Leita ķ fréttum mbl.is

Ekkert einsdęmi - Įrsreikningar byggja mikiš į mati en ekki hreinum stašreyndum

Ég er sannfęršur um aš séu įrsreikningar allra stęrstu fyrirtękja landsins skošašir į sama hįtt ķ baksżnisspegli og bankanna žriggja, žį kęmi önnur nišurstaša en birtist ķ reikningunum.  Sama į viš um fyrirtęki śt um allan heim.

Eftirfarandi fyrirtęki hafa öll komist aš žvķ, meš góšu eša illu, aš įrsreikningar žeirra gįfu ekki rétta mynd af rekstrinum:

  • UBS
  • Bear Stearns
  • GM
  • Ford
  • Lehman Brothers
  • HBOS
  • RBS
  • AIG
  • Glitnir
  • Landsbankinn
  • Kaupžing
  • Enron
  • WorldCom
  • Tyco
  • Computer Associates
  • Global Crossing
  • ImClone Systems Incorporated
  • Parmalat
  • Cirio

Ég gęti haldiš svona įfram endalaust, en lęt žetta duga.  Mörg žeirra hreinlega fölsušu bókhald sitt, eins og sannast hefur į Enron, WorldCom og Parmalat, mešan önnur fegrušu žaš verulega, misfęršu, tślkušu vafaatriši žannig aš ekkert vęri aš óttast eša greindu ekki frį atrišum sem hefšu oršiš til žess aš fjįrfestar og hlutafjįreigendur hefšu flśiš fyrirtękin eins og heitan eldinn.  Sķšan mį ekki gleyma afneitun, hóphugsun og mešvirkni.  Allt var žetta gert til aš verja stöšu stjórnenda fyrirtękjanna og oft ašaleigenda.  Žaš er sorglegt til žess aš hugsa, aš hagsmunir einstaklinga rįši ferš, en ekki hagsmunir fyrirtękjanna.  Halda menn virkilega aš svindliš komist ekki upp aš lokum?

Mikilvęgast ķ starfsemi hvers fyrirtękis er aš tryggja samfeldni rekstrarins.  Margir myndu halda aš hagnašur skipti öllu mįli, en svo er ekki.  Hagnašur eins įrs skiptir engu mįli, ef fyrirtękiš lifir ekki nęsta įr af.  Betra er fyrir fyrirtęki aš višurkenna žaš sem er aš ķ rekstrinum, sżna tap og bęta śr žvķ sem afvega fór, en aš spinna blekkingarvefi.  Mįliš er aš žaš er betra fyrir stjórnendur fyrirtękjanna aš afkoman sé góš.  Žeir fį yfirleitt afkomutengd laun žannig aš žaš er mikilvęgt fyrir stjórnendur fyrirtękjanna, aš įrsreikningarnir sżni eins jįkvęša nišurstöšu og hęgt er.  Hefur einhver heyrt af stjórnanda sem hefur žurft aš skila bónus byggšum į fölskum forsendum?  Meira aš segja forstjórar sem hafa veriš reknir frį fyrirtękjum eftir aš svikamyllan hefur komist upp, hafa gengiš śt meš himinhįar starfslokagreišslur.

Hlutverk endurskošenda er ekki öfundsvert.  Žeim er ętlaš aš koma inn og fara yfir bókhald sem er oftar en ekki yfirfullt af alls konar einkennilegum fęrslum.  Margar eru alveg 100% réttar samkvęmt lögum og reglum, en vęru ekki jafnflóknar og žęr eru, ef ekki vęri aš eitthvaš vęri bogiš viš žęr.  Ķ öšrum tilfellum, og žaš er algengast, byggja fęrslurnar į tślkun eša mati į ašstęšum.  Hvenęr eru birgšir ofmetna?  Hvernig er best aš meta virši hlutafjįr?  Hefur veriš fęrt nęgilega mikiš į afskriftarreikning lįna, er varśšarfęrslan of lįg?  Erfitt er fyrir endurskošanda aš segja aš eitthvaš sé hreint śt sagt rangt, en mikilvęgt er aš hann hafi kjark til aš andmęla stašhęfingum sem eru ķ besta falli vafasamar.  Svo eru žaš nįttśrulega tilfellin, žar sem endurskošandann brestur kjarkur til aš gera athugasemd eša tekur hreinlega žįtt ķ vitleysunni.  Hvaša hlutverki endurskošendur PwC gegndu ętla ég ekki aš kveša śr um, en žetta lķtur ekki vel śt.

Enron og WorldCom voru tvö fyrirtęki, sem fölsušu bókhald sitt meš ašstoš endurskošenda sinna.  Žrįtt fyrir aš sżnt hafi veriš fram į svikin, žį hefur ótrślega lķtiš gerst.  Athur Andersen, eitt stęrsta endurskošunarfyrirtęki ķ heimi į sķnum tķma, fór vissulega į hausinn, en nįnast enginn af starfsmönnum fyrirtękisins fékk mikiš meira en skömm ķ hattinn.  Starfsmennirnir sem tóku žįtt ķ rangfęrslu bókhalds og fölsun įrsreikninga sluppu nįnast allir eša fengu ķ mesta lagi mjög vęga dóma.  Lķklegast eru allir komnir ķ gott starf hjį einhverju öšru endurskošunarfyrirtęki, žó einhverjir hafi vissulega misst starfsleyfi sitt.  Žeir sem fengu žyngstu dómana, voru žeir sem sįu um aš tęta bókhaldsgögnin.  Bernie Maddox fékk 150 įra fangelsi fyrir fjįrsvik, en forrįšamenn Enron, WorldCom og Athur Andersen nįšu ekki einu sinni žeim įrafjölda samanlagt.

Lķklegast stefnir ķ svipaš hér į landi.  Einstaklingur ķ litlu fyrirtęki, sem er ķ persónulegum įbyrgšum fyrir rekstur sinn er aš fį himinhįar sektir og fangelsisdóm fyrir aš skila ekki vörslusköttum į réttum tķma, en ég efast um aš mennirnir sem settur hagkerfiš į hlišina geri annaš en aš tapa hluta af vafasömum og innistęšulausum tekjum sķnum.  Lögmašur var um daginn aš furša sig į žvķ aš ganga ętti aš fyrrverandi bankastjóra.  Žaš hefši ekkert annaš upp į sig en aš bankastjórinn fyrrverandi yrši gjaldžrota.  Samkvęmt žessu mį ekki snerta viš yfirstéttinni, žar sem žaš er óréttlįtt aš mešlimir hennar verši gjaldžrota!

Fęrsla bókhalds og gerš įrsreikninga į aš vera mjög einfalt ferli.  Žegar ég lęrši bókfęrslu fyrst ķ 9. bekk og sķšan ķ HĶ, žį var notast viš dagbękur meš mörgum settum af debet og kredit dįlkum.  Į žeim įrum tók mörg įr aš bśa til įrsreikninga og nįnast ómögulegt var aš sannreyna nokkurn skapašan hlut.  Meš nśtķma bókhaldskerfum, žį vita stjórnendur stöšu fyrirtękja sinna um leiš og skjal hefur veriš skrįš ķ tölvuna.  Žeir vita žvķ lķka hverju žarf aš breyta svo nišurstašan verši hagstęš.  Flestir leika sér lķklegast meš tölurnar sem enginn getur sagt til hvort eru réttar eša rangar, ž.e. veršmęti eigna, afskriftir eša varśšarfęrslur vegna lįna/śtistandandi skulda, birgšir og višskiptavild.  Meš žvķ aš fikta ķ žessum lišum er hęgt aš lįta hagnaš hverfa eša fara upp śr žakinu.  Ef marka mį skżrslur norsku og frönsku endurskošendanna, žį voru žessir lišir einmitt stilltir žannig af, aš hagnašur yrši sem mestur.  Afskriftir Glitnis og Landsbanka voru langt fyrir nešan öll višmiš, veršmati eigna var haldiš hįu, bankarnir héldu verši hlutabréfa sinna uppi og įhęttur vegna śtlįna voru hreinlega falsašar.  Og hverju skilaši žetta?  Hagkerfiš hrundi og Ķsland er tęknilega gjaldžrota.

Til aš botna žetta mį aš lokum spyrja:  Spilušu endurskošendur meš eša var spilaš meš žį?


mbl.is Reikningar bankanna žriggja rannsakašir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jennż Stefanķa Jensdóttir

Sęll Marinó,

Er bśin aš liggja töluvert ķ žessum fręšum um vęntingargapiš stóra milli endurskošenda og almennings.

Rannsókn endurskošenda į įrsreikningum skv. žeirra stöšlum, er ekki hönnuš til aš uppgötva fjįrsvik.  Žeir eru alltof fastir ķ hvort viškomandi óregla sem upp kemur hefur efnisleg įhrif į nišurstöšu reikninga eša ekki. Žessi ašferš viršist taka meira tillit til aš afgreiša hvert tilvik(tré) fyrir sig og hvort žaš eitt sér hafi efnisleg įhrif, ķ staš žess aš safna óreglunni saman og taka afstöšu śt frį "skógarsżn".

Annars var žaš innri endurskošandi World Com sem kom upp um fjįrsvik žeirra, sem fólust ķ žvķ aš eignfęra kostnaš sem sannarlega įtti aš gjaldfęra, og fegrušu žvķ rekstrarśtkomuna sem žvķ nam.

Jennż Stefanķa Jensdóttir, 12.12.2010 kl. 02:12

2 identicon

Sķšustu spurninguna mį umorša ; voru endurskošendur skśrkar eša aular? Ķ mķnum huga er svariš augljóst. Žeir eru skśrkar. Ef žeir geta bjargaš sér meš žvķ aš leika aula žį gera žeir žaš. W Black segir žaš skipta miklu mįli aš įkęra endurskošendurna. Žeir hafa lykilinn aš upplżsingum ķ höndum sér. Ķ Landsbankanum gamla voru ašstęšur žęr aš nokkrir millistjórnendur höfšu varaš endurskošendur viš og upplżst aš reikningsskil gęfu ranga mynd af raunverulegri afkomu.Endurskošendur kusu aš horfa framhjį žvķ!!

Hrafn Arnarson (IP-tala skrįš) 12.12.2010 kl. 08:10

3 identicon

Hér er linkur į fyrirlestra sem Black hélt hér į landi :http://www.hi.is/frettir/upptokur_af_fyrirlestrum_william_k_black_i_oskju

Hrafn Arnarson (IP-tala skrįš) 12.12.2010 kl. 08:17

4 identicon

Endurskošunarfirmaš Arthur Anderson var sżknaš af įkęrum ķ Enron mįlinu. En fyrirtękiš var fariš į hausinn žegar til žess kom vegna žess aš oršspor fyrirtękisins hafši bešiš žaš mikinn hnekki aš ekki var aftur snśiš. Margt hefur hins vegar breyst eftir Enron ķ umhverfi endurskošenda sem gaman vęri fyrir žig aš kynna žér og segja žessum kommenturum žķnum frį. Įstęšan fyrir sżknunni var sś aš samband endurskošenda og višskiptavinar var žaš lķkt sambandi verjanda og sakamanns, aš žvķ leyti aš ef endurskošunarfélagiš vęri dęmt vęri réttarstaša verjanda sakamanns oršin vafasöm.

Svariš viš spurningunni žinni er trślega jį, meš žeirri śtskżrinu aš ķslenskt višskiptalķf var ķ eigu žriggja ašila aš mestu, žeirra sömu og įttu bankana. Yfir ruglinu vofši sķšan hótunin "Skrifašu undir, ef žś ętlar aš vera ķ business įfram". Žaš er sjįlfsagt aušveldara um aš tala en ķ aš komast aš hafna žrišjungi ķslensks višskiptalķfs um žjónustu. Og aušvelt nśna aš benda į žann sem lét undan.

Verst aš žaš stefnir ķ sömu vitleysuna aftur, aftur verša myndašar risastórar višskiptablokkir eins og sannast aš Hagar verša seldir ķ einu lagi.

Grétar (IP-tala skrįš) 12.12.2010 kl. 09:59

5 identicon

Žaš er ekki af įstęšulausu aš settar hafa veriš lög og reglur um endurskošendur og einnig um tengda ašila ķ rekstri og eiginfjįrhlutfall banka um allann heim.  Ef aš menn fara framhjį žessum reglum eru žeir lögbrjótar!.  Grétar er ekki alltaf einhver įstęša fyrir žvķ aš menn brjóta lög?

itg (IP-tala skrįš) 12.12.2010 kl. 12:29

6 Smįmynd: Žorsteinn H. Gunnarsson

Ašalfundir hlutafélaga eru skrautsżningar žar sem mikiš er af blómum og žar borša menn mikiš af kökum og vķnarbrauši.

Litlir hluthafar haf lķtil įhrif vegna žess aš atkvęšisrétturinn fylgir hlutafjįrmagninu en ekki persónum į fundi.

Ég er alinn upp ķ bęndasamfélagi žar sem er rótgróin félagshefš. Var reyndar eitt sinn formašur elsta bśnašarfélags landsins stofnaš 1842

Žar var alltaf opin og kjarkmikill umręša um hvaš eina. 

Fundir bęši į ašalfundum bśnašarsamtaka og samvinnufélaga var alltaf skipt upp ķ nefndir og žannig fékkst all žróttmikil umręša um mįlefni.

Ég žekki tilfelli, žar sem einstaklingur hélt upp mįlatilbśnaši sem leiddi til žess aš stjórn varš aš breyta uppsetningu įrsreiknings. Og var žaš allt gert į endanum ķ sįtt og var til hagsbóta fyrir félagiš.

Žorsteinn H. Gunnarsson, 12.12.2010 kl. 13:36

7 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Gretar, AA var sżknaš, en einstaklingarnir sem tęttu skjölin voru dęmdir fyrir aš hindra framgang réttvķsinnar, eins og žaš heitir. 

Ķ framhaldi af Enron og WorldCom mįlunum voru sett hin Sarbaines-Oxley-lög ķ Bandarķkjunum eša SOX eins og žau heita ķ daglegu tali.  Sem rįšgjafi į sviši upplżsingaöryggismįla, žį hef ég žurft aš kynna mér nokkrar greinar SOX og nota ķ mķnu starfi.  Einn stęrsti lišurinn ķ lögunum var sś krafa aš fyrirtęki skiptu um ytri endurskošanda meš nokkurra įra millibili.  Reynt var aš setja evrópsk SOX og įttu žau aš koma fyrst śt 2005 og įrlega sķšan.  Ķslensk fjįrmįlafyrirtęki voru meira aš segja byrjuš aš vinna meš hlišsjón af Euro-SOX, en žvķ mišur hefur breyting į fyrirtękjatilskipun ESB ekki veriš nįndar nęrri nógu mikil mišaš viš tilefniš.  Ekki žaš aš SOX hefur sķna galla og menn hjį ESB hafa reynt aš lagfęra žį.

Annars voru menn fljótir aš finna śt hvernig ętti aš leika į SOX.  Vissulega var skipt um ytri endurskošanda, en starfsfólkiš fylgdi meš!  Um žetta var talaš mjög frjįlslega į nįmskeiši sem ég fór į um SOX og Basel II ķ New York fyrir fjórum eša fimm įrum.

Marinó G. Njįlsson, 12.12.2010 kl. 14:00

8 identicon

Alžjóšlegir stašlar um endurskošun, sišareglur og fleira hafa einnig veriš settar frį Enron af alžjóšlegum fagfélögum endurskošenda auk žess sem breytingar žessar hafa fengiš sķna mešgöngu hjį EU og endaš m.a. meš lagabreytingum ķ ķslenskum lögum įriš 2008. Breytingar į tilhögun endurskošunar ķ kjölfar kreppunnar sķšustu eru einnig hafnar og hefur veriš gefiš śt svonefnt "Green paper" veriš gefiš śt af evrópusambandinu og nś leitaš umsagnar um žaš. Viš skulum vona allt žetta hafarķ hér sem nś er uppi į Ķslandi um endurskošun endi ekki meš žvķ aš mis(ó)vitrir žingmenn fari aš setja stéttinni lög eftir umsögn frį žeim ķslenskufręšingum og sjįlfmenntušum besserviserum sem helst hafa tjįš sig um fagiš.

Varšandi žaš sem žś kallar aš leika į SOX aš śtskipting endurskošenda eigi ekki viš alla žį sem koma aš endurskošuninni žį mį hafa žaš ķ huga aš endurskošun og "rétt" nišurstaša hennar byggir aš miklu leyti į žekkingu į žvķ fyrirtęki sem veriš er aš endurskoša. Meš algerri śtskiptingu žeirra sem koma aš endurskošun, tala nś ekki um śtskiptingu endurskošunarfélaga, hverfur žessi žekking og žeir sem hefja störf eru į byrjunarreit.

Grétar (IP-tala skrįš) 12.12.2010 kl. 14:50

9 identicon

skošašu Įrsreikning LĶ fyrir 2009.

stjórnin kemur inn į žaš ķ skżrslu sinni aš skv. 53. skżringu įrsreikningsins geti hugsanlegar breytingar į kvótakerfinu haft neikvęš įhrif į lįnabók bankans. Žaš sé ómögulegt aš meta slķk įhrif.

Įritun endurskošenda er įn fyrirvara, samt sem įšur sjį žeir sig naušbeygša aš koma meš įbendingu sem vķsar ķ skżringu 2 en ķ henni er žess getiš aš Gengistryggš lįn geti komiš illa nišur į rekstrarhęfi bankans. N.B. endurskošendur telja sig ekki knśna til aš benda į skżringu 53 sem snżr aš kvótakerfinu eins og stjórnin gerir.

Endurskošendurnir meta ekki rekstrarhęfi bankans ķ įritun sinni sérstaklega en tiltaka aš stjórn bankans telja hann rekstrarhęfann sem er mjög undarlegt žar sem įritunin er fyrirvaralaus!!! Žaš er partur af vinnu Endurskošena aš meta rekstrarhęfi fyrirtękja sem žeir įrita įrsreikning hjį fyrirvaralaust.

Nś kemur aš lagahlutanum:

Ķ lögum um įrsreikninga segir skv. 30. gr. aš žaš skuli fęra įhęttufjįrmuni og langtķmakröfur nišur ef markašsverš žessara eigna er lęgra en bókfęrt verš žeirra, vegna hęttu į aš kröfur muni ekki innheimtast eša af öšrum įstęšum.

Skv. 8. gr. reglna nr. 834/2004

Mat į einstökum lišum įrsreiknings skal vera ķ samręmi viš eftirfarandi reglur:

Žegar óvissa rķkir, velja žann kost sem er lķklegastur til aš leiša ekki til ofmats eigna og hreinna tekna.

Skv. skżringum 2 og 53 eru taldar lķkur į aš um ofmat eigna sé aš ręša!!! N.B. myndi einhver vilja kaupa skuldabréf śtgefiš af sjįvarśtvegsfyrirtęki ķ erlendri mynt meš veši ķ kvóta?????

Skv. žessum tveimur įbendingum - N.B. ekki fyrirvari - žį setur mašur spurningu viš mat į rekstrarhęfi og mat į eignum. Er veriš aš fara aš lögum viš gerš žessa įrsreiknings?

Einnig spyr mašur sig hvort NBI sé loftbólubanki og hvort hann sé įstęša žess aš rķkisstjórnin sjįi sér ekki fęrt aš fara ofan ķ kvótamįliš? žvķ žį fer banki "sumra" landsmanna į hausinn.

Aš lokum er rétt aš benda į žaš aš FME skošar ekki sérstaklega hvort įrsreikningar bankanna séu geršir skv. lögum. Ž.e.a.s. žaš er enginn ķ vinnu hjį žeim meš žetta verksviš en žeir skoša įbendingar ef žęr koma.

Dęmi nś hver fyrir sig.

Ég kalla žetta Déjįvu meš įbendingum :-)

Annaš mįl, sem er kannski sķšur alvarlegra til lengri tķma litiš:

Uppbygging eigna og skulda banka!!!

Ķ rekstri er žaš ekki tališ ęskilegt aš skammtķmaskuldir séu hęrri en skammtķmaeignir žvķ rekstrurinn žarf aš getaš stašiš undir greišslum af skammtķmaskuldum, hjį bönkum er žessu snśiš į hvolf.

Banki į mikiš af langtķmaeignum frį 5 įra skbr. til allt aš 40 įra. Hinsvegar eru skuldir bankans alltaf til skammstķma, ž.e. frį žvķ aš žurfa aš borga ķ dag ef kśnninn ęskir žess upp ķ žaš aš žurfa aš borga ķ seinasta lagi eftir 5 eša 7 įr meš klįsślum ķ lįnasamningum um gjaldfellingu strax aš undangengnum įkvešnum skilyršum.

Hvert er vandamįliš viš žessa uppsetningu?

Žessi uppsetning į efnahag bankanna gerir žaš aš verkum aš komi upp vandamįl ķ rekstrinum eins og nešanmįlslįnin frį USA žį gęti bankinn ekki séš sér fęrt aš greina frį tapinu (sjį Black sunshine fléttuna hjį Kaupžing) žvķ ef hann gerši žaš žį gęti hann ekki fjįrmagnaš sig og ętti į hęttu aš fara į hausinn. Žetta módel er til žess falliš aš bregšast į endanum!

Žaš undarlega viš žetta allt saman er aš OR - Landsvirkjun o.fl. fyrirtęki eru einnig rekin į sama hįtt, žetta er ein ašal įstęšan fyrir vandamįlum žessara félaga, ef Landsvirkjun vęri t.d. meš 40 įra fjįrmögnun į Kįrahnjśkavirkjun og öšrum langtķmafjįrfestingum žį žyrfti Landsvirkjun ekki endalaust aš vera aš endurfjįrmagna sig!! Žaš sama į viš OR o.fl.

Siggi S. (IP-tala skrįš) 12.12.2010 kl. 23:38

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (28.3.): 7
  • Sl. sólarhring: 7
  • Sl. viku: 52
  • Frį upphafi: 1673472

Annaš

  • Innlit ķ dag: 6
  • Innlit sl. viku: 43
  • Gestir ķ dag: 6
  • IP-tölur ķ dag: 6

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Mars 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband