Leita frttum mbl.is

Greisluvandi jarbsins - Hva er til ra?

pistli 14. oktber fjallai g um mat mitt skuldum jarbsins (sj Erlendar skuldir jarbsins - rjr snjhengjur upp 3.600 - 4.400 milljara). a komst g a eirri niurstu a yfir slandi hngju rjr snjhengjur, .a. eignir httufjrfesta sem voru a skjast slenska vextir fyrir hrun, slenskar eignir rotaba hrunbankanna og loks hlutabrf og framtartekjur rotabanna fr nju bnkunum. pistlinum gat g mr ess til a essar fjrhir vru fyrstu snjhengjunni allt a 970 milljarar, 1460 milljarar eirra annarri og bilinu 1.200 - 2.000 milljarar eirri riju en tstreymi vegna hennar dreifist yfir lengri tma.

egar horft er til eirrar upphar sem g nefndi hr a ofan, .e. 3.600 - 4.400 milljarar, er v fljtt svara, a upph getum vi ekki greitt mean slenska krnan er gjaldmiill landsins og gjaldeyrir flir bara inn, ef erlendar tekjur eru meiri en erlendar greislur. Veri skipt um gjaldmiil og aljlega viurkenndur gjaldmiill tekinn upp stainn, mun upphin sem hr er nefnd, fljtlega soga allt fjrmagn r landi ea auka verulega rkisskuldir vegna lna sem rki yrfti a taka til a til a fjrmagna etta tfli hj eim selabanka sem leita vri til um slka peningaprentun. Ef svo lklega vildi til, a Selabanki slands hefi etta peningaprentunar vald, efast g um a myntin veri mjg lengi aljlega viurkennd og hringekjan hefst njan leik. er nst a skoa hvort vi getum komist upp me a greia lgra en krfufjrh fyrir essar skuldir.

Skipta m vandanum strum drttum tvennt:

1) Innlendar eignir httufjrfesta sem vildu hagnast hu vaxtastigi slandi, .e. a sem hinga til hefur veri vsa til sem snjhengjan. Upph eirra er allt a 970 milljarar kr. mia vi tlur S. essir ailar eiga fullan rtt v a koma peningum snum r landi, en a verur ekki gert me gu mti. essum ailum hefur veri ger alls konar tilbo, ar sem eir raunar gefa eftir hluta eigna sinna. mti hefur eim veri boi upp kaflega hagstar vxtunarleiir sem tir ekki beint a taka tgnguleiatilboum. einum ea rum tmapunkti mun olinmi bi Selabankans og fjrfestanna bresta og er spurningin bara hve htt hlutfall eignanna vikomandi geta flutt r landi og hve miki verur hreinlega fellt niur.

Mn skoun er a lkka verur verulega vaxtastigi landinu til a draga r adrttarafli ess a geyma peningana hr til lengri tma og hkka sfellt andviri ess sem a lokum fer t landi. Taka arf af markai eins miki af hvaxtavxtunarleium og koma stainn me vxtunarleiir me 1 - 3% nafnvxtum. g s t.d. fyrir mr a hgt veri a bja upp hsnisln me slkri vxtun gegn v a afborganir lnanna megi fra r landi jafnum. annig byist hsnieigendum loksins sambrileg vaxtakjr og ngrannalndum, en Danmrku er t.d. n um stundir boi upp ln me innan vi 1% vxtum.

2) Eignir og tekjur rotaba hrunbankanna hr landi. etta ml er bi strra og auveldara, svo furulegt sem a er. Raunar er a einkennilegt, a menn hafi ekki reynt essa lausn fyrr. Hn er s a rki yfirtaki allar krfur rotabin og komi annig veg fyrir a nota urfi vermtan gjaldeyri a greia eim. Hstirttur hefur egar tilgreint hvert eignarnmsviri slkra krafna vri, .e. a ver sem krfuhafar greiddu fyrir krfurnar hafi eir eignast r eftir 6. oktber 2008.

mnum huga er tmt ml fyrir krfuhafa a gera r fyrir v a eignir og framtartekjur rotabanna slandi, fari r landi br. Og hva a r fari r landi nafnviri. Bjartsnustu spr eru 50% affll og tmaramminn s ekki undir ratug, egar krnan hefur haldi fram a sga undir endalausum rstingi gengi. Mr finnst lklegra a affllin urfi a vera enn meiri.

jnting rotabanna

Ein lei t r vandanum er jnting rotabanna. Samkvmt frttaskringu Morgunblasins, hafa um 80% af krfum rotab Glitnis og Kaupings skipt um hendur og eru n eigu vogunarsja. Flestir greiddu essir vogunarsjir sralti fyrir krfurnar, lklegast vel innan vi 10%, gengi skuldabrfanna s dag mist 25 ea 30% samkvmt upplsingum keldan.is. Vi jntingu yrfti ekki a greia samkvmt gangviri dag, heldur a bta eigendum tlagan kostna og san elilega vxtun ofan hann. Hstirttur kva r um a Icesave-dmum snum fyrra a eir sem eignuust krfur Landsbanka slands hf. eftir hruni geti ekki tali sr til tjns ar sem er umfram a sem greitt var fyrir krfu. au rk halda lka, egar kmi a jntingu.

Vita er a krfurnar hlja upp rflega 8.000 milljara, en slitastjrnir hafa ekki viurkennt r nema a hluta. Gefum okkur a krfur a upph 5.000 milljarar hafi veri teknar til greina og a 70% eirra hafi skipt um hendur eftir 6. oktber 2008 um 10% af nafnviri krfunnar. standa eftir annars vegar innstueigendur me tplega 1.100 milljara sem tlunin er a greia upp topp og arir me 400 milljara og eir tkju sig 50% affll. Alls geri etta 1.100 + 350 + 200 = 1.650 milljarar krna ea nnast a sama og erlendar eignir rotabanna hlja upp , en r voru lok 2. rsfjrungs 1.631 milljarur. (Teki skal fram a treikningarnir eru ekki alveg svona einfaldir, ar sem misjafnt er hva hvert rotaba erlendum eignum og hve har viurkenndar krfur bin eru.)

Veri essi lei farin, vri hgt a fara hr rttka uppbyggingu og endurskipulagningu skulda heimila, atvinnulfs og hins opinbera. Allt einu vru tiltkir peningar til a koma til mts vi alla ess aila.

Nauasamningar ea gjaldrot

Undanfari hefur tt sr sta umra um hvort er betra nauasamningar ea gjaldrot. Eins og staan er dag, hefur jarbi ekki efni v a missa neinn umfram gjaldeyri r landi til a gera upp vi krfuhafa, hvort heldur rotabin leita nauasamninga ea fara gjaldrot. Satt best a segja, skil g ekki hver tti a vera munurinn essum tveimur leium. Vi gjaldrot, hafa menn sagt a rotabin myndu urfa a selja nju bankana, .e. slandsbanka og Arion banka, ar sem gjaldrotaaili m ekki eiga fjrmlastofnun. g s fyrir mr a krfuhafar einfaldlega stofni flag um reksturinn, fri eignarhaldi yfir etta nja flag og veri annig formlegir eigendur sta essa sndarleiks sem n er gangi. Sama gti gerst veri fari nauasamninga ea a.m.k. yru hrifin au smu, .e. a rstingur vri a koma hum fjrhum r landi. Fjrhum sem eru svo har, a r fru lttilega me a tma gjaldeyrisfora jarinnar.

Hvorug essarra leia er fr vegna eirra uppha sem um rir. svo a erlendir krfuhafar myndu stta sig vi a f sinn hlut erlendar eignir rotabanna, vri eftir a leysa mrg ml.

Strsta mli er eignarhaldi slandsbanka og Arion banka. Ef eignarhaldi vri enn hj krfuhfunum, hangir snjhengjan fram yfir. fyrsta lagi viri bankanna, framtarargreislum fr bnkunum og loks eim fjrhum sem gert er r fyrir a renni til krfuhafa vegna betri innheimtu af lnum (sem vissulega mtti setja undir tvennt hi fyrra). Inn etta blandast svo skuldabrf Landsbankans hf. til Landsbanka slands hf.

Nei, sama hvernig g hef velt essu mli upp, er yfirtaka rkissjs rotabunum eirri forsendu sem lst er a ofan, eini kosturinn stunni sem ekki tmir gjaldeyrissji jarinnar. Tmt ml er a tala um framtar innstreymi gjaldeyris, ar sem a er dropi hafi mia vi umfang fjrmagnsins sem vill r landi.

Mistk a taka ekki yfir alla nju banka

Svo asnalegt sem a n er, var s kvrun rkisstjrnar Jhnnu og Steingrms, a taka ekki yfir slandsbanka og Arion banka og spara rkissji strar upphir eiginfjrframlgum, lklegast mjg dr afleikur. Ef rki vri eigandi allra riggja bankanna, hefi t.d. ekki urft a setja bann argreislur og rki hefi v geta teki til sn har fjrhir hverju ri. Vi erum a tala um ngilega har fjrhir til a leirtta ln heimilanna, draga verulega r niurskuri grunnkerfum jflagsins og standa undir a.m.k. hluta vaxtagreislna rkissjs. Ef etta hefi veri gert, vri snjhengjan vegna hrunbankanna og nju bankanna umtalsvert lgri ea sem nemur lklegast um 1.000 milljrum kr. Felst a v a slandsbanki og Arion banki vri ekki bkum Glitnis og Kauping. ar me rynni framtarsluver bankanna ekki a strstum hluta r landi og hagnaur eirra fri ekki a strstum hluta r landi. Mia vi ann grarlega hagna sem veri hefur bnkunum, eru etta hrri upphir en gjaldeyrissjir jarinnar ra vi dag og um fyrirsa framt. J, svona getur, a v virtist, skynsamlegur sparnaur fortinni reynst margfalt drari fyrir jflagi framtinni.


mbl.is M ekki vanmeta vogunarsji
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Vilhjlmur orsteinsson

Hvaa Hstarttardmur er etta sem vsar til Marn ( "Icesave-mlinu")?

Vilhjlmur orsteinsson, 28.10.2012 kl. 01:32

2 identicon

Sll Marn. etta er eitt a besta sem g s koma fr r varandi lausnir essum vanda sem vissulega er fyrir hendi. g vona a stjrnmlamenn lesi etta og taki egar stefni lausnir en stingi ekki hausnum sandinn eins og eir hafa gert hinga. g hefi samt aldrei tra a essar fjrhir vru svona har og tri v varla.

En kannski finnst stjrnmlamnnum bara best a ba af sr vandann, anna hvort er anna hrun ea gjaldrot.

Kveja. lafur

lafur rn (IP-tala skr) 28.10.2012 kl. 08:38

3 identicon

Takk fyrir mjg frlega og athyglisvera greiningu :)

Hlmsteinn Jnasson (IP-tala skr) 28.10.2012 kl. 10:40

4 Smmynd: Marin G. Njlsson

Vilhjlmur, g er a tala um dm 340/2011, en honum segir (eins og g fjallum frslunni Hstirttur: Neyarlgin voru almenn og framvirk; Jn Steinar: Neyarlgin voru srtk og afturvirk):

ur er fram komi a hluti upphaflegra almennra krfuhafa hefur selt krfur snar eftir 6. oktber 2008 og a r hafi haft eitthvert fjrgildi viskiptum tt umdeilt s a a hafi veri lgt. Um a ntur ekki vi nnari upplsinga mlinu. A llu essu virtu ykja sknarailar ekki hafa rennt stoum undir r stahfingar snar a krfur eirra hafi ea muni tapast a llu leyti vegna setningar laga nr. 125/2008 tt kleift s essu stigi a komast a niurstu um hve miki kunni a fst greitt af eim egar upp verur stai.

Sem g tlka minni frslu:

Hstirttur tlar ekki a gefa vogunarsjum elilegan hagna af eim krfum sem keyptar voru fyrir nokkra aura krnuna.

Marin G. Njlsson, 28.10.2012 kl. 11:17

5 identicon

Sll Marn Valgeir hrna. N er a svo a enginn af slensku bnkunum hefur leita nauasamninga sem ir a rj strstu rotabin eru enn allfari kennitlu fjrmlaruneytis svo a Bankasslan s notu sem leppur yfir a f sem rki lagi bnkunum til eftir hrun, fjrmlruneyti er me mun meira eignarhald en a gefur upp ar sem a um er a ra flg greislustvun og a er vst hvor leiin veri farin gjaldrot ea nauasamningar. a sem kemur mr vart er a hvernig gmlu bankarnir sem a en eru greislustvun eru a greia skuldir til krfuhafa og srstaklega vegna vkjandi skuldabrfa en sama tma er vst um hva arf a afskrifa og hva fellur rki vegna byrga vegna innistna.

Er lglegt a fyrirtki greislustvun s a greia af vkjandi skuldabrfum mean forgangskrfur eru ltnar ba? kveja a noran.

valli (IP-tala skr) 28.10.2012 kl. 11:53

6 Smmynd: Erlingur Alfre Jnsson

etta er ekki rtt hj r Valgeir, a gmlu bankarnir su allfari kennitlu fjrmlaruneytisins. eirra kennitlur eru enn virkar og eignarhald gmlu bankanna var aldrei teki yfir af rkinu, heldur tk FME aeins yfir vald hluthafafundar og ar me stjrn bankanna.Formlega eru gmlu bankarnir reynd enn eigu hluthafa, sem hafa ekkert vald yfir rstfunum eignum flaganna.

Bankasslanfer me hlut rkissins nju bnkunum, Landsbankanum, Arion banka og slandsbanka.

vil g benda 103.gr.a lgum um fjrmlafyrirtki, sem fjallar um lokslitameferar, ar sem segir a slitamefer ljki tvo vegu, annars vegar me lta vikomandi flag aftur hendur hluthafa, ea a greia t hluti til hluthafa eftir a mefer krafna hefur veri loki. (Hvorugt er lkleg niurstaa varandi gmlu bankana.) S ekki hgt a greia fyrirliggjandi krfur, ea ekki teljast vera forsendur fyrir nauasamningum, skal fjrmlafyrirtki fara gjaldrotaskipti fyrir hrasdmi skv. gjaldrotalgum.

g f ekki s a103.gr.a gefislitastjrnum heimildir til a afhenda krfuhfum hlutaflgin sem starfsleyfi bankanna byggust , eins og m skilja af frttum undanfarinna mnaa, heldur aeins megi slitastjrn rstafa eignum flaganna. Vogurnarsjir geta v ekki me kvrun slitastjrnar eignast hlutaflgin Glitnir hf., Kauping hf. ea Landsbanka slands hf., heldur a skila eim til hluthafa ellegar leysa upp.

Erlingur Alfre Jnsson, 28.10.2012 kl. 15:27

7 identicon

Var s kvrun rkisstjrnar Jhnnu og Steingrms a taka ekki yfir slandsbanka og Arion banka mjg dr afleikur ?

"Best practice in resolving banking crises is the good bank/bad bank model, as used by Sweden in 1992 (Buiter 2009, Jonung 2009). A key objective is to create viable financial institutions able to provide uninterrupted banking services, thus helping economic recovery. In spite of receiving advice from Scandinavia, the Icelandic authorities at the time of the collapse rejected this approach".

http://voxeu.org/article/how-not-resolve-banking-crisis-learning-iceland-s-mistakes

Hlmsteinn Jnasson (IP-tala skr) 28.10.2012 kl. 15:51

8 Smmynd: Vilhjlmur orsteinsson

Marn, g s reyndar alls ekki rktenginguna sem virist sj milli dmsors Hstarttar og lyktunar innar. Krfuhafar munu einfaldlega f tiltekna hlutfallslega endurheimtu af krfum snum. Forgangskrfuhafar munu f 100% og almennir krfuhafar munu f talsvert lgra hlutfall, mismunandi eftir bnkum. Engin heimild er til a fara manngreinarlit krfuhafa; allir sem eiga rtt lsta krfu f smu hlutfallslegu endurheimtur h v hva eir heita ea hvaan eir koma. En eignirnar sem koma til thlutunar eru a sjlfsgu eignir rotabanna eins og r eru, krnum og gjaldeyri eftir atvikum. S thlutun er ekki neinn htt kostna skattborgara.

Vilhjlmur orsteinsson, 29.10.2012 kl. 11:25

9 Smmynd: Marin G. Njlsson

Vilhjlmur a felst essum orum:

ur er fram komi a hluti upphaflegra almennra krfuhafa hefur selt krfur snar eftir 6. oktber 2008 og a r hafi haft eitthvert fjrgildi viskiptum tt umdeilt s a a hafi veri lgt.

San ert a rugla saman uppgjri rotabs og ess sem g er a fjalla um. getur alveg eins bori etta saman vi veri tunglinu. g er ekki a tala um uppgjr rotabs heldur hvaa hluti krafna krfuhafa njti varnar eignarttarkvis stjrnarskrrinnar.

Marin G. Njlsson, 29.10.2012 kl. 22:33

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (20.7.): 8
  • Sl. slarhring: 12
  • Sl. viku: 63
  • Fr upphafi: 1656402

Anna

  • Innlit dag: 6
  • Innlit sl. viku: 54
  • Gestir dag: 6
  • IP-tlur dag: 5

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Jl 2018
S M M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband