Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, desember 2010

Įriš 2010 gerši lķtiš annaš en aš dżpka kreppuna

Heilum tveimur įrum og nokkrum mįnušum betur frį žvķ aš bankarnir hrundu meš stęl og lķtiš hefur žokast viš aš bjarga landsmönnum śr rśstunum.  Myndirnar fyrir nešan lżsir best žvķ sem gert hefur veriš og bętti um betur į sķšasta degi žingsins, žegar Alžingi įkvaš aš setja lög til aš vernda lögbrjótana og stašfesta eignaupptökuna.

rescueplan_1050981.jpg

 

640rescuedmortgagecartoonwasserman2007_1050983.jpg

Įriš byrjaši žó meš žvķ aš tendrašur var logi vonar ķ brjóstum žeirra sem tekiš höfšu gengistryggš lįn.  Įslaug Björgvinsdóttir,settur hérašsdómari viš Hérašsdóm Reykjavķkur, kvaš upp žann śrskurš 12. febrśar aš gengistrygging bķlalįns vęri brot į 13. og 14. gr. laga 38/2001 um vexti og veršbętur.  Žetta kom mér ekkert į óvart, žar sem ég hafši įri fyrr nefnt fyrst žann möguleika į žessari sķšu.  Hęstiréttur stašfesti svo dóm Įslaugar meš dómum sķnum 16. jśnķ og žį hélt mašur aš réttlęti vęri til hér į landi, en žaš var öšru nęr.

Sešlabanki Ķslands og Fjįrmįlaeftirlit fengu allt ķ einu ķ magann yfir žvķ aš fyrirtękin sem brutu landslög gętu tapaš į žvķ aš fara aš lögum.  Ķ snarhasti var hnošaš saman tilmęlum til fjįrmįlafyrirtękja um žaš aš žau ęttu ekki bara aš brjóta landslög, heldur einnig tilskipanir ESB.  Skilabošin voru skżr og hafa veriš žaš sķšan:  Fjįrmįlafyrirtękin skulu varin meš oddi og egg śt ķ raušan daušann.  Réttur višskiptavina žeirra skal fótum trošinn svo lengi sem nśverandi stjórnendur Sešlabankans og FME, aš mašur tali ekki um nśverandi rķkisstjórn hefšu eitthvaš um žaš aš segja.

Žaš hefur veriš nįnast hjįkįtlegt aš hlusta į efnahags- og višskiptarįšherra tala um aš fjįrmįlafyrirtękin eigi aš skila žvķ sem oftekiš var og bera sķšan fram frumvarp į Alžingi, žar sem eignarupptakan er fest ķ lög.  Ég verš aš višurkenna, aš ég skil ekki nśverandi rķkisstjórn.  Eins og ég man atburšarįsina, žį lögšu žrķr bankar hagkerfiš ķ rśst.  Samkvęmt skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis og fréttum ķ öllum fjölmišlum meira og minna allt įriš, žį byggši starfsemi Glitnis, Landsbanka Ķslands og Kaupžings į fölsunum, svikum, prettum, lögbrotum og svona mętti lengi halda įfram.  Afleišingarnar voru hrun krónunnar, hęrri veršbólga en hér hefur sést lengi og stökkbreyting į höfušstóli lįna žeirra sem voru svo vitlausir aš taka lįn į undanförnum įrum og įratugum.  Ķ stašinn fyrir aš stjórnvöld stęšu nś fyrir žvķ aš fórnarlömb fjįrmįlafyrirtękjanna fengju hlut sinn bęttan, žį hafa stjórnvöld tekiš upp hanskann fyrir fjįrmįlafyrirtękin.  Žaš er žetta sem fékk forsvarsmann fyrirtękis til aš gefa žvķ nafniš Nįbķtar, böšlar og illir andar ehf. og senda sķšan frį sér eftirfarandi įramótakvešju (sem fékkst ekki birt į SkjįEinum):

nabitar.jpg

Ég sat ķ sżndarnefnd į vegum forsętisrįšuneytisins žar sem fara įtti yfir stöšu mįla.  Nefndin gekk undir nafninu "sérfręšingahópur" og var žaš ótrślega furšuleg nafngift.  Hópurinn vann gott starf, en žegar kom aš žvķ aš skrifa skżrslu um störfin, žį mįtti ekki hvaš sem er fara žangaš inn.  Nęr allur texti frį mér var t.d. klipptur śt og hętti ég aš nenna aš leggja eitthvaš til mįlanna ķ skżrsluna.  Įkvaš ķ stašinn aš skila sérįliti, žar sem gerš var ķtarlegri greining į stöšunni (žó hśn hafi ekki veriš mjög ķtarleg) og reyndi lķka aš skoša hvernig mismunandi lausnir gętu nżst fólki ķ fjįrhagsvanda.  Sérįlitiš fékk enga umręšu ķ fjölmišlum og forsętisrįšuneytiš įkvaš aš stunda ritskošun meš žvķ aš birta žaš ekki samhliša "skżrslu" nefndarinnar.  Óžęgileg umręša skyldi sko ekki birtast į vef rįšuneytisins.

Sjónarspiliš og bulliš, sem žį tók viš, var meš ólķkindum.  Eftir "langar og strangar" višręšur féllust fjįrmįlafyrirtękin į aš "afskrifa žaš sem annars vęri hvort eš er tapaš" eins og Arnar Sigurmundsson, formašur Landsamtaka lķfeyrissjóša, tókst meš hrekjum aš koma śr sér.  Žetta voru nokkurn veginn oršrétt sömu orš og ég sagši viš hann nokkrum vikum fyrr og hann mótmęlti hįstöfum.  Tap lķfeyrissjóšanna yrši allt of mikiš, ef fariš yrši aš kröfum Hagsmunasamtaka heimilanna.  Śrręšin sem skrifaš var upp į ķ Žjóšmenningarhśsinu ķ byrjun desember eru žau furšulegustu "ekki-śrręši" sem ég hef séš.  Ķ fyrsta lagi var skrifaš upp į aš sértęk skuldaašlögun héldi įfram.  Śrręši sem 128 manns höfšu fariš ķ gegn um į žvķ eina įri sem žaš hafši stašiš til boša.  Žetta gerir 10 manns į mįnuši.  Meš žessum hraša munu bankarnir ljśka viš skuldaašlögun žeirra 40.000 einstaklinga sem į žurfa aš halda rétt fyrir nęstu aldamót.

Į komandi įri mun reyna į žaš fyrir Eftirlitsstofnun EFTA og EFTA-dómstólnum hvort stjórnvöldum, FME, Sešlabankanum, Hęstarétti og nś sķšast Alžingi hafi veriš stętt į žvķ aš hunsa gjörsamlega rétt lįntaka meš višbrögšum sķnum vegna gengistryggšra lįna.  Getur žaš stašist aš žegar įkvęši um gengistryggingu er dęmt ólöglegt, žį geti žaš leitt til žess aš greišslubyrši lįnanna hękki um tugi prósenta.  Getur žaš stašist, aš lįntaki skuldi lįnveitanda vegna eldri gjalddaga.  Getur žaš stašist aš lįntaki skuldi lįnveitanda vegna uppgreiddra lįna.

Vandi almennings er aš Alžingi er handónżt stofnun.  Žaš skortir sjįlfstęšan vilja en vinnur nęr eingöngu eftir fyrirmęlum aš ofan.  Žegar ég segi aš ofan, žį er žaš śr rįšuneytunum eša frį flokksformönnunum.  Į žessu eru vissulega heišarlegar undantekningar og vil ég žar nefna žingmenn Hreyfingarinnar sem hvert um sig hefur haldiš sinni sjįlfstęšu hugsun, flestir žingmenn Framsóknar žora aš tjį sig įn žess aš horfa annaš hvort fyrst til Sigmundar Davķšs eša Jóhönnu og svo nįttśrulega villikettirnir ķ VG meš Lilju Mósesdóttur ķ broddi fylkingar.  En žaš er meš villikettina, aš žeir leika lausum hala og fara sķnar leišir, rétt er žaš, en alltaf skulu žeir vera ķ réttum fjölda heima žegar į reynir.

Ķ mķnum huga er žaš lķfsnaušsynlegt fyrir Alžingi aš žar verši tekin upp nż vinnubrögš.  Skilja žarf į milli löggjafarvaldsins og framkvęmdavaldsins.  Ein leiš er aš auka vęgi embęttis forseta Ķslands og gera forsetann aš ķgildi forsętisrįšherra.  Önnur er aš kjósa forsętisrįšherra óhįš Alžingi.  Žrišja leišin er aš rįšherrar sitji ekki į žingi. Verši leišir eitt eša tvö farnar, žį held ég aš skoša eigi aš kjósa til žings į tveggja įra fresti, lķkt og gert er ķ Bandarķkjunum, helming žingmanna ķ hvert sinn.  Meš žvķ vęri rķkisstjórn hvers tķma veitt ašhald.  Hśn gęti ekki treyst žvķ aš halda žingmeirihluta ķ lengur en tvö įr ķ einu.  Slķkt mun vonandi kalla į betri vinnubrögš og meiri samvinnu žvert yfir flokkalķnur.  Eins og žetta hefur veriš undanfarna įratugi, žį er nįnast hęgt aš tala um menntaš einręši frekar en almennt žingręši.

En ég var vķst aš tala um įriš sem er aš lķša.  Okkur er sķfellt talin trś um aš žaš versta sé yfirstašiš.  Brįšabirgšatölur frį Hagstofunni sögšu ķ byrjun įrs aš kreppunni vęri "tęknilega lokiš", žar sem hagvöxtur hafši męlst yfir nśllinu.  Svo kom nįttśrulega ķ ljós aš žaš var rangt.  Hagtölur eru varasamur męlikvarši į hlutina, žar sem žęr eru sķbreytilegar.  Plśs 4% hagvöxtur getur įtt žaš til aš breytast ķ 4% samdrįtt į nokkrum mįnušum.  Tölur um atvinnuleysi er męlt į einn hįtt hjį Vinnumįlastofnun en annan hjį Hagstofu.  Mismunandi deildir Sešlabankans birta sambęrileg gögn į ósamanburšarhęfan hįtt.  Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn segir yfirleitt allt ašra sögu um stöšu fjįrmįlafyrirtękjanna, en fjįrmįlarįšuneytiš, FME og Sešlabanki.  Mķn skošun er aš įriš 2010 var versta kreppuįriš til žessa.  Įstęšan er aš svo lķtiš hefur gerst.  Einstaklingar, heimili og fyrirtęki eru ennžį föst ķ spennutreyju óvissunnar varšandi fjįrhagsstöšu sķna.  Fasteignamarkašurinn er nįnast botnfrosinn. Lķtiš hefur gerst ķ atvinnumįlum og žó svo aš atvinnuleysi hafi ekki aukist, žį hefur žaš heldur ekki minnkaš sem neinu nemur.  Fįtękt hefur lķklega ekki veriš meiri ķ 50-60 įr.  Raširnar hjį góšgeršarsamtökum lengjast sķfellt.  Fólksflutningur ķ landi nemur 10 manns į dag.  Žaš žżšir aš jafnaši 2,5 ķbśšir losna į hverjum degi eša um 900 į įri.  Žęr bętast ķ hóp žeirra 4-5.000 į nżbyggingarsvęšum sem standa aušar og allra hinna sem ekki hefur tekist aš selja.

Rétt fyrir jól bįrust žęr fréttir frį Hagstofunni, aš veršbólga vęri komin nišur ķ 2,5%.  Loksins nįšust veršbólgumarkmiš Sešlabanka Ķslands.  Ętli menn hafi tekiš žessu fagnandi og byrjaš aš tala um afnįm verštryggingarinnar?  Nei, žaš geršu menn ekki.  Ķ stašinn var bent į, aš viš nęstu męlingu veršur bśiš aš fiffa śtreikninginn, žannig aš hann sżni ekki of hįa tölu.  Annaš sem heyršist var aš nś vęru vextir oršnir of lįgir.  Meš svona lįga veršbólgu, žį vęru nafnvextir (ž.e. veršbętur plśs raunvextir) oršnir svo lįgir aš fjįrfestar myndu leita annaš.  Ég hef veriš talsmašur žess, aš setja žak į vextir rķkisskuldabréfa.  Žau mega einfaldlega ekki bera hęrri vexti en 5% nafnvexti en žó aldrei meira en 1,5% raunvexti.  Nśna er rétti tķminn til aš hrinda žessu ķ framkvęmd.  Ef žaš er ekki nógu hį įvöxtun fyrir lķfeyrissjóšina, žį er žeim velkomiš aš fara meš peningana sķna ķ óörugga įvöxtun eins og skuldabréf banka og sparisjóša, hlutabréf fjįrmįlafyrirtękja og fleira žess hįttar.

Żmislegt bendir til žess aš ķslenska hagkerfiš sé aš nį botninum.  Spurningin er hvort aš žetta sé botn sem veitir višspyrnu eša žess vegna bara sylla sem gefur hagkerfinu fęri į aš hreyfast upp į viš.  Ég ętla ekki aš telja hversu oft menn hafa ķ bjartsżniskasti (žar į mešal ég) talaš um aš nś fari hlutirnir aš lagast bara til žess aš upplifa vonbrigši.  Nśverandi įstand mun ganga yfir, žaš er alveg öruggt.  Vonandi hefst batinn į įrinu 2011, en žį veršur lķka margt aš breytast.  Stęrstu breytingarnar eru aš stjórnvöld og fjįrmįlafyrirtęki verša aš skilja skuldavanda einstaklinga, heimila og fyrirtękja og leysa mįlin į forsendu lįntaka en ekki į forsendu fjįrmįlafyrirtękjanna.  Stjórnvöld og lķfeyrissjóširnir verša aš gera alvöru śr žeirri atvinnuuppbyggingu sem bśiš er aš tala um frį žvķ ķ nóvember 2008.  Alžingi veršur aš breyta starfshįttum sķnum til samręmis viš nišurstöšu žingmannanefndar um rannsóknaskżrsluna.  Sérstakur saksóknari veršur aš fara aš skila frį sér til dómsstóla stóru mįlunum, žar sem höfušpaurar hrunsins eru sóttir til saka.  Rķkisstjórnin veršur aš leita nżrra leiša til tekjuöflunar, sem ekki bitnar į skattpķndum og skuldsettum fyrirtękjum og heimilum landsins.  Rķkisstjórnin veršur lķka aš sżna og sanna, aš hśn sé aš hlusta į almenning ķ landinu og beri hag hans fyrir brjósti.  Svo vęri ekki verra aš bošaš yrši til kosninga.

Aš lokum bara žetta:

Ég žakka įriš sem er aš lķša og óska ykkur farsęldar į nżju įri.  Megi žaš boša bjartari tķš og blóm ķ haga.


Įriš er nś ekki lišiš

Hśn er merkileg fyrirsögn žessarar fréttar:

Eldgosiš ein af stęrstu fréttum sķšasta įrs

Til žess aš hśn vęri sönn, žį žarf įriš aš vera lišiš og komiš nżtt.  Réttari fyrirsögn er:

Eldgosiš ein af stęrstu fréttum įrsins sem er aš lķša

 

 


mbl.is Eldgosiš ein af stęrstu fréttum sķšasta įrs
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Eignaupptaka fest ķ lög - Engir samningar verša öruggir héšan ķ frį

Stundum sést stjórnmįlamönnum ekki fyrir ķ asanum.  Žaš er mķn skošun, aš lögin um mešferš gengistryggšra lįna sé dęmi um slķkt.  Meš žessum lögum er veriš aš bjarga žvķ klśšri Gylfa Magnśssonar, fyrrverandi efnahags- og višskiptarįšherra, og Steingrķms J. Sigfśssonar, fjįrmįlarįšherra, žegar žessir herramenn įkvįšu aš hunsa žann möguleika aš gengistrygging lįna vęri ķ andstöšu viš 13. og 14 gr. laga nr. 38/2001 um vextir og veršbętur.  Leiddi žaš til žess, aš nżju bankarnir voru stofnašir į röngum forsendum sem nam fleiri hundruš milljöršum.

Menn hafa bent į alls konar mistök sem gerš voru ķ undanfara hrunsins.  Nśverandi rķkisstjórn hefur ekki sķšur gert sig seka um mistök ķ eftirleik hrunsins.  Icesave samningarnir tveir frį sķšasta įri eru mjög góš dęmi, skortur į uppbyggingu atvinnulķfsins er eitt til višbótar, en dżrasta og, mér liggur viš aš segja, aumingjalegasta var žetta meš aš hunsa ašvaranir um aš gengistryggingin kynni aš vera ólögleg.

Til žess aš bjarga stjórnmįlamönnunum śt śr klķpunni, žį gįfu Fjįrmįlaeftirlit og Sešlabanki Ķslands fyrst tilmęli um mešferš gengistryggšra lįna, žar sem brotiš var į skżran hįtt į neytendavernd lįntaka.  Hęstiréttur lagši sig ķ lķma viš aš finna lagarök til aš bakka tilmęli FME og SĶ og nś hefur nśverandi efnahags- og višskiptarįšherra bitiš höfušiš af skömminni og sett lög, žar sem neytendavernd er fótum trošin.

Ég var ķ hópi žeirra sem kom fyrir efnahags- og skattanefnd.  Ķ mķnu mįli skoršaši ég į nefndina aš leita eftir įliti Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) į žessu mįli.  Įleit ég mikilvęgt aš fį įlit stofnunarinnar į žessu mįli, žar sem žaš snerti rétt neytenda og ekki sķšur heimild löggjafans og dómstóla til aš grķpa inn ķ samninga mörg įr aftur ķ tķmann.  Er ég ennžį žeirrar skošunar, aš žaš sé skżrt brot į neytendarétti aš endurreikna lįn allt aš 7 - 8 įr aftur ķ tķmann og breyta forsendum greišslu lįntaka ķ óhag vegna žess aš lįnveitandinn braut lög.

Meš žessum lögum er sett mjög hęttulegt fordęmi.  Ķ žeim fellst ķ raun, aš neytandi getur ekki veriš öruggur meš samning sem hann hefur gert.  Jafnvel žó samningurinn hafi veriš uppgeršur ķ samręmi viš greišslusešla, innheimtutilkynningar og greišslufyrirmęli sem samžykkt voru af bįšum ašilum samningsins, žį getur neytandinn įtt von į žvķ aš löggjafinn gjörbreyti samningnum meš gešžótta įkvöršun.

Alvarlegasti hlutinn varšandi žessi lög er aš eignaupptakan sem fellst ķ stökkbreytingu lįna vegna fjįrglęfra stjórnenda og eigenda hrunbankanna er stašfest.  Stjórnvöld hafa įkvešiš aš slį skjaldborg um fjįrmįlakerfiš og bjarga žvķ į kostnaš stórs hluta lįntaka.  Sumir koma vissulega mjög vel śt śr žessu, en sį hópur er fįmennur.  Flestir sitja uppi meš stökkbreytta greišslubyrši lįna sinna sem er auk žess umtalsvert umfram greišslugetu.  Séu lögin sķšan skošuš ķ samhengi meš samkomulagi stjórnvalda og lįnveitenda frį žvķ ķ nóvember, žį kemur ķ ljós aš veriš er aš tryggja aš fjįrmįlafyrirtękin fįi allt til baka sem žau hugsanlega veita ķ afslįtt til lįntaka.  Svo dęmi sé tekiš af 10 m.kr. lįni tekiš ķ mars 2004 til 30 įra, žį vęru heildargreišslur af žvķ, samkvęmt upprunalega lįnasamningnum meš ólöglegu gengistryggingunni,  kr. 29,6 m.kr., vęri lįniš óverštryggt meš aš mešaltali 6,75% vöxtum śt lįnstķmann, žį er heildargreišslan 40,0 m.kr., en 51,2 m.kr. mišaš viš 4,8% verštryggša vexti og um 3,5% įrsveršbólgu žaš sem eftirlifir lįnstķmann. Upprunalega greišsluįętlun hljóšaši upp į 16,7 m.kr.  Vissulega getur lįntaki vališ aš halda lįninu ķ erlendri mynt, en munurinn į 16,7 m.kr. og 29,6 m.kr. er 77,2%.  Stjórnvöld ętlast sem sagt til aš lįnžegi taki kinnhestinum sem hrunverjar fjįrmįlakerfisins veittu honum.  Nś vilji hann ekki sętta sig viš 77,2% hękkun, žį bżšst honum nįšarsamlegast aš fį 140% hękkun heildargreišslubyrši eša 207% hękkun heildargreišslubyrši.  Lįnžeginn getur sem sagt vališ hvaša leiš hann fer ķ eignarupptökuna.  Žessi lög eru ljótur hrekkur og ekkert annaš.

Ég get ekki fariš frį žessum dęmalausu lögum įn žess aš minnast į upphafsorš fréttarinnar:

Lįnastofnanir hafa nś 60 daga frest til śtreikninga į ólögmętum gengisbundnum bķla- og fasteignvešlįnum. 

Og hvaš ef lįnastofnanir virša ekki žessi tķmamörk?  Fellur lįniš žį nišur, žurfa žęr aš greiša sektir eša skiptir žetta kannski engu mįli?  Samkvęmt mķnum skilningi, žį skiptir žessi frestur engu mįli.  Takist fjįrmįlafyrirtęki ekki aš endurśtreikna lįn innan tķmafrests, žį segja lögin ekkert til hvaš skuli gert.  Hins vegar segja lögin, aš fjįrmįlafyrirtęki megi einhliša įkveša frest fyrir lįntaka til aš įkveša hvort hann samžykkir śtreikningana og hvaša leiš hann velur.  Einnig er tilgreint aš lįntaki hafi sķšan ķ mesta lagi 30 daga til aš įkveša aš gera lįniš aš annars konar stökkbreyttu lįni, nś meš löglegri gengisbindingu.

Žessi lög eru fįrįnleg og žeim er ekki ętlaš neitt annaš en aš yfirfęra eignir lįntaka til fjįrmįlafyrirtękja sem żmist tóku žįtt ķ ruglinu eša eru afsprengi fjįrmįlafyrirtękja sem tóku žįtt ķ žvķ.  Ekki er gerš nein tilraun til aš leišrétta žaš ranglęti sem rišiš hefur yfir lįntaka.  Ķ lögunum įsamt og meš hękkun verštryggšra lįna felst stęrsta eignarupptaka Ķslandssögunnar, tilfęrsla eigna heimilanna til fjįrmįlafyrirtękja į grundvelli einhverrar grófustu og svęsnustu markašsmisnotkunar sem įtt hefur sér staš hér į landi.  Og žetta er gert ķ skjóli stjórnvalda og Alžingis.  Sé ęvarandi skömm žeirra 27 žingmanna sem greiddu žessum lögum atkvęši sitt.


mbl.is Lög um gengisbundin lįn taka gildi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Atlaga aš žeim sem hafa sjįlfstęšan vilja

Hśn er grimm atlagan aš žvķ fólki sem hefur sjįlfstęšan vilja.  Lilja Mósesdóttir, Įsmundur Einar Dašason og Atli Gķslason hafa öll fengiš aš finna fyrir žvķ.  Róbert Marshall, žingmašur Samfylkingarinnar, ręšst svo į Ögmund Jónasson śt af Landeyjarhöfn og er alveg ljóst hvers vegna žaš er.  Samfylkingin er aš reyna allt sem hśn getur til aš grafa undan VG. 

Ég ętla ekki aš grįta žaš aš žessi stjórn springi, enda hefur stęrsta hlutverk hennar veriš aš endurreisa banka į rśstum ķslenska hagkerfisins og helst meš žvķ aš gera allar eigur landsmanna upptękar ķ leišinni.  Mér skilst aš  völva Vikunnar spįi aš allt fari ķ bįl og brand į nżju įri, žannig aš bśsįhaldabyltingin verši leikur einn.

Žessi atlaga aš žeim sem ekki fylgja bošvaldi Samfylkingarinnar og Steingrķms J. er stór furšulegt ķ ljósi mįlflutnings beggja flokka mešan žeir voru utan rķkisstjórnar.  Bįšir flokkar ętlušu aš breyta įsżnd stjórnmįla, bįšir gagnrżndu žeir Framsókn og Sjįlfstęšisflokkinn harkalega žegar žeir kröfšust flokkhollustu.  Žvķ mišur hefur komiš ķ ljós aš hvorugur flokkurinn hefur vilja, kjark eša žor til aš breyta hlutunum.  Hjį bįšum snżst allt um aš halda völdum og berja fólk til hlżšni dugi ekkert annaš.

Atli Gķslason hefur ķtrekaš bent į gagnrżni ķ skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis į vinnubrögš žingsins.  Žingnefnd um skżrsluna lagši til fjölmargar breytingar, en žęr eiga ekki viš "elsku mig" aš įliti Samfylkingarinnar, Steingrķm J. og fylgismenn hans.  Nei, žetta į lķklegast bara viš um Framsókn og Sjįlfstęšisflokkinn.  Kaldhęšnin ķ žessu er aš žetta mun aš öllum lķkindum tryggja žessum flokkum völdin eftir nęstu  kosningar, žar sem Samfylkingin og VG hafa sżnt og sannaš aš žessi flokkar eru alveg jafn spilltir og hinir tveir.  Bįšir hafa rašaš sķnu fólki į jötuna, bįšir hafa hunsaš vilja landsfunda sinna og hvorugur lķšur umręšu sem ekki er formanninum žóknanleg.

Sjįlfur fann ég fyrir žessu ķ nóvember.  Žį vogaši ég mér aš andmęla skošun Jóhönnu og Steingrķms varšandi lausn fyrir heimilin ķ landinu.  Ég vogaši mér aš hugsa sjįlfstętt og móta eigin skošun.  Ég ętla ekki aš hafa įhyggjur af žvķ, žar sem menn eru dęmdir af verkum sķnum.  Žannig veršur aš žaš um alžingismenn eins og ašra.

Ég tek undir orš Ögmundar Jónassonar, aš žingflokkur VG veršur aš žola ólķkar skošanir og umręšu žar sem ekki eru allir sammįla.  Žetta eru kallašar rökręšur og žeim hefur veriš gerš góš skil ķ mörgum góšum ritum frį tķmum Sókratesar og Platós.  Žeir kenndu aš rökręšur ęttu aš snśast um mįlefni, en ekki menn.  Aš žeir sem ekki gętu gert greinarmun į žessu tvennu vęru ekki hęfir til rökręšna.  Skora ég į žingmenn VG aš sżna žaš og sanna, aš žeir teljist hęfir til rökręšna samkvęmt žessari einföldu reglu.

Ķ mķnu nįmi var mér kennt aš grundvallarspurning viš lausn višfangsefna var efasemdaspurningin "Hvaš ef..?"  (What if..?).  Mašur žyrfti aš vera tilbśinn til aš finna veikleika į öllum lausnum til aš styrkja žį nišurstöšu sem aš lokum vęri komist aš.  Ég fę ekki betur séš en aš Lilja, Įsmundur og Atli hafi veriš aš žessu.  Pota ķ veikbletti til aš styrkja umgjöršina og koma ķ veg fyrir aš menn falli į andlitiš.  Višbrögš Samfylkingaržingmanna sżnist mér benda til aš blettirnir hafi veriš verulega veikir og veikari en jį-kór Jóhönnu og Steingrķms vilja višurkenna.  Höfum ķ huga, aš žaš erum viš landsmenn sem sitjum uppi meš žaš sem śrskeišis fer.  Viš eigum kröfu um aš vandaš sé til verka viš setningu laga og žar meš fjįrlaga.  Viš eigum kröfum um aš okkar hagsmunir séu hafšir aš leišarljósi, žar meš aš fariš sé vęgt ķ skattheimtu, aš velferšarkerfiš sé variš, aš stušlaš sé aš atvinnuuppbyggingu ķ landinu.  Meš fullri viršingu, žį viršast fjįrlög nęsta įrs ekki nį žessum markmišum.  Žetta gagnrżndu Lilja, Įsmundur og Atli og eru menn aš meira fyrir vikiš.


mbl.is Lilja ķhugar śrsögn śr žingflokki VG
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Steingrķmur lętur ekki bįgan hag heimilanna trufla sig

Fyrir rśmum tveimur įrum varš hér hrun.  Žaš hafši įhrif į allt ķ žessu landi og ekki minnst į stöšu rķkissjóšs annars vegar og heimilanna ķ landinu hins vegar.  Ólķkt heimilunum žį hefur rķkissjóšur žann möguleika aš skattleggja allt og alla til aš koma sér śt śr vandanum, hann hefur möguleika į śtgįfu rķkisskuldabréfa, į lįntöku frį Alžjóšagjaldeyrissjóšnum og erlendum rķkjum og ekki sķst hefur hann möguleika į nišurskurši.  Sem fjįrmįlarįšherra hefur Steingrķmur J. Sigfśsson nżtt sér alla žessa möguleika.  Skattheimtan hefur žyngst svo um munar og er fyrir löngu komin upp fyrir žolmörk hins vinnandi manns.  Nišurskuršurinn hefur veriš heiftarlegur žegar kemur aš žeim sem minnst mega sķn, ž.e. žeim sem žiggja lķfeyri śr almannatryggingakerfinu, og velferšarkerfiš hefur tekiš į sig mikinn skell.  Ef žaš er aš velta steinum ķ götu rķkisstjórnarinnar, aš andmęla skattahękkunum į žegar skattpķndan almenning og nišurskurši ķ velferšarkerfinu, žį biš ég um fleiri slķka steina.

Hafi einhverjum steinum veriš velt ķ götu rķkisstjórnarinnar, žį eru žeir ķ formi tregšu fjįrmįlafyrirtękja aš veita afslętti sem žau fengu frį eldri kennitölum sķnum til žeirra sem tóku lįnin.  Žį er žaš ķ form tregšu lķfeyrissjóšanna aš slį af vaxtakröfu sinni og leišrétta lįn sjóšfélaga.  Žį er žaš ķ skilningsleysi žeirrar sömu rķkisstjórnar aš bęta žarf stöšu heimilanna og fyrirtękjanna ķ landinu.  Žį er žaš ķ getuleysi rķkisstjórnarinnar til aš hugsa śt fyrir kassann ķ leit aš lausnum.

Mér finnst žaš ómaklegt af Steingrķmi J. Sigfśssyni aš kenna žeim um sem vilja hugsa ķ öšrum lausnum en hann.  Viš skulum ekki gleyma žvķ aš fyrir rétt um 99 vikum sat hann viš hliš Jóhönnu Siguršardóttur į blašamannafundi ķ Išnó, žar sem hann lżsti žvķ yfir aš slį ętti skjaldborg um heimilin ķ landinu.  Viš vitum öll hvernig fór fyrir žeirri skjaldborg.  Hśn var slegin um fjįrmįlafyrirtękin.

Žvķ mišur hefur margt ķ starfi nśverandi rķkisstjórnar og žeirrar sem į undan henni fór einkennst af žvķ aš verja žį sem keyršu allt ķ kaf og sjį til žess aš fórnarlömb hrunsins tękju į sig nęr allar byršarnar.  Um 40.000 fjölskyldur hafa tapaš öllu eiginfé sķnu ķ hśsnęši og ašrar 32.000 hafa oršiš fyrir mikilli skeršingu.  Um 50.000 heimili ķ landinu hafa tekiš śt sparnaš sem įtti aš gera žeim lķfiš léttbęrara į efri įrum til aš greiša ķ botnlausa hķt bankanna eša til aš męta tekju missi og/eša skattahękkunum rķkisstjórnarinnar.  Svo ótrślegt sem žaš er, žį finnst Steingrķmi J. hiš besta mįl aš skattleggja séreignarsparnaš sem tekinn er śt, en vill frekar loka nęržjónustu ķ heilbrigšiskerfinu en aš skattleggja žann séreignarsparnaš sem ekki hefur veriš tekinn śt. 

Ég hef ekki heyrt önnur rök fyrir žvķ aš ekki megi skattleggja séreignarsparnaš, en aš Sjįlfstęšismenn hafi įtt hugmyndina og fyrr detti Steingrķmur J. daušur nišur en aš nżta hugmynd frį žeim.  Vissulega hafa lķfeyrissjóširnir eitthvaš maldaš ķ móinn, en mįliš er aš žeir eiga ekki peninginn.  Žetta heitir séreignarsparnašur vegna žess aš hann er séreign hvers og eins.  Žeir hafa žvķ ekkert meš žaš aš segja hvort žetta sé gert eša ekki.

Frį hruni hefur veriš ljóst aš eina leišin śt śr hruninu vęri ķ formi atvinnuuppbyggingar.  Į žeim vettvangi hefur rķkisstjórnin frekar unniš aš žvķ aš gera fyrirtękjum lķfiš leitt.  Rekstrarumhverfi flestra fyrirtękja er mun lakara ķ dag, en žaš var fyrir réttum tveimur įrum.  Vissulega hafa vextir loksins nįšst ofan śr himna hęšum, en fyrir marga er žaš um seinan.  Fyrirtęki hafa žess fyrir utan mįtt bśa viš innheimtuašgeršir frį fjįrmįlafyrirtękjum sem brutu lög fram og til baka ķ lįnveitingum sķnum.  Ekki ķ eitt einasta skipti tóku stjórnvöld stöšu meš fórnarlömbum fjįrmįlafyrirtękjanna.  Nei, žau flykktu sér ķ hvert einasta skipti ķ liš meš gerendunum.  Nżleg lög um gengisbundin lįn er ein birtingarmynd žess.

Ekki ętla ég aš gera lķtiš śr žvķ verkefni sem Steingrķmur J. hefur žurft aš takast į viš.  Ég held aftur aš hann hafi oft gert sér verkiš erfišara en naušsynlegt var meš žvķ aš hlusta ekki į og leita lišsinnis félaga sinna innan VG.  Framtķšin į ein eftir aš leiša ķ ljós hvorir voru ķ raun og veru aš velta steinum, Lilja Mósesdóttir, Įsmundur Einar og Atli Gķslason eša žį hinir sem ekki töldu sig žurfa aš hlusta.


mbl.is „Mikil įbyrgš aš velta steinum ķ götuna“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hvort er mikilvęgara: Völdin eša samviskan?

Ég get ekki annaš en furšaš mig į žeirri umręšu sem upphófst ķ sķšustu viku viš žaš aš žrķr žingmenn VG gįtu ekki samvisku sinnar vegna stutt fjįrlagafrumvarp rķkisstjórnarinnar.  Žessir žrķr žingmenn hafa, įsamt žremur öšrum, veriš mjög opinskįir ķ gagnrżni sinni į mjög margt ķ stefnu nśverandi stjórnar.  Mašur hefši haldiš aš flokkssystkini žeirri hefšu gripiš žaš fegins hendi aš reynt vęri aš koma ķ veg fyrir aš stjórnarsamstarfiš litašist um of af sjónarmišum hins stjórnarflokksins, en žaš er öšru nęr.

Ég hef fylgst meš störfum Lilju Mósesdóttur undanfarna 18 mįnuši eša svo.  Er hśn einn fįrra žingmanna sem ég hef įtt ķ samskiptum viš, sem ég veit aš breytir ekki mįlflutningi sķnum um leiš og snśiš er baki viš manni.  (Tekiš skal fram aš ég hef svo sem ekki veriš ķ samskiptum viš nema svona 20 - 30 žingmenn vegna starfa minna fyrir Hagsmunasamtök heimilanna, žannig aš fjölmarga žingmenn žekki ég lķtiš eša ekki neitt.)  Ķ samręšum viš hana getur mašur alltaf gengiš aš mįlefnalegir umręšu og mįlefnalegir hugsun.  Hennar rök hafa vissulega tekiš breytingum, en žaš er fyrst og fremst vegna žess aš nż sjónarhorn hafa komiš fram og nżjar upplżsingar veriš opinberašar.

En hvers vegna eru višbrögš einstakra stjórnarliša jafn ofsafengin og raun ber vitni? Hvaš fęr formann žingflokks VG, formann fjįrlaganefndar og fleiri stjórnaržingmenn til aš stķga fram meš blammeringar og hótanir ķ garš žess fólks sem vill aš stjórnarflokkarnir standi vörš um heimilin ķ landinu, velferšarkerfiš og ekki sķst fylgi stjórnarsįttmįlanum?  Af öllum stjórnaržingmönnum, sem stigiš hafa fram, furša ég mig mest į oršum Björns Vals Gķslasonar.  Hann lętur eins og enginn megi hafa ašra skošun en hann.  Žaš sem veldur mér samt mestum įhyggjum varšandi yfirlżsingar hans, er aš hann er almennt talinn segja žaš sem Steingrķmur J. getur ekki sagt stöšu sinnar vegna.  Aš Björn Valur segi aš žremenningarnir eigi sér ekki framtķš innan VG veršur žvķ aš tślkast sem svo aš Steingrķmu J. telji svo vera og į mešan hann stķgur ekki fram og andmęlir žessum orš Björns Vals, žį lķt ég svo į, aš Björn Valur hafi lįtiš žessi orš flakka meš samžykki og aš beišni Steingrķms.

Žingmönnum Samfylkingarinnar er viss vorkunn.  Margir žeirra munu ekki halda žingsętum sķnum verši efnt til kosninga į nęstu mįnušum.  Žeir horfa žvķ upp į aš skošanafrelsi žremenninganna sé aš stefna žingmennsku žeirra ķ voša.  Ég held aš žessir žingmenn geti helst dregiš žann lęrdóm af žessu, aš betra vęri fyrir žį aš standa meš almenningi ķ landinu og verja velferšarkerfiš, en aš keyra allt hér gjörsamlega į kaf.

Mér sżnist sem tvęr framtķšarsżnir mķnar frį žvķ ķ fyrra sé aš verša aš veruleika.  Önnur var sś, aš Samfylkingin ętlaši aš keyra žjóšfélagiš svo ķ gólfiš, aš fólk hrópaši eftir afskiptum ESB.  Hin var aš Steingrķmur J. myndi nota ašstöšu sķna til aš refsa landsmönnum fyrir aš hafa ekki hleypt honum fyrr aš kjötkötlunum.

Nś eru aš verša žrjś įr sķšan aš krónan féll og žar meš spilaborg fjįrmįlafyrirtękjanna.  Į žessum žremur įrum, og sérstaklega sķšustu tveimur, hafa tveir hópar žurft aš taka śt ógurlega refsingu afglapa fjįrmįlafyrirtękjanna, stjórnvalda og embęttismanna.  Annar er heimili landsins og hinn samanstendur af fyrirtękjum sem į engan hįtt tengdust stjórnendum eša eigendum fjįrmįlafyrirtękjanna.  Eignir heimilanna og fyrirtękjanna hafa runniš óbęttar til fjįrmįlafyrirtękja, sem stofnuš voru į rśstum bankanna žriggja.  Sżndarmennskuafskriftir hafa įtt sér staš, en aš nęr engu leiti hafa bankarnir gefiš eftir annaš en žaš sem hvort eš er var tapaš.  Krafa AGS um višeigandi skuldanišurfellingu til lķfvęnlegra lįntaka hefur veriš nęr algjörlega hunsuš.  Eina sem gert hefur veriš, er aš afskrifa žaš sem var óinnheimtanlegt.

Rķkissjóšur hefur žegar boriš rķflega 1.300 milljarša kostnaš vegna bankahrunsins.  Žessi kostnašur veršur greiddur af komandi kynslóšum, žó eitthvaš komi til baka meš sölu eigna.  Hvaš eftir annaš hafa stjórnvöld geta fariš vęgari leišir ķ skattheimtu eša innleitt śrręši sem nżttust fjöldanum.  Nei, almenningur skal taka eins stóran skell eins og hęgt er.  Hśsnęšiseigendur skulu tapa eignum sķnum.  Lķfeyrisžegar skulu bśa viš skertar bętur.  Žjónusta viš landsbyggšarfólk skal skorin viš trog.  Žaš er eins og ekki megi hugsa śt fyrir kassann og žeir sem voga sér aš gera žaš, eins og Lilja Mósesdóttir, žeir eru sagšir andfélagslegir.

Ég hef fylgst meš störfum nokkurra nefnda Alžingis og verš žvķ mišur aš segja, aš fįtt er um sjįlfstęš vinnubrögš.  Röksemdir eiga alls ekki upp į pallborš hjį žeim og komi fyrirmęlin ekki beint śr rįšuneytinu, žį žorir engin aš hreyfa viš breytingum.  Kostulegast fannst mér sķmtališ, sem ég fékk į laugardagsmorgni frį nefndarmanni ķ efnahags- og skattanefnd, en sś nefnd fjallaši um gengislįnafrumvarp efnahags- og višskiptarįšherra.  Spurningin sem ég fékk var:  Skilur žś hvernig žetta er reiknaš?  Önnur umręša var afstašin og žingmašurinn var ekki viss hvort hann skildi innhald frumvarpsins!  Ekki skal taka žessu žannig, aš ég sé aš gagnrżna žingmanninn.  Spurningin var skiljanleg, žar sem frumvarpiš er óskiljanlegt og žar meš lögin.  Stjórnarlišar voru aš žjösna frumvarpinu ķ gegn įn žess aš vinna verk sitt.  Og ekki ķ fyrsta skiptiš.  Ķ fyrra voru samžykkt lög nr. 107/2009 um ašgeršir fyrir einstaklinga, heimili og fyrirtęki vegna banka- og gjaldeyrishruns.  Viš hjį Hagsmunasamtökum heimilanna vörušum įkaft viš žvķ frumvarpi.  Įri sķšar hafši allt komiš fram sem viš vörušum viš.  Žetta er žvķ mišur veruleikinn į Alžingi.  Menn eru svo uppteknir viš aš žóknast rķkisstjórninni og fjįrmįlafyrirtękjunum aš menn gleyma réttsżni og rökhyggju.  Kannski hafa menn ekki tķma til vinna verk sķn af kostgęfni.  Kannski skortir žį įhuga eša getu.

Žaš er inn ķ žetta umhverfi sem Lilja Mósesdóttir og nokkrir ašrir žingmenn hafa stigiš meš žį fįrįnlegu kröfu, aš mati fjölda annarra žingmanna, aš žingmenn hugsi sjįlfstętt og ķ samręmi viš sannfęringu sķna.  Žessi ešlilega krafa hefur reynst mörgum žingmönnum ofviša.  Žaš er öruggara aš samžykkja rugliš, en aš rugga bįtnum.  Žeir sem rugga bįtnum fį nefnilega fyrir feršina.

Lilja, Įsmundur og Atli, viš ykkur vil ég segja: 

Žiš eruš menn aš meiru aš standa į sannfęringu ykkar.  Žiš eigiš heišur skilinn fyrir žann kjark og žor sem žiš sżnduš.


mbl.is Lilja lögš ķ pólitķskt einelti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Forgangsröšun innstęšna er ekki brot į EES-samningnum

Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefur kvešiš upp žann śrskurš aš Alžingi hafi veriš heimilt aš setja žau įkvęši ķ neyšarlögin frį 6. október 2008, aš innstęšur vęru forgangskröfur ķ fjįrmįlastofnunum og žar meš ķ žrotabśum slķkra stofnana.  ESA tók fyrir mįl nokkurra kröfuhafa og įlyktar aš gera skuli greinarmun į innstęšueigendum og lįnadrottnum.  Staša almenns innstęšueiganda (depitors) sé frį upphafi önnur en lįnadrottins (creditors), žar sem innstęšueigandi geti ekki variš sig meš sama hętti og lįnadrottinn.

Ekki er ķ įkvöršun ESA tekiš į įlitamįlum sem uppi eru varšandi Icesave eša ašra netreikninga erlendra ašila, en sé ég fyrir mér aš Kaupžingi verši samkvęmt žessu ekki stętt į žvķ aš vķsa vaxtakröfum vegna slķkra reikninga ķ almenna kröfuröš.  Einnig gęti veriš aš lögašilar sem lögšu inn į innstęšureikninga gętu allt ķ einu įtt kröfu į bankana um śtgreišslu į innstęšum sķnum.

Įhugavert er aš sjį, aš ESA telur neyšarlögin auka į löglegan hįtt viš innstęšutryggingar.  Almenn lög um slķkar tryggingar veiti lįgmarkstryggingu en ekkert banni aš viš žį tryggingu sé aukiš. Žetta styšur viš įlyktanir mķnar aš ofan um aš ekki veriš hęgt aš mismuna innstęšueigendum eftir stöšu žeirra, ž.e. einstaklingar, lögašilar, stofnanir, góšgeršarfélög, sveitarfélög, o.s.frv., og hvort innstęšan sé innlögn eša vextir.

ESA fęrir m.a. žau rök fyrir žvķ aš innstęšueigendur eigi aš njóta meiri verndar śt frį žvķ aš innstęšur séu almennt skammtķma innlįn og eigendur žeirra geti nįlgast peninga sķna fyrirvaralaust.  Žaš sé žvķ naušsynlegt aš verja žęr til aš koma ķ veg fyrir įhlaup sem gętu sett rekstur fjįrmįlafyrirtękis į hlišina og žannig ķ reynd stefnt kröfum lįnadrottna ķ voša (įn žess aš ESA segi žetta sķšasta beint śt). 

ESA kvešur śr um ķ śrskurši sķnum aš lįnadrottnum hafi ekki veriš mismunaš viš ašskilnaš gömlu bankanna og žeirra nżju, žar sem kröfuhafar hafi ķ reynd oršiš eigendur nżju bankanna ķ gegn um kröfur sķnar ķ gömlu bankana.  Ekki hafi veriš brotiš gegn frjįlsu flęši fjįrmagns viš uppgjöriš į milli gömlu og nżju bankanna.

Įhugavert er aš ESA fer sķšan ķ aš réttlęta nišurstöšu sķna, žó svo aš stofnunin segi fyrst aš hśn žurfi žess ekki.  Nefnir ESA aš bankakerfi sé svo mikilvęgt ekki bara hagkerfinu heldur einnig almannaöryggi, žar sem greišslukerfi žjóšar treysti į bankakerfiš.  Įhlaup į banka myndi ekki leiša til neins annars en hruns fjįrmįlakerfisins.  Ašgeršir ķslenskra stjórnvalda hafi veriš ešlileg ašgerš til aš endurvekja traust innlendra innstęšueigenda į öryggi innstęšna žeirra.  Og ESA heldur įfram meš žvķ aš benda į, aš neyšarlögin hafi veriš sett meš virkni hagkerfisins ķ huga, en ekki  hag einstaka innstęšueigendur.  Bendir stofnunin į mikilvęgi bankanna žriggja fyrir hagkerfiš, žar sem nįnast hver einasta fjölskylda og fyrirtęki ķ landinu hafi įtt ķ višskiptum viš bankana.  Aš veši hafi veriš stór hluti innstęšna ķ landinu, fyrirtęki hefšu ekki getaš greitt fyrir vöru og žjónustu, borgaš śt laun, innflutningur hefši stöšvast, neytendur hefšu ekki getaš nįlgast peningana sķna og žar meš velta nįnast stöšvast.  Fólk hefši ekki getaš stašiš viš fjįrhagsskuldbindingar sķnar o.s.frv.

Ķ punkti 104 er višurkennt aš ķslensk stjórnvöld hafi gert fjölmörg mistök ķ ašdraganda hrunsins, en žaš breyti ekki lögmęti neyšarlaganna.

--

Ég held aš ķslensk stjórnvöld geti ekki kvartaš undan žessu įliti ESA.  Raunar fį neyšarlögin, aš žessu leiti, hęstu einkunn.  Ég velti žvķ samt fyrir mér hvort žessi śrskuršur opni ekki į aš erlendir innstęšueigendur gętu įtt meiri rétt į gömlu bankana sem gęti aš lokum falliš į skattgreišendur.  Žį er ég aš vķsa til žess aš allar innstęšur voru tryggšar upp ķ topp meš tilfęrslu žeirra ķ kröfuröš.  Lendi erlendir innstęšueigendur ķ žvķ aš fį ekki innstęšur sķnar greiddar upp ķ topp, žį gęti myndast krafa į ķslenska rķkiš, žar sem ekki hafi veriš gętt jöfnušar milli innlendra og erlendra innstęšueigenda.  Į žetta lķklegast eingöngu viš ķ tilfelli Landsbankans og sķšan hvaš varšar vexti į innstęšum hjį hinum bönkunum.


mbl.is Neyšarlögin ekki brot į EES-samningi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ekkert einsdęmi - Įrsreikningar byggja mikiš į mati en ekki hreinum stašreyndum

Ég er sannfęršur um aš séu įrsreikningar allra stęrstu fyrirtękja landsins skošašir į sama hįtt ķ baksżnisspegli og bankanna žriggja, žį kęmi önnur nišurstaša en birtist ķ reikningunum.  Sama į viš um fyrirtęki śt um allan heim.

Eftirfarandi fyrirtęki hafa öll komist aš žvķ, meš góšu eša illu, aš įrsreikningar žeirra gįfu ekki rétta mynd af rekstrinum:

  • UBS
  • Bear Stearns
  • GM
  • Ford
  • Lehman Brothers
  • HBOS
  • RBS
  • AIG
  • Glitnir
  • Landsbankinn
  • Kaupžing
  • Enron
  • WorldCom
  • Tyco
  • Computer Associates
  • Global Crossing
  • ImClone Systems Incorporated
  • Parmalat
  • Cirio

Ég gęti haldiš svona įfram endalaust, en lęt žetta duga.  Mörg žeirra hreinlega fölsušu bókhald sitt, eins og sannast hefur į Enron, WorldCom og Parmalat, mešan önnur fegrušu žaš verulega, misfęršu, tślkušu vafaatriši žannig aš ekkert vęri aš óttast eša greindu ekki frį atrišum sem hefšu oršiš til žess aš fjįrfestar og hlutafjįreigendur hefšu flśiš fyrirtękin eins og heitan eldinn.  Sķšan mį ekki gleyma afneitun, hóphugsun og mešvirkni.  Allt var žetta gert til aš verja stöšu stjórnenda fyrirtękjanna og oft ašaleigenda.  Žaš er sorglegt til žess aš hugsa, aš hagsmunir einstaklinga rįši ferš, en ekki hagsmunir fyrirtękjanna.  Halda menn virkilega aš svindliš komist ekki upp aš lokum?

Mikilvęgast ķ starfsemi hvers fyrirtękis er aš tryggja samfeldni rekstrarins.  Margir myndu halda aš hagnašur skipti öllu mįli, en svo er ekki.  Hagnašur eins įrs skiptir engu mįli, ef fyrirtękiš lifir ekki nęsta įr af.  Betra er fyrir fyrirtęki aš višurkenna žaš sem er aš ķ rekstrinum, sżna tap og bęta śr žvķ sem afvega fór, en aš spinna blekkingarvefi.  Mįliš er aš žaš er betra fyrir stjórnendur fyrirtękjanna aš afkoman sé góš.  Žeir fį yfirleitt afkomutengd laun žannig aš žaš er mikilvęgt fyrir stjórnendur fyrirtękjanna, aš įrsreikningarnir sżni eins jįkvęša nišurstöšu og hęgt er.  Hefur einhver heyrt af stjórnanda sem hefur žurft aš skila bónus byggšum į fölskum forsendum?  Meira aš segja forstjórar sem hafa veriš reknir frį fyrirtękjum eftir aš svikamyllan hefur komist upp, hafa gengiš śt meš himinhįar starfslokagreišslur.

Hlutverk endurskošenda er ekki öfundsvert.  Žeim er ętlaš aš koma inn og fara yfir bókhald sem er oftar en ekki yfirfullt af alls konar einkennilegum fęrslum.  Margar eru alveg 100% réttar samkvęmt lögum og reglum, en vęru ekki jafnflóknar og žęr eru, ef ekki vęri aš eitthvaš vęri bogiš viš žęr.  Ķ öšrum tilfellum, og žaš er algengast, byggja fęrslurnar į tślkun eša mati į ašstęšum.  Hvenęr eru birgšir ofmetna?  Hvernig er best aš meta virši hlutafjįr?  Hefur veriš fęrt nęgilega mikiš į afskriftarreikning lįna, er varśšarfęrslan of lįg?  Erfitt er fyrir endurskošanda aš segja aš eitthvaš sé hreint śt sagt rangt, en mikilvęgt er aš hann hafi kjark til aš andmęla stašhęfingum sem eru ķ besta falli vafasamar.  Svo eru žaš nįttśrulega tilfellin, žar sem endurskošandann brestur kjarkur til aš gera athugasemd eša tekur hreinlega žįtt ķ vitleysunni.  Hvaša hlutverki endurskošendur PwC gegndu ętla ég ekki aš kveša śr um, en žetta lķtur ekki vel śt.

Enron og WorldCom voru tvö fyrirtęki, sem fölsušu bókhald sitt meš ašstoš endurskošenda sinna.  Žrįtt fyrir aš sżnt hafi veriš fram į svikin, žį hefur ótrślega lķtiš gerst.  Athur Andersen, eitt stęrsta endurskošunarfyrirtęki ķ heimi į sķnum tķma, fór vissulega į hausinn, en nįnast enginn af starfsmönnum fyrirtękisins fékk mikiš meira en skömm ķ hattinn.  Starfsmennirnir sem tóku žįtt ķ rangfęrslu bókhalds og fölsun įrsreikninga sluppu nįnast allir eša fengu ķ mesta lagi mjög vęga dóma.  Lķklegast eru allir komnir ķ gott starf hjį einhverju öšru endurskošunarfyrirtęki, žó einhverjir hafi vissulega misst starfsleyfi sitt.  Žeir sem fengu žyngstu dómana, voru žeir sem sįu um aš tęta bókhaldsgögnin.  Bernie Maddox fékk 150 įra fangelsi fyrir fjįrsvik, en forrįšamenn Enron, WorldCom og Athur Andersen nįšu ekki einu sinni žeim įrafjölda samanlagt.

Lķklegast stefnir ķ svipaš hér į landi.  Einstaklingur ķ litlu fyrirtęki, sem er ķ persónulegum įbyrgšum fyrir rekstur sinn er aš fį himinhįar sektir og fangelsisdóm fyrir aš skila ekki vörslusköttum į réttum tķma, en ég efast um aš mennirnir sem settur hagkerfiš į hlišina geri annaš en aš tapa hluta af vafasömum og innistęšulausum tekjum sķnum.  Lögmašur var um daginn aš furša sig į žvķ aš ganga ętti aš fyrrverandi bankastjóra.  Žaš hefši ekkert annaš upp į sig en aš bankastjórinn fyrrverandi yrši gjaldžrota.  Samkvęmt žessu mį ekki snerta viš yfirstéttinni, žar sem žaš er óréttlįtt aš mešlimir hennar verši gjaldžrota!

Fęrsla bókhalds og gerš įrsreikninga į aš vera mjög einfalt ferli.  Žegar ég lęrši bókfęrslu fyrst ķ 9. bekk og sķšan ķ HĶ, žį var notast viš dagbękur meš mörgum settum af debet og kredit dįlkum.  Į žeim įrum tók mörg įr aš bśa til įrsreikninga og nįnast ómögulegt var aš sannreyna nokkurn skapašan hlut.  Meš nśtķma bókhaldskerfum, žį vita stjórnendur stöšu fyrirtękja sinna um leiš og skjal hefur veriš skrįš ķ tölvuna.  Žeir vita žvķ lķka hverju žarf aš breyta svo nišurstašan verši hagstęš.  Flestir leika sér lķklegast meš tölurnar sem enginn getur sagt til hvort eru réttar eša rangar, ž.e. veršmęti eigna, afskriftir eša varśšarfęrslur vegna lįna/śtistandandi skulda, birgšir og višskiptavild.  Meš žvķ aš fikta ķ žessum lišum er hęgt aš lįta hagnaš hverfa eša fara upp śr žakinu.  Ef marka mį skżrslur norsku og frönsku endurskošendanna, žį voru žessir lišir einmitt stilltir žannig af, aš hagnašur yrši sem mestur.  Afskriftir Glitnis og Landsbanka voru langt fyrir nešan öll višmiš, veršmati eigna var haldiš hįu, bankarnir héldu verši hlutabréfa sinna uppi og įhęttur vegna śtlįna voru hreinlega falsašar.  Og hverju skilaši žetta?  Hagkerfiš hrundi og Ķsland er tęknilega gjaldžrota.

Til aš botna žetta mį aš lokum spyrja:  Spilušu endurskošendur meš eša var spilaš meš žį?


mbl.is Reikningar bankanna žriggja rannsakašir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Eiga menn ekki viš leišréttingu krafna į einstaklinga

Hvernig getur veriš aš menn séu aš afskrifa kröfur į einstaklinga, žegar kröfurnar voru rangar samkvęmt lögum?  Hér eru menn aš fara ķ oršaleik til aš fela sannleikann.

Höfum žaš alveg į hreinu, aš eignaleigufyrirtękin bušu upp į ólöglega afurš.  Af žeirri įstęšu kröfšu žeir višskiptavini sķna um of hįa upphęš.  Viš žaš aš leišrétta kröfuupphęšina er EKKI veriš aš afskrifa kröfurnar į einstaklinga.  Žaš er veriš aš leišrétta kröfurnar ķ samręmi viš bókstaf laganna. 

Višskiptavinurinn hafši ekkert meš žaš aš gera aš afuršin stęšist ekki lög nr. 38/2001 um vexti og veršbętur.  Žaš klśšur er alfariš į įbyrgš eignaleigufyrirtękjanna.  Aš slį upp 27 milljöršum hvaš žį 44,5 ma.kr. sem afskrift į einstaklinga er višlķka vitlaust og kenna mótherja ķ fótbolta um aš hafa tapaš 3 - 0 eftir aš leikur er dęmdur liši tapašur fyrir aš vera meš ólöglegan leikmann.

Mašur getur ekki annaš en vorkennt fjįrmįlafyrirtękjunum aš žurfa aš fara ķ svona rökleysu.  Nś eru sum žessara fyrirtękja greinilega aš undirbśa eitthvaš śtspil sem koma mun į nęstu dögum.  Ętli žaš sé gjaldžrot Lżsingar eša SP-fjįrmögnunar eša einhliša breyting vaxta?  Žau uršu nįttśrulega fyrir įfalli ķ dag viš lękkun stżrivaxta Sešlabankans, žar sem óverštryggšir og verštryggšir vextir munu lękka ķ beinu framhaldi af žvķ.  Mér sżnist rekstrargrunnur einhverra af žessum fyrirtękjum vera heldur veiku, svo ekki sé meira sagt.


mbl.is 27 milljaršar afskrifašir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Vextirnir aš nįlgast samningsvexti gengisbundinna lįna - Hvaš ętli fjįrmįlafyrirtękin tapi į žessu?

Sešlabankinn er aš koma vaxtastigi hér į landi nišur ķ žaš sem algengt er ķ nįgrannalöndum okkar.  Vissulega vantar eitthvaš upp į, en žetta er allt į réttri leiš.  Haldi veršbólga įfram aš žróast eins og allt lķtur śt fyrir, žį munum viš sjį stżrivexti upp į 2,5% ķ febrśar eša mars į nęsta įri.

Ég get ekki annaš en velt fyrir mér ķ ljósi umręšu um tap fjįrmįlafyrirtękja į gengislįnadómum Hęstaréttar frį žvķ ķ jśnķ og september, hvert ętli tap fjįrmįlafyrirtękjanna sé af vaxtalękkun SĶ.  Žaš voru, jś, helstu rök FME og SĶ fyrir tilmęlum sķnum 30. jśnķ sl. aš fyrirtękin myndu tapa svo miklu ķ framtķšinni į žvķ aš žurfa aš nota samningsvexti įfram, aš naušsynlegt vęri aš bjarga žeim meš žvķ aš setja SĶ vexti frį lįntökudegi.  Nś er svo komiš aš lęgstu óverštryggšu vextir, sem SĶ heldur utan um samkvęmt 10. gr. laga 38/2001, eru komnir nišur ķ 5,75% og munu lękka ķ 5,25% ef aš lķkum lętur ķ framhaldi af įkvöršun peningastefnunefndar ķ morgun.  Flest gengisbundin lįn eru meš 2,5-3,5% vaxtaįlag, žó aš dęmi sé um mun hęrra įlag.  Žetta įlag fellur nišur viš endurśtreikning samkvęmt įkvöršun Hęstaréttar 16. september og tilmęlum FME og SĶ frį 30. jśnķ.  Žvķ mį fęra rök fyrir žvķ aš grunnvextir įšur gengisbundinna lįna séu komnir nišur ķ 1,75-2,75%, en nešri talan er kominn glettilega nįlęgt žriggja mįnaša LIBOR vöxtum fyrir sęnska krónu.

Ég hef aldrei geta skiliš rök FME og SĶ fyrir žvķ aš reikna eigi vexti SĶ fyrir įšur gengisbundin lįn ofan į gjalddaga, sem enginn įgreiningur var um, langt aftur ķ tķmann.  Žetta er žaš atriši ķ bęši tilmęlum FME og SĶ og dómi Hęstaréttar frį 16. september, sem ętlunin er aš fara meš til ESA.  Bešiš er eftir aš dómar falli ķ Hęstarétti um vexti hśsnęšislįna og hvaša mešferš frumvarp Įrna Pįls Įrnasonar um žetta efni fęr į Alžingi.  Bśiš er aš skora į žingnefnd aš leita til ESA svo Alžingi setji ekki lög sem žaš fengi sķšan hugsanlega ķ andlitiš aftur.  Žvķ mišur bendir żmislegt til žess aš žingnefndin telji sig ekki žurfa slķkt įlit ESA og er žaš mišur.  Ég held aš žaš vęri öllum til góšs, aš žaš vęri Alžingi sem leitaši eftir slķku įliti įšur en frumvarpiš veršur aš lögum, frekar en aš žaš verši dómstólar eša einkaašilar sem leiti slķks įlits sķšar.


mbl.is Sešlabankinn lękkar vexti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (13.12.): 17
  • Sl. sólarhring: 26
  • Sl. viku: 179
  • Frį upphafi: 1651462

Annaš

  • Innlit ķ dag: 17
  • Innlit sl. viku: 156
  • Gestir ķ dag: 17
  • IP-tölur ķ dag: 17

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Des. 2017
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband