingarkostnaur er sveiflukenndur og a getur hreinlega veri hendingu h hver kostnaurinn er vi tv nnast eins hs sem standa hli vi hli og eru bygg svipuum tma. Hva sem v lur, fer essi kostnaur a jafnai hkkandi.

Ef ekki er hgt a lkka byggingarkostna, er tmt ml a tala um a ver nbygginga s of htt, nema nttrulega veri s a okra kaupendum. er spurning hvort markasver s of htt. Va t um land er markasver pari vi ea lgra en fasteignamat vi komandi hsnis. eim stum er vart hgt a tala um of htt fasteignaver, ar sem fasteignamat m.a. a endurspegla endurbyggingarkostna eignarinnar a frdregnum afskriftum mia vi aldur hsnisins. Hvernig er me markasver Reykjavkursvinu? a er eins misjafnt og hverfin eru mrg og v erfitt a segja til um hvort ver einu hverfi s of htt ea of lgt.

er a fjrmagnskostnaurinn. Fyrir framkvmdaraila, getur muna miklu hvort framkvmdirnar eru fjrmagnaar 3,75% vertryggum vxtum, eins og slandsbanki bur eim sem voru ur me gengistrygg ln, ea 11% yfirdrttarvxtum eins og eir sem taka brunarln urfa gjarnan a greia. Fjrmagni tveir byggingarailar 40 m.kr. framkvmd annars vegar kjrum slandsbanka og hins vegar me brunarlni, er rlegur kostnaarmunur 2,9 m.kr. Annar ailinn arf v lklega a selja hs sem tekur 24 mnui byggingu um 10% hrra veri en hinn.

Kostnaur af leiguhsni og arsemi

a sem a ra leiguveri er annars vegar kostnaur leigusalans af hsni og hins vegar markasver leigunnar. Ver fasteignarinnar ekki a skipta ar neinu mli, ar sem leigusalinn hsni fram, svo a a s leigt t. Hkki ver fasteignarinnar ea lkki er a hagnaur ea tjn fasteignareigandans af v a eiga hsni, en er gjrsamlega vikomandi v hvort hann hafi tekjur af v a leiga hsni t. Vissulega hefur fasteignaver hrif rf eigandans til arsemi tleigu hsni, en a veltur ekki sur skuldsetningu hsnisins og fjrmgnunarkostnainum.

Hver er kostnaurinn sem leiga a standa undir? mnum huga er a kristaltrt, .e. kostnai af rekstri eignarinnar. Og er nsta spurning: Hver er kostnaurinn af rekstri eignarinnar? stuttu mli er a nafnvextir lna, skattar, tryggingar og vihald fasteignarinnar. San er spurning um almennan rekstrarkostna bor vi hita, rafmagn, rif, rekstur hsflags o.s.frv. Almennt er greitt srstaklega fyrir almennan rekstrarkostna og hann v ekki tekinn inn leiguver. Af v sem eftir er, er fjrmagnskostnaurinn mikilvgasta mli. Spurningin er nefnilega ekki bara af hvaa fjrmagni a greia slkan kostna, heldur ekki sur undir hvaa hluta vaxtanna leigutakinn a standa.

einhverjum tmapunkti eignaist leigusalinn hin tleigu eign. Gefum okkur a hann greii 5% vexti af eim lnum sem tekin voru og eignin hafi kosta 20 m.kr. sem a fullu hafi veri teki a lni. Lni var vertryggt og hefur v hkka um 6% ri fr lntkudegi. Hvort telst a til rekstrarkostnaar eignarinnar a verblgan hafi veri 6% ea telst a til stofnkostnaar? Svari vi essari spurningu getur ri rslitum um a hvort arsemi fst af leigunni ea ekki. Frum millileiina og ltum verbtur vexti falla undir rekstrarkostna en verbtur afborganir falla undir stofnkostna. er tlast til a leiguver standi undir 5% af 20 m.kr. ea 1.000.000 kr. ri vertryggt t leigutmann pls skattar, tryggingar og vihald. Gefum okkur a skattarnir su 150.000, tryggingar 50.000 og vihaldskostnaur 1%. ar me arf rleg leigugreisla a nema 1.400.000 kr. auk eirrar arsemi sem krafist er. Hfum huga a arsemin reiknast ofan 1,4 m.kr. en ekki ver hsnisins, .a. 5% arsemi er 70.000 kr. og 10% arsemi gerir 140.000 kr.

Koma breytingar fasteignaveri leigutaka vi?

N hkkar hsni veri, a hkka leiguna? Bara a v leiti sem hrra markasver breytir kostnainum sem leigusalinn hefur af hsninu. Hrra markasver breytir ekki upph hvlandi lna, en lklegast gtu skattar, tryggingar og vihaldskostnaur hkka. N tekur leigusalinn ntt ln og setur hi tleiga hsni a vei, a hkka leiguna? Nei, ar sem hi nja ln er flun leiguhsnisins vikomandi.

Markasver leiguhsnis hefur eingngu hrif leiguver egar hsni er keypt. Ef leigutaki a greia fyrir verbreytingar hsninu, vri elilegt a hann eignaist hlut hsni. Svo er almennt ekki og v er markasver fasteigna leigutakanum vikomandi.

Hva me arsemi eiginfjr?

mrgum tilfellum leggur leigusalinn til eigi f vi kaup fasteigninni. A sjlfsgu arf hann a reikna sr vexti af v framlagi. Elilegt er a a s a sama og vaxtakostnaur vegna eirra lna sem eru tekin. dminu a ofan eru a 5%, auk arsemiskrfunnar. a sem sagt ekki a skipta mli hvernig hsni er fjrmagna upphafi, .e. me eigin f ea lnum, elilegt er a gera smu vxtunarkrfu allt fjrmagn. Ekki skiptir v mli hvert eiginfjrhlutfalli er ea a breytist mia vi upphaflegt kaupver eignarinnar.

N hkkar markasver eignarinnar og eigi f eykst, a a breyta einhverju? essu svarai g a ofan: Eingngu a v leiti sem skattar, tryggingar og vihaldskostnaur hkkar. A ru leiti er markasveri tleigunni vikomandi.

Er arsemin of lg og hva er til ra?

rsll Valfells komst a eirri niurstu um daginn, a ver fasteignum vri of htt til ess a hgt vri a n viunandi arsemi af leigutekjunum. g strlega efast um essa fullyringu. Eins og g bendi a ofan, er kostnaurinn af 20 m.kr. b mia vi 5% nafnvexti um 1.400.000 kr. ri. Btum vi 10% arsemi og fer talan upp 1.540.000 kr. ea 128.333 kr. mnui. Hvort essi upph fst fyrir bin rst lklegast af str hennar og stasetningu. 20 m.kr. er eins og rahs Lindahverfi Kpavogi kostai fyrir 10 rum, einblishs sumum hverfum Hafnarfjarar, riggja herbergja b vestari hluta Reykjavkur og 4-5 herb. b austari hluta borgarinnar. Frum okkur fram til 2006 og fkkst ekki miki fyrir 20 m.kr., en 1996 var hgt a gera mislegt fyrir 20 m.kr., svo sem einblishs va borginni og flottar bir besta sta miborg Reykjavkur.

Kaupri og tegund fasteignar rur annig miklu um hvort leigusalinn er a f sttanlega arsemi af tleigunni, en a sem rur mestu eru vaxtakjr og vxtunarkrafa. 1% breyting til lkkunar vxtum lna og ar me vxtunarkrfu gerir heilan helling. Lkkun vaxta r 5% 4% er 20% lkkun fjrmagnskostnaar.

En hvernig greiir leigusalinn niur lni?

venjulegum rekstri, greiast ln niur af fjrmunum fr rekstri, en dragast ekki af rekstrarkostnai. Leigusalinn er smu stu. Fjrmunir fr rekstri, .e. s peningur, sem ekki er notaur til a greia rekstrarkostna, er notaur til a greia afborganir hvlandi lna. Hve h essi upph er rst af vxtunarkrfunni, eiginfjrhlutfallinu og nttrulega leiguveri. Mergur mlsins er a leigutakinn ekki a sj um a greia afborganir lna leigusalans. Ef a vri mli, vri hreinlegast a leigusalinn sendi bara greisluselana beint til leigutakans. Hins vegar m bast vi v a leigusalinn geri r fyrir afborgunum arsemiskrfu sinni. tlist leigusali bi til ess a f pening vasann og a eiga fyrir llum afborgunum, egar skuldsetning er h, verur hann a sjlfsgu a hkka leiguna enn frekar.

Er markasver leigu of lgt ea fasteignaver of htt?

g er viss um a allir leigusalar vilja f hrri leigu og finnst v markasver leigu of lgt. Einnig er g viss um a allir kaupendur hsnis vildu gjarnan geta keypt lgra veri. etta skipti mli, fer ekkert milli mla a tvennt skiptir mestu mli: Eiginfjrhlutfall vi kaup fasteignarinnar og fjrmgnunarkostnaur.

Leigusali sem greiir 5% vexti og er me 100% skuldsetningu arf meiri lagningu ofan rekstrarkostna en s sem greiir 3% vextir og lagi upphafi fram 50% af kaupverinu. S fyrri fr lklega ekki mikla fjrmuni fr rekstri til a greia niur afborganir nema lagning s ess meiri. Markmi beggja er standa undir skuldbindingum snum vegna hsnisins, sem felst v a geta greitt fastan kostna vegna ess og eignast sfellt strri hlut hsninu.

mgulegt er a svara v hvort markasver leigu s of lgt ea fasteignaver of htt, ar sem a veltur svo miki rum ttum. g held samt a a s alveg hreinu, a vntanlegur leigusali sem kaupir eign me hrri skuldsetningu og me lk vaxtakjr, hann mun lklegast vera me tap rekstrinum a.m.k. fyrst um sinn. Hvort nota eigi slka aila til vimiunar er san allt anna ml.


Hver blinn minn? En hsi mitt?

Hr landi eru nokkur kaflega srstk fyrirtki. au lna m.a. strum stl til blakaupa. ur fyrr klluu au sig fjrmgnunarleigur, en Hstirttur komst a v nokkrum mlum sasta ri, a au eru bara skp venjulegar tlnsstofnanir. v miur eru fyrirtkin ekki enn bin a tta sig essari stareynd og au eru heldur ekki bin a tta sig innihaldi dma Hstarttar nr. 92/2010 og 153/2010 fr 16. jn 2010, en eim komst rtturinn a v a blasamningar sem SP-fjrmgnun og Lsing sgu a vru leigusamningar vru reynd lnssamningar.

Sigurur E. Vilhelmsson, eiginmaur Eyglar Harardttur ingmanns, hefur sent stjrnsslukru til innanrkisruneytisins, ar sem Umferastofa neitar a vera vi beini hans um a bllinn sem hann keypti ri 2004 veri skrur hann. Rk Umferarstofu er a Sigurur eignist ekki blinn fyrr en hann hefur greitt sustu afborgun blasamningsins vi SP-fjrmgnun. Mr virist rk Umferarstofu vera a Sigurur eignist ekki blinn fyrr en hann fr hendur stimpla uppgreitt skuldabrfi.

Miki er g heppinn a Umferarstofa heldur ekki utan um eignarskrningu fasteigna. v samkvmt rkum Umferarstofu, er g ekki rttilega skrur eigandi hssins mns, ekki einu sinni meeigandi, ar sem g hef ekki greitt upp lnin sem hvla v. Samkvmt lgskringu Umferarstofu, tti hsi mitt a vera skr lnveitendur mna lkum hlutfllum og eir hafa lna mr! S er munurinn hsnislnum mnum og lni vegna bifreiakaupanna, a hsnislnin eru me ve hsinu mnu, en bllinn er vebandalaus.

Skrur eigandi bifreiar hefur miki a segja um bifreiina. Eitt af v sem hann hefur rtt er a vesetja bifreiina. SP-fjrmgnun gti v kvei a setja vebnd bifrei Sigurar Vilhelmssonar n ess a urfa samykki Sigurar til ess. Sigurur aftur gti ekki vesett bifreiina nema me samykki SP-fjrmgnunar. Samt hefur umrdd bifrei aldrei veri umsjn SP-fjrmgnunar og lklegast bara rsjaldan veri lagt nlgt fyrirtkinu. Starfsmaur SP-fjrmgnunar hefur mr vitanlega aldrei komi upp bifreiina og SP-fjrmgnun lagi hvorki til a umrdd bifrei vri keypt n hafi nokku um kaupveri a segja. Lklegast var eina akoma SP-fjrmgnunar a kaupunum, a fyrirtki veitti ln til kaupanna og hugsanlega aeins fyrir hluta kaupversins.

N er g, sem betur fer, ekki viskiptum vi SP-fjrmgnun, en tk blaln hj Glitni snum tma. San hefur essi lgaili (er me srstaka kennitlu) heiti Glitnir-fjrmgnun, slandsbanki - fjrmgnun og loks Ergo (hvers konar nafn er etta?). g talai aldrei vi Glitni egar g keypti blinn, heldur s blaslumaur um a gera samninginn vi mig. Hann hafi mr vitanlega ekki menntun til a gera slka samninga, en vann verk sitt samt vel. g geri blasamning sem gekk t a "bankinn tti blinn", .e. einhvers konar leigusamning, sem g vissi svo sem a var lnssamningur. rtt fyrir a "bankinn blinn" kvi, hef g greitt bifreiagjld og tryggingar allan tmann, og a sem meira er, skatturinn ltur svo a g s eigandi bifreiarinnar. Samkvmt li 4.3 undir Eignir rslok skattframtalinu, hefur rkisskattstjri skilmerkilega skr inn bifreiina hverju ri fr 2004. Er a rtt fyrir a g var fyrstu rj rin me blinn rekstrarleigu og gat skila blnum a leigutma loknum n skuldbindinga og eins ef g hefi kosi a rifta samningnum, hefu ekki ori neinir eftirmlar af v. En n er Hstirttur binn a komast a v, a leigusamningurinn er lnssamningur, skatturinn segir a g eigi blinn, en Umferastofa segir a Ergo eigi hann. Hver hefur rtt fyrir sr?


mbl.is Kri skrningu bl
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Landsbankinn segist hafa afskrifa 219 ma.kr. hj fyrirtkjum og einstaklingum en a sst ekki reikningum

er riji bankinn kominn me rshlutauppgjr fyrir fyrri hluta rsins. Eins og uppgjr Arion banka og slandsbanka III. hafi ekki gengi fram af skuldahoknum almga essa lands, gerir "bankinn minn" enn betur. Litlar 24,4 ma.kr. hagna.

Bankastjrinn er me eitthva samviskubit yfir essari afkomu og ber fyrir sig gengishagna hlutabrfa og slu eigna. En er a satt? Samkvmt frttatilkynningu fr bankanum hagnaist hann um rflega 34 ma.kr. vaxtamun. tilkynningunni segir a "vaxtamunur af mealstu heildareigna" hafi veri 3,1% og san kemur ljs a heildareignir 30. jn voru 1.126 ma.kr. mia vi 1.081 ma.kr. rsbyrjun. Tkum 3,1% af mealtali essarra talna og fst 34,2 ma.kr. annig a vaxtamunurinn skapai fyrst og fremst hagnainn, svo a hitt hafi lagt eitthva til.

hugaverast finnst mr frttatilkynningunni klausan um a bankinn hafi afskrifa skuldir fyrirtkja um 206 ma.kr. N hef g skoa rsreikninga bankans fyrir 2008, 2009 og 2010 og rshlutareikninginn sem birtur er dag. Hvergi essum skjlum er nokkur vottur af essum afskriftum. Ef r eru arna, hafa menn fali eitthva anna mti, v 206 ma.kr. hverfa ekki t r eignasafni bankans n ess a ess veri vart nema ru hafi veri lauma mti. essu eru ekki nema tvr skringar:

1. Hr er enn einn sndarleikurinn me afskriftir sem raun og veru voru framkvmdar hrunbankanum.

2. Lnin voru fyrst fr upp um 206 ma.kr. ur en au voru fr niur um 206 ma.kr.

g kann eitt og anna um bkhald, g hafi ekki vit "strfyrirtkjasndarbkhaldi". venjulegu bkhaldi, ber a fra til tekna reglulega fjrmagnslii svo sem endurmat eigna til hkkunar og til gjalda sambrilegt endurmat til lkkunar samt beinum afskriftum. Ef essir liir eru skoair reikningum Landsbankans, segir essum nja rshlutareikningi bls. 9:

Net adjustments to loans and advances acquired at deep discount (nett breytingar lnum og krfum fengnar me miklum afsltti) 12,986 ma.kr., .e. bankinn viurkennir a hafa fengi "loans and advances" me miklum afsltti og hafa frt etta upp um tpa 13 ma.kr. fyrstu 6 mnuum rsins. Vissulega vri hgt a fela 206 ma.kr. bak vi netttlu, en vri bankinn a viurkenna a essir 206 ma.kr. vru tilkomnir vegna endurmats lnum sem fengin voru me miklum afsltti. Einnig vri einstaklega heimskulegt a fra 206 ma.kr. til tekna bara til a afskrifa nstu bkhaldsfrslu. Hvernig sem etta var gert, ltur etta t fyrir a vera enn eitt leikriti. Skoum etta svo samspili vi svar fjrmlarherra vi fyrirspurn Gulaugs r rarsonar sem birt var gr. ar er a vsu veri i oraleik, en sktt me a. Samkvmt svarinu tk bankinn vi tlnum til fyrirtkja a "gangviri" 497 ma.kr. og tlnum til einstaklinga a "gangviri 158 ma.kr. ea alls 661 ma.kr. N eigum vi a tra v, a essi ln, sem stu 30. jn 653 ma.kr., hafi veri afskrifu um 219 ma.kr. vegna agera bankans n ess a ess sjist nnast nokkur merki uppgjrinu.

g segi a ess sjist nnast engin merki. skringu 11 bls. 19 um "Loans and advances to customers" er fjalla um hvernig talan 653 ma.kr. er fengin. Hn fst me v a leggja saman tistandandi ln hj opinberum ailum (11,8 ma.kr.), einstaklingum (186,2 ma.kr.) og fyrirtkjum (478,9 ma.kr.) og draga fr liinn "Less: Allowance for impairment" upp 23,7 ma.kr. S essi liur skoaur aftur tmann, er hann 21,1 ma.kr. lok rs 2010 og 7,8 ma.kr. lok rs 2009.

S sem tlar a afskrifa 206 ma.kr. af lnum fyrirtkja ea hvorki meira n minna en rmlega tfaldan rekstrarkostna sasta rs, hann minnist a me tarlegum htti rshlutareikningi ea a.m.k. rsreikningi. Srstaklega egar vikomandi aili fullyrir a notast s vi viurkenndar, aljlegar reikningsskilavenjur. Anna vri hreinlega fagleg vinnubrg.

En hldum fram me skringarnar. Skring 30 bls. 29 er um "allowance for impairment on loans and advances to financial institutions and customers". ar er m.a. minnst afskriftir fyrri helmingi rsins. N hlt g a 13 ma.kr. af lnum einstaklinga myndu dkka upp, en svo er n aldeilis ekki. Heilir 2 ma.kr. voru afskrifair af lnum viskiptavina. Hr er ekkert veri a tala um "nett" heldur er um verga tlu a ra, annig a hafi 13 ma.kr., 206 ma.kr. ea samtalan 219 ma.kr. veri afskrifaar, tti talan a standa arna llu snu veldi. Nei, 2,012 ma.kr. stendur arna og fyrir ri 2010 er talan 0. J, eitt str NLL. Raunar segir rsreikningi fyrir 2010 a bankinn hafi n a innheimta 177 m.kr. af ur afskrifuum lnum.

N skora g Landsbankann a gera hreint fyrir snum dyrum. Hvar er upplsingar um framangreindar afskriftir a finna reikningum bankans? Hvenr fru essar afskriftir fram? Hvers vegna var mismunurinn meintu bkfru viri og "gangviri" ekki frt vieigandi htt reikningum flagsins, fyrst bankinn eignar sr a hafa afskrifa hj viskiptavinum ln sem metin voru 0 a gangviri? Frlegt vri ef hinir bankarnir vildu einnig svara essum spurningum.


mbl.is 24,4 milljara hagnaur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gubjartur, ert astu til a breyta essu!

Gubjartur Hannesson sagi Alingi dag, a sem g, Hagsmunasamtk heimilanna og margir fleiri barttu hafa sagt hrt nr 3 r (HH fr stofnun):

Leirtta verur tjn sem fjrmlafyrirtki ollu landsmnnum me hruninu og undanfara ess.

Munurinn okkur kvbburunum og Gubjarti er a hann er eirri rkisstjrn sem hefi geta stai fyrir essari leirttingu.

g veit ekki hversu marga fundi g hef seti me hinum lku ailum um leirttingar lna, afskriftirnar sem bankarnir rr fengu og anna tengt fjrmlum heimilanna. Fund eftir fund hef g lagt bori mna sn og sn Hagsmunasamtaka heimilanna skuldastu heimilanna, hva yrfti a gera, hva hefur veri gert og hrif ess, svigrm bankanna til a koma frekar til mts vi heimilin o.s.frv. g segi sjlfur fr, held g a ekkert mlflutningi mnum ea HH hafi reynst rangt. Raunar vil g ganga svo langt a segja, a vi hfum nnast undantekningarlaust sagt mjg nkvmlega fyrir um stareyndir og au skipti sem vi hfum ekki lst v sem sar gerist var vegna ess a vi vorum ekki ngu svartsn niurstuna.

Gubjartur, vertu velkominn hp ess flks, sem veit a ekki er ng gert. g held a nna s tmi til kominn a hlusta s okkur, sem barist hfum fyrir rttindum heimilanna. Hitt er fullreynt. , Gubjartur, ert astu til a breyta hlutunum. Lttu nna verkin tala.


mbl.is Tapar eignum snum rija sinn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gur hagnaur slandsbanka, en hvar eru afskriftirnar sem SFF talar um?

Fyrstur kom Arion banki.

Hann lddist inn lnsfnin

og fann ar hagna feitan

furu me reksturinn heitan.

Nstur kom slandsbanki.

Hann tk til bkhaldi

og hefur hverfandi afskriftir a sna

hversu miki sem menn rna.

riji kemur Landsbankinn.

Sagan hans er ekki ekkt

egar essi frsla ritu er.

v er ekki vita hvernig fer.

tli Jhannes Ktlum hefi ekki ora etta betur, en dag eigum vi rj bankajlasveina, sem lkt og venjulegu jlasveinarnir last inn heimili flks og hafa aan f og eignir sem eir eiga ekki rtt til (a.m.k. a mnu mati).

rshlutauppgjr slandsbanka III.

slandsbanki III. sendi fr sr fallegt rshlutauppgjr fyrir fyrri hluta essa rs. Hagnaurinn er upp 8 ma.kr., annig a hagnaur bankans og Arion banka nr 18 ma.kr. sex mnuum. Ekki er rngt bi hj essum.

hugavert er a skoa afskriftir ea llu heldur afskriftaleysi slandsbanka. Ln bankans til viskiptavina og krfur eru sg standa 509,9 ma.kr. skringu 5 bls. 13 er essi tala birt n ess a nokkur tilvsun s vararfrslu heldur er sagt a upphin s raunviri lnanna (total carrying amount). Hafi viri lnsafnanna lkka um 5,2 ma.kr. fr v 31.12.2010 sem er veruleg breyting og rmar alls ekki meintar afskriftir sem Samtk fjrmlafyrirtkja og rni Pll rnason bru sr brjsti me. a sem meira er a skringu 7 kemur fram a breytingar viri (net valuation changes) fr ramtum hafi veri neikv um 255 m.kr., en jkv um 409 m.kr. fr 1. aprl 2011.

egar skoaar eru vararfrslur vegna lna (impairment allowance) skringu 21 bls. 20, kemur ljs a r hafa hkka um 3,5 ma.kr. fr ramtum og standa 65,2 ma.kr. (65,8 ma.kr. samkvmt skringu 22). skringu 22 smu blasu eru frslur innan tmabilsins skrar. Staan var 62,3 ma.kr. upphafi rs, afskriftir voru tplega 7,6 ma.kr., leirttingar hfustli (principal credit adjustment) var upp 4,5 ma.kr. og san er sagt a 15,6 ma.kr. hafi veri frir rekstrarreikning (charged to the comprehensive income). Eina sem g finn rekstrarreikningnum er upphin 155 m.kr., annig a lklega eru 15,6 ma.kr. frslan uppsfnu tala fr stofnun bankans.

Hvernig sem g leita rshlutareikningi slandsbanka III., s g hvergi meintar afskriftir sem SFF fullyra a hafi tt sr sta hj nju bnkunum og g s heldur hvergi meintar afskriftir sem rni Pll kynnti fyrir ingheimi um daginn. Hvernig geta htt 623 ma.kr. bara horfi bkum bankanna? Vissulega hefur slandsbanki afskrifa eitthva og Arion banki lka, en r afskriftir nema kannski, j, kannski 130 - 150 ma.kr. sem safnast hafa upp fr stofnun bankanna. Hvorugur bankinn snir nokkurn vott a v a hafa afskrifa 20 ma.kr. fr ramtum, hva 120 ma.kr. eins og SFF heldur fram.

ttur fjlmila og mevirkni

g skil ekki fjlmila essa lands. N er g binn a vera samskiptum vi tvo af eim undanfrnum dgum, ar sem g hef hvatt til a fletta ofan af lyginni varandi afskriftir nju bnkunum. Lygi sem SFF og rni Pll rnason hafa bori fyrir almenning landinu. Nei, eir egja unnu hlji.

v miur er mevirkni alveg a drepa etta jflag. Ekki m segja sannleikann vegna ess a a gti srt einhvern valdasttt landsins. trsargosarnir munu f a komast um glp sinn, banksterarnir munu f a komast upp me glp sinn, stjrnmlamenn munu f a komast upp me a hagra sannleikanum vegna ess a, eins og einn eirra sagi, "g kann ekki a reikna". Eru fjlmilar a gera buxurnar af hrslu vi essa aila og ora v ekki a fletta ofan af lygunum? Af hverju kemst rni Pll rnason upp me a ljga a Alingi? Hann sagi svari snu a strstu bankarnir rr hefu afskrifa 503,3 ma.kr. fr hruni. rni Pll, hvar birtast r tlur rsreikningum bankanna? ert efnahags- og viskiptarherra og getur ekki fali ig bak vi a kunnir ekki a reikna.

Fjlmilar leyfa allt of oft ailum "valdasttt" jarinnar a komast hj v a svara spurningum. a sem meira er, a eir fylgja mlum ekki eftir, egar svari vantar. Bretlandi kmist efnahags- og viskiptarherra ekki upp me a veita inginu rangar upplsingar lkt og hr. Fjlmilar vru bakinu honum ar til hann anna hvort segi af sr ea bist afskunar og leirtti svr sn. Nei, svo er ekki hr. Hr eru sendiboarnir teknir af lfi, en skudlgunum hampa.

Banksterarnir ollu meira tjni allir glpamenn slands fr upphafi

g var me hp af Bandarkjamnnum leisgn um daginn. Kanar eru einstaklega forvitnir um glpi og glpatni og fkk g v hina klasssku spurningu: What is the crime rate in Iceland? Svar mitt var lka klassskt:

J, vi hfum flutt inn baltnesku mafuna, Hells Angels vru hr og Black Pistons, Outlaws og fleiri hpar sem ekktir eru fyrir anna en a vera bara fyrirmyndarborgarar. En rtt fyrir allt sem essir ailar og arir krimmar hafa kosta heimilin landinu, komast eir ekki me trnar ar sem banksterarnir vru me hlana. tli menn a fremja glpi, s ruggast a gera a nafni fjrmlafyrirtkis, ar sem a virist vera lglegt a sna vanhfni, blekkingar, spillingu, svik og pretti s a gert innan fjrmlafyrirtkis. Almenningur borgar brsann.

Vibrgin ltu ekki standa sr. Flk tk allt undir etta, enda er etta a sama alls staar heiminum. Httsemi bankamanna, hversu vitlaus hn er og rngu megin vi lnuna, virist ekki talin glpsamleg, en detti einhverjum lnsmanni a hug a stela einum spupakka 10-11, skal stinga honum fangelsi.

En merkilegast vi essa bankstera er a sumir misstu ekki einu sinni vinnuna! Arir hafa bei skjli tp rj r, halda a vi sum bin a gleyma glpum eirra og eru komnir fullt a endurskrifa sguna. Aumkunarvert, svo ekki s meira sagt.


mbl.is Hagnaist um 8 milljara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fyrri sa | Nsta sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (28.3.): 0
  • Sl. slarhring: 4
  • Sl. viku: 45
  • Fr upphafi: 0

Anna

  • Innlit dag: 0
  • Innlit sl. viku: 37
  • Gestir dag: 0
  • IP-tlur dag: 0

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Mars 2023
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband