Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, gst 2013

Hvert stefnir sland? Eru fjrmlafyrirtkin a ta tsi?

g er eim sporum a horfa runina slandi utan fr. Er ekki hringiunni og upplifi v ekki a unglyndi og neikvni sem slendingar sem g hitti hr Danmrku tala um. Eiginlega er g feginn a hitta ekki fleiri en raun ber vitni.

Allir eir slendingar sem g tala vi, segja mr smu sguna. standi fer versnandi hj a.m.k. verulegum hluta jarinnar. Skiptir ekki mli hvort tala er um smilega efna flk ea sausvartan almenning. standi er ekki gott. Nema nttrulega hj fjrmlafyrirtkjunum sem tkst a safna sr upp vel yfir 30 milljrum hagna fyrstu 6 mnuum rsins. egar afkomutlur eirra eru skoaar, er eins og hausti 2008 hafi bara veri afbrigileg dfa afkomulnuritinu. A.m.k. er a me lkindum, a hruni s a skapa afsprengjum hrunbankanna meiri hagnai en hrunbnkunum tkst a ba til runum 2003-2007. Kannski a einhverjir heimspekingar ea sifringar sji etta sem efni rannsknarverkefni.

Hvert mun etta leia? g hef svo sem spurt eirrar spurningar fyrr og svara henni ur. etta er a lei til ess, a hluti jarinnar er a komast vergang, ef hann er ekki egar kominn stu. g heyri of mrg dmi af flki sem hefur reynt allt sem a getur til a semja vi fjrmlafyrirtkin og n samningum, bara til ess a komast a v, a starfsflki sem a samdi vi hafi ekki umbo til a semja. g hef heyrt allt of mrg dmi af flki sem hefur misst hsni ofan af sr (of vegna verulegra skulda) en situr samt uppi me drjgan hluta skuldanna, vegna ess a fjrmlafyrirtkin buu lgmarksupph nauungarslu svo flk losnai ekki af krknum. San hef g heyrt allt of margar sgur af flki sem er flkingi milli hsnis ea br jafnvel hjlhsi vegna ess a leigubraskarar eru a mata krkinn. Oft eru essir leigubraskarar handbendi essara smu fjrmlafyrirtkja sem tku hsni af flki.

Sfnun hsnis kostar pening

Hva munu fjrmlafyrirtkin geta teki yfir miki af barhsni ur en a fer a kosta au of miki? Hfum huga a af 30 m.kr. hsni arf a greia 25-30 s.kr. fasteignagjld mnui 10 mnui rsins. Greia arf hitunarkostna og halda hsninu vi. Ea tla fjrmlafyrirtkin a selja flki hsni sar sem er ori ntt, vegna ess a a var ekki kynnt ea v haldi vi. arf starfsmenn eftirlit me hsninu. Hsni sem ekki er bi verur frekar fyrir skemmdum, vegna ess a enginn er til a hlusta akpltuna losna ea runa brotna.

Hver verur svo vinningur fjrmlafyrirtkjanna af essu? Hann verur ekki mikill nema eim takist a skapa fasteignablu. Hkki ekki ver hsni verulega og g er a tala um 25-30% ur en eignin er seld, eru fjrmlafyrirtkin ekki a hafa ng t r essu. Svo einfalt er a. Er a kannski ess vegna sem greiningardeildirnar eru alltaf a tala um vntanlega hkkun hsnisvers?

Frri geta keypt

S hli sem er betur og betur a koma ljs, er a frri og frri eru a komast gegn um greislumat. Kannski eins gott, svo sama vitleysa byrji ekki aftur. Lausnin v er bara ein. A ver hsnisins lkki og a verulega. Ver hsni og greislubyri lna verur a vera samrmi vi greislugetu kaupenda. Alls staar heiminum hefi fasteignaver lkka vi slkar astur, en ekki fjrmlaparadsinni slandi. Ea tti g a segja, parads fjrmlafyrirtkjanna.

g skil vel a fjrmlafyrirtkin vera a hagnast til a geta haldi fram a starfa, en ef str hluti viskiptavina fjrmlafyrirtkjanna er vonarvl, hvert tla fjrmlafyrirtkin a skja tekjur snar?

Mean g var stjrn Hagsmunasamtaka heimilanna, stti g heim fjra bankastjra, .e. Steinr Plsson hj Landsbankanum, Birnu Einarsdttur hj slandsbanka og san hitti g bi Finn Sveinbjrnsson og Hskuld lafsson hj Arion banka. llum essum fundum lgum vi hj HH herslu a markmi samtakanna vri a treysta viskiptasamband viskiptavinanna vi viskiptabankann sinn. etta var 2009 og 2010. Vi hvttum bankanna til a gera allt sem eir gtu til a koma til mts vi viskiptavini sna, annig a viskiptasambandi gti haldist. g er ekki viss um a allir hafi veri a hlusta.

Hvert stefnir sland?

En a fyrirsgninni: Hvert stefnir sland?

Ja, eins og etta ltur t fr mnu sjnarhorni, er jin a skiptast tvo mjg lka hpa. Annan sem hefur a gott, m.a. vegna ess a hann var/er me rtt sambnd innan fjrmlakerfisins og san hinir sem virist vera hgt a koma fram vi eins og a lgsta sem til er. Frlegt vitali vi ingmann Framsknar sem snt var sland dag St 2 fyrir rmri viku. Hefi tvalinn einstaklingur, sem hefi fari gegn um 110% lei srtkrar skuldaalgunar, lent v a f 5,8 m.kr. bakreikning vegna ess a 2 mnuir fru vanskil? Nei, g efast strlega um a. En a fr almginn sem m missa sig. essi almgi hafi veri ingmaur. En etta er v miur ekkert einsdmi, eins og ingmaurinn greindi fr.

Frri standa undir vextinum

Jja, fram me hvert stefnir. Hpurinn sem ng, hann heldur bara fram me lf sitt, en hinn hpurinn hann mun festast kviksyndi. egar hefur talsverur hluti fjlskyldna misst heimili sitt. Arar eru inni bum snum upp n og miskunn, en greia hsaleigu sem er hrri en mnaarlegar greislur lnanna sem r ru ekki vi voru ur. a sem verra er, a htt 50 sund fjlskyldur eru vandrum me ea geta ekki stai undir mnaarlegum tgjldum. Vanskil eru mikil, reynt s a telja okkur tr um a au su a minnka, held g a a s ekki rtt. Fjrnmum fjlgar og fjrmlafyrirtkin virast vera himinn lifandi, er au eru rangurslaus. annig er nefnilega hgt a halda krfunni lifandi mun lengri tma, en ef fari er gjaldrot.

a er einmitt essi run sem er mest gnvekjandi fyrir framtina. S sem er me rangurslaust fjrnm bakinu, hann fr ekki ln (nema gera upp fjrnmskrfuna sem hann myndi gera ef hann hefi efni ). S sem ekki fr ln er virkur fjrfestingamarkai. Kaupir sr hvorki bl n hsni. Getur heldur ekki gengist byrg fyrir fyrirtki ea veri hluti af atvinnuskpun. a er etta sem er a drepa sland dag. Flki sem a vera drifkrafturinn njabrumi atvinnuskpunar, a er bi a gelda a fjrhagslega. hvorki peninga til a leggja nskpun og atvinnuuppbyggingu n er lnshft.

Hvernig tla stjrnvld og fjrmlafyrirtkin a bregast vi essu? Stjrnvld urfa a stula a atvinnuskpun, en ef str hluti eirra sem ttu a standa a essari atvinnuskpun geta a ekki, vegna ess a eir eru enn rstabjrgun heimilis, er r vndu a ra. Og gagnvart fjrmlafyrirtkjunum, vera au a vihalda tekjustreyminu og hagnainum. En hvaan eiga tekjurnar a koma? Bara aukin vermtaskpun jflaginu gerir a.

g vona a einn daginn tti fjrmlafyrirtkin sig v, a leitin eftir skammtmahagnai mun bitna vaxtarmguleika eirra til framtar. etta ekki bara vi au slensku, heldur virist essi fkn fjrmlaaflanna skammtmahagna vera algeng um allan heim. Raunar er hn plga. Allt er gert til a n eitt cent vibt, a a i a menn ti tsi. a er sn mn stuna slandi dag.

Marklaus samningstilbo og fleiri trix

Margt fleira er fjrmlafyrirtkjunum ekki til framdrttar. Fyrir utan hve langan tma au hafa teki sr a leysa ml viskiptavina sinna, nota au alls konar trix til a hreinlega eyileggja mguleika samningum. Vinslasta trixi er a lta umboslaust starfsflk semja vi viskiptavininn. ekki g dmi um a flk og fyrirtki hafi fengi fjlmrg "tilbo" fr fjrmlafyrirtki um lausn mla, bara til ess eins a lnanefnd fjrmlafyrirtkisins hafi dregi tilboi til baka. Hvers slags viskiptasiferi er a, a leggja fram samning n ess a hafa umbo til a leggja samninginn fram? Til hvers eru fyrirtkin a senda umboslaust starfsflk til a semja vi viskiptavinina? Slkt er bara hrein sadismi. nnur tgfa er a lta marga fst vi mlefni sama viskiptavinar og passa sig v a engin samskipti su (a v virist) milli starfsmannanna. annig getur einn starfsmaur boi viskiptavininum hugaveran samning, en san setur hinn starfsmaurinn essum sama viskiptavini agengileg skilyri sem um lei fella fyrri samninginn. N mlefni ingmannsins, sem g nefni a ofan, er san enn ein tfrslan. Enginn sveigjanleiki. Reitt er hggs af fullum unga.

g hvatti einu sinni til mannar. Hn er eitt af essum grunngildum sem gufai upp hruninu. Nna nnast 5 rum sar, virist hn enn tnd.

Svo merkilegt er a fyrir einu ri skrifai g frslu nnast sama efnis, Hin endurreista bankastarfsemi slandi. ar fjallai g lka um essa srkennilegu aferarfri bankanna. v miur virist ltil breyting hafa ori. En skilabo mn til fjrmlafyrirtkjanna eru au smu og :

g held a hollast s fyrir bankana a muna, a ngur viskiptavinur er lklegri til a vera fram viskiptum en s sem er ngur. Uppgjrsml vegna hrunsins vera v a innifela sr gagnkvman vinning en ekki a annar s keyrur rot og hinn taki til sn allan hagnainn.


Fsinna a lkja saman slandi og Indlandi

Miklar hrringar eru mrkuum Indlandi essar vikurnar. r hfust raunar snemma rs og mtti lesa um r um lkt leiti og g stti Indland heim febrar essu ri.

Uppgangurinn landinu hefur tt sr msar birtingarmyndir. Ein eirra er hin mikla eftirskn fjljlegra fyrirtkja drt innlent vinnuafl. Lti fer milli mla, a va heiminum er jafn miki til af velmenntuu tkniflki og Indlandi, svo a a s ekki strt hlutfall af mannafla, er fjldinn einfaldlega svo mikill, a mr kmi ekki vart, a Indlandi s fleira hft tknimennta flk en allur bafjldi landa bor vi skaland, Frakkland og Bretland.

stan fyrir essu, er a va heiminum ttar flk sig betur gildi menntunar, en arna. A mennta sig er ekki bara leiin r ftktinni heldur hjlpar hn fjlskyldum a rkja skyldu sna um framfrslu foreldranna, egar fram la stundir. Og einstaklingar leggja miki sig.

essi aragri af hfileikarku tkniflki, hefur ori til ess a vestrn fyrirtki hafa flutt stjrna hluta jnustustarfsemi sinnar til Indlands. urfir a hringja banka Bretlandi, er allt eins lklegt a s sem svarar smanum s staddur Indlandi. urfir tlvujnustu fr McAfee ea Microsoft, eru nnast helmingslkur v a vikomandi jnustuaili s staddur Indlandi, Malasu ea Indnesu, hinn mguleikinn er Mexik ea lnd Suur-Amerku.

g vinn hj Hewlett Packard og ber byrg v a veita tlvuryggisjnustu til danska fyrirtkisins A.P. Mller Maersk. Flki sem sr um verkin, er allt stasett Indlandi og ar er lka strhluti notendajnustunnar. HP er me yfir 800 manns Indlandi til a jnusta APMM um allan heim. A indverska rpan s a lkka samanburi vi bandrkjadal mun bara gera landi meira alaandi.

sland og Indland eiga ekkert sameiginlegt

Mr snist n af orum hinnar indversku Jayati Ghosh, a etta yfirvofandi hrun efnahagslfi Indlands s fyrst og fremst tap fjrfesta sem tluu a gra heil skp og egar a gengur ekki upp, er komin kreppa. Eins og hn bendir , eru a fjrfestingar steinsteypu sem eru a fara t um fur. Og slkar fjrfestingar s g t um allt eim remur borgum sem g heimstti Indlandi febrar, .e. Pune, Chennai og Bangalore.

Srstaklega hefur uppbyggingin Bangalore veri mikil, en hn er nokkurs konar Silicon Valley eirra Indverja. Aljlegu tknifyrirtkin sem ar hafa komi sr fyrir, munu bara fagna gengislkkun rpunnar, v a lkkar kostna eirra. Kostna sem greiddur er af fyrirtkjum um allan heim dollurum ea evrum, en ekki rpum. etta mun v frekar leia til ess a fyrirtki flytja meira af jnustu til Indlands, en fra hana ekki r landi. Vi etta btist san a hsnisver mun lkka, sem lkkar rekstrarkostnainn enn frekar.

g hef enga tr v a Indland veri ntt sland. Til ess eru astur gjrlkar. slandi sttu erlendir fjrfestar vaxtaskiptasamninga, annig a eir bjuggu ekkert til, byggu ekki hsni ea neitt anna sem hnd festi. Indlandi, samkv. Jayati Ghosh, fjrfestu menn fasteignum og r vera eftir, egar eir flja me f sitt. Fjljleg fyrirtki, eins og HP, IBM, Accenture, APMM og hva au n ll heita, munu ekki fra sig fr Indlandi, egar rekstrarkostnaur eirra ar lkkar um 15-20%. Slkt vri fsinna. Nei, n er einmitt tkifri fyrir essi fyrirtki a auka umsvif sn Indlandi og fra jnustu fr svum me hrri rekstrarkostna.

Eina samlkingin sem mr virist ganga upp milli slands og Indlands er etta me gjaldeyrishftin, en ekki. slandi tkju menn v fagnandi a geta flutt 75 sund dali me sr r landi.

g vona bara a grgi fjrmlaaflanna gangi ekki t fgar agt vegna vanda sem essi smu ailar eru a ba til. eir vera a hafa huga a sumar grunnstoir fyrirtkja t um allan heim eru Indlandi og kippi eir essum stoum niur, vera afleiingarnar allt arar og verri, en a vera fastir me f sitt einhvern tma indverska efnahagskerfinu.


mbl.is ttast hrun Indlandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

slenskt ln, myntkrfuln, gengistryggt ln ea erlent ln - hver er munurinn? Endurbirt frsla um lkar tegundir lna

N styttist a 5 r su fr hruni. En er str hluti slenskra heimila spennutreyju fjrmlafyrirtkja og endurvakninga eirra. fyrra vor var fari mikla vinna til a finna prfml svo hgt vri a tklj leystan greining varandi gengistrygg ln. Ekki tkst n betur til en svo, a fjrmlafyrirtkin fengu a ra hvaa mlum vri stefnt og san hafa au lka fengi a ra hvaa ml voru felld niur.

g hef veri eirrar skounar lengi, a essi ml su bi mun flknari og mun einfaldari en niurstur dmstla hafa leitt til hinga til. Flknari a v leiti, a neytendarttur er gjrsamlega hunsaur flestum, ef ekki llum, dmum Hstarttar og a rtturinn neiti a leita til EFTA-dmstlsins lsir hroka rttarins og ekkert anna. Mlin eru san einfaldari ann htt, a lta til lnsumsknarinnar, en ekki lnsformsins, egar dmt er mlunum. g veit, t.d. ekki um neinn sem stti um ln a fjrh JPY 19.434.629,- (svo vsa s skjal sem Sigurvin lafsson birtir Pressunni) og efast um a slk lnsumskn finnist bankakerfinu. Aftur mti finnst alveg rugglega umskn upp 11 m.kr. A Hstirttur hafi kvei a valta gjrsamlega yfir neytendur me v a dma slkt ln grunni eyublasins, sem vikomandi banki dr t r staflanum hj sr, en ekki forsendum eirra samskipta sem ttu sr sta milli neytandans og fjrmlafyrirtkisins, er mr skiljanlegt. N getur Hstirttur ekki sklt sr bakvi a mlatilbnaur hafi ekki byggt essu atrii, v egar kemur a neytendartti, m rtturinn taka upp atrii sem eru neytandanum til hagsbta.

Anna sem g hef ekki heldur geta skili llu essu, er etta me a hve nr ln er slenskt ln, myntkrfuln, gengistryggt ln ea erlent ln huga Hstarttar. g skrifai um etta bloggfrslu fyrir remur og hlfu ri og langar a endurbirta hana hr. ar sem Eyjan veitir ekki lengur agang a Lgunni, hef g lagfrt tengil hana essari endurbirtingu.

slenskt ln, myntkrfuln, gengistryggt ln ea erlent ln - hver er munurinn?

a er n kannski a ra stugan a koma me enn eina frsluna um essa deilu um gengistryggu lnin, en g m til. umru undanfarna daga, hefur mrgum reynst hlt svellinu egar kemur a v a kvea hva essir fjrmlagjrningar kallast. Hagmunasamtkum heimilanna tku afstu snemma sasta ri a nota alltaf hugtaki "gengistryggt ln" og srstaklega eftir a fari var a vekja athygli vafanum um lgmti lnanna. stan fyrir essari kvrun er (og var), a um er a ra ln milli tveggja innlendra aila sem stt er um slenskum krnum, greitt t slenskum krnum, tekur hfustlsbreytingum slenskum krnum og greitt er af slenskum krnum. a er bara vertryggingarkvi sem er me tengingu vi gengi og mjg mrgum lnasamningum er hreint og beint tilteki a lni s gengistryggt. Me essu er jafnframt veri a tengja hugtakanotkun okkar vi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verbtur.

umru sustu mnaa hafa komi fram alls konar rk fyrir v hvers vegna svo kllu myntkrfuln geta ekki veri neitt anna en venjuleg slensk ln me mismunandi vertryggingu. Langar mig a rifja a upp, eins og g man a.

  • Myntkrfur eru breytilegar og gat hver lntaki vali um krfu sem hann vildi. Myntkrfur gtu annig innihaldi krnuna, bi vertrygga og vertrygga, bland vi erlendar myntir.
  • Hgt var a breyta hlutfllum mynta innan krfunnar eftir fyrirfram kvenum reglum lnstmanum.
  • Gefi var t eitt skuldabrf me mrgum lkum myntum, ar me tali krnum, og etta skuldabrf var krnum. Oft var meira a segja tala um jafnviri slenskra krna.
  • Dmi voru um a myntkrfur vru gefnar t sjseiningum, sbr. SP-5 sjurinn hj SP fjrmgnun, sem ekki er hgt a skilja neinn htt annan en afleiu fremur en mynt.
  • Myntkrfulnum var inglst slenskum krnum.
  • lnsumskn var ska eftir upphi slenskum krnum, tborgun var slenskum krnum, afborgun var slenskum krnum.

etta er vafalaust ekki tmandi listi, en snir a a var eingngu ori en ekki bori a einhverjar erlendar myntir vru me essu spili. essi ln voru mjg einfaldlega slensk fjrskuldbinding tengd vi dagsgengi mismunandi gjaldmila og stundum bara a hluta.

er spurningin hvort hr s um a ra "erlent ln". Getur neytendaln slandi talist "erlent ln"? essu svarar lggjafinn lgum nr. 87/1992 um gjaldeyrisml. 1. gr. laganna er skilgreining v hva telst innlendur aili. ar segir 2. tluli:

srhvern lgaila sem skrur er til heimilis hr landi lgmltan htt, telur heimili sitt hr landi samkvmt samykktum snum ea ef raunveruleg framkvmdastjrn hans er hr landi; hrlend tib lgaila, sem heimili eiga erlendis, teljast til innlendra aila.

Arir teljast "erlendir ailar".

Einnig er skilgreint lgunum hva eru innlend verbrf og erlend verbrf. Skoum hverjar essar skilgreiningar eru:

Innlend verbrf merkja hvers konar framseljanleg krfurttindi sem innlendur aili gefur t, svo sem hlutabrf, armia, skuldabrf, vaxtamia, hlutdeildarskrteini verbrfasji, svo og framseljanleg skilrki fyrir eignarrttindum a rum eignum en fasteignum ea einstkum lausafjrmunum.

Erlend verbrf merkja hvers konar framseljanleg krfurttindi sem erlendur aili gefur t, svo sem hlutabrf, armia, skuldabrf, vaxtamia, hlutdeildarskrteini verbrfasji, svo og framseljanleg skilrki fyrir eignarrttindum a rum eignum en fasteignum ea einstkum lausafjrmunum.

a stendur v skrum stfum lgunum, a verbrf s innlent ef tgefandinn er innlendur. Erlent ln getur v aldrei veri gefi t af innlendum aila. essu er raunar klykkt athugasemd me frumvarpinu a lgunum, en ar segir (eins og treka hefur komi fram) um 1. gr.:

Rtt er a vekja athygli v a a fer eftir bsetu tgefanda hvort verbrf eru flokku sem innlend ea erlend en ekki myntinni sem verbrfi er gefi t . annig er verbrf vallt innlent ef aili bsettur hr landi gefur a t og gildir einu hvort a er gefi t hr landi, erlendis, slenskum krnum ea erlendri mynt. essar skilgreiningar eru samrmi vi skilgreiningar OECD. Bent skal a daglegu tali hr landi eru verbrf hins vegar iulega flokku eftir myntinni ea tgfustanum.

Svipa gildir um erlend ln. samrmi vi notkun hugtaka essu frumvarpi er um a ra erlent ln egar innlendur aili fr ln hj erlendum aila. Mynt lnsins rur hr engu um. eim tilvikum, egar innlendur aili tekur ln hj erlendum aila og endurlnar lnsf rum innlendum aila, telst fyrra lni erlent ln en hi sara innlent.

slensk fjrmlafyrirtki geta v ekki gefi t erlend ln. au geta gefi t ln erlendri mynt, en lni er slenskt. etta bendir Gunnlaugur Kristinsson, lggiltur endurskoandi, grein Eyjunni fyrir ramt (.e. desember 2009) og vil g enn og einu sinni vitna grein hr, ar sem hann lyktar um eli lnanna t fr snum lagaskilningi:

Nnast undantekningalaust hefur veiting lna erlendri mynt ea lna me gengistryggingu, til almennings og fyrirtkja slandi, veri veitt til viskipta ar sem undirliggjandi vermti eru slenskum krnum og greisla til lntaka veri slenskum krnum rtt fyrir hin gengistryggu kvi ea hreinlega erlend lnsfjrh tilgreind texta skuldabrfsins... Skuldbinding milli tveggja innlendra aila er v alltaf slenskum krnum, ef tgreisla lnsins var slenskum krnum og lnveitandinn er innlendur aili, hvernig sem mli er liti enda er slenska krnan eini lgmti gjaldmiill landsins.

Niurstaa mn er svipu og Gunnlaugs: Ln sem slensk fjrmlafyrirtki hafa veitt fr gildistku laga nr. 87/1992 eru slensk h v hvaa mynt lnin eru veitt. Nsta spurning er v hvort heimilt s a veita ln erlendri mynt hr landi, s a heimilt hvaa reglur gilda um slka lnveitingu og hvort rtt s a takmarka lnveitingarnar vi tiltekinn hp viskiptamanna og fyrst og fremst fyrirtki. Loks bera a velta fyrir sr hvenr er skuldbinding lnasamningi slenskum krnum, erlendur gjaldmiill s tiltekinn lnasamningnum, og hvenr er hann a ekki. a er nefnilega kjarninn 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 a me lgunum var heimildin "til a binda skuldbindingar slenskum krnum vi gengi erlendra gjaldmila" felldar niur. Ea eins og segir:

Samkvmt 13. gr. og 1. mgr. 14. gr. frumvarpsins verur ekki heimilt a binda skuldbindingar slenskum krnum vi dagsgengi erlendra gjaldmila. Er tali rtt a taka af allan vafa ar a ltandi.

g tek a fram, a g hef ekki svar vi essum spurningum, .e.:

  1. Er heimilt a veita ln erlendri mynt hr landi?
  2. S a heimilt hvaa reglur gilda um slka lnveitingu?
  3. Er rtt a takmarka slkar lnveitingarnar vi tiltekinn hp viskiptamanna og fyrst og fremst fyrirtki?
  4. Hvenr er skuldbinding lnasamningi slenskum krnum, erlendur gjaldmiill s tiltekinn lnasamningnum, og hvenr er hann a ekki?

en brnt er a svr vi eim fist. g tk nefnilega eftir v, egar lgmaur var beinn um a af Speglinum RV um daginn a gefa hlutlausa lsingu afleiingum bladmsins, tti hann mestu vandrum me a vera hlutlaus og kom upp me alls konar varnir fyrir fjrmlafyrirtkin. a vri v vel egi, ef einhver ngilega kunnugur lgum gti komi me innlegg essa umru.

egar Hstirttur tekur fyrir frjanirnar tvr blalnamlunum, verur a helsta vifangsefni dmaranna a kvea hvort vikomandi lnasamningar hafi veri skuldbinding slenskum krnum ea ekki og hver er munurinn skuldbindingu slenskum krnum og erlendum gjaldmili. T.d. lntaki sem skir um upph slenskum krnum, eins og g bst vi a flestir gera. Hefur a hrif skilgreininguna a stt var um slenskum krnum ea skiptir a engu mli. Hfum huga, a vikomandi hefur engin hrif oralag skuldabrfsins og flestum tilfellum sr vikomandi aldrei neitt anna en slenskar krnur. Lnveitandinn sr lklegast heldur ekkert anna en slenskar krnur, einhver bkhaldsfrsla sni debet og kredit frslu erlendri mynt. a gti meira a segja skipt skpum fyrir lntaka hvort mynt tengingin er einni mynt ea tveimur ea hvort a hluta til s tengt vi slenskar krnur. augum lntakans er um sama gjrning a ra, sem aftur lgin geta veri a tlka marga mismunandi vegu. Er hgt a tlast til ess, a lntaki, sem er leikmaur egar kemur a lgunum, eigi a hafa fullan skilning mismuninum. Auk ess m reikna me v, a lnveitandinn hafi nota sama skuldabrfaformi hvort heldur um var a ra eina mynt, erlenda myntkrfu ea ln a hluta slenskum krnum.

En svo g svari spurningunni fyrirsgn greinarinnar, .e. hver er munurinn slensku lni, myntkrfulni, gengistryggu lni og erlendu lni, held g a taka megi a saman eftirfarandi:

  • slenskt ln er ln ar sem tgefandi lnsins er me heimilisfestu slandi h hvaa mynt lni er
  • Erlent ln er ln ar sem tgefandinn lnsins er ekki me heimilisfestu slandi h mynt lnsins
  • Myntkrfuln er ln sem er bundi var myntum tilbinni krfu af myntum og breytist hfustll ess me dagsgengi eirra gjaldmila sem eru krfunni. etta ln telst samkvmt niurstu hrasdms vera gengistryggt ln (sj nnar nsta li).
  • Gengistryggt ln er skuldbinding slenskum krnum sem tengt er dagsgengi erlendra gjaldmila. Hrasdmur rskurai a gengistrygging vri eitt form vertryggingar og vri etta form andstu vi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 og felldi hana v r gildi.

N ef erlent ln hefur ekkert me a a gera hvort ln s erlendri mynt og hvort a er greitt t erlendri mynt, hva kallast au ln sem tekin voru erlendri mynt, greidd t erlendri mynt og endurgreidd erlendri mynt? Og anna: Hafa ll fjrmlafyrirtki leyfi til a veita slk ln ea er heimildin takmrku vi einhver tiltekin fjrmlafyrirtki og hver? etta sasta skiptir mli, ar sem fjrmgnunarfyrirtki/fjrmgnunarleigur eru ekki me full rttindi vi viskiptabankana og a er v mikilvgt a vita hvar mrkin liggja varandi gjaldeyrisviskipti. Frlegt vri a f svar vi essu fr aila sem ekkir ngu vel til laga um fjrmlafyrirtki til a vita ea hafa einhverja hugmynd um hvert svari er.

---

essi frsla er skrifu ur en fyrstu gengisdmar gengu Hstartti. rtt fyrir einhverja 15 dma (ef ekki fleiri), er ansi mrgum spurningum, sem g velti upp essum pistli, enn svara. Bara etta sasta, .e. hvort vikomandi fjrmlafyrirtki hafi yfir hfu haft leyfi til eirrar lnastarfsemi, sem um rir, hefur ekki veri svara af Fjrmlaeftirlitinu rtt fyrir a stofnunin hafi oft veri spur um a. Mtti Lsing/FF/SP/Avant lna gengistryggt? Mtti Lsing/FF/SP/Avant lna erlendri mynt?

Er ekki merkilegt, a remur og hlfu ri, hafa mlin ekki frst lengra en svo, a tugir sunda ba enn rttarvissu. a sem verra er, a einhverjum tilfellum eru ml a fyrnast.


Lnasjur erlendra krnueigenda

Loksins er fari a renna upp fyrir orra manna a gjaldeyrisstaa jarinnar er grafalvarleg. g hef reynt a vekja athygli essu nokkrum sinnum, en fyrstur til a benda etta var Haraldur Lndal Haraldsson, hagfringur. a var vormnuum 2009. lagi nnast enginn vi hlustir og Selabankinn gaf t srstaka greinarger til a sna hve auvelt vri fyrir jina a standa undir Icesave skuldbindingur Svavarssamningsins. essi greinarger er hin mesta skemmtilesning dag.

g tla ekki a fara a telja upp hversu oft g og anna gott flk hfum fjalla um etta ml, en mean ekkert er gert af viti, versnar staan. N s g a skipa "afnmsstjra" og verur forvitnilegt a sj hver verur fyrir valinu. mnum huga koma bara fimm til greina, .e. Gunnar Tmasson, Fririk Jnsson, Lilja Msesdttir, Heiar Mr Gujnsson og Frosti Sigurjnsson, en lklegast verur einhver annar valinn.

Mean menn sitja bara og horfa , gerist ekkert jkvtt. Fjall fjrmunanna sem vilja r landi heldur bara fram a stkka. kk s frnlega hum strivxtum Selabanka slands sem me vaxtakvrunum snum mokar blhlssum af krnum til krfuhafa sem ba eftir a komast me peningana sna r landi. etta er svo vanvita stefna a maur veltir fyrir sr hvaa leynisamningur knr selabankastjra til halda vxtunum svona hum. (Fyrir sem halda a peningastefnunefnd ri einhverju, ttu hinir smu a lesa fundargerir hennar. Selabankastjri hefur aldrei (svo g muni eftir) lent minnihluta ar, enda tti hann a vkja sem selabankastjri.)

Krnueignir tlendinga

Erlendir krfuhafar (sem vafalaust eru stundum fyrirtki eigu slendinga bara skr erlendis) og arir erlendir eigendur krna slandi hljta a fara a tta sig v a eign eirra er a strum hluta tpu ea bundin slandi mjg langan tma. v fyrr sem eir viurkenna essa stareynd v betra er a fyrir alla.

Staan er mjg einfld: Ekki er til gjaldeyrir landinu til a hleypa krnueignum r landi mia vi nverandi gengi.

Lausnirnar eru ekki margar og tvr virast blasa helst vi: 1. A menn taki sig grarleg affll, gegn v a f a fara me restina r landi nverandi gengi. 2. Krnan veri ltin sna raungildi sitt og menn fi a fara me f r landi essu raungengi.

En etta skilar nnast smu niurstu! J, a er nefnilega mli, a evrum og dollurum, verur niurstaan lklegast hin sama, lei gti ori eim hagstari.

Er til rija lausnin?

Ef erlendir krnueigendur spyru mig um rgjf, vri g fyrir lngu binn a benda eim a setja hr upp lnasj og koma peningunum vinnu til langs tma. Binda f til 20-30 ra lgum en stugum vxtum. annig a stainn fyrir a Sigmundur og Bjarni fi peningana til afnota, stjrni krnueigendurnir v hvernig peningarnir yru notair. Ekkert inngrip rkisins, heldur vri einkaframtaki a kvea a binda peningana hr landi. g veit a a myndi heyrast hlj r horni bankakerfinu, en mr er nokk sama. eir sem myndu missa vinnuna ar, gtu fengi starf hj hinum nja lnasji.

Kllum etta fyrirbrigi Lnasj erlendra krnueigenda (LEK). Eignarhlutur hvers og eins LEK fri eftir eirri upph sem vikomandi legi fram. Ef vikomandi vildi losa sig vi eignarhlutinn, gti hann gert a viskiptum vi ara eigendur LEK ea einhverja sem vildu eignast hlut LEK. au viskipti fru rugglega fram utan slands og v nothfum gjaldmili.

ar sem krnueigendurnir standa frammi fyrir a tapa eignum snum me upptku ea me mjg hagstu gengi, myndu eir stta sig vi a lna t krnum til einstaklinga og fyrirtkja mjg lgum vxtum. Lntakar myndu san greia upp skuldir snar hj rum lnveitendum og svo a hfustll lnanna myndi ekki lkka (eins og Sigmundur er binn a lofa), myndi greislubyri lnanna lkka grarlega miki. Vaxtabyri af 10 m.kr. lni til 20 ra me 2% nafnvxtum er rtt rflega 2 m.kr. mean 20% lgra vertryggt jafngreisluln 4,5% vxtum 2,5% verblgu vri me vaxta- og verbtakostna upp rflega 7,7 m.kr. og ar me 3,7 m.kr. hrri heildarkostna. Munurinn vri svo meiri ef verblga ykist.

vxtun LEK af 10 m.kr. lni 2% vxtum vri neikv ar sem verbtarttur slks lns er augljslega hrri en vaxtatekjur ea 3,4 m.kr. og vxtunin v neikv um 1,4 m.kr. ea 14% essum 20 rum. Eftir v sem verblgan vri meiri, ykist neikv vxtun og svo fugt hldist verblgan lg.

Eina vissustrin hr er gengisrun. a er htta sem eigendur LEK yrftu a taka, en jkvar niurstur oluleitar myndu rugglega valda styrkingu krnunnar yri hn enn mynt landsins, egar ar a kmi. Yri aftur skipt um mynt innan 10 ra, er lklegt a tap vegna gengisbreytinga yri frekar takmarka.

Af hverju ttu krnueigendur a vilja etta?

Hr hafa veri nefndir rr kostir:

  1. 50-80% upptaka
  2. N 50-60% gengisfelli
  3. Langtmatln lgum vxtum

San m bta vi skiptigengisleiinni, en hn er reynd innifalin leium 1 og 2 gagnvart krnueigandanum. Hvaa lei myndi g velja sem erlendur krnueigandi? n umhugsunar lei 3. stan: Fjrmunir vru vissulega bundnir til langs tma, en a baki vru traust ve. svo a byrja yri a bja lga vexti, er ekki ar me sagt a eir yru svona lgir njum lnum til langframa, en yru a vera a upphafi. LEK gti lka ori heildslubanki, .e. fjrmagna tln annarra fjrmlafyrirtkja. Strstu kostirnir vru a etta gfi nnast rugglega af sr betri vxtun en kostir 1 og 2, hgt vri a losa f me v a selja rum eigendum LEK sinn hlut fyrir gjaldgenga peninga og framtarmguleika LEK eru miklir.

Af hverju ttum slendingar a vilja etta?

Kosturinn vi etta vri nttrulega mikill fyrir lntaka, en myndi hrista nokku vel upp fjrmlakerfinu. Hr myndaist loksins alvru samkeppni fkeppnismarkai. g er ekki viss um a allir innlendir lntakar fru lntkur snar til LEK, en hugsanlega myndu mrg innlend fjrmlafyrirtki fjrmagna sig gegn um LEK. Ltt vri rstingnum krnuna og stugleiki nist gjaldeyrisml jarinnar, ar sem snjhengjunum yri breytt r gn framtarbyggingarefni. ar sem LEK vri einkarekinn lnasjur, ttu viskipti me eignarhluti honum sr sta markai ea fyrirtkja milli (gert r fyrir a hann uppfylli allar krfur til slkrar starfsemi). Ef LEK er bi skr hr landi og erlendis, gtu viskipti me hlut sjnum bi tt sr sta slenskum krnum og erlendri mynt.

Kosturinn vi etta fyrir fjrfesta er a samkeppni fjrfestingamarkai myndi minnka. N eiga krnueigendur har fjrhir rkisskuldabrfum, babrfum og mrgum rum eignum, sem dregur r mguleikum innlendra fjrfesta. Til framtar, egar gjaldeyrisstaan batnar ea skipt hefur veri um mynt, geta innlendir fjrfestar komi a LEK og fyrri eigendur frt f sitt anga sem eir vilja.

lokin

g er alveg viss um a margir sj essu allt til forttu og ar meal flk fjrmlakerfinu. San er rugglega margt essu sem er ekki ngilega vel hugsa og etta arf betri tfrslu. En vi erum a renna t tma. Eins og Andri Geir sagi frslunni sinni Pressunni/Eyjunni eru ljsin farin a blikka. Logni sem vi hfum bi vi sustu r mun ekki endast miki lengur. veursskin hafa veri a hrannast upp og au nlgast. hann veri ekki eins rosalegur og essi oktber 2008, gtu hrif hans ori varanlegra, ar sem fyrirstaan er veikari.


Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (13.12.): 19
  • Sl. slarhring: 28
  • Sl. viku: 181
  • Fr upphafi: 1651464

Anna

  • Innlit dag: 19
  • Innlit sl. viku: 158
  • Gestir dag: 19
  • IP-tlur dag: 19

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Des. 2017
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband