Leita frttum mbl.is
Embla

Verblga sem hefi geta ori - Endurbirt vegna skorunar

vor (28.4.) birti g frslu sem g hef veri beinn um a endurbirta svo hgt s a bta vi hana athugasemdum. Hn kemur hr fyrir nean. etta er a sjlfsgu bara pling og ekkert sem arna er sagt getur ori a veruleika nna. Me v a smella fyrirsgnina er fari upprunalegu frsluna og getur flk lesi a sem fr milli mn og Steingrms Jnssonar (Delberts).

Verblga sem hefi geta ori

a var einmnui 2001 a Selabanki slands kva a setja gengi flot og taka upp verblgumarkmi til a stjrna peningamlum. Af einhverri stu kva Selabankinn a nota hina srslensku vsitlumlingu me hsniskostnai sem vimi stainn fyrir a nota aljlega viurkenndar og samanburarhfar aferir vi a mla verblguna. Vissulega er rk hef hr landi a nota essa vsitlumlingu og vsitala me og n hsnis stu svipuu gildi eim tma, .e. 206,5 me hsnislinum og 205,0 n hans. Vandamli er og var a hn var og er hvergi notu ngrannalndum okkar og ekki innan Evrpusambandsins. a var v rangt af Selabankanum a nota vsitlu me hsnislinum sem vimi sitt. essi ranga kvrun hefur haft ansi margt neikvtt fr me sr. a sem gerist nstu mnuum og rum eftir a etta verblguvimi var teki upp, var svo sem ekki me llu fyrirs, en margt hefi fari annan veg ef verblga hefi veri mld n hsnisliar.

run vsitalna

Mismunurinn breytingum essum tveimur vsitlu er trlegur sustu 7 rum. Vsitala me hsnisli hefur hkka r 206,5 300,3 ea um 45,4% mean vsitalan n hsnisliar hefur fari r 205 stigum 269,6 ea um 31,5%. Reikna m me v a hluti essarar hkkunar s afleidd hkkun vegna fyrri vsitluhkkunar.

tmabilinu fr aprl 2001 til aprl 2008 hefur verblga samkvmt vimii Selabankans veri 68 sinnum (af 85 mnuum) yfir verblgumarkmii bankans og v kalla agerir bankans vi stjrn peningamla (sj nnar athugasemd nr. 6 vi blogg mitt 11.4.). Eina tmabili sem verblga me hsni hefur veri innan markmia Selabankans er fr nvember 2002 til aprl 2004. Ef notast hefi veri vi vsitlu n hsnis, hefi verblga aeins mlst 39 sinnum yfir verblgumarkmium, ar af 17 fyrstu mnuina mean markaurinn var a venjast eirri breytingu a krnan vri floti. Nst fr verblga n hsnis verulega upp fyrir verblgumarkmi tmabilinu fr jn til desember 2004, ,,bankakreppunni fyrri" fr ma 2006 til aprl 2007 og loks sustu 3 mnui.

Hva hefi fari annan veg?

En hverju hefi a breytt fyrir slenskt efnahagslf, ef verblgumarkmi Selabankans hefu stust vi vsitlu n hsnisliar. fljtu bragi virist mr a vera eftirfarandi:

  1. Stugleiki vri slensku efnahagslfi.
  2. Strivextir vru bilinu 3 - 5%.
  3. Hkkun markasveri hsnis hefi ekki fari jafnmiki t verlag formi afleiddra hkkana og verblgumling n hsnisliar hefi veri enn lgri. Verblgan nna sti kringum 1,2% stainn fyrir 10,6% (11,8%).
  4. slenska krnan sti traust og gengisvsitalan vri kringum 120, ef ekki lgri. a teldist g staa, ar sem verblga slandi hefi veri me lgsta mti Evrpska efnahagssvinu samhlia gum hagvexti.
  5. Hinn mikli hagvxtur hefi skila sr betur til samflagsins, en ekki brunni upp verblgu.
  6. Kaupmttur launa hefi haldist gur sem hefi leitt af sr meira jafnvgi vinnumarkai.
  7. Vertrygg ln hefu hkka verulega (1,5 - 2% ri) fyrir utan tmabili fr aprl 2001 til gst 2002 og san fr ma 2006 til aprl 2007, ar sem hkkunin hefi numi 6 - 10% hvort skipti. Raunar er ekki vst a ,,bankakreppan fyrri" hefi ori jafn skrp og raun bar vitni.
  8. Skuldir heimilanna hefu aukist minna, m.a. vegna minni hrifa af verbtatti lna. essi hrif gtu numi 20 - 30%, m.a. vegna afleiddra hrifa.
  9. jflagi hefi ekki veri jafn berskjalda fyrir lausafjrkreppunni og raun ber vitni, ar sem gengi krnunnar hefi veri sterkt af eigin rammleika, en ekki vegna vaxtastefnu Selabankans. Spkaupmennska me vaxtamunasamninga hefi v ekki haft r afleiingar sem vi hfum mtt horfa upp sustu mnui. Jklabrfin hefu ekki komi til.
  10. Rekstrarumhverfi slenskra fyrirtkja vri eim mun hagstara og talsverar lkur vru v a etta hagsta umhverfi hefi laa hinga erlenda aila til frekari fjrfestinga.
  11. Staa rkissjs vri enn sterkari en raun ber vitni.

Bi og gert

a er nttrulega um seinan a horfa etta essum augum. etta er bi og gert og verur ekki aftur teki. essi slenska srviska a mla verblgu annan htt en gert er kringum okkur hefur reynst jarbskapnum dr. a getur vel veri a arir hafi snt essari mlingu huga og hn s ekki svo vitlaus, en hn hefur skekkt allan samanbur. samflagi ja er samanburarhfni mjg mikilvg. Hn hefur lka skekkt samkeppni, ar sem samanburarhf mlingin hefur gert a a verkum a strivextir hafa veri hkkair upp r llu valdi sem dregi hefur r samkeppnishfni slenskra fyrirtkja. 33 mnui tmabilinu fr gst 2002 til aprl 2008 hefur Selabankinn tali sig hafa sti til a halda strivxtum uppi, egar reynd hann hefi ekki urft ess. (Teknir allir mnuir essum tmabili ar sem vsitala neysluvers n hsnis var undir 3%, en vsitala me hsni yfir 3%.) arna fr Selabankinn mis vi tkifri til a styrkja hagkerfi og auka stugleika ess, en stainn ttu agerir hans undir stugleika. Fyrst var vaxtamunurinn til ess a gengi styrktist meira en gu hfi gegndi og undanfarna mnui hefur hann stula a veikingu krnunnar (a hluta vegna spkaupmennsku). Hvorugt af essu hefi gerst jafn fgakenndan htt og raun bar vitni ef strivextir Selabankans hefu veri nr strivxtum selabanka ngrannalndum okkar.

Hva er framundan?

Stra spurningin nna er hvort etta verblguskot s lii hj. a er mislegt sem bendir til annars. fyrsta lagi, er hsnisliurinn enn a halda uppi 12 mnaa vsitlumlingunni. a mun lklegast halda fram fram mitt r og mun verblgan fara hgt og sgandi niur vi. etta rst miki af run gengis. Haldist krnan veik fram (yfir 140 stigum), munu hrifin vara lengur. Hkki gengi krnunnar tiltlulega hratt, annig a gengisvsitala fari um 130 nstu 4 vikum, munum vi sj verblgutlur kringum 6% me haustinu. Sast egar gengisvsitalan fr 150 (.e. nv. 2001), hlst verblga (n hsnisliar) yfir 6% fram ma 2002. Eftir gengislkkunina vormnuum 2006, hlst verblgan n hsnisliar yfir 5,5% fram febrar 2007. a er v ljst a svona verblguskot a mlist lengi, svo a verblga milli mnaa lkki hratt.

egar jafnvgi verur n hsnismarkai, verur lklegast tmabrt a breyta verblgumarkmium Selabankans, annig a mia veri vi vsitlu neysluvers n hsnisliar. Slk mling endurspeglar mun betur raunverulega breytingu tgjldum heimilanna en vsitala me hsnislinum. Ekki gera r fyrir a a gerist fyrr en eftir 3 - 5 r. Um sama leiti er skynsamlegt a leggja af vertryggingu lna. Hn er barn sns tma og hn hafi tt rtt sr kringum 1980, eru astur allt arar dag. vertrygg ln hverfi, er ekki ar me sagt a ekki megi nota vsitlur til vimiunar vi alls konar treikninga. msir hafa haldi v fram a vertrygging s nausynleg fyrir lfeyrissjina, en g held a a s ekki rtt. Sjirnir urfa fram a vaxta f sitt eins vel og hgt er og reikna san unnin rttindi sjflaga t fr v. Vertrygging hefur ekki komi veg fyrir skeringu rttinda n stula a hkkun eirra. a hefur alfari rist af v hve gir stjrnendur sjanna hafa veri a vaxta eigur sjanna/sjflaganna. eir sem g ekki til (og ekki nokku marga) hafa veri einstaklega gir gegnum tina, sasta r hafi kannski ekki gefi smu vxtun og rin ar undan. En vi skulum muna a etta er langhlaup, ekki spretthlaup.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: H G

etta var/er auvita hrrtt hj r, Steingrmi og fleirum sem grunduu standi almennilega. Hr er nr fyrirlestur sem vert er a hlusta - allar 40 mnturnar! http://video.google.ca/videoplay?docid=7382297202053077236

H G, 28.10.2008 kl. 00:44

2 Smmynd: Karl lafsson

Takk fyrir essa endurbirtingu Marin.

etta er einfaldlega frbr grein og einhver skynsamlegasta rksemdafrsla sem g hef s um etta efni.

En hvernig fum vi lfeyrissjina og stjrnvld til ess a samykkja stefnu a vertrygging veri afnumin? Hv tti a ekki einmitt a gerast dag, gjrbreyttu landslagi? er g a meina a egar lnsfjrmarkaur fer a hreyfast a nju, veri nju lnin n vertryggingar. Eldri lnasamningar breytast vntanlega ekki, nema ef vera skyldi a vertryggingarstuull eirra yri endurreiknaur. a hltur reyndar a vera krafa okkar (skuldaranna) a hfustll lna veri endurreiknaur (lkkaur) ljsi ess a 80% nleg ln vera n bilinu 110-200% vegna verfalls fasteigna, sem hltur a vera hjkvmilegt. g og sennilega ansi margir arir einfaldlega missa hsin sn og urfa a byrja upp ntt me svo sem hlft hsver neikva forgjf. Mjg rennilegt ea hitt heldur og e.t.v. skynsamlegra a byrja me hreint bor annars staar heiminum en a reyna a vinda ofan af essu, ea hva?

Karl lafsson, 28.10.2008 kl. 12:03

3 Smmynd: Marin G. Njlsson

Sll Steingrmur, g svo sem ttai mig essum klofna persnuleika, en var ekki viss um a g tti a fara segja Sguna af Evu (The Story of Eve) til a skra t tengslin milli innri og ytri sjlfsins r

En (ea var a Delbert) hittir alveg mark me blruna. Flott samlking. a er me etta eins og Nostradamus, a spakmlin skiljast ekki fyrr en eftir atburina.

Marin G. Njlsson, 31.10.2008 kl. 13:40

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (23.9.): 46
  • Sl. slarhring: 108
  • Sl. viku: 1887
  • Fr upphafi: 1549913

Anna

  • Innlit dag: 36
  • Innlit sl. viku: 1574
  • Gestir dag: 35
  • IP-tlur dag: 34

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Sept. 2014
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband