Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, nvember 2010

Brf fr bankamanni

Mr barst um daginn nafnlaust brf fr reynslu miklum starfsmanni fjrmlastofnunar. g veit ekkert hver etta er, ar sem a barst me almennum psti. Mig langar til a birta etta brf hr, en hef teki t einu vsbendingu sem er brfi um brfritara.

Eftir nrri xx ra starf hj fjrmlastofnun og banka get g ekki ora bundist yfir raleysi og hringlandahtti vi a laga skuldavanda flks. a virist mest unni a v a gera einfalda hluti flkna, og Parkinsonslgmli er allsrandi.

llum bankastofnunum svigna skrifborin undan ykkum stflum af margskonar upplsingum um fjrml flks til a vinna r greislumat, a er vita og viurkennt a greislumati gildir bara einn dag, daginn sem a er gert, og er v skynsamlegt a draga strlega r eirri vinnu, ea jafnvel htta henni.

Hr virist vera einblnt hsnisln, en vandinn liggur var, og stur ess a flk er vandrum eru margar. a a ngja a flk sni skattskrslur, ar sem kemur flest fram, launasela og kvittanir fyrir afborgunum, getur hvaa mealgreindur bankastarfsmaur sem er afgreitt ml stuttum tma.

llum bnkum er hgt a fresta greislum, frysta ln, lkka vexti, fella niur ea lkka drttarvexti, jafnvel fella niur vaxtagreislur um tiltekinn tma, allt etta er betra en a flk veri gjaldrota, ea a a urfi a ganga gegnum ennan flkna og jafnvel niurlgjandi feril sem boi er upp nna. a tti lka a endurskoa stighkkandi vexti eftir efnahag manna. Er rtt a ftkur fjlskyldufair greii meira fyrir braui en s efnai? balnasjur tvmlalaust a hagra fyrir flk sem er vanda, hafa ar frumkvi og lta ekki svokalla greislumat.

r hvaa vasa er greitt ef hfustll lna er lkkaur sem nemur hluta af verbtum sustu ra? Eru reglur til treiknings verbtum rttar? Eru vimianir sem eiga a sna greislugetu lfeyrissjanna ratugi fram tmann rttar? Hva miki af essu eru bkhaldstlur, reglur sem einhverjir hafa sett, rtt eins og viskiptavild?

Parkinsonslgmli er allsrandi, a snir best aukning starfsemi umbosmanns skuldara, ar er unni gott starf, en v m sleppa, bankarnir geta etta, eiga a leysa essi vandaml og a sem stystum tma.

Mr finnst margt mjg hugavert koma fram essu brfi og sna a bankamenn hafa smu hyggjur af hlutunum og vi hj Hagsmunasamtkum heimilanna.

Mig langar til a fjalla nnar um einn li r essu brfi srstaklega hr nstu dgum, en a er spurningin:

Eru reglur til treiknings verbtum rttar?

Allt innlegg umru er vel egi.


Mat hrifum tillgu HH - r srliti mnu

Hr fyrir nean birti g kafla 10 r srliti mnu, en liti heild hef g hengt vi sem pdf-skjal.

10 Mat hrifum

Srfringahpurinn tti a meta hrif agera (leia) eftirfarandi tti:

  • hrif efnahagslf og atvinnustig
  • hrif rkissj br og lengd.
  • hrif eigna- og tekjudreifingu landsmanna.
  • hrif greislubyri lntaka
  • hrif stu lfeyrissja br og lengd.
  • hrif fjrhag balnasj.
  • hrif fjrhag banka og annarra lnastofnana.
  • hrif efnahagslega hvata einstaklinga og lnastofnana.
  • hrif framtarskipan og fjrmgnun barlna.

Ekki tkst a ljka eirri vinnu. er ljst a ll niurfrsla lna mun hafa jkv hrif efnahagslfi ef heimilin nota ann pening, sem annars hefi fari greislu lna, til aukinnar neyslu. Misjafnt er eftir leium hve mikil lkkun greislubyri kemur fram. Mia vi greislubyri upp 5.000 kr. hverja milljn mnui, hefur 100 milljara lkkun hfustls fr me sr 500 milljna kr. lkkun afborgana. Ekki er sjlfgefi a allur s peningur fari neyslu, en geri hann a getur a tt allt a 100 m.kr. hrri virisaukaskatt til rkisins mnui ea 1,2 milljara kr. ri. Runingshrif 6 milljara ri geta veri umtalsver, en hfundur litsins hefur ekki ekkingu til a meta au.

hrifin rkissj br og lengd veltur v hvort hann urfi a hlaupa undir bagga me LS ea ekki.

hrifin eignadreifingu landsmanna geta ekki ori nema jkv, ar sem fleiri fjlskyldur geta haldi heimilum snum. v fleiri sem njta ageranna, v jkvari vera hrifin. Runingshrif aukinnar neyslu munu vera til ess a strfum fjlgar, sem styrkir tekjur heimilanna. Hvort a veri til ess a tekjudreifing aukist ea minnki er erfitt a segja. Tekjutenging breyttum tillgum HH mun auka jfnu jflaginu.

Lkkun hfustls lna kemur strax fram lgri greislubyri. ar sem tillgur HH n til allra lntaka, breytist greislubyri eirra allra. a lka vi um niurfrslu mia vi upphaflegan hfustl og vaxtalkkun.

Anna sem ekki m gleyma eru eignirnar sem veri er a verja me hverri ager. Ekkert fer milli mla a eftir v sem ager er vtkari, er veri astoa fleiri vi a halda eignum snum. Fasteignamat ess hsnis sem er me hvlandi fasteignaln nemur tplega 1.900 milljrum, breyttar tillgur HH n til eigna a vermati um 1.300 milljarar.

Staa lfeyrissjanna er mjg vlt um essar mundir. Gi eignasafna sjanna hafa versna mjg miki og eftir a leysa r mrgum mlum vegna ess. Hsnisln sjanna hafa teki sig hgg eins og arar eignir. Sum ln hafa misst ve ea eru skertu vei. Almenn niurfrsla bor vi tillgur HH, auka lkurnar v a eftirstvar lna lfeyrissjanna hafi tryggt ve a baki sr. Vissulega tapast 15,5% af hsnislnum sjanna, en stainn hafa eir hndunum traust ln og ruggara greislufli.

hrifin balnasj er margan htt sambrileg vi stu lfeyrissjanna. Hluti niurfrslu lnanna verur bara viurkenning egar tpuum krfum ea krfum sem lklegast myndu tapast ef ekkert vri gert. rum tilfellum styrkist tryggingin a baki lnunum. Mikilvgust er lklega s tiltekt sem verur lnasafni sjsins. Lklegt er a LS geti ekki bori niurfrsluna n ess a eitt af rennu komi til: 1) framlag r rkissji; 2) hkkun vaxta; ea 3) samningar vi lnardrottna.

hrifin banka og arar lnastofnanir vera margvsleg. Lngu tmabr endurskipulagning skulda mun eiga sr sta. Vandi flestra fjrmlafyrirtkja um essar mundir er a str hluti lnasafna eirra eru a sem Aljagjaldeyrissjurinn kallar njustu skrslu sinni „non-performing loans“, hr kllu virk, .e. ln sem ekki er veri a greia af, ar sem au eru anna hvort vanskilum ea frystingu. Samkvmt AGS er um 63% allra lna bankakerfisins virk, egar mia er vi krfuupph lnanna, en 45% egar mia er vi bkfrt viri lnanna. Eitt helsta markmi essara agera er fjlga hpi virkra ln og um lei fkka hpi virka. Me v mun efnahagur fjrmlafyrirtkjanna styrkjast og framt eirra vera trygg. Fyrirtki sem er me um 37% heimtur af krfum snum er slmum mlum og heimturnar fru upp 85%, er rekstrarhfi ess enn mjg dapurt.>

hrifin efnahagslega hvata einstaklinga og lnastofnana, getur s hvati ekki anna en aukist me vtkum leirttingum lna heimilanna. Nverandi stand einkennist a algjru vantrausti heimilanna lnakerfi. Flk orir ekki a fara t miklar lntkur, ar sem a veit ekki nema innan fjrmlakerfisins sitji menn svikrum. Brennt barn forast eldinn. Nist ekki stt milli lnveitenda og lntaka, mun landi ekki n a rsa r skustnni og kreppan mun dpka. sta hvata til uppbyggingar verur hrsla rkjandi og stnun. Afleiingin af v eru frekari vanskil, fleiri nauungarslur og fjlgun gjaldrota. Flk mun flytjast r landi ef v finnst a ekki njta sanngirni og rttltis. Um lei og flki lur betur gagnvart viskiptabankanum snum, mun a hafa miki efnahagsleg hrif. a mun taka mrg r fyrir srin a gra og tortryggnin mun lklegast vera mikil um komin r hj eim fjlskyldum sem eru a upplifa standi eigin skinni. Ef vel tekst til vi leirttingu lna heimilanna, mun okkur vonandi aunast a stytta tmann sem endurreisnin tekur.

hrif framtarskipan og fjrmgnun barlna verur mikil. fyrsta lagi, verum vi a horfast augun vi a vertryggingin er barn sns tma. sland er fyrsta jflagi sem fer gegn um fjrmla- og skuldakreppu me vertryggingu sem megin lnaformi. Annars staar hefur ein lei stjrnvalda til a leirtta misvgi launa og skulda veri a auka verblgu og henda skuldum verblgubli. Stjrnvld Bandarkjunum hafa t.d. kvei a fara lei. ar a prenta peninga og hrga eim t hagkerfi til ess a mynda enslu og verblgu. Hr landi er a ekki hgt, ar sem verblga mun bara hkka hfustl vertryggra lna. Af essum skum er kaflega mikilvgt a hverfa fr vertryggingu lna neytenda eins fljtt og hgt er. Ekkert mlir sjlfu sr gegn v a fyrirtki og fagailar taki vertrygg ln, en au eiga ekki a vera boi neytendamarkai. Hagsmunasamtk heimilanna hafa sett fram tillgur um framtarskipan hsnislnakerfisins. ar er grfum drttum lagt til a vertrygging detti t fngum me v a setja til a byrja me 4% ak rlega verbtur. etta ak lkki rlega uns a hverfi. sta vertrygga lnakerfisins komi vertrygg ln me ak vexti. Gert er r fyrir a vextir geti veri fastir, breytilegir ea fljtandi. Lntakar semji vi lnveitendur til skamms tma um kjr lnanna, en s jafnframt frjlst a flytja sig milli lnastofnanna me lgmarkstilkostnai. Me essu fist meiri samkeppni um veitt ln og markaurinn veri virkari. ll ln greiist upp vi eigendaskipti sem ir jafnframt a nausynlegt er a afnema stimpilgjld. ar sem ln eru greidd upp vi eigendaskipti, urfi lnveitendur ekki a fjrmagna hvert ln nema til 6 - 8 ra senn, svo a greislubyri lnanna mii vi 20 - 40 ra lnstma.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Ranghugmyndir hagfrinema

g get eiginlega ekki orabundist vegna greinar Leifs orbergssonar, hagfrinema, Pressunni gr. ar birtir hann frslu undir fyrirsgninni "Ranghugmyndir um flata niurfrslu skulda". Ekki a a rkstuningur hagfrinemans heldur hvorki vatni n vindum og vona g innilega a etta s ekki dmi um rannsknahfileika sem er veri a kenna hagfrinemum.

fyrsta lagi virist hagfrineminn ekki hafa kynnt sr srlit mitt vegna vinnu srfringahpsins. En n langar mig a skoa rksendir hagfri nemans. Hann tekur til nokkrar ranghugmyndir og reynir a finna hggsta eim.

1. Flt skuldaniurfrsla skapar aukinn kaupmtt heimilanna sem hefur runingshrif, eykur neyslu, fjrfestingar og skatttekjur rkisins.

Rkstuningur Leifs: svo a einhver heimili komi auvita til me a auka neyslu sna egar skuldir eirra eru afskrifaar (eim rtt f silfurfati) koma eir ailar sem uru fyrir eignamissi til me a eya minna neyslu og fjrfestingar (og hkka vextir).

Villa rkstuningi: fyrsta lagi, er ekki veri a rtta einum ea neinum eitthva silfurfati, heldur er veri a leirtta. ru lagi, er ekki vst a krfuhafi hefi fengi krfu sna greidda. rija lagi, er ekkert sem bendir til ess a krfuhafinn (bankar, lfeyrissjur, balnasjur) hefu nota innborgunina neyslu. fjra lagi, hefur ekki veri snt fram og hagfrineminn gerir a ekki, a leirttingin kosti fjrmlafyrirtkin reynd nokku, ar sem au hagnast betri heimtum af rum hluta skuldarinnar. fimmta lagi, reynir hagfrineminn ekki a skoa hver runingshrifin eru og bera saman runingshrif af agerinni og v a gera hlutina ekki. Kasta er fram stahfingu n sannana. En bara til a upplsa hagfrinemann, vru frumhrif af segjum 100 milljara leirttingu um 6,0 milljarar kr. ri. essari tlu fylgir san um 1 milljara lkkun vaxtabtum, annig a nett hrif eru 5,0 milljarar. Ef ll tala fer neyslu, fer 1 milljarur til rkisins formi virisaukaskatts og 4 milljarar fara veltuaukningu. Strhluti af essari veltuaukningu eykur hfi fyrirtkja til a greia af snum lnum, hluti fer laun og um 38% af laununum enda hj rki og sveitarflgum. Hringurinn endurtekur sig me auknum runingshrifum. svo a fjlgun starfa s lklegast ekki nema um 500 vegna ageranna, eru atvinnuleysisbtur eirra um 1 milljarur. Hagnaur rkisins af agerinni er v orinn 1 ma.kr. vegna vaxtabta, 1 ma.kr. vegna virisaukaskatts, 1 ma.kr. vegna frri n atvinnu og san 500 m.kr. vegna tekjuskatts. Runingshrifin til rkisins eru v 3,5 ma.kr. Ekki slmt af ekki hrri tlu. N ir ekki a segja a fyrirtkin fi virisaukaskattinn endurgreiddan ea eigi innskatt mti tskatti. a er nefnilega annig a nr allur s tskattur sem lendir neytanda (neytandi er lnegi og ar sem einstaklingur en ekki lgaili) hann endar hj rkissji. Eina undantekningin er ar sem rkissjur endurgreiir neytandanum virisaukaskatt vegna t.d. hsbyggingar.

Niurstaa mn er a a er engin ranghugmynd gangi varandi a a leirttingin skapi meiri veltu, fjrfestingu og skatttekjur til rkissjs.

2. Forsendubrestur hefur ori vegna stkkbreytts hfustls

etta atrii er jafngilt fyrir flest nnur rri sem skou voru og er v ekki srtkt fyrir flata leirttingu.

Rkstuningur Leifs: Allt tal um forsendubrest vertryggra lna er innantmt raus eirra sem beinna hagsmuna eiga a gta.

Villa rkstuningi: ps! Rkin eru a etta s innantmt raus. g hef n s sterkari rkstuning.

Rkstuningur Leifs: Eins og g nefndi fyrri pistli mnum, fylgir run launavsitlu alltaf verlagsvsitlu til langs tma.

Villa rkstuningi: a er einmitt etta litla or "fylgir" sem skiptir hr skpum. Launarun kemur alltaf eftir. ar til bi er a leirtta launin a verlagsvsitlu, er forsendubresturinn fyrir hendi. Leifur viurkennir a forsendubresturinn hafi hinga til veri leystur me hkkun launa. En nna kemur fram hugmynd um, a stainn fyrir a velta leirttingunni t verlagi og launaumslagi, s hkkunin einfaldlega tekin til baka. g s ekki neina ranghugmynd essu atrii. Stareyndin er a forsendubrestur hefur ori vegna stkkbreyst hfustls

3. rri sem i boi eru hj umbosmanni skuldara lengja einungis hengingarlinni.

Fyrst vil g segja, a ekki m takmarka essa fullyringu bara vi umbosmann skuldara, ar sem hans rri byggja a umtalsveru leiti v a flta hinu umfljanlega. Fullyringin sem slk er v rng. a sem aftur hefur veri satt er a greislujfnun, srtk skuldaalgun og frysting ln lengi einungis hengingarlina. En g tla a lta sem Leifur hafi tla a fjalla um etta.

Rkstuningur Leifs: Flest au rri sem boi eru hj umbosmanni skuldara mia a v a minnka tmabundi afborganir af lnum, n ess a hrfla vi hfustlnum og fresta nauungauppboum.

Villa rkstuningi: arf g a segja eitthva meira. Hann byrjar v a koma me rkstuning fyrir atriinu og er vart hgt a gera a betur.

Rkstuningur Leifs: ess vegna eru a hagsmunir lntakenda a nta sr rri umbosmanns skuldara, uns kauplags- og verlagsrun n jafnvgi.

Villa rkstuningi: etta er sama villa og a ofan, .e. hann viurkennir a veri er a lengja hengingarlinni, en svo flk a sj til hvort launarun komandi ra bjargi.

4. Fir hafa leita til umbosmanns skuldara vegna ess a rrin eru niurlgjandi fyrir sem anga leita

g kannast a vsu ekki vi a etta tengist umrunni um flata leirttingu lna umfram ara leirttingu lna. Satt best a segja, er etta nkvmlega ekkert tengt krfum t.d. Hagsmunasamtaka heimilanna, og v tla g ekki a taka etta me hr.

5. Bankarnir og lnastofnanir geta vel afskrifa hsnisln ar sem au voru flutt r gmlu bnkunum yfir nju me miklum afsltti. a vera v bara lnsamir erlendir lnadrottnar gmlu bankanna sem tapa.

Rkstuningur Leifs: Eignirnar nju bnkunum voru metnar me a fyrir augum a starfsflk bankanna myndi hmarka vermti eignasafnsins. Me v a rkisstjrnin tki kvrun um flata niurfrslu skulda, vri hn a taka fram fyrir hendur eirra sem vinna vi a hmarka vermti eignasafnsins og a sjlfsgu myndi slkt leia til taps bankana. Eins og bent hefur veri myndi einungis ltill hluti eirra skuldara sem eru lei gjaldrot n a fora sr fr v me 15,5% flatri niurfrslu hfustls.

a er raun trlegt a nokkrum skuli hafa dotti a hug a slendingar hefu komist upp me a a mynda nja banka grunni eirra fllnu og fra hrri eignir en skuldir yfir kostna erlenda krfuhafa gmlu bankanna.

Villa rkstuningi: g veit eiginlega ekki hvar er best a byrja. fyrsta lagi, er krfuviri lnasafnanna sem flutt var yfir (skv. AGS) 3.700 ma.kr. en bkfrt viri 1.700 ma.kr. ru lagi, segir AGS a virki hluti safnanna, .e. s sem ekki er veri a greia af, s annars vegar 63% og hins vegar 45%. Helsta markmi bankanna er v a fra sem mest af lnum r virkum hluta virkan hluta lnasafna sinna. Fjlmargir ailar eru ekki me greislugetu til a borga af 100% af lninu snu en gtu greitt af 60 - 90% af v. Lkkun hfustls um 15,5% mun v fjlga talsvert hpi eirra sem geta greitt af lnunum snum, svo a enn veri margir sem ekki hafa greislugetu. ru lagi, hefur aldrei veri tlast til ess a rki gripi fram fyrir hendur fjrmlafyrirtkja. Veri er a ska eftir samningum vi fjrmlafyrirtkin um etta og eina stan fyrir akomu rkisins er a a er eigandi balnasjs.

Varandi a eitthva s kostna erlendra krfuhafa, er g orinn kaflega reyttur mevirkni manna me eim. egar erlendir bankar kvu a lna slenskum bnkum, fr slk lnsumskn alveg rugglega gegn um fastmta ferli hj hinum erlenda aila. etta ferli er kennt vi httustringu. Mr sem lntaka slandi kemur nkvmlega ekkert vi httustring hins erlenda aila hafi klikka. a er hans ml en ekki mitt. Hvers vegna eru menn a verja hagsmuni erlendra krfuhafa, egar tjn eirra felst eirra mistkum? eir kvu af fsum og frjlsum vilja a veita essi ln og vera a bera afleiingar eirrar kvrunar. San held g, a hagsmunum erlendra krfuhafa s betur borgi me v a gi lnasafna aukist. Me v a fjlga virkum lnum kostna virkra. Me v a bta rekstrarhfi fjrmlafyrirtkjanna.

a er stareynd a ln voru flutt me miklum afsltti milli gmlu og nju bankanna. Hva er rangt vi a, a s afslttur renni til lntaka? AGS vill a a s gert og vitna g au or Marks Flanagans fr desember fyrra um a AGS vilji sj vieigandi skuldalkkun hj lfvnlegum lntkum. AGS var ekki a tala um verst settu, heldur sem eru hpunum ar fyrir ofan.

En ess fyrir utan, etta atrii vi 8 af eim nu leium sem voru skoaar og g spyr mig, af hverju essi "ranghugmynd" bara vi essa?

6. Bankarnir eiga a taka upp flata niurfrslu lna upp sitt einsdmi, v a eykur vermti eignasafns eirra (eir f meira t r tlnum snum).

Rkstuningur Leifs: Me essari fullyringu er veri a gera r fyrir v a bankastarfsmenn sem vinna a v a hmarka gi eignasafns sns su anna hvort heimskir ea illmenni. Skynsamur maur myndi a sjlfsgu lykta a eir vru hvorugt. Ef almenn niurfrsla lna myndi auka vermti eignasafns bankans myndi hann a sjlfsgu leita eirrar leiar. a er v tkt a tla anna en a gta flk sem vinnur bnkunum og barlnasji hafi a a markmi a hmarka gi eignasafnsins frekar en a hmarka vesld skuldara.

Villa rkstuningi: Fyrst vil g nefna, a bankarnir eru fullu vi a fra niur ln einmitt essari forsendu, .e. a gi lnasafna aukist. Hagsmunasamtk heimilanna vilja a essi niurfrsla, sem vi kllum leirttingu, s ger fyrst me almennum agerum og san srtkum vegna ess a srtkar agerir eru a taka of langan tma og erfilega gengur a f alla me agerina. Vi viljum ekki a a skipti mli hj hvaa fjrmlastofnun vikomandi lntaki er, hann eigi a f mjg lka ea sem nst eins mehndlun. Me fullri viringu fyrir eim mrgu starfsmnnum bankanna sem eru a vinna af heilindum a mlefnum lntaka, eru meal eirra svartir sauir. a rigna yfir okkur hj Hagsmunasamtkum heimilanna og hvert og eitt okkar persnulega alls konar mlum, ar sem maur getur ekki anna en velt fyrir sr hugarfari ess starfsmanns fjrmlastofnunar sem hlut. n ess a nefna fyrirtki nafn, er eitt blalnafyrirtki oftast nefnt egar kemur a svfni starfsflks. Einn banki er oftast nefndur, egar kemur a rraleysi ea viljaleysi. Annar banki heldur a best s a svara ekki fyrirspurnum. Veistu hva, Leifur, kannski hittist r rtt munn, en mrgum finnst a.m.k. kaflega furulegt a eiga samskiptum vi sama flki fram.

7. Niurstaa

Or Leifs: a er miki fagnaarefni a sfellt fkkar eim hpi stjrnmlamanna sem tala fyrir almennri niurfrslu skulda, enda slkt algjrt glapri og arft umfram au rri sem egar hafa veri boi. Allt tal um almenna niurfrslu skulda er ekkert nema argasti kommnismi me sanngjarnri eignatilfrslu, ar sem eignarrtturinn er ltinn fara lnd og lei.

Villa orum: a er engin eignatilfrsla a eiga sr sta frekar en a a hafi veri eignatilfrsla hina ttina ur. Hr voru framdir glpir gegn jinni. Hkkun lnanna er illa fenginn gri af eim glpum.

Mn lokaor

g b ekki a, ef etta verur rkstuningur hagfringa framtarinnar. Hvergi allri grein Leifs er reynt a tengja hagfrikenningar ea bara skoanir mikilsvirtra hagfringa vi umruna. Vi hfum fengi keypis lit margra ekktra erlendra hagfringa, sem segja nkvmlega a sama og vi hj HH. Almenn leirtting bor vi a sem vi segjum er a eina rtta. Hagfringar Selabanka slands hvttu til ess september 2009 a hraa yri agerum vi endurskipulagningu skulda heimilanna. minni nstu frslu mun g koma me mrg af eim rkum sem hagfrinemanum yfirsust snum skrifum. San ver g a viurkenna a au frjlshyggjuvihorf sem koma fram skrifum hans hlt g a hefu veri jru kjlfar hrunsins. a er bi a afsanna kenningu frjlshyggjunnar a markanum s best treystandi til a framkvma hlutina. stan er ekki hugmyndafrileg heldur snst hn um mannlegt eli og er eftirfarandi:

egar menn urfa a velja milli stundargra og eiginhagsmuna annars vegar og langtma hagnaar og hagsmuna heildarinnar, velja eir a fyrra, allar lkur su a a s leiin til gltunar.


Eru btur of har ea launin of lg?

Vilhjlmur Egilsson getur stundum gengi fram af manni. frttum St 2 kvld segir hann vandaml a btur su ornar of har og flk telji hag snum borgi me a vera btum frekar en a iggja lgmarkslaun. N skora g Vilhjlm a lifa lgstu launum svo sem 6 mnui og segja okkur svo hvort vandmli s a btur su of har ea launin of lg.

Stareyndir tala snu mli. Af eim rflega 72.000 fjlskyldum sem eiga sitt hsni (ea skulum vi segja keyptu sr hsni, hva sem r eiga v dag) og eru me hsnisln, kemur ljs a bilinu 3.650 til 7.100 eiga ekki fyrir neyslu sinni, hva a geta greitt upp ln sn. Vi erum a tala 5 - 10% fjlskyldna r essum hpi. Skoun srfringahps forstisruneytisins ni ekki til flks leigumarkai og v m bast vi a mun fleiri su essari stu.

Mr finnst a forsvarsmenn samtaka atvinnumarkai eigi a forast a tala um a btur su of har. Raunar finnst mr skammarlegt a heyra menn segja slkt. Vilji menn koma slkri skoun framfri, er hgt a gera a me eim htti a segja a bil milli bta og lgstu launa s ekki ngjanlegt. En mean hvorki btur n lgstu laun duga fjlskyldum til framfrslu og r urfi strum stl a leita til hjlparstofnana eftir matargjfum, fatagjfum, jlaskreytingum og jafnvel jlaklippingu, er byrja fugum enda a tala um a btur su of har.


Frlegt verur a sj essa treikninga

g tla ekki augnablikinu a bera brigur essa treikninga, en skora fjrmlaruneyti a leggja fram upplsingar sem styja essa treikninga. Vil g essu samhengi benda , a Hstirttur hefur egar rskura gengistryggingu lglega. a ir a ln sem falla undir fordmisgildi dma Hstarttar eiga ekki a telja til ess kostnaar, sem hr um rir. Vissulega segir frumvarpinu:

Fjrmlaeftirliti gerir r fyrir a vnt tap lnastofnana vegna gengistryggra bla- og balna geti ori allt a 108 milljarar kr. og ar af eru 50 milljarar kr. vegna einstaklinga og 58 milljarar kr. vegna fyrirtkja.

(hugavert er a frttinni segir a fjrmlaruneyti tli etta "tap", en frumvarpinu segir a a s fjrmlaeftirliti.)

Svo m spyrja sig hvort hrif lgbrota fjrmlafyrirtkjanna teljist "tap". Er illa fenginn hagnaur sem arf a skila tap? a skiptir engu hvort menn geru a viljandi ea ekki, lgbrot er lgbrot og ga af lgbroti a skila.

Mr finnst alveg lgmark a menn skilji a hrif dma Hstarttar, ar sem fjrmlafyrirtkjunum er bent a landslg gildi lka um au, og hrifin af frumvarpinu. au hrif taka nefnilega bara til eirra lna sem ekki falla undir fordmisgildi dma Hstarttar. A skella hr fram tlu, sem essari, er byrgt og eingngu gert til a mla myndina svartari ea mikla leirttingu sem veri er a gera. Afleiingar lgbrota fjrmlafyrirtkjanna nkvmlega ekkert erindi inn skringar ea athugasemdir me frumvarpi. Nr vri a slkt efni vri innihaldi kru Fjrmlaeftirlitsins til lgreglu.

hugavert er san a bera saman essar tlur, .e. 108 milljara, og tlur FME fr v lok jl. fullyrti FME a essi smu hrif vru rmlega 134 milljarar ea um 25% hrri. reiknai FME lka t a kostnaur lntaka af v a farin vri lei frumvarpsins stainn fyrir a samningsvextir giltu vri rmlega 213 milljarar. Mnir treikningar sna aftur a hr er lklegast um mjg miki ofmat a ra og hljti a ganga t fr v a LIBOR vextir veri lgir um allan aldur samanburi vertrygga slenska vexti og san virast menn gleyma vaxtalaginu sem leggst ofan LIBOR vexti.

g get ekki anna en fura mig v a nr engir treikningar fylgja frumvarpinu. eir litlu treikningar sem eru birt koma n skringa. Nausynlegt er a eir su bi skrir og ekki sur a ger s nmnigreining eim. Hvernig breytast essar tlur mia vi tilteknar vaxtaforsendur, bi LIBOR vaxta og selabankavaxta, er eitthva sem er mikilvgt a vita. Hvaa gengisrun eru menn a mia vi, ar sem hn er lykilstr essu.

g hef annars ekki kynnt mr efni frumvarpsins ngilega vel til a geta sagt til um ll hrif ess gengisbundin ln. Vil g koma rennu framfri:

1. g tel mjg mikilvgt a uppgjr mla veri einfalda eins og kostur er m.a. me v a lta gjalddaga fram til 1.1.2008 ea jafnvel 1.4.2008 halda sr, en lta endurreikninginn bara n til gjalddaga eftir a. stan er s, a me v er ekki veri a taka upp gjalddagagreislur sem lntaki greiddi samrmi vi greislukrfu. a er rttltt gagnvart greianda a vaxtareikna eigi upp ntt langt aftur tmann og san dagvaxtareikna mismuninn raungreislu og treiknari greislu, en s mismunur er oftast greianda hag, .e. a um vangreislu hafi veri a ra.

2. Skora g Alingi, a leita lits Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) essu mli. g held a Alingi megi ekki vi v a afgreia fr sr lg, sem sar kmi ljs a stnguust vi tilskipanir sem falla undir EES samninginn. Ef ESA gefur grnt ljs frumvarpi, er a bara hi besta ml og eirri lagavissu er eytt. Komi ESA me einhverja ara skoun, getur Alingi teki v ur en frumvarpi verur a lgum.

3. g tel a mjg mikilvgt s a allur vafi s tekinn af um hvernig reikna eigi vexti af lnum. eim ggnum sem lg voru fyrir Hstartt 6. september og voru notu dmnum sem kveinn var upp 16. september voru vextir mnaarlegum gjalddagagreislum fundnir me v a taka gildandi lgstu vertrygga vexti Selabanka og finna tlfturt af rsvxtum, en treikningum sem g hef s fr fjlmrgum fjrmlafyrirtkjum er deilt 12 rsvextina. essu tvennu er talsverur munur, eins og g sndi fram frslu hr um daginn. mnum huga er rtta aferin a finna tlfturtina og margfalda me henni og rksty g a me v haldist vextir breyttir 12 mnui, eigi margfldun vxtum allra tlf mnaanna a gefa rsvextina. Dmi: Vextir eru 12,7%, tlftartin er 1%. egar g hef (1+0,01) upp tlftaveldi, f g 12,7% vexti. Ef g aftur deili me 12 og hef (1 + 0,127/12) upp tlftaveldi, f g 13,5%. Munurinn er 6,3% (.e. 13,5/12,7 = 1,063) sem eru ofreiknair vextir. En etta er kannski of tknilegt ml fyrir flesta.


mbl.is 108 milljara tap banka vegna myntkrfulna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

essi frtt, hva mig hrrir, sr enga sto raunveruleikanum

g skil ekki svona frtt, ar sem blaamaur bar hana undir mig gr og g vertk fyrir a hn vri rtt. g sagi mig aldrei essu starfi, svo a g skilji mr a hafa sjlfstar skoanir. egar g bar spurningu blaamanns undir Sigur Snvarr, kannaist hann ekki vi a hafa sagt a g hafi sagt fr vinnu hpsins.

g skil ekki hvers vegna blaamaur var a hafa fyrir v a bera "frttina" undir mig, ef hann tlai ekki a taka mark orum mnum.

Srlit mitt hefur fyrst og fremst me a a gera a g vildi sj meira skrslu hpsins. g stend a baki eim treikningum sem eru aalskrslu hpsins, en geri athugasemd vi framfrsluvimi og nokkur smatrii, sem g fjalla um mnu srliti.


mbl.is Hefi teki mnui ea r
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hkkun vaxtabta er smskammtalkning sem litlu breytir

g er ekki viss um a lf Nordal tti sig eirri gildru sem felst hugmyndinni um breytingar vaxtabtum. Vissulega a hkka r um 2,1 milljar ea svo og r vera heilir 13,1 milljarar kr. eftir breytingu ea sem svarar til innan vi 13% af vxtum og verbtum essa rs. er eftir a bta vi essa tlu afborgunum lnanna. En a er ekki megin galdurinn vi tillguna. Til a tta sig trixinu, er rtt a birta tflu r skrslunni:

Nverandi vaxtabtur

Tillaga um breyttar btur

Kostnaar-

auki

Fjldi

Fjrh m.kr.

Fjldi

Fjrh m.kr.

Einhleypir

14.077

2.712

12.394

3.796

1.084

Einstir foreldrar

5.684

1.469

5.349

2.436

967

Hjn/samblisflk

24.107

6.793

18.781

6.878

85

Alls

43.868

10.974

36.524

13.110

2.136

Nverandi vaxtabtakerfi er kaflega fjandsamlegt hjnum og samblisflki en hyglir einhleypum. stan er einfaldlega a tekjuvimi ess eru rng og einnig er vangeta ess til a taka tillit til fjlskyldustrar. Einhleypur einstaklingur fr annig hlutfallslega mun hrri btur en samsvarar eim markmium vaxtabtakerfins a jafna stu flks.

Hfum huga a alls tldu rmlega 28.000 einstaklingar (einhleypir ea einstir foreldrar) fram fasteignaskuldir til vaxtabta. mti tldur 44.249 hjn/samblisflk fram slkar skuldir. Almennt virkar a annig, a tveir ea fleiri einstaklingar urfa strra hsni en einn. ess vegna kostar nausynlegt hsni fyrir hjn/samblisflk og einstaforeldra meira en hsni sem er einstaklingi nausynlegt. Mr finnst a fugsni a veri s a leggja til breytingar vaxtabtakerfi, sem eykur vaxtabtur einhleypinga tp 40% mean vaxtabtur hjna/samblisflks hkka um 1,25%. essu til vibtar a fkka eim hjnum/samblisflki um rm 22% sem f vaxtabtur.

g hef ur lagt til r breytingar vaxtabtakerfinu a a taki tillit til fjlskyldustrar. annig 4 manna fjlskylda (sama hvort hn er 1 fullorinn og rj brn ea tveir fullornir og tv brn) a falla undir smu reglu um vaxtabtur. Vissulega eru margir skrir einhleypir sem eru me brn snu framfri, en a er enginn vandi a taka tillit til slks okkar ntma tlvuumhverfi. En g get ekki samykkt a einhleypir eigi a f, mr liggur vi a segja, forgang ara hpa vegna ess a eir urfa minnstar tekjur til a framfleyta snu heimili samanbori vi arar heimilisgerir.

En g eftir a nefna trixi. Fkka eim sem f vaxtabtur um rflega 7.300 ea 16,7%. Hvert etta flk a fara til a bta sr upp tapaar vaxtabtur? Spyr s sem ekki veit.


mbl.is Mikilvgir treikningar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rangur frttaflutningur RV - Ruglar saman skuldastu og greisluvanda

Vegna frttar RV um a tillgur Hagsmunasamtaka heimilanna ntist bara 1.500 heimilum skuldavanda, vil g taka eftirfarandi fram:

Tillgur Hagsmunasamtaka heimilanna ntast yfir 20.000 heimilum skuldavanda, en bta stu um 1.500 heimilum alvarlegum greisluvanda. essu er mikill munur. Aeins ein nnur tillaga ntist jafn mrgum heimilum skuldavanda, .e. tillaga um a lkka skuldir a 100% af fasteignamati eigna, og aeins tvr ntast fleirum alvarlegum greisluvanda, .e. srtk skuldaalgun sem egar er boi upp og lkkun vaxta 3%, en hn er jafnframt drasta tillagan sem metin var.

a er san anna ml hvort vi viljum hjlpa llum sem eru skuldavanda, ar sem eim hpi er mjg str hpur, sem er hreinlega me hsnisskuldir upp punt ea vegna ess a a var hagstara fyrir vikomandi a taka hsnisln en a flytja peninga sna r rum fjrfestingum! Yfir 3.500 fjlskyldur eru essari stu.

v er einnig haldi fram a srtk skuldaalgun muni ntast best, en srtk skuldaalgun er ekkert anna en eignaupptaka. Hn gengur t a flk losi sig vi eignir til a eiga fyrir stkkbreyttum skuldum. Ekki leirtta neitt fyrr en bi er a hafa af flki flestar eignir niursettu veri. Viljum vi virkilega svipta tug sundir manna afrakstri vistarfs sns? Ef svo er, vitum vi jafnframt a landfltti mun straukast og kreppan mun dpka. Veri eim a gu sem vilja etta rttlti.

frslu hr um daginn sagi g a engin ein lei btti stu allra. g hef ekki skipt um skoun. Samkvmt ggnum sem nefndin vann me eiga nokkur sund heimil ekki fyrir lgmarksneyslu samkvmt neysluvimium. Einhverjir essum hpi eru neyslugrennri en vimiin segja til um og er a bara mjg gott, en arir eru upp matargjafir ea n og miskunn annarra komnir. bilinu 10.700 til 17.700 fjlskyldur eiga ekki fyrir reiknuum afborgunum fasteignalna, hva afborgunum annarra skulda. (Lgri talan miast vi lgra neysluvimi.) r tillgur sem skoaar voru munu fram skilja strstan hluta essa hps eftir kldum klaka. Hans bur lti anna en gjaldrot og rin eftir matargjfum.

Stjrnvld vera a vakna til lfsins um alvarlegan vanda margra heimila. Hvert er a jflag sem vi tlum a bja brnunum okkar?


mbl.is 10.700 heimili greisluvanda
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Samkvmt essu m auglsa vef um kynlfsjnustu

Hann er merkilegur rkstuningur lgmannsins, a auglsa megi vefsvi sem inniheldur jnustu sem er bnnu. Samkvmt essu er heimilt a auglsa vef, ar sem boi upp kynlfsjnustu, svo a slk jnusta s bnnu me lgum. a er j bara veri a auglsa vefinn!

Menn geta ekki skili milli vefsvis og jnustunnar sem vefsvi er tla a auglsa ea kynna. Vefsvi er ekkert n jnustunnar og jnustan ekkert n vefsvisins. Ef vefsvi innihldi bara almennar upplsingar um leiki, .e. vri frsluvefur, n ess a hvetja til tttku leikjunum ea benda stai nema me almennum htti, ar sem hgt a stunda leikina, ltur mli ruvsi vi. En svo er ekki. Fari maur inn umrtt vefsvi, blasa vi tenglar inn tungumlasvi me leikjum. Efst sunni segir: "Welcome to poker, betting, casino and more thrills - what's yours?" Vefurinn gengur sem sagt t a auglsa jnustu sem banna er a auglsa hr landi me essum htti.

g tek a fram, a g er engan htt a taka afstu til ess greinings sem felst banni vi a auglsa jnustu sem umrddur vefur bur upp , enda hef g a lifibraui a hjlpa slkum fyrirtkjum sem og rum a halda starfsemi sinni ruggri.


mbl.is Ekki happdrtti heldur vefur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Engin ein lei bjargar llum - Tillgur HH skjtvirkar og skilvirkar

rni Pll rnason, efnahags- og viskiptarherra, sr enga lka egar kemur a rksemdafrslu. frtt St 2 grkvldi og Silfri Egils gr sagi hann a millistttin myndi urrkast t, ef fara almenna niurfrslu skulda, vegna hrri skatta. Mr finnst a rherra eigi a kynna sr mlin betur ur en hann fer me svona mlflutning fjlmila.

Stareyndir mlsins er a hin svo kallaa millisttt er nnast gjaldrota ea hefur ori fyrir mjg grfri eignaupptku skjli riggja rkisstjrna sem Samfylkingin hefur seti . Veri essi eignaupptaka ekki leirtt, verur nnast engin millisttt eftir landinu. egar eru lknar teknir a flja land, verkfringar eru lka a fara og sama vi um arkitekta. Heilu fyrirtkin eru a flytja starfsemi sna r landi. a er bi a urrka millistttina t.

g hef seti undanfrnum vikum vinnuhpi vegum forstisruneytisins. Veri fari skera alla yfirskuldsetningu af hsnisskuldum heimila landsins, eru a 125 milljarar samkvmt sasta skattframtali. Ntt fasteignamat tekur gildi desember og hkkar essi tala 175 milljara. Bankarnir hafa efni essu, en ekki almennri leirttingu upp 186 milljara! Sko a a fra yfirskuldsetningu niur 100% af fasteignamati er almenn niurfrsla. ps, g gleymdi v a bankarnir lgu ara leiina til, en hinn illu Hagsmunasamtk heimilanna hina.

Anna dmi um dmalausan rkstuning rherra: Hann er a undirba frumvarp um a gengisbundnum hsnislnum veri breytt vertrygg ln. g er binn a reikna t hvaa hrif etta hefur og skoum a:

Lei

Greislur fr lntkudegi

Greislur 1.1.08 - 30.9.2010

Staa 1.1.2008

tlu staa 30.9.2010

1. Gengisbundin ln

33,2 ma.kr.

26,5 ma.kr.

54,1 ma.kr.

116 ma.kr.

2. vertrygg ln

43,3 ma.kr.

31,2 ma.kr.

50,1 ma.kr.

71,8 ma.kr.

3. Vertrygg ln

29,0 ma.kr.

22,7 ma.kr.

53,8 ma.kr.

80,6 ma.kr.

4. Lei HH

27,1 ma.kr.

20,3 ma.kr.

54,1 ma.kr.

68,6 ma.kr.

5. Gtr. til 1.1.08 og vertryggt eftir a

28,2 ma.kr.

21,5 ma.kr.

54,1 ma.kr.

81,4 ma. kr.

Skoum hrifin af frumvarpi rna Pls. Gengisbundin ln stu 54,1 milljari 1.1.2008, en voru 116 milljrum 30.9. sl. Frumvarp rna Pls gerir r fyrir (samkvmt mnum treikningum) a hfustll lnanna lkki 80,6 milljara ea um 35,4 milljara, ef eim verur breytt vertrygg ln. a er mismunandi eftir lnum hvort einstakir lntakar skuldi vegna vangreiddra gjalddaga ea eigi inni vegna ofgreiddra. S lnunum breytt vertrygg ln, fer hfustllin tplega 72 milljara, en greislubyrin hefur mti aukist verulega. annig a rni Pll er a undirba frumvarp sem gti lkka hfustl gengisbundinna lna um 35 - 45 milljara almennri ager. Heitir etta eitthva anna en almenn skuldaleirtting? egar Hagsmunasamtk heimilanna leggja til almenna ager sem lkkar hfustl lnanna um 48 milljara, er a gn vi millistttina landinu. getur gert betur en etta, rni Pll. 3 milljarar eru ekki munurinn milli feigs og feigs fyrir millistttina landinu.

Hluti essarar upphar, sem rni Pll tlar a lkka me lgum, fellur vissulega undir 175 milljarana sem ur voru nefndir. Gefum okkur a a s 3/4 af upphinni, .e. 26 til 34 milljarar. lkkar umframupphin r 175 milljrum 141 - 149 milljara. Tillgur Hagsmunasamtaka heimilanna gera, samkvmt lka grfum treikningi, r fyrir a nnur ln en gengisbundin ln lkki um 186 milljara, .e. 37 - 45 milljrum meira en rni Pll (og bankarnir) telja a fjrmlakerfi oli. A vibttum 3 milljrunum fr v an, gerir etta 40 - 48 milljara. Teki skal fram a HH hafa sagt a hgt s a tfra tillgur samtakanna me skuri tekjur og eignir, en a er v miur mn tilfinning, a enginn vilji s til ess hj stjrnvldum og bnkunum. Ekki m skera mguleika eirra sem eru me baln upp punt ea vegna ess a a er hagkvmara fyrir a skulda essi ln, en a nota arar eigur snar til a greia fyrir hsbygginguna. Svona skurur mun lkka upphina r 186 milljrum 110 -125 milljara, en munu eir einstaklingar sem hafa rstfunartekjur yfir 5 m.kr. ri og au hjn sem hafa yfir 8 m.kr. rstfunartekjur ri ekki f neina leirttingu (gert er r fyrir a mrkin hkki um 660 s.kr. fyrir hvert barn heimili).

a er rtt hj rherra a almenn niurfrsla samkvmt tillgum HH verur ekki ng fyrir alla, en a lka vi um niurfrslu a eignarmrkum. Str hluti lntaka hefur ekki efni a greia af lnum sem eru langt undir fasteignamati eignarinnar. Aftur eru bankarnir tilbnir a bera ann kostna. g hef ekki hugmynd um hver kostnaurinn er, enda skiptir nkvm tala ekki mli. Milli 8 - 17 sund fjlskyldur eiga ekki fyrir almennri framfrslu, hva afborgun af hsni ea leigu. Heldur rni Pll a skuldaalgun niur a 110% skipti etta flk mli ea breyting gengisbundnu lni vertryggt ln. Af hverju dettur rna Pli og Bjarna Benediktssyni, formanni Sjlfstisflokksins, a til s einhver ein lei, sem bjargar hinum verst settu um lei og hn bjargar streignar- og htekjuflkinu r snrunni. Hn er ekki til. Lei Hagsmunasamtaka heimilanna er aftur skilvirkasta og skjtvirkasta leiin til a fkka hpi eirra sem arf a hjlpa me srtkum htti. Og anna: r eru ekki drasta tfrslan leirttingu skuldum heimilanna.


Fyrri sa | Nsta sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (1.6.): 5
  • Sl. slarhring: 11
  • Sl. viku: 41
  • Fr upphafi: 1673818

Anna

  • Innlit dag: 2
  • Innlit sl. viku: 34
  • Gestir dag: 2
  • IP-tlur dag: 2

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Jn 2023
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband