Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Innlegg ķ naflaskošun og endurreisn

Žessa daga eru ķ gangi miklar björgunarašgeršir til aš bjarga ķslenska bankakerfinu, en ekki sķšur ķslenska hagkerfinu.  Ég, lķkt og margir ašrir, hef veriš ķ skotgröfunum og hef vafalaust sett fram alls konar blammeringar, sem ekki standast nįnari skošun, mešan annaš stendur traustum fótum.  Eitt af žvķ sem mikiš hefur veriš rętt um hér į blogginu er:  Hvernig gat žetta gerst?  Žaš eru örugglega mjög margar įstęšur fyrir žvķ og ekki allar augljósar.  Ég hef tekiš saman hér fyrir nešan nokkrar sem ég tel aš skipti mįli og sķšan sett fram spurningar sem ég tel naušsynlegt aš sé svaraš svo viš getum lęrt af žessari bitru reynslu.  Auk žess nefni ég nokkur atriši sem gętu stušlaš aš betra umhverfi.  Ég tek žaš fram, aš ég hef unniš aš rįšgjöf į sviš upplżsingaöryggismįla hjį fjölmörgum fjįrmįlastofnunum og ķ tengslum viš žį vinnu hef ég žurft aš kynna mér fjölmargt um rekstrar- og lagaumhverfi fjįrmįlafyrirtękja.  Žaš er žó langt frį žvķ aš vera einhver sérfręšižekking og alveg örugglega ekki į fjįrmįlahlišinni.

Ég held aš žaš sé öllum ljóst aš rekja mį bankakreppunnar hér į landi til bęši innlendra og erlendar žįtta.  Sumir af žessum erlendu žįttum voru atriši sem viš réšum ekkert viš, en annaš er hęgt aš rekja til ašgerša eša ašgeršaleysis rķkisstjórnar, Sešlabanka, FME, bankanna og śtrįsarmanna.  Nś er ég ekki aš pikka einhvern einn śt og segja aš meginsökin liggi hjį einum ašila umfram ašra og er alls ekki aš persónugera mistökin ķ einstaklingum.  En atriši sem mér finnst hafa vegiš žyngst eru eftirfarandi:

  1. Regluverk fjįrmįlakerfisins į Ķslandi
  2. Framkvęmd peningamįlastefnu Sešlabanka Ķslands
  3. Afmörkun og framkvęmd eftirlits FME meš fjįrmįlafyrirtękjum
  4. Framkvęmd įhęttustjórnunar hjį ķslenskum bönkum
  5. Framkvęmd įhęttustjórnunar hjį erlendum bönkum
  6. Ótrśleg afglöp matsfyrirtękjanna viš mat į fjįrmįlavafningum meš undirmįlslįnum - sem sķšar kom lausafjįrkreppunni af staš
  7. Of skammur ašlögunartķmi fyrir Basel II regluverk Bank of International Settlements (Alžjóšagreišslubankinn, BIS) eša aš bankar og matsfyrirtęki hófu undirbśning of seint
  8. Ķ senn bķręfni, bjartsżni og įręšni ķslensku śtrįsarinnar.  Śtrįsarmenn tróšu lķklegast of mörgum um tęr į vegferš sinni og sköpušu sér žannig óvinsęldir og lįšist aš įvinna sér traust nema ķ žröngum hópi.

(Svo mętti lķklegast bęta viš takmarkalausri minnimįttarkennd žjóšarinnar sem gerir žaš aš verkum aš viš žurfum alltaf aš vera aš sanna okkur.)

Atriši 5 og 6 eru alfariš śr okkar höndum, sem og framkvęmd erlendra ašila į Basel II reglunum. 

Nś er ég aš leita aš frumorsökum, en ekki afleiddum, žannig aš lokun lįnalķna og skortur į lausafé (sem ég tel afleiddar įstęšur) eru ekki meš.  Margar įstęšnanna eru aš sjįlfsögšu samverkandi og mynda oft einn hręrigraut.  T.d. mį lķklega rekja hluta afglapa matsfyrirtękjanna til žess aš bankar byrjušu of seint aš bśa sig undir Basel II regluverkiš.  Žį treystu menn matsfyrirtękjunum og fórnušu sjįlfstęšri gagnrżni eša mati į taphęttunni af undirmįlslįnavafningunum sem varš til žess aš menn keyptu žessar eiturpillur. Į sama hįtt leišir slakt regluverk į Ķslandi m.a. til žess aš afmörkun og eftirlit FME nįši lķklegast ekki nógu djśpt inn ķ fjįrmįlafyrirtękin. Hafa skal ķ huga aš FME vinnur mikiš eftir forskriftum frį BIS og er ekki sķšur hęgt aš gagnrżna BIS žegar kemur aš regluverkinu, ž.e. aš regluverkiš hafi ekki leitt til bestu starfshįtta.  Įstęšan fyrir žvķ aš ég horfi ekki į śtlįnastefnu eša markašsleg mįl, er aš allt slķkt į aš fara ķ gegnum greiningarnet įhęttustjórnunar įšur en nokkru slķku er żtt śr vör.

Žegar bśiš er aš įkveša hvaša žętti į aš skoša, žį žurfum viš aš greina hvaš fór śrskeišis.  Žar einbeiti ég mér aš ķslenska hlutanum, enda efast ég um aš erlendir ašila séu aš velta moggabloggi fyrir sér: 

  • Af hverju gįtu bankarnir vaxiš svona og skuldsett sig jafnmikiš og raun ber vitni? 
  • Af hverju veiktist gengi krónunnar svona mikiš og hafši Sešlabankinn einhver śrręši til aš sporna gegn žvķ sem hann nżtti ekki?
  • Hver var hluti višskiptabankanna ķ sveiflum į gengi krónunnar? 
  • Af hverju var styrkur Sešlabankans ekki meiri en raun ber vitni? 
  • Af hverju var betra aš setja Glitni ķ žrot ķ stašinn fyrir aš lįna bankanum? 
  • Af hverju hefur peningamįlastefna Sešlabankans ekki virkaš til aš halda genginu stöšugu og veršbólgunni nišri? 
  • Af hverju stóšust bankarnir įlagspróf FME en hrundu eins og spilaborg žegar į reyndi? 
  • Hvaša skilyrši/reglur eru varšandi notkun gjaldeyrisvarasjóšsins?  Hefši mįtt notaš hann til aš verja gengi krónunnar eša bjarga bönkum ķ nauš?
  • Hvaša skilyrši žarf banki aš uppfylla, žegar hann fęr neyšarlįn frį Sešlabankanum?
  • Hefši veriš įstęša til aš breyta žessum višmišum ķ ljósi ašstęšan į fjįrmįlamörkušum?
  • Skošušu menn ķ Sešlabankanum hugsanlega breytingu į lįnshęfismati rķkissjóšs og hinna stóru bankanna įšur en tekin var įkvöršun um aš žjóšnżta Glitni?
  • Hvernig er stašiš aš įkvöršunum um stżrivexti?
  • Hvers vegna var vķsitala neysluveršs meš hśsnęši notuš fyrir veršbólgumarkmiš en ekki samanburšarhęfa vķsitalan įn hśsnęšis eins og ķ nįgrannalöndum okkar?
  • Hvers vegna var raunstżrivöxtum haldiš jafn hįum og raun ber vitni eša žeir hękkašir ķ lękkandi veršbólgu?
  • Af hverju lękkaši įhęttuvęgi vešlįna viš śtreikning eiginfjįrstöšu ķ mars 2007, žegar hér var bullandi veršbólga?  Tekiš er fram ķ Basel II reglum frį BIS, aš žessi breyting sé undir hverju ašildarlandi komiš.
  • Af hverju stofnaši Landsbankinn ekki dótturfélag ķ London um IcsSave reikningana?
  • Hvernig stóš į žvķ aš FME greip ekki inn ķ, žegar innstęšur IceSave reikninganna voru oršnar žaš hįar aš ljóst var aš rķkiš gęti ekki stašiš undir skuldbindingum vegna žeirra?
  • Skortir Sešlabankann/FME valdheimildir til aš grķpa inn ķ, žegar bankarnir stękka of hratt eša skuldsetja sig of mikiš?
  • Hafa Sešlabanki og višskiptabankarnir fengiš fundi meš matsfyrirtękjunum, žar sem fariš er ķtarlega yfir rökstušning fyrirtękjanna fyrir mati sķnu og fengiš frį žeim leišbeiningar um hvaš betur hefur mįtt fara?
  • Hvers vegna hafa lįnalķnur frį sešlabönkum ķ Noregi, Svķžjóš og Danmörku ekki veriš nżttar?

Svona mętti halda įfram endalaust.

En hvaš žarf aš gera til aš koma ķ veg fyrir aš svona lagaš gerist aftur?  Žegar stórt er spurt er ekki alltaf mikiš um svör.  Ég vil žó leggja til nokkrar tillögur: 

  • Žaš žarf aš breyta lögum og reglum og veita FME, Sešlabanka og rķkisstjórn mun meiri heimildir ķ aš stoppa menn af. 
  • Žaš žarf aš breyta reglum um eiginfjįrhlutfall fjįrmįlastofnana, žannig aš 8% séu lįgmark sama hvaša lįn į viš til annarra en opinberra ašila.  Einnig mętti hękka eiginfjįrhlutfalliš ķ 12 eša 16% og halda įhęttustušlum Basel II óbreyttum.  Žó er kannski betra aš fęra stušlana aftur til žess sem gilti fyrir 2. mars 2007. 
  • Innleiša žarf eins og skot nżjar reglur Basel nefndarinnar hjį BIS um stjórnun greišsluhęfisįhęttu/lausafjįrįhęttu.  Setja žarf žaš skilyrši aš allar fjįrmįlastofnanir uppfylli žęr reglur frį og meš įramótum. 
  • Endurskoša žarf lög um Sešlabanka Ķslands, fękka bankastjórum ķ einn og setja žaš skilyrši aš hann hafi séržekkingu į mįlum peningamįlastjórnunar, auk žess aš vera meš mikla reynslu śr fjįrmįlaheiminum.  Helst einhverja alžjóšlega reynslu.
  • FME žarf aš breyta eftirliti sķnu śr žvķ aš menn sendi inn skżrslur į netinu yfir ķ aš skżrslum sé skilaš į formlegum fundum, žar sem menn žurfa aš sżna fram į hlutina.  Ég er ekki aš gefa ķ skyn aš menn séu ekki aš greina rétt frį, en menn verša nįkvęmari žegar skżra žarf svörin śt jafnóšum.  Fyrir vikiš žarf aš efla og styrkja FME.
  • Banna žarf aš stofna til reikninga eins og Icesave śt frį Ķslandi.  Vilji menn gera žaš, skal žaš gert ķ erlendum dótturfélögum/systurfélögum. 
  • Žaš er ekki hęgt aš banna śtrįs, en hśn veršur aš fylgja réttum leikreglum.

Og svo fyrir okkur sem engu rįšum: 

  • Af nema verštryggingu lįna.  Viš erum bśin aš borga žessa verštryggingu dżrum dómi og nś er tķmi til kominn aš hśn hverfi.  Įn verštryggingar bķta stżrivextir strax og į stęrri hluta śtlįna.  Žaš mį meira aš segja gera žį kröfu aš stżrivextir hafi vęgi inn ķ vexti erlendra lįna, ef menn vilja.

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Ingibjörg Hinriksdóttir

Góš fęrsla hjį žér Marinó, kannski ögn of ķtarleg fyrir mig svona fyrir svefninn. Vildi žó bęta viš nķunda punktinum:

9. Hannes Hólmsteinn Gissurarson, Davķš Oddsson og ašrir sendisveinar frjįlshyggjunnar.

Frelsiš er gott, svo langt sem žaš nęr. Bankakreppan į Ķslandi er hinsvegar skólabókardęmi um žaš hvaš frelsiš getur haft ķ för meš sér kunni menn ekki meš žaš aš fara. Afsakanir bankastjóra Landsbankans um aš Sešlabankinn hafi ekki fylgt eftir ženslu bankanna mį lķkja viš mann sem hefur keyrt į vegg į 190 km. hraša og afsakar glannaskapinn meš žvķ aš segja aš vegurinn hafi ekki veriš nógu breišur. Menn verša aš haga akstri eftir ašstęšum, fylgja leikreglum og tryggja öryggi annarra ķ umferšinni. Žaš geršu bankastjórarnir ekki og svo fór sem fór!

Ingibjörg Hinriksdóttir, 9.10.2008 kl. 23:46

2 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Takk, Ingibjörg.  Jį, hśn er löng, enda er bśinn aš vera aš setja hana saman ķ nokkra daga.  Bśt fyrir bśt.

Marinó G. Njįlsson, 9.10.2008 kl. 23:53

3 Smįmynd: haraldurhar

   Athyglisverš samantek, margar spuringar og einning svör.

   Markašurinn er haršur hśsbóndi, og žaš sem verra er hann hefur ętiš rétt fyrir sér.  Aušvitaš mį alltaf eitt og annaš er betur mįtti fara.  “Žaš er eitt af lögmįlum nįttśrunar aš veikasta og smęsta dżriš ķ hjöršinni lendir ķ gini Ljónsins.  Lausafjįrskortur veršfall allra eigna, auk vanmįttar Sešlabanka til aš gegna lögbundnu hlutverki sķnu, įsamt arfavitlausum geršum Sešlabanka og Rķkistjórnar er skapaši vantraust lįveitanda į Ķsl. bankanna. Okkar stęrsta ólįn er aš sitja uppi meš afdankaša pólitķkusa ķ stjórnunarstöšum, auk afar veikt stjórnkerfi sem er aš verulegum hlutaš skipaš ķ stöšur sķnar eftir pólķtķzkum leišum eša fręndsemi.

haraldurhar, 10.10.2008 kl. 00:29

4 Smįmynd: Georg P Sveinbjörnsson

Takk fyrir góša og gagnlega grein.

Georg P Sveinbjörnsson, 10.10.2008 kl. 00:53

5 Smįmynd: Lįra Hanna Einarsdóttir

Marinó... og ašrir. Var aš setja inn hjį mér breskan žįtt, The Greed Game, sem lżsir ašferšum aušmanna til aš gręša og skort į regluverki.

Horfiš endilega į hann, žetta er stórmerkilegt fyrirbęri. Setti hann inn ķ 7 hlutum svo žaš mį taka žetta ķ skrefum.

Lįra Hanna Einarsdóttir, 10.10.2008 kl. 01:20

6 Smįmynd: Georg P Sveinbjörnsson

Nś er pirrašur Breti farinn aš framleiša boli til höfušs ķslendingum.

http://352945.spreadshirt.net/en/GB/Shop

Georg P Sveinbjörnsson, 10.10.2008 kl. 01:40

7 identicon

Žetta er eitt af žvķ fįa sem ég hef séš af vitręnum analyseringum į višfangsefninu.

Netamašurinn (IP-tala skrįš) 10.10.2008 kl. 04:52

8 identicon

Góš greining hjį žér Marķnó. Nįkvęmur og vandvirkur. 

Žaš er kannski ekki tķminn aš lķta ķ baksżnisspegilinn žegar bśiš er aš keyra fram af hamrinum. 

Tel ég aš ķslenska bankakerfinu hafi ķ raun aldrei veriš hęgt aš bjarga eins og įstandiš var sķšasta föstudag, fyrrir nįkvęmlega viku sķšan. Björgunarašgeršunum hafi sķšan veriš gjörsamlega klśšraš af SĶ og Rķkisstjórn.  Žetta var žeirra sķšasta tękifęri til aš koma höndum yfir žetta og skipuleggja undanhaldiš og lįgmarka skašann.  Įstęšurnar fyrir aš žessu var klśšraš tel ég margar, hluthafar bankanna og hagsmunašilar žeirra hafa haldiš uppi linnulausum įróšri og gefiš ķ skyn aš stašan hefur veriš betri en hśn var. Žeir vissu žaš fyrir vķst aš žeir myndu missa eignir og eignahluti og vildu bķša ķ lengstu lög hindra žaš og tókst žaš.... ķ nokkra daga.  Sjórnmįlamenn höfšu ekki pólķtķskt žor eša innsżn ķ įstandiš og sķšast en ekki sķšst hefur SĶ einnig klśšraš mįlum meš yfirlżsingagleši sinni.

Ég myndi taka allar yfirlżsingar rįšamanna nś meš varśš.  Žaš er munur į aš vilja og geta. Menn vilja margt en hvaš koma žeir til aš geta gert er žaš sem kemur til aš skipta mįli.
Rįšherra lét eftir sér į žį leiš aš .. "enginn missi vinnuna ķ bönkunum",... hmmm... og  hvaš hefur komiš į daginn.  Eša aš "viš munum ašstoša fólk ķ lįnaerfišleikum eša žį sem hefa erlend lįn.." ... hmmm.... Sį hér aš nešan aš žś sjįlfur varst nęrri farin aš fašma "heilaga" Jóhönnu og kannski kjósa Samfylkingunna śt į žessi orš).  Önnur yfirlżsingen var į žį leiš aš "enginn mun  hrökklast frį heimili sķnu" ("heilög" Jóhanna) ... hmmmm. "Ķbśšarlįnasjóšur mun hjįlpa fólku",  hmmmm....

Held žaš sé skynsamlegt aš segja sem minnst og lofa sem minnstu.  Alla vega ekki trśa žvķ eins og įstandiš er og ekki fagna žessum yfirlżsingum.  Žaš verša aš mestu vonbrigši aš ég held.
Vandręši okkar eru nśna rétt aš byrja.

Sé fyrir mér nśna tvo kosti ķ stöšunni fyrir okkur:

Fyrsti kosturinn er aš skrapa botninn įrum saman og reyna aš komast śt śr žessu hęgt og sķgandi.  Fyrir žjóš sem er oršin nęr vinalaus og gjörsamlega rżrš lįnstrausti er vegurinn langur. Reyna aš fara mildu leišina sem er sś žęgilegasta nśna en sś versta fyrir langtķmahagsmuni žjóšarinnar.

Hinn kosturinn er aš segja okkur til sveitar og gangast undir IMF og žau skilyrši er hann setur. 

Bįšir kostirnir eru afar slęmir.  Žaš er freystandi "aš pissa ķ skóinn sinn" og ętla aš minnka höggiš meš erlendum lįnum.  Gleymum ekki fjįrlögum sem eru afgreidd meš minnst 50 ķ miljarša halla, sem gęti oršiš mikiš meiri.  Verš lyfja og ašfanga į eftir aš hękka grķšarlega.  Aš halda žaš aš ķ okkar ašstöšu nśna aš fį erlend lįn til aš gera žetta auk žess nišurgreiša lįn ofan ķ meginžorra landsmanna er fullkomlega veruleikafyrrt aš mķnu mati.  Žaš žarf aš hafa hallalaus fjįrlög og žaš žarf aš velja hvort rķkiš viš styšja samgöngur viš landiš, lķfsnaušsynlega žjónustu og margir fleirri śtgjaldališir žar į mešal uppsögnum.

š

Gunn (IP-tala skrįš) 10.10.2008 kl. 06:22

9 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Gušjón, menn žurfa alls ekki aš vera sammįla um allt.  Žaš sem skiptir mestu mįli er aš skapa upplżsta umręšu um mįlefni og śrlausnir og taka sķšan įkvöršun žegar nišurstaša er fengin.  Žaš er aš minnsta kosti gjörsamlega vonlaust aš tala um einhver svör, nema menn spyrji fyrst réttu spurninganna.

Marinó G. Njįlsson, 10.10.2008 kl. 08:03

10 identicon

Góš greining Marķnó. Lķka hjį žér Gunn--žś hefur margt gott fram aš fęra og vęri gaman aš sjį žig stofna žitt eigiš blogg.

Kristjįn (IP-tala skrįš) 11.10.2008 kl. 06:02

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (24.9.): 7
  • Sl. sólarhring: 60
  • Sl. viku: 1836
  • Frį upphafi: 1549938

Annaš

  • Innlit ķ dag: 5
  • Innlit sl. viku: 1547
  • Gestir ķ dag: 5
  • IP-tölur ķ dag: 5

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Sept. 2014
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband