Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, aprl 2013

Ef a vri persnukjr..

g hef veri a skoa listana sem eru framboi fyrir komandi kosningar Suvesturkjrdmi, ar sem mr er narsamlegast leyft a kjsa, g hafi lgheimili Danmrku. g viurkenni fslega, a flestum listum eru einstaklingar sem g myndi gjarnan vilja sj inni ingi, en lka arir sem mr hryllir vi a eigi mguleika ingsti. g geri a v a gamni mnu a setja saman lista yfir 13 einstaklinga r Suvesturkjrdmi sem g myndi velja vri persnukjr. Listinn er raaur eftir framboum og vel g eingngu r hpi 10 efstu hverjum lista.

A: Bjrt framt: Gulaug Kristjnsdttir (3. sti)

B: Framskn: Eygl Harardttir (1. sti) og Willum r rsson (2. sti)

D: Sjlfstisflokkur: Ragnheiur Rkharsdttir (2. sti)

I: Flokkur heimilanna: Birgir . Gujnsson (3. sti)

L: Lrisvaktin: Lur rnason (1. sti)

S: Samfylkingin: Katrn Jlusdttir (2. sti) og Margrt Kristmannsdttir (9. sti)

T: Dgun: Margrt Tryggvadttir (1. sti) og Jn Jsef Bjarnason (3. sti)

V: Vinstrihreyfingin - grnt frambo: gmundur Jnasson (1. sti) og Kristn Helga Gunnarsdttir (8. sti)

: Pratar: Birgitta Jnsdttir (1. sti)

Teki skal fram a mun fleiri komu til greina, en etta eru eir 13 einstaklingar sem enduu topp 13 hj mr. 8 konur og 5 karlar. Blanda af llum listum, enda er g a velja flk sem g treysti til gra verka, en mun ekki standa mlfi og vitleysu. g nttrulega ekki ekki nema brot af v flki sem er listunum og v gti mr hafa yfirsst gir einstaklingar.

Stru nfnin sem vantar eru formenn Sjlfstisflokks og Samfylkingarinnar. eir enduu stum 15 til 20.

Renndi yfir nnur kjrdmi og gat ansi oft ekki fyllt ingmannatluna! Lklegast vegna ess a g kann ekki deili flkinu, en ekki vegna mannkosta ess. g hefi vali 4 af A-lista, 11 af B-lista, 7 af D-lista, 2 af G-lista, 1 af H-lista, 3 af I-lista, 7 af L-lista, 6 af S-lista, 7 af T-lista, 6 af V-lista og 4 af -lista og 5 sti gat g ekki fyllt! Me essa skiptingu inni ingi, er ljst a minnst yrfti 4 flokka af 11 til a mynda meirihluta! Fjr ingi me slka fjlbreytni.


Brnustu mlin eftir kosningar - endurbirt frsla me vibt

Mig langar a endurbirta hr frslu sem g birti fyrir fjrum rum nnast upp dag, .e. 23. aprl 2009. Klippi ofan af henni efsta hlutann, ar sem hann er um borgarafund sem var tilefni frslunnar og felldi t atrii sem voru bundin vi tma. Frslan snst um au ml sem g taldi brn fyrir sustu kosningar og snist mr ansi au vera enn listanum fyrir kosningarnar framundan.

Brnustu mlin eftir kosningar

Mig langar a skoa hva mr finnast vera brnustu verkefni nstu rkisstjrnar. au voru brnustu verkefni nverandi rkisstjrnar og rkisstjrnarinnar ar undan. g geri mr engar vonir um a nstu rkisstjrn farnist neitt betur en hinum fyrri en tiloka a ekki.

1. Koma ft starfhfu bankakerfi: Mean fjrmlakerfi virkar ekki elilega, flir bli ekki um hagkerfi. a er betra a rkisstjrnin einblni a byggja upp einn banka og geri hann vel starfhfan, en a reyna a byggja upp rj og hjakka sfellt sama farinu. Lausnin er a krfuhafar gmlu bankanna taki yfir t.d. slandsbanka og Kauping, en rki haldi Landsbankanum. Rki leggi snum banka til 385 milljara sem ttu alls a fara inn bankana, en krfuhafarnir sji um a endurfjrmagna bankana sem eir f hendur. essu arf a ljka innan 30 daga.

2. Stva aukningu atvinnuleysis: a hefi tt a vera fyrsta hlutverk rkisstjrnar Sjlfstisflokks og Samfylkingar a gera allt til a astoa fyrirtki vi a hafa flk vinnu. stainn var farin s lei a safna flki atvinnuleysisbtur. etta voru lklegast strstu mistk eirrar rkisstjrnar kjlfar bankahrunsins. Nverandi rkisstjrn hefur ekki boi upp nein rri. Fyrir hvert starf sem hefur tapast, arf a vinna upp eitt starf. Rkisstjrn Sjlfstisflokks og Samfylkingar skyldi ekki ennan einfalda sannleika. ess vegna eru htt 20 sund manns n atvinnu. g hef lagt til a fyrirtkjum s borga fyrir a hafa flk vinnu stainn fyrir a borga flki fyrir a hafa ekki vinnu. Rast arf verki strax. Ekki eftir viku ea hlfan mnu ea haust.

3. Skapa atvinnulfinu elilegt rekstrarumhverfi svo endurbygging ess geti hafist: a er atvinnulfi sem skapar strfin. Rkisstjrnir skapa skilyrin. Bi er a setja milljara milljara ofan atvinnuleysisbtur, sem hgt hefi veri a nota til a astoa atvinnulfi. Fi einn rkisbanki 385 milljara framlag fr rkinu, tti a vera hgt a koma hjlum atvinnulfsins gang. Krfuhafar hinna tveggja sj um a endurfjrmagna og samkeppni myndi vonandi skapast. Rast arf vtkar breytingar lgum. T.d. arf a fella tmabundi niur ll launatengd gjld. Fyrirtki eru a greia htt 14% mtframlag lfeyrissj og tryggingargjald. Me v a fella essi gjld niur 12 mnui m skapa skilyri fyrir 8 - 10% fjlgun starfa og 4% hkkun launa, ar sem launakostnaur lkkar sem essu nemur. San m endurvekja essi gjld nstu 3 - 5 rum, egar efnahagslfi hefur rtt r ktnum. g tta mig v a sum fyrirtki urfa ekki essu a halda, en hva me a. Vi erum a bjarga fjldanum.

4. Skapa heimilunum elileg skilyri svo eim htti a bla: Atrii 1 og 3 hjlpa heimilunum miki, en a arf meira til. Lkka arf greislubyri lna og leirtta hfustl eirra. Me v er komi til mts vi heimilin vegna rttltrar hkkunar hfustl vegna hruns krnunnar. Heimilin eru mrg hver komin me baki upp vi vegg. rri essara heimila er a htta a greia lnin ea htta neyslu. Margir eiga ekki ara rkosti. Vi skulum hafa huga a sfellt strri hluti lna heimilanna eru a tapast vegna ess a au ra ekki vi au. v fyrr sem lnveitendur tta sig v a hr er um sokkinn kostna a ra og fara afskriftir, ess betra. [..]

5. Fara arf agerir til a verja velferarkerfi: Lfeyrisegar hafa margir fari mjg illa t r kreppunni. Huga arf a stu eirra. Einnig arf a huga a stu atvinnulausra, en enginn nr a framfleyta sr og fjlskyldu atvinnuleysisbtum samhlia v a greia af hsnislnum.

6. Mta arf framtarsn fyrir sland: a er tmi til kominn a stjrnvld kvei hvaa stefnu a taka nokkrum grundvallar mlum. g geri tillgu a eftirfarandi agerahpum frslu hr 6.11.[2008] og 24.11.[2008] og er g eiginlega gttaur v a eir hafi ekki veri settir ft strax fyrstu dgum eftir bankahruni:

  1. Fjrmlaumhverfi: Verkefni a fara yfir og endurskoa allt regluumhverfi fjrmlamarkaarins.
  2. Bankahruni og afleiingar ess: Verkefni a fara yfir adraganda bankahrunsins svo hgt s a lra af reynslunni og draga menn til byrga.- Er vinnslu
  3. Atvinnuml: Verkefni a tryggja eins htt atvinnustig landinu og hgt er komandi mnuum.
  4. Hsnisml: Verkefni a finna leiir til a koma veltu fasteignamarkai aftur sta.
  5. Skuldir heimilanna: Verkefni a finna leiir til a koma veg fyrir fjldagjaldrot heimilanna landinu.
  6. mynd slands: Verkefni a endurreisa mynd slands aljavettvangi.
  7. Flagslegir ttir: Verkefni a byggja upp flagslega innvii landsins.
  8. Rkisfjrml: Verkefni a mta hugmyndir um hvernig rtta m af stu rkissjs. [- Loki]
  9. Peningaml: Verkefni a fara ofan peningamlastefnu Selabanka slands, endurskoa hana eftir rfum og hrinda framkvmd breyttri stefnu me a a markmii endurreisa traust umheimsins Selabanka slands - Er gangi
  10. Gengisml: Verkefni a skoa mguleika gengismlum og leggja fram tillgur um framtartilhgun.
  11. Verblga og verbtur: Verkefni a fara yfir fyrirkomulag essara mla og leggja til umbtur sem gtu stula a auknum stugleika.
  12. Framt slands - hverju tlum vi a lifa: Verkefni a mta framtarsn fyrir sland varandi nja atvinnuvegi.
  13. Framt slands - Hvernig jflag viljum vi: Verkefni a mta framtarsn fyrir sland varandi innivii jflagsins.

frslunni 24.11.[2008] btti g auk ess vi:

Almenningur bur eftir tlunum fr stjrnvldum um hva a gera. er g a tala um tlanir sem greia r eim vanda sem almenningur stendur frammi fyrir. r tillgur sem hinga til hafa komi, hafa einblnt a auka skuldir flks og tryggja v atvinnuleysisbtur. g get ekki s a etta s a sem flki landinu vill. g fyrir mna parta vil sj a tekjur mnar dugi fyrir tgjldum. g vil sj a fyrirtkjum veri gert kleift a halda flki vinnu og a rekstur eirra breytist ekki of miki. g vil sj a rekstrargrundvllur fyrirtkja og heimila landinu veri styrktur, annig a jflagi dafni en grotni ekki niur. g vil sj hi opinbera fara t mannaflsfrek verkefni, svo a a kosti pening. g vil sj hi opinbera vihalda jnustustigi snu, en ekki samdrtt. ... g hef kalla eftir v fari s endurreisn slenska jflagsins, en ekki auki samdrttinn me niurskuri. a besta sem hgt er a hugsa sr fyrir samflagi, er a tekjur flks aukist, a sem flestir borgi skatta, a framleisla aukist, a tflutningur aukist. etta er grunnurinn a nju slandi og ennan grunn er hgt a leggja strax. Vi urfum ll a leggjast rarnar svo a etta megi vera.

g skora ll framboin a skoa etta ml vandlega og leggist saman rarnar. g skora stjrnmlaflokkana a koma upp r skotgrfunum og stofna jstjrn a loknum kosningum. Verkefnin arf a leysa sameiningu og f til ess asto frustu srfringa.

---

19.04.2013:

Svo mrg voru au or 23. aprl 2009. Af fyrstu 5 lium verkefnalistans hefur mesta lagi tekist a fra tv eirra rtta tt, .e. endurreisn fjrmlakerfisins og atvinnulausum hefur fkka ( hldur su um vinnandi flki hafi fjlga). Betur hefur gengi me atriin 12 6. li, ar hefi lka mtt gera betur.

Vi listann hafa hins vegar bst nokkrir liir og ber ar hst skuldastaan vi tlnd. Hn var vissulega alvarleg, egar frslan var skrifu snum tma, en hafi ekki veri dreginn fram umruna af sama krafti og sar.

v miur aunaist nverandi rkisstjrn ekki s gfa a vinna ngilega listanum a ofan. a vri samt fugmli, a segja a hn skili landinu verra standi en hn tk vi v. Svo er alls ekki. En g held a allir geti hins vegar sammlst um, a hn nr ekki a skila v eins langt fram og Jhanna, Steingrmur og vi ll hin vonuumst eftir. Bi er, a vandinn var mun meiri en menn ttu von og san held g a stjrnvld hafi halla sr um of a rgjf fr gerendunum stainn fyrir a hlusta jina. Ekki auveldai a henni verki, a sumir ingflokkar tldu a vera sna heilgu skyldu a leggja alla steina veg endurreisnarinnar og eir komust yfir. Rkisstjrnin st v ekki bara eim sporum a hafa eingngu r efnivi brunarsta a moa, heldur var bi margt sem sndist smilega heillegt, verr fari egar a var g og san gusu reglulega upp nir eldar, ar sem menn hldu a bi vri a slkkva a fullu. Ansi oft liggur grunur um kveikju.

a n vri a eitthva hefi unnist 48 mnuum. g veit ekki nokkra rkisstjrn sem hefur ekki lpast til a gera eitthva rtt. En eftirskrift rkisstjrnarinnar verur um verkin sem ekki tkst a ljka, allt fr hinni hrilega misheppnuu skjaldborg um heimilin til ess a klra stjrnarskrrmlinu jafn herfilega og raunin var. Jhanna og Steingrmur munu a sjlfsgu reyna a skreyta sig me llum eim blmum sem au finna, en g held a au hefu kosi sr strfenglegri blmvnd, en ann sem au enda me.

g er ekki sannfrur um a ruvsi samsett rkisstjrn hefi komist betur fr mlum. Fyrst er a, a Hreyfingin var ekki ngu flug til a afreka slkt og hinir tveir flokkarnir hafa v miur ekki sguna me sr. Held a rkisstjrnin hefi tt a leita meira samrs vi bi Framskn og Hreyfinguna. Skil t.d. ekki hvers vegna efnahagstillgur Framsknar voru ekki teknar til nnari skounar. Hef heldur aldrei skili, a a s nnast furuverk, a foringi stjrnarandstuflokks vinni a mlefnum sem eru g fyrir jina, svo vitna s frg or lafar Nordal, fyrrverandi varaformanns Sjlfstisflokksins. g hefi einmitt haldi a stjrnarandstaan hefi geta fengi prik hj kjsendum me v a astoa nverandi rkisstjrn a leia jina t r hremmingunum. A.m.k. Sjlfstisflokkurinn tk ann pl hina, eins og g upplifi standi sast liin 4 r, a flkjast frekar fyrir.

Strstu mistk nverandi rkisstjrnar voru annars vegar, a sem g nefndi an, a leita eftir rgjf fr gerendunum og hins vegar a lta Samfylkinguna komast upp me a einblna a ESB og evran vru lfsbjrgin. Hugsanlega verur a niurstaan eftir einhver r ea ratugi, en ekki er bolegt a tefja endurreisnina mean bei er eftir a dyr "himnarkis" opnist.

Endurreisnin er upp okkur sjlf komin. Hn krefst tttku allra og hn krefst ess a rekstrarskilyri heimila og fyrirtkja veri ger viunandi. Margt var gert vel yfirstandandi kjrtmabili, en betur m ef duga skal.


Snjhengjan

Ekki er loku fyrir a skoti, a ori snjhengja hafi hloti nja merkingu slensku mli. Hefbundi hafa snjhengjur gna lfi og limum flks ar sem miki hefur snja og snjflahtta myndast. slandi hefur engin nttruv sustu tveimur rhundruum kosta eins mrg mannslf landi og einmitt snjhengjur sem hafa brotna og komi af sta snjflum me geigvnlegum afleiingum.

Nja merking orsins er aftur vsun efnahagslega gn. etta eru krnueignir rotaba hrunbankanna sem gti urft a greia krfuhfum eirra t vi uppgjr bankanna. g hef a vsu vilja vera me vari skilgreiningu essari snjhengju og vsa til mismuninn mgulegu tfli fjrmagns fr landinu og v sem mgulega fer hina leiina nstu 5-10 rin. gnin vi hagkerfi sem fellst essum snjhengjum er grarleg og nausynlegt er a finna langtma lausn sem gerir standi viunandi.

Stofnu hefur veri sa, snjohengjan.is, ar sem hvatt er til umru um snjhengjuvandann og leita s lausnar honum. A sunni standa fjlmargir einstaklingar me lkan bakgrunn, en flk a sameiginlegt a vilja auka umruna og hvetja stjrnmlamenn til a mta skra afstu mlinu. Snjhengjan er grafalvarleg gn vi stugleika landinu og veri ekki fundin sttanleg lausn fyrir sland, getur a fest jina skuldaklafa um fyrirsa framt. Ekkert nema happdrttisvinningur vi fund strra olulinda myndi leysa jina undan slkum klafa og jafnvel a vri fugl skgi.

Umran um snjhengjuna hefur sem betur fer ori meiri samflaginu hina sustu mnui. g skrifai fyrstu frsluna mna um erlenda skuldastu jarbsins sari hluta aprl 2009, egar g fjalla um erindi Haraldar Lndals Haraldssonar fundi Flags viskiptafringa og hagfringa. frslu 13. jl, 2009 segi g Icesave er slmt, en ekki strsta vandamli. Byrja g frslu orunum:

g veit ekki hve margir tta sig v, en samkvmt tlum sem finna m vef Selabanka slands, eru vaxtaberandi erlendar skuldir innlendra aila, annarra en gmlu bankanna riggja, grarlega miklar. rslok 2008 voru essar skuldir 3.649 milljarar krna.

essi tala hefur breyst miki fr v g birti hana arna jl 2009 og er helst eins og Selabankanum s gerlegt a festa hendur rtta upph. Bi er a hn er mjg kvik, t.d. var hn komin 4.483 milljara kr. lok 1. rsfjrungs 2009, .e. remur mnuum sar, og hitt a Selabankinn virist ekki hafa anna hvort agang a llum tlum ea er sfellt a skipta um skoun hvaa tlur beri a telja me. Hafa v tlur oft ekki veri samanburarhfar egar sama taflan er stt vef Selabankans me nokkurra mnaa millibili.

Einhvers staar segir a fortin hverfi aldrei og hn muni fylgja manni inn framtina ar til teki er eim mlum sem eru uppger. Snjhengjan er eitt slkt ml. Hn er ml r fortinni, sem mun halda fram a vofa yfir okkur uns henni er eytt. Spurningin er bara hvort hn hrynji yfir jflagi formi eyandi snjfls ea verur fari skipulega a fjarlgja hana og tjni af henni verur takmarka eins og kostur er. Hn er egar bin a valda miklu tjni, spurningin er bara hver miki verur a til vibtar.


mbl.is Rbert Wessman stofnar snjohengjan.is
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hverjir hagnast mest niurfrslu skulda heimilanna?

Margir hafa vai sum og skapast yfir v a eir sem hagnist mest almennri niurfrslu skulda su eir sem skulda mest. rugglega m finna einhver rk fyrir slku, en g er langt fr v a vera sannfrur um a svo s.

sustu frslu minni geri g tilraun til a greina vanda heimilanna. Samkvmt henni m skipta heimilum 9 hpa sem hr segir:

  1. Heimili framfrsluvanda
  2. Heimili greisluvanda
  3. Heimili skuldavanda
  4. Heimili lei greisluvanda
  5. Heimili sem halda sj
  6. Vel sett heimili
  7. Heimili me tvr eignir og hafa greislugetu til a standa undir annarri
  8. Heimili me engar hsnisskuldir og br eigin hsni
  9. Heimili me nnast engar skuldir

Teki skal fram a flk leiguhsni getur veri hvaa flokki sem er nema sst flokkum 7 og 8.

Lnin sem lagt er til a su fr niur

Markmi agera, sem Hagsmunasamtk heimilanna, Hreyfingin/Dgun, Framsknarflokkurinn, Hgri grnir og hugsanlega fleiri hafa tala fyrir, er a lkka skuldir vegna flunar hsnis fyrir lgheimili (og vihalds, endurbta, framkvmda o.s.frv.). Upph essara lna dag er metin bilinu 1.200 - 1.300 milljarar kr. nnur ln heimilanna eru lklegast htt 6-700 milljarar. Af essum 1.200 - 1.300 milljrum eru einhver eirra gengistrygg, nnur eru vertrygg en flest eru vertrygg. Af gengistryggu lnunum, hafa flest eirra, ekki ll, egar veri leirtt ea munu vera leirtt samrmi vi dma Hstarttar mlum 600/2011 og 464/2012. Einhver hluti fr ekki leirttingu samkvmt eim dmum og myndi v falla undir almenna leirttingu. Af rum lnum, er egar bi a lkka au um nlgt 50 milljrum, en ljst er hvernig essir 50 milljarar skiptast milli lna vegna flunar hsnis og annarra lna. Loks er talsverur hluti lna, sem hvlir hsni landsmanna, sem er ekki kominn til vegna flunar hsnis. au geta valdi v a vikomandi heimili eru vanda.

Spurningin er alltaf hve langt a ganga leirttingu annarra skulda en lna vegna flunar hsnis. runum 2004 til 2007 nttu margir sr aukna mguleika til lntku a leyfa sr meira. hverjum einasta fundi sem g hef tt me Ptri Blndal hefur hann spurt um jeppaflki, snjsleana og sumarbstaina. etta flk var lka fyrir forsendubresti, en Hagsmunasamtk heimilanna tku mevitaa kvrun um a einblna ln til flunar hsnis. v er a nnast kjnalegt, a a hafi veri blaln sem uru til ess a gengistryggingin var dmd lgleg.

Mergur mns mls er, a ekki eru ll ln sem hvla heimilum landsmanna vegna flunar hsnis, vihalds ess, endurbta, framkvmda vi hsni ea nnast umhverfi ess. kveinn hluti er neysluln, ln vegna tmstunda gamans, kaupa sumarbsta ea alls konar fjrfestingum. Enginn hefur fari vinnu a greina til hvers lnin voru tekin, en auvelt er a sj, a hafi 5 milljn kr. ln veri endurfjrmagna me 8 milljn kr. lni, fr mismunurinn eitthva anna og ekki endilega hsnistengda hluti. Spurningin er hve langt viljum vi ganga a greina etta. Eigum vi ekki bara a treysta v a ll ln sem Skatturinn hefur viurkennt a hverra vextir mynda stofn til vaxtabta, teljist til eirra lna sem a.m.k. falli undir essa niurfrslu skulda. t fr v myndi g halda a spurningin s ekki endilega hverjir hafa skuldsett sig mest, heldur hvernig er skuldsetning flk vegna hsnis.

Hverjum ntast agerirnar best?

Lti fer milli mla, a s sem skuldar meira mun f hrri niurfrslu krnum en s sem minna skuldar. sama htt hefur s fyrri lka fengi meiri hkkun lni sitt. En er a essi krnutala sem skiptir mestu mli varandi vinning flks? mnum huga segir hn bara hluta sgunnar. Skoum hpana a ofan:

Hpur 1: Heimili framfrsluvanda hagnast af allri niurfrslulna, sama hve h hn er, en a breytir v lklegast ekki a a verur fram framfrsluvanda. Niurfrsla lna hefur v engin hrif framfrsluvanda heimilanna og au vera v fram hpi 1.

Hpur 2: Heimili greisluvanda eru au heimili sem ekki hafa geta greitt af lnum snum ea urft a velja milli ess og missa neyslutgjalda. essi heimili eru dmigert i vanskilum. 20-25% lkkun hsnislna eirra og ar me afborgana gti leitt til ess a au gtu frst fr v a vera greisluvanda og yfir ara hpa , helst hpa 4 og 5. essi heimili hagnast v grarlega niurfrslunni, svo a hn urfi ekki a vera eins h krnum tali og hj eim sem mesta niurfrslu f.

Hpur 3: Heimili skuldavanda eru skilgreind au heimili sem erum me neikvtt eigi f fasteign. Alveg er ljst a fyrir ennan hp getur svona niurfrsla skipt skpum. Allt einu er heimili ekki bundi af hsninu, .e. hgt er a skipta um hsni. Hagnaur essa hps heimila er v mldur mrgu ru en krnum og aurum. Hfum huga a margir essum hpi hafa mgulega fari gegn um 110% leiina og flk fr ekki sama afslttinn tvisvar. Ekki er vst a eir efnuustu, sem skulda mest, fari endilega jkvtt eigi f fasteign vi essa ager, ar sem strsti hluti lna eirra, er lklegast vegna annars en hsnis.

Hpur 4: Heimili lei greisluvanda hafa lklega skori miki niur neyslutgjldum til a eiga fyrir afborgunum lna, teki t sreignasparna og gengi annan sparna. Svona niurfrsla yri v himnasending fyrir ennan hp, ar sem hann frist lengra fr v a lenda greisluvanda. Hfum huga a essi hpur er lklegast allur meal eirra rflega 50% heimila sem eiga erfitt me a n endum saman ea eim 38% sem eiga ekki fyrir vntum tgjldum.

Hpur 5: Heimili sem halda sj. Lkt og me hp 4, halda essi heimili sj vegna ess a au hafa hagrtt heimilisrekstrinum og gengi sparna. Niurfrsla myndi ltta af eim pressunni, en er augljslega ekki lfsbjrg, ar sem au urftu ekki henni a halda.

Hpur 6: Niurfrsla hsnisskulda skipta vel st heimili nnast engu mli, en au eru lka f og v ekki str hluti af heildinni. Vissulega myndu au lklegast f til sn hlutfallslega hrri tlu af niurfrslunum en fjldi eirra segir til um. Ltill vandi er a setja skuri slkt, eins og g kem a eftir.

Hpur 7: Heimili me tvr eignir munu vi svona ager komast betri stu. Hvort a dygi, fer einfaldlega eftir v hve alvarleg staa eirra er.

Hpar 8 og 9: Lkkun hsnislna skipta essi heimili ekki mli a ru leiti en v a a mun likast um hsnismarkainn.

Af essari yfirfer, er a alveg rtt a heimili me h hsnisln munu f mesta niurfrslu. Lklegt er a slkt ntist tekju- og eignamiklum heimili vel egar upphir eru skoaar, en hef tr a slk ager hafi mun meiri vinning fr me sr fyrir heimili hpum 2, 3, 4 og 5. Fyrir essi heimili felst mesti vinningurinn v a ltta stunni. Krnur og aurar skipta essi heimili mli, en hitt skiptir meira mli, .e. a geta um frjlst hfu stroki ea a.m.k. frast nr v a komast slka stu.

Vri hgt a setja skur niurfrslu lnanna

g skapai mr ekki vinsldir innan stjrnar Hagsmunasamtaka heimilanna, egar g setti inn srlit mitt hugmynd a skuri niurfrsluna sem samtkin hfu lagt fram. Alveg eins og margir sem tj sig hafa um essi ml, fannst mr blugt a flk sem hafi fasteignaln nnast upp punt fengi leirttingu. stan var ekki sur s, a mr fannst greinilegt a tiltekinn hpur vri me essi ln eingngu vegna ess, a hann gti fengi betri vxtun peninga sinna me v a greia lnin ekki niur, en hafa f annarri vxtun.

srliti mnu vi skrslu srfringahpsins svo kallaa er v undirkafli sem ber heiti Skeringar vegna tekna. Vil g birta hann hr nnast breyttan. Hafa skal huga a honum tala g um rstfunartekjur, .e. tekjur eftir skatta. Tlurnar eru miaar vi oktber 2010, annig a lklegast arf a hkka r um 6% ea ar um bil. Einnig skal hafa huga, a mia er vi 4% ak verbtur og a er reikna fr 1.1.2008 til 1.10.2010. nverandi tillgum Framsknar og Dgunar er mia vi 2,5% btur og rin eru orin fimm.

"5.4 Skeringar vegna tekna

Fulltri Hagsmunasamtaka heimilanna hefur treka lagt til, a tillgur samtakanna varandi vertrygg ln veri skoaar t fr v a settar su takmarkanir vi rstfunartekjur ea hreina eign. Elilegast s a mia vi rstfunartekjur, ar sem r segja til um greislugetu. Sala eigna getur a sjlfsgu auki rstfunartekjur. Til ess a geta kvei hrif svona skurpunkta vantar nausynlegar upplsingar um fjlskyldustr, enda telja samtkin a ekki megi setja eina skurlnu fyrir alla.

Dmi um skeringu: Skeringar fari a gta vi rstfunartekjur upp 3,5 m.kr. fyrir einstaklinga og hkki um 660.000 kr. me hverju barni. hrif 15,5% leirttingarinnar minnki hlutfallslega me auknum rstfunartekjum ar til r n 5,0 m.kr. hj einstaklingi (a vibttum hrifum vegna barna). Hj hjnum hefjist skering vi rstfunartekjur upp 6,0 m.kr. og hkki um 660.000 kr. me hverju barni. Leirttingin lkki hlutfallslega uns rstfunartekjur eru komnar 8,0 m.kr. hj hjnum (a vibttum hrifum vegna barna). etta m sj nnar eftirfarandi tflu, sem snir bil rstfunartekna sem skering nr yfir essu dmi. hr s eingngu snt fyrir allt a fjgur brn, heldur upphin fram a hkka me fjlda barna. Tlur eru milljnum krna:

Barnlaus

1 barn

2 brn

3 brn

4 brn

Einstaklingur

Skering hefst

3,5

4,16

4,82

5,48

6,14

Afsl. fellur niur

5,0

5,66

6,32

6,98

7,64

Hjn

Skering hefst

6,0

6,66

7,32

7,98

8,64

Afsl. fellur niur

8,0

8,66

9,32

9,98

10,64

stan fyrir v a lagt er til a fjldi barna hafi hrif, er a v fleiri sem brnin eru, er lklegt a hsni s strra og ar af leiandi drara [einnig hkkar framfrslukostnaur me hverju barni]."

--

Fyrir sem sj ofsjnum yfir v a ekki s fari eftir efnahagi flks, egar kvei er a bta v tjn sem flestir lta a lgbrot fjrmlafyrirtkja, stjrnenda eirra, stjrnarmanna og vildarviskiptavina hafi valdi, er etta lei sem menn geta skoa. essi lei er flknari framkvmd, ar sem allar fjrmlastofnanir yrftu a f upplsingar um rstfunartekjur hvers og eins heimilis sem tti hlut.

Annar vinningur af niurfrslu

Mr hefur fundist alveg vanta alvarlega umru um hvaa annan vinning jflagi mun hafa af svona niurfrslu hsnislna. Sjlfur hef g margoft fari gegn um a hr essari su. Langar mig a gera a einu sinni enn.

Velta fasteignamarkai: Vi nverandi skilyri er fasteignamarkaurinn hlf lamaur. Strir hpar hsniseigenda eru fastir hsni snu vegna skuldsetningar. Stkkandi fjlskyldur geta ekki stkka vi sig og minnkandi geta ekki minnka vi sig. Flk sem gti undir elilegum kringumstum selt eignir til a losa fjrmuni, getur a ekki, ar sem kaupendur er ekki a finna.

Eignir streyma til lnveitenda: Me sfellt hkkandi skuldastu, m.a. vegna hrifa vertryggingarinnar, frast fleiri heimili yfir neikva eiginfjrstu. Vissulega endurspeglar fasteignamat ekki alls staar landinu markasver, en v er tla a gera a. rri margra verur a gefast upp og lta lnveitandann hira kofann. Me um 50% heimila eirri stu dag, a eiga erfitt me a n endum saman, erum vi eirri srkennilegu stu a str hluti essara heimila gti lent v a missa hsni sitt. egar eru um 4.500 bir eigu fjrmlafyrirtkja, en reikna m me a andviri eirra s ekki undir 110 milljrum mia vi fasteignamat ba er rtt tplega 25 m.kr. (Heildarfasteignarmat barhsnis er 3.105 milljarar og eignirnar alls 125.000 mia vi upplsingar vef jskrr.) Ef 12% af um 73.000 heimilum er egar vanskilum og a fer allt versta veg, hkkum vi essa tlu upp a giska 330 milljara kr. Af essu er ljst a komist 15-20% barhsnis eigu fjrmlafyrirtkja, mun a ra eim a fullu. 20% niurfrsla fasteignalna mun rugglega sna essari run vi. Hn mun lka gera a a verkum a brennimerkt flk, .e. a sem missti hsni sitt til fjrmlafyrirtkja og lfeyrissja vegna stu sinnar, verur hreinsa af slkum brennimerkjum og getur v fari aftur t fasteignamarkainn.

Velta neytendamarkai: g veit ekki hvaa tilfinningu flk hefur almennt, en fyrir mig sem dvel bara slandi 1-2 vikur hverjum mnui og jafnvel minna, finn g vel fyrir breytingu hvert sinn sem g kem heim. Einhvern veginn virist alls staar vera minna a gera. Tmum verslunarrmum fjlgar, flk kvartar undan samdrtti viskiptum og minna vruvali. a, sem er til, hefur hkka veri, annig a minna fst fyrir peninginn. Flk hefur sagt upp skrift a llum "arfa", svo sem vibtarsjnvarpsstvum, dagblum, tmaritum og bkaklbbum. etta hefur san hrif atvinnumarkainn og fjrfestingar fyrirtkja, a maur tali n ekki um skatttekjur rkisins. Menn geta mlt einhverjar jkvar breytingar essum ttum, en fyrr mtti n vera yfir 50% verblgu 5 rum. 20% lkkun lna mun ekki a 20% aukning neyslufjr. Hlutfalli verur eitthva minna. Margir munu nta a aukna f sem eir hafa umleikis til a versla a sem hefur bei betri tma. Arir munu vonandi safna sj. Gefum okkur a velta neytendavrumarkai aukist um 10% vi essa ager. a ir 10% hkkun virisaukaskatts til rkisins, mun leia til fjlgunar starfa og vonandi meiri fjrfestinga atvinnulfinu. Vissulega kallar a aukinn innflutning, en vonandi mun aukin fjrfesting atvinnulfinu leia til aukins tflutnings.

g tla ekki a fullyra a svona ager borgi sig sjlf, .e. a hn skili til baka til ess sem leggur t peninginn, llu til baka. Til langframa er g hins vegar full viss a hn gerir mun meira fyrir jflagi en s kostnaur sem af henni er. Hitt er anna ml, a svona ager vera a fylgja alls konar hliaragerir ea samverkandi agerir, til a fyrirbyggja a nverandi stand skapist aftur. Af nm vertryggingar neytendalnum er ar efst blai. Menn hafa fura sig v, a flk sem hafi ekki tekjur erlendri mynt vri a taka ln erlendri mynt. Vertrygg krna er erlend mynt samanbori vi vertryggu launakrnuna. Flk sem ekki hefur vertryggar tekjur ekkert frekar a taka vertrygg ln, en eir sem hafa tekjur krnum eiga ekki a taka ln jenum ea frnkum. Samhlia brotthvarfi vertryggra neytendalna, arf a gjrbreyta hsnislnamarkainum. msar hugmyndir hafa komi upp og r arf a skoa.

arf a breyta fjlmrgu kringum krfurtt, en a er efni sjlfsta frslu.


Hver er vandi heimilanna og hva arf a gera?

Miki fer fyrir umrunni um stu heimilanna kosningaumfjllun. Flestir flokkar hafa einhverja skoun mlinu, en ekki allt of margir ekkingu sem nausynleg er, ef taka afstu til jafn mikilvgs mls. Einn frambjandi sagi sjnvarpssal um daginn a ekki vri bi a greina hver staan er, annar segir a lti hafi fari fyrir umrunni um verst settu, vilja sumir ekki bjarga eim sem eiga smilega til hnfs og skeiar og loks kemur essi umra um a almenn niurfrsla komi eim rkustu best. Sama vihorf kom fram hj nokkrum fjlmilamnnum Silfri Egils dag.

g vara vi v a frslan er lng, en a er vegna ess a henni er fjalla um marga tti mlsins, .e.:

  • Markmiin
  • Greiningu vandans
  • Leiir og lausnir
  • Lausnirnar mtaar
  • Rk fyrir agerum

Markmi ekki virt

vormnuum 2010 sat g sem fulltri Hreyfingarinnar starfshpi vegum efnahags- og viskiptarherra. Hlutverk hpsins tti a vera a meta rangurinn af setningu laga 107/2009 um agerir gu einstaklinga, heimila og fyrirtkja vegna banka- og gjaldeyrishruns, og skoa litaefni sem upp koma vi framkvmdina, "sem og litaefni tengd inglsingum og stu sari vehafa, samkeppnisrttarleg litaefni sem tengjast lgunum og rf takmrkun gildistma laganna". Svo ttum vi lka a "skoa stofnun ns embttis umbosmanns skuldara sem m.a. skuli gta hags og rttinda skuldara, beita sr fyrir v a hrif laga essara su samrmi vi markmi eirra, vinna a v a tryggja jafnri, sanngirni og gagnsi samskiptum og samningum fjrmlafyrirtkja vi skuldara og taka vi og mehndla bendingar og ml um misbeitingu laganna". v miur fkk hpurinn ekki a ljka vinnu sinni, enda hefi a geta dregi fram dagsljsi hvers handntt rrin voru sem bankarnir bjuggu til tfr texta laganna.

Um hausti, .e. oktber og nvember 2010, sat g svo nefndum srfringahpi um skuldaml heimilanna. Hann tti a taka sama upplsingar vegna fyrirhugara agera, en r ttu a hafa eftirfarandi markmi:

  • Flk hafi ak yfir hfui.
  • Skuldsett flk ni endum saman.
  • Byrum dreift sanngjarnan htt.
  • Agerir skilvirkar, hrifa gti fljtt.
  • Umsslukostnaur s sem minnstur.

Af greinarger um fjrhagsstu heimilanna, sem tbin var af heilum fimm runeytum og birt var 4. aprl sl. og Lfskjararannskn Hagstofu slands 2012, sem birt var sama dag, er ljst a eitthva gekk ekki eftir. Um 3 fjlskyldur hafa dag misst hsni ofan af sr fr sari hluta rs 2009 (frysting nauungarslum var fram eftir ri), 48,5% heimila erfileikum me a n endum saman og 36% heimila geta ekki mtt vntum tgjldum upp 157.000 kr. me eim leium sem venjulega ntast eim til a standa undir tgjldum.

Byrum hrunsins hefur a frra mati veri dreift sanngjarnan htt, en um 50 milljarar hafa fari a lkka ln me 110% leirttingunni og srtkri skuldaalgun. (Hfum huga a egar essar leiir voru kynntar seinna skipti byrjun desember 2010, var gert r fyrir a yfir 90 milljarar fru essar agerir.) Ekki verur sagt a agerirnar hafi veri skilvirkar og hrifa eirra gtt fljtt. Samkvmt upplsingum greinarger runeytanna voru 20.830 heimili me neikvtt eigi f rslok 2009, en 21.515 rlok 2011 ea fjlgun um tp 700. Vissulega var fkkun milli 2010 og 2011, en hafa verur huga a hfu mrg fjrmlafyrirtki uppreikna ur gengistrygg ln til einhverrar veruleikafirrtrar tlu. San er rtt a nefna a rslok 2008 voru rflega 5.000 frri heimili neikvri eiginfjrstu en 3 rum sar. Varandi umsslukostnainn, held g a mrg heimili su a upplifa heyrilegan kosta af essu llu gegn um mis brg fjrmlafyrirtkjanna, svo a ekki hafi veri greidd stimpilgjld og nnur frnleg gjld til hins opinbera.

Vandi heimilanna greindur

"Srfringahpurinn" greindi heimilin niur nokkra hpa. g tla a mestu a halda mig vi hpaskiptingu, en tel nausynlegt a brega aeins t af henni. Teki skal fram a hvert heimili getur falli fleiri en einn hp.

Hpur 1 - Heimili framfrsluvanda: egar framfrsluvandi er metinn, arf fyrst a kvea framfrsluvimi. egar vinna "srfringahpsins" fr fram, var eingngu hgt a nota vimi fr Umbosmanni skuldara, en ar sem a var (og er) naumhyggjuvimi sem flki er eingngu tla a lifa af mjg stuttan tma, fkk g v framgengt a nota var hrra vimi, .e. vimii var tvfalda. Hafa skal huga a mrg fastatgjld eru ekki grunnvimiinu, svo sem kostnaur vegna ungbarna, leiksklagjld, samgngur, smakostnaur og tryggingar svo ftt eitt s nefnt. Tvfldun vimianna er v algjrt lgmark, en gefur lklegast ekki raunhfa mynd raunverulegum framfrslukostnai heimilanna. egar tvfalda vimii var nota, fkkst t a rmlega 7.000 heimili voru framfrsluvanda, 4.033 einhleypir og 3.064 hjn/samblisflk. Hvor hpur um sig getur veri me barn/brn heimilinu. essi hpur var sem sagt ekki me ngar tekjur til a framfleyta heimilinu, hva a geta greitt af lnum.

ar sem essi hpur fll ekki undir verksvi srfringahpsins, geri hann engar tillgur fyrir sem ekki gtu framfleytt sr og snum. g aftur mti fjallai um ennan hp erindi mnum, egar g kynnti srliti mitt fundi jmenningarhsinu um mija nvember og hvatti stjrnvld til a huga a vanda essa hps. Fyrir hann gildir ekkert anna, en a auka tekjur hans. Hafa skal huga, a einhver af essum "heimilum" eru einstaklingar/pr sem ba stofnunum ea dvalarheimilum og eru me mjg takmrku persnuleg tgjld.

Hpur 2 - Heimili greisluvanda: Almennt egar tala er um fjrhagsvanda heimila, er tala um greisluvanda, .e. tekjur duga ekki fyrir eim tgjldum sem . treikningar srfringahpsins bentu til ess a rslok 2009 hafi um 17.763 heimili veri greisluvanda. Eru au heimili sem eru hpi 1 metalin. Fyrir heimili hpi 2 breytir miklu a ltt s greislubyri lna, en a arf ekki a vera ng. msar leiir eru til a ltta greislubyrinni og algengast er a reynt s a semja vi fjrmlastofnunum framlengingu lnanna me von um a betri t s framundan me blm haga. Slkt er httuleg blekking. Engin sta er til a tla a lenging lna geri nokku anna en a fresta vandanum. nverandi atvinnustandi er v bara um eitt a ra: Lkkun lna niur greislugetu.

Hpur 3 - Heimili skuldavanda: Hva er a vera skuldavanda? Samkvmt eirri skilgreiningu sem virist notast vi dag, er a a skulda meira en maur . En er allt ungt flk sem hefur veri nmslnum skuldavanda? Algengast er a ungt flk s me neikvtt eigi f mrg r eftir a hsklanmi lkur. Neikvtt eigi f er v ekki sjlfkrafa skuldavandi. Neikvtt eigi f er ekki skuldavandi nema a ru af tveimur skilyrum uppfylltum: A. A neikva eiginf s eign sem arf a selja, hver sem eignin er; B. Samhlia skuldavandanum fari greisluvandi.

vinnunni "srfrihpunum" komst g a v a fullt af heimilum er me bullandi neikvtt eigi f fasteignum snum, en er me svo miklar tekjur a a skiptir ekki mli. Raunar vekur furu a nokkur lnastofnun hafi leyft a lnunum vri inglst eignina, en a er nttrulega ml ess sem lnai. lok rs 2009 voru rflega 20.000 heimili me neikvtt eigi f, .e. flokkuust skuldavanda. Af eim voru rm 8.000 bi skuldavanda og greisluvanda, sem ir a rflega 12.000 heimili stu undir greislubyri lna, hluti lnanna vri umfram viri eigna.

Hpur 4 - Heimili lei greisluvanda: upphafi rs 2008 voru eignir heimilanna sparnai alveg gtar, srstaklega lfeyrissparnai. Vandinn var a lfeyrissparnaurinn var ekki agengilegur. Alingi samykkti lg sem leyfu flki a taka t sreignasparna. Tilgangurinn var tvttur, annars vegar a gefa heimilunum agang a f til a greia ln og hins vegar a afla rkissji og sveitarflgum skatttekna. g hef ekki nkvmlega tlu fjlda eirra heimila sem nttu sr etta rri, en sustu tlur gfu til kynna a yfir 60.000 manns hefu ntt sr rri. En hva svo? egar sparnaurinn var uppurinn, hva tti a taka vi? Mia vi a 48,5% heimila ea um 60.000 heimili telja sig eiga erfileikum me a lta enda n saman, m bast vi a yfir 40.000 heimili su lei greisluvanda.

Hpur 5 - Heimili sem halda sj: essi heimili hafa dregi r neyslu til a standa skilum en ekki gengi a sparnai. Tlur sem srfringahpurinn vann me gefa til kynna a etta hafi eim tma veri um 20.000 heimili. essi heimili munu lklegast hgt og sgandi koma sr okkalega stu. Hafa skal huga a hluti essara heimila er lka hpi 3.

Hpur 6 - Vel sett heimili: etta eru raunar tveir hpar, .e. annars vegar eignaflk me einkaskuldir sem val, .e. vextir af hsnislnum eru lgri en vxtun af rum eignum, og hins vegar flk me gar tekjur og arf ekki a hafa hyggjur af hum tgjldum. Samanlagt eru etta um 20.000 heimili. Hafa skal huga a hluti eirra er lka hpi 3.

Hpur 7 - Heimili me tvr eignir og hefur greislugetu til a standa undir annarri: Kannski ekki str hpur, var um 1.100 heimili oktber 2010, en reynslan fr kreppum rum lndum er a essi hpur kemur almennt verst t r eim.

Hpur 8 - Heimili me engar hsnisskuldir og br eigin hsni: etta er nokku str hpur ea um 30.000 heimili. Hann getur samt veri me arar skuldir sem eru a slaga heimilisreksturinn. Heimili essum hpi geta v veri greisluvanda.

Hpur 9 - Heimili me nnast engar skuldir: Hafa skal huga a um 24.000 heimili eru annars vegar ungmenni sem enn ba foreldrahsum ea ellilfeyrisegar sem ba hj brnum snum ea dvalarheimilum. essi hpur getur veri framfrsluvanda, .e. tilheyrt hpi 1.

Markmi agera

Srfringahpurinn komst a eirri niurstu vinnu sinni a markmi agera tti a vera sem hr segir (kemur ekki fram skrslu hpsins, bara srliti mnu):

  1. A fkka eins og kostur er hpi 2 (munum a hpur 1 var ekki verkahringsrfringahpsins) me msum rrum. Me essu fkkai hpi 3 leiinni.
  2. Koma veg fyrir a heimili frust r hpi 4 yfir hp 2.
  3. Hjlpa eim sem vera fram hpi 2 eftir arar agerir sem hraast gegn um a ferli sem virist umfljanlegt, .e. nauungarslu, greislualgun og gjaldrot.
  4. Fra sem flesta r hpi 4 yfir nja tgfu af hpi 5, ar sem flk getur teki upp elilega lifnaarhtti.
  5. Hjlpa eim sem eftir vera hpi 4 sem smu rrum og eir sem eru hpi 2 munu njta.

Leiir/lausnir

Srfringahpurinn reyndi a velta vi eins mrgum steinum og hgt var til a finna leiir sem vru frar. Sumar eirra voru farnar handntri tfrslu fjrmlafyrirtkjanna. Tel g r upp hr fyrir nean eitthva breyttri mynd:

Lei 1 - Almenn niurfrsla skulda: Lei Hagsmunasamtaka heimilanna, Hreyfingarinnar (nna Dgunar), Hgri grnna og Framsknarflokksins og fleiri hpa. Helstu andmli vi essari lei er a mnnum vex augum a einhverjir sem ekki eru ess verir fi niurfrslu og a hinir rku fi mest. Leiina mtti framkvma me aki upph, eign ea rstfunartekjur allt a teknu tilliti til fjlskyldustrar. Ntist llum rflega 72.000 heimila me hsnisskuldir. Gera skal r fyrir a umtalsverur fjldi heimila hefur egar fengi einhverjar leirttingar, annars vegar gegn um srtka skuldaalgun, en ekki sst gegn um gengislnadma Hstarttar.

Lei 2 - Algun skulda a eignastu: Algun skulda a eignarstu, sem er tfrsla af srtkri skuldaalgun, oft vsa til sem 80-110% leiar, ar sem skuldir eru strax frar niur 110% af eign og ef ekki er greislugeta fyrir v, m fara me hana niur 80% og munurinn 80 og 110 er sett 3 ra biln. Einnig m tfra etta sem niurfrslu eitthva anna hlutfall, svo sem 100%, 70% ea 60%, en er lklega alveg eins gott a fara lei 3. essi lei var tfr af fjrmlafyrirtkjunum, en annan htt en srfringahpurinn rddi hana. ar me nttist hn mun frri heimilum, en gert var r fyrir. Talsverur hpur heimila fr gegn um 110% leiina ea srtka skuldaalgun. Vegna takmarkanna eim leium hefur a ekki reynst ng.

Lei 3 - Greislumat: Setja flk einfaldlega greislumat og laga skuldir a greislugetu me fyrirvara varandi breytingar greislugetu nstu 3 - 6 rum.

Lei 4 - Hkkun vaxtabta: Hkkun vaxtabta og hsaleigubta til a gera flki kleift a greia hrri upph, en almennar tekjur ra vi. etta m lka kalla niurgreislu vaxta. Leiin var farin og heilum 2 milljrum btt auknar vaxtabtur. Nttist eim tekjulgstu en var eins og skvetta vatni gs. Breytingarnar sem gerar voru vaxtabtakerfinu var til ess a a fkkai hpi eirra heimila sem fengu vaxtabtur. annig a hrri upph dreifist frri heimili.

Lei 5 - Hjlpa flki a minnka vi sig: Hjlpa flki a skipta um hsni og fara drara. Hgt er a tfra etta msa vegu, en tryggja yri a flk vri ekki a tapa eigin f leiinni. g hef aldrei skili hvers vegna essi lei var ekki farin. Fjrmlafyrirtkin eiga um essar mundir eitthva yfir 4.600 bir, ar af balnasjur yfir 2.600. Af hverju bja essi fyrirtki ekki upp skiptimarka fyrir sem vilja minnka vi sig til a ltt skuldum?

Lei 6 - Kaupleiga: Kaupleiga, lnardrottnar taka yfir eign og leigi til baka. Eitthva veri rtt, en ekki komi framkvmd svo g viti til.

Lei 7 - Lyklafrumvarpsleiin: Lyklafrumvarpslei, .e. a lnardrottnar taka yfir eign og skuldari er laus allra mla.

Heimili framfrsluvanda eru utan essara leia, en nnast eina leiin til a hjlpa eim er gagnger fjrhagsleg endurskipulagning heimilisins og fjrhagsasto. Engin lausn er a sveitaflgin taki vi framfrslu essara heimila. Leita arf annarra ra, sem g tla ekki t hr. Einhverjir munu losna r essari stu me bttu atvinnustandi.

A mta lausnir

Hr fyrir nean hef g raa leiunum hpana. Eru rrin merkt eftir v hvaa r g tel r ntast best ea eigi a framkvma r.

Leiir

1

2

3

4

5

6

7

Hpur 2

1

3

2

4

5

Hpur 3

1

2

3

4

5

Hpur 4

1

3

2

4

Hpur 5

1

2

Hpur 7

1

2

g lt svo , eftir vinnu mna eim tveimur hpum, sem g nefndi a framan, a elilegast s a koma til mts vi heimilin me almenna niurfrslu eirra skulda sem mist hkkuu verulega vegna verblgu og banka- og gjaldeyrishrunsins ea uru til egar flk var a reyna a halda sr floti vegna essa. Flest ur gengistryggra lna hafa veri leirtt, en ekki ll. vertrygg ln hafa nnast alveg veri fyrir utan essa umru, en mrg heimili brugu a r a auka vi slka lntku til a bra bili hj sr. r almennu leirttingar sem g tala um, kmu a sjlfsgu bara til framkvmdar a v marki sem ln hafa ekki egar veri leirtt.

Einn banki hefur komi til mts vi viskiptavini sna me almennri ager vegna neyslulna, .e. Landsbankinn me lkkun annarra skulda, mean hinir hafa mr vitanlega ekki gert neitt veru.

Hafa skal huga, a egar bi er a koma til mts vi heimili hpi 7, getur veri a au veri eftir a fram hpum 2 ea 3.

g reikna me a gagnvart hpum 4 og 5 urfi flestum tilfellum ekki nnur rri en almenna leirttingu. Misjafnt er hverjir r eim hpum munu f vaxtabtur og san yrfti ltill hluti heimila hpi 4 a f ntt greislumat me algun skulda a tkomu ess, hvort heldur formi breytingar lnum ea a flki vri hjlpa a fra sig yfir drara hsni.

Agerir fyrir heimili hpum 2 og 3 eru greinilega flknari, en hvert skref ar miar a v a fkka eim sem urfa srtkari rri.

Af hverju essar agerir?

g hef oft veri spurur a v hvers vegna urfi svona agerir fyrir heimilin. Eiga eir sem tku lnin ekki bara a bera byrg snum skuldum? essu er svo sem bi fljt svara og ekki sur rf v a svara lengra mli.

Fyrst stutta svari: Hkkun skulda heimilanna rinu 2008 er nnast eingngu tilkomin vegna meintra lgbrota hrunbankanna, stjrnenda eirra og eigenda og afleiinga essara lgbrota. Srstakur saksknari rekur n fjlmrg ml, ar sem stefnt er vegna grfrar markasmisnotkunar og skrsla rannsknarnefndar Alingis er nnast full af upplsingum um essi meintu lgbrot. Er hgt a jafna essu vi a hrunbankarnir hafi brotist inn heimili landsins og stoli aan vermtum upp nokkur hundru milljara. Elilegt er a a tjn sem heimilin uru fyrir veri btt.

Langa svari: A sjlfsgu er stutta svari innifali langa svarinu, en ess fyrir utan eru rkin efnahagsleg, viskiptaleg, flagsleg, lagaleg og siferisleg:

fyrsta lagi eru mrg lagaleg rk fyrir v a etta veri gert. Bara til a nefna fein, er a 36. gr. laga nr. 7/1936, samningalaga, en ar er fjalla um gildingu samninga vegna forsendubrests. tluli c segir t.d.: Samningur telst sanngjarn stri hann gegn gum viskiptahttum og raski til muna jafnvgi milli rttinda og skyldna samningsaila, neytanda hag. lgum nr. 46/2005 um fjrhagslegar tryggingarrstafanir er 9. gr. kvi um a vkja megi til hliar fjrhagslegri tryggingarrstfun, ef a yri tali sanngjarnt ea andsttt gri viskiptavenju a bera kvi fyrir sig. Tel g essi lagalegu rk vera nokku traust og vex stugt hpi eirra lgfringa sem telja au ngilega sterk til a vinna dmsml gegn fjrmlafyrirtkjunum.

ru lagi eru a viskiptaleg rk. a hefur oft snt sig, a s komi til mts vi skuldara me niurfellingu, afskrift ea leirttingu hfustl lns, innheimtist raun hrra hlutfall af hfustlnum en annars myndi gerast. Heildarafskriftin/niurfrslan/leirttingin verur v minni, en annars yri. stan er a skuldarinn verur fram virkur viskiptavinur fjrmlafyrirtkisins og stendur oftar skilum, ar sem greisluviljanum er vihaldi. Viskiptavinur sem finnst hann njta rttltis og sanngirni, er betri viskiptavinur, en s sem finnst hann rtti beittur. Virkur viskiptamaur er vermtari fyrir fjrmlafyrirtki, en hinn sem er sfellt fltta me peningana sna og forast a greia skuldir snar. N urfi fjrmlafyrirtkin anna bor a afskrifa ln til a geta komi yfirteknum eignum aftur umfer, hvers vegna m essi afskrift ekki eiga sr sta gagnvart nverandi eiganda eignarinnar? Af hverju er a bara hgt gagnvart njum eiganda?

rija lagi eru a siferisleg rk. Flest, ef ekki ll, fjrmlafyrirtki tku einn ea annan htt tt hrunadansinum. a er engin afskun a hafa haft gjaldeyrisjfnu jafnvgi ea hafa ekki tla a valda tjni, dansinn var stiginn taktfastur n ess a hugsa vri fyrir afleiingunum. httustjrnun fyrirtkjanna brst, of mikil htta var tekin og egar spilaborgin hrundi, reyndust vibragstlanir ekki vera til staar. Vissulega var hlutur fjrmlafyrirtkja misjafn hruninu, en eir sem horfu og geru ekkert til a stoppa vitleysuna eru lka sekir. a getur v ekkert slenskt fjrmlafyrirtki tali sig vera saklaust essum efnum.

fjra lagi eru a efnahagsleg rk. etta eru raunar bara andstan vi fyrri kostinn. Ef greislubyri lna verur ltt me leirttingu hfustli lna, eykst neyslan, velta fyrirtkja, skatttekjur, samneysla og vi verjum velferarkerfi. Fleiri vera virkir fjrfestingamarkai og verfall fasteigna stvast. Stai verur vr um eignir flks og fyrirtkja. Tiltrin hagkerfinu eykst og viljinn til a vera virkur tttakandi lka. Verulega dregur r atvinnuleysi og ar me tgjldum rkisins til eirra tta. ngari jflagsegnar skila meiri og betri vinnu og ar me auknum hagvexti. Flk sr fram bjartari t og a framt ess veri best borgi hr landi. Aukin hagvxtur og auknar skatttekjur gtu san hjlpa vi a greia niur skuldaklafana sem n hvla jinni. Annar vinkill efnahagslegu rkin eru a bankarnir mega hreinlega ekki hagnast meira v str hluti hagnaarins eykur gjaldeyrisvanda jarinnar. Agangsharka fjrmlafyrirtkjanna er v hrein gn vi stugleika efnahagslfinu.

fimmta lagi eru a flagsleg rk. Eins og ml hafa rast eru sfellt strri hpur a lenda utangars jflaginu. Flk hefur ekki bara misst allar eigur snar, heldur er a auknu mli a vera komi upp sveitaflgin ea a dettur inn hi svarta hagkerfi. Birair ar sem eru matarthlutanir hafa lti styst og jafnvel frekar rast gagnsta tt. Fjlmargar fjlskyldur eiga ekki nein hs a venda og eru nnast vergangi. Fjlgi essum hpi, frast byrarnar yfir skattgreiendur og nausynlegt verur a fjlga flagslegum rrum hsniskerfinu.

Lokaor

etta er orin lng frsla, en g vona a hn veri gott innlegg umruna fram a kosningum. Ef a er einhver flokkur sem er vafa um t hva etta gengur ea hefur ekki flk innan sinna vbanda, sem hefur nga ekkingu essum mlum, vona g a eir hinir smu geti ntt sr essa grein.

fimm r hafa heimili landsins glmt vi meiri fjrhagsvanda en lklegast fr v kreppunni miklu. Me essu er g ekki a gera lti r vanda heimilanna byrjun nunda ratugarins og ekki heldur eim vanda sem heimili landsbygginni hafa mtt kljst vi fleiri ratugi. Framganga stjrnvalda eim tma er ekkert nema hneyksli. Landsbyggin upplifi a eir sem gtu fluttust burt, en tthagafjtrarnir hldu rum, ar sem flk sat fast eignum snum. standi Suurnesjum er verra en trum tekur og ar er flk a missa hsni sitt strum stl. Stjrnvld og fjrmlafyrirtki vera a vakna upp af yrnirssvefni snum. A gera stran hluta heimila landsins virkan eignamarkai er strhttulegt. Kynslin sem a standa undir njabruminu atvinnulfinu hefur ekki efni v, ar sem a ekkert eigi f hsni snu.

Vi sem segja: "etta er ekki hgt", vil g bara segja: "Allt er hgt, ef viljinn er fyrir hendi. etta er vifangsefni, sem til eru margar lausnir . Vi urfum bara a fara yfir r opnum huga og velja fsilegustu." g er sannfrur um, a su allar hugmyndirnar lagar bori og frustu einstaklingar fengnir til a vinna eina hugmynd t r eim llum, finnist lausn sem hgt er a hrinda framkvmd.


Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (13.12.): 19
  • Sl. slarhring: 28
  • Sl. viku: 181
  • Fr upphafi: 1651464

Anna

  • Innlit dag: 19
  • Innlit sl. viku: 158
  • Gestir dag: 19
  • IP-tlur dag: 19

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Des. 2017
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband