Leita ķ fréttum mbl.is

Erlendar skuldir žjóšarbśsins - Žrjįr snjóhengjur upp į 3.600 - 4.400 milljarša

Umręšan um erlendar skuldir žjóšarbśsins skutu enn og aftur upp kollinum ķ lišinni viku.  Greiningardeild Arion banka fór žį yfir stöšu mįla og sérstaklega skuldabókhald Sešlabankans ķ greiningu sinni "Skuldum viš meira en viš höldum?".  Ég veit ekki hvort sérfręšingar ķ greiningardeild Arion banka eru reglulegir lesendur bloggfęrslna minna, en ég hef ķtrekaš fjallaš um flest žaš sem fram kom ķ Markašspunktunum frį sl. fimmtudegi, m.a. ķ athugasemdakerfi Eyjunnar og į facebook nokkrum dögum įšur en žeir birtu greiningu sķna.

Hverjar eru erlendar skuldir žjóšarbśsins?

Ég hef nokkrum sinnum reynt aš skilgreina hverjar žessar skuldir žjóšarbśsins eru (sjį greinar sem vitnaš er ķ nešst ķ pistlinum).  Hef ég žar ķ grunninn stušst viš skilgreiningar Sešlabanka Ķslands, en alltaf veriš gagnrżninn į hve ķhaldssamur Sešlabankinn hefur veriš ķ skilgreiningum sķnum.  Sem betur fer er Sešlabankinn aš gefa eftir ķ ķhaldssemi sinni og višurkennir ķ dag żmsar skuldir, sem haldiš var utan skulda žjóšarbśsins til aš byrja meš.  Mér finnst žó enn vanta upp į aš hann dragi fram alvarleika stöšunnar.

Sešlabankinn flokkar eignir og skuldir žjóšarbśsins ķ grófum drįttum sem hér segir.

  • Beinar fjįrfestingar, ž.e. eigiš fjįrmagn og lįn frį tengdum félögum, į Ķslandi fyrir skuldir en erlendis fyrir eignir;
  • Markašsbréf, ž.e. hlutabréf, skuldabréf og peningabréf - innlend į skuldahlišinni en erlend į eignahlišinni;
  • Afleišur (sem męlast ekki);
  • Ašrar eignir/skuldir, sem skiptast ķ:
    • Langtķmalįn
    • Skammtķmalįn, mest višskiptaskuldir/-kröfur, stutt lįn og innstęšur
  • Gjaldeyrisforši (į eignahlišinni)

Śt frį žessari flokkun reiknar Sešlabankinn aš erlendar skuldir žjóšarbśsins séu 13.505 milljaršar, en erlendar eignir 4.215 milljaršar, ž.e. mismunur upp į 9.290 milljarša króna.  Hluti žessara skulda er vegna innlįnsstofnana ķ slitamešferš, eins og Sešlabankinn nefnir žaš, en žaš į lķka viš um eignirnar.  Skrįning Sešlabankans nęr hins vegar bara til erlendra eigna žessara stofnana og sķšan innlendra skuldaskjala, en ekki er gerš tilraun til aš greina hverjir eru ašrir fjįrhagslegir hagsmunir žeirra innanlands.  Žessir hagsmunir eru aš mķnu mati žaš mikilvęgir, aš žį veršur aš taka meš, žegar kemur aš žvķ aš greina įhrif raunverulegrar skuldastöšu į gjaldeyrisforša žjóšarinnar.

Stašan samkvęmt Sešlabanka Ķslands

Skošum žvķ nęst hvaša tölur Sešlabankinn er meš į hverjum staš og hvernig žęr skiptast į milli annars vegar žrotabśanna og hins vegar annarra.  (Tölur eru mišašar viš stöšuna ķ lok 2. įrsfjóršungs 2012.) 

Lišur

2012 Q2 Alls

Žrotabś

Ašrir

Erlendar eignir, alls

4.214.608

1.631.739

2.582.869

 Bein fjįrfesting erlendis

1.526.728

726.013

800.715

   Eigiš fjįrmagn

748.853

 

 

   Lįn til tengdra félaga

777.875

 

 

 Erlend markašsveršbréf

859.349

248.749

610.600

   Hlutafé

568.237

21.994

546.243

   Skuldaskjöl

291.112

226.755

64.357

     Skuldabréf

102.740

 

 

     Peningabréf

188.372

 

 

 Afleišur

0

 

0

 Ašrar fjįreignir en forši

976.911

656.977

319.934

   Višskiptakröfur

22.442

 

22.442

   Lįn

550.239

438.511

111.728

   Sešlar og innstęšur

404.230

218.466

185.764

   Ašrar eignir ó.t.a.

0

 

0

 Gjaldeyrisforši

851.620

 

851.620

Erlendar skuldir, alls

13.504.665

9.865.618

3.639.047

 Bein fjįrfesting į Ķslandi

1.623.984

 

1.623.984

   Eigiš fjįrmagn

226.971

 

226.971

   Lįn frį tengdum félögum

1.397.013

 

1.397.013

 Innlend markašsveršbréf

2.259.951

1.459.908

800.043

   Hlutafé

38.413

 

38.413

   Skuldaskjöl

2.221.538

1.459.908

761.630

     Skuldabréf

2.189.697

 

 

     Peningabréf

31.841

 

 

 Afleišur

0

 

0

 Ašrar erlendar skuldir

9.620.730

8.405.710

1.215.020

   Langtķmalįn

1.215.981

247.670

968.311

   Skammtķmaskuldir

8.404.749

8.158.040

246.709

     Višskiptaskuldir

45.028

 

45.028

     Stutt lįn

2.148.209

2.140.515

7.694

     Innstęšur/Skuldir vegna innlįna

1.266.046

1.097.806

168.240

     Ašrar skuldir ó.t.a.

4.945.466

4.919.719

25.747

Hrein staša viš śtlönd

-9.290.057

-8.233.879

-1.056.178

 Įhęttufjįrmagn, nettó

432.568

748.007

-315.439

 Skuldabréf, lįn o.fl. nettó

-9.722.625

-8.981.886

-740.739

   Sešlabankinn

632.435

 

632.435

   Hiš opinbera

-759.040

 

-759.040

   Innlįnsstofnanir

154.380

 

154.380

   Ašrir geirar

-9.750.400

-8.981.886

-768.514

Žetta er langur listi, en hann er naušsynlegt aš skoša til aš skilja hvaš af skuldum žjóšarbśsins skipta mįli fyrir gjaldeyrisforša landsins til skamms tķma. 

Įhrif erlendra eigna į gjaldeyrisforšann

Stór hluti erlendra eigna hefur óveruleg įhrif į gjaldeyrisforšann til skamms tķma og jafnvel lengri tķma.  Sešlabankinn getur, mišaš viš nśverandi löggjöf, ekki žvingaš eigendur žeirra til aš selja žęr og koma meš gjaldeyrinn til landsins.  Auk žess er eigendum erlendra eigna heimilt aš fęra eignir sķnar til įn žess aš skila inn gjaldeyrinum milli sölu į nśverandi eign og kaupa į nżrri.  (Er minn skilningur į gjaldeyrishöftunum.) Mér sżnist žetta eiga viš um 1.415 - 1.600 milljarša af žeim 2.583 milljöršum af erlendum eignum sem eru ķ eigu annarra en žrotabśa innlįnsstofnana ķ slitamešferš.    Vissulega žarf aš skila vaxtagreišslum og aršgreišslum samkvęmt lögum um gjaldeyishöftin, en žaš eru smįpeningar. 

Af žeim 985-1170 milljöršum sem eftir eru, taldi gjaldeyrisforšinn 850 milljarša ķ lok 2. įrsfjóršungs, žannig aš ašeins 135-320 milljaršar af erlendum eignum žjóšarbśsins eru peningar  sem viš gętum kallaš handfęrt fé ķ erlendri mynt, auk gjaldeyrisforšans sjįlfs.  (Žar af eru 185 erlendar innstęšur sem óljóst er hvernig er hęgt aš nota.) Nś erlendar eignir žrotabśanna upp į 1.632 milljarša hafa engin eša óveruleg įhrif į gjaldeyrisforšann, žar sem žęr ganga upp į móti erlendum skuldum sem eru margfalt hęrri og koma žvķ aldrei til landsins.

Erlendar skuldir 

Ekki žurfum viš aš hafa įhyggjur af öllum erlendum skuldum, en viš žurfum samt aš hafa įhyggjur af hęrri upphęš en Sešlabankinn lętur ķ vešur vaka.

Žaš er rangt aš draga lķnuna žannig aš įhyggjurnar žurfi eingöngu aš snśast um hreina stöšu žjóšarbśsins viš śtlönd įn innlįnsstofnana ķ slitamešferš, ž.e. 1.056 milljarša.  Įstęšan er sś aš žrotabśin eiga miklar innlendar eignir sem žurfa aš ganga til kröfuhafa, en žeir eru aš stórum hluta erlendir.  Vegna žess aš žrotabśin eru taldir innlendir ašilar, žį eru ekki allar žessar eignir taldar upp žar sem žęr ęttu lķklegast aš vera. 

Vissulega telur Sešlabankinn skuldaskjöl (innlend markašsveršbréf) aš veršmęti 1.460 milljarša kr. til skulda žjóšarbśsins, en mišaš viš žį skilgreiningu aš skuldaskjöl séu skuldabréf og peningabréf, žį er greinilegt aš stórar upphęšir vantar.  Stęrstar eru eignarhlutur žrotabśanna ķ nżju bönkunum, lķklegar (uppsafnašar) framtķšararšgreišslur frį nżju bönkunum og sķšast en ekki sķst hluti žrotabśanna ķ betri heimtum af lįnum, en gengiš var śt frį ķ uppgjöri.  Svo er spurning hvort skuldabréf Landsbankans til Landsbanka Ķslands sé inni ķ skuldaskjölunum hjį SĶ.  Fljótt į litiš gętu žessar ótöldu innlendu eignir numiš į bilinu 1.200 - 2.000 milljaršar.  Hvort aš allt žetta fari śr landi įn žess aš komi gjaldeyrir fyrir, er óljóst į žessari stundu (t.d. gętu erlendir ašilar keypt nżju bankana), en žetta eru samt upphęšir sem fyrr en sķšar vilja aš stórum hluta fara śr landi.  Žegar viš bętum žessari upphęš viš fjįrhęš skuldaskjalanna, žį gerir žetta į bilinu 2.660 til 3.460 milljaršar króna aš frįdregnu svo žvķ sem rennur til innlendra kröfuhafa žrotabśanna.

Af öšrum erlendum skuldum en innlįnsstofnana ķ slitamešferš, žį reiknast mér til aš langtķmalįn og žolinmótt fjįrmagn sé um 2.600 milljaršar af žeim 3.640 milljöršum sem žęr telja. Eftir standa žį um 1.000 milljaršar, auk afborgana og vaxta af langtķmalįnunum, sem vilja fara śr landi žegar til skamms tķma er litiš.  Žetta er aš stęrstum hluta snjóhengjan, svo kallaša, auk óverulegra višskiptaskulda og styttri lįna. 

Snjóhengjurnar eru žrjįr

Mönnum hefur veriš tķšrętt um snjóhengjuna, ž.e. fjįrmagn ķ eigu erlendra ašila sem er fast hér į landi.  Žetta voru ķ upphafi ašilar sem tóku m.a. ķ žįtt ķ vaxtaskiptasamningum eša ętlušu aš hagnast į hįu vaxtastigi hér į landi.  Žessi snjóhengja hefur veriš metin į bilinu 600 - 1.000 milljaršar eftir žvķ hver hefur veriš aš reikna.  Ég met hana śt frį tölu Sešlabanka Ķslands vera um 970 milljarša (30/6/2012).

En žaš eru tvęr ašrar snjóhengjur og er hvor um sig stęrri en sś sem mesta athygli hefur fengiš.  Žetta eru annars vegar skuldaskjöl žrotabśanna sem eiga aš renna til kröfuhafa žeirra, žegar uppgjör fer fram og hins vegar eignir žrotabśanna ķ nżju bönkunum og greišslur sem žašan eiga eftir aš berast.  Fyrri upphęšin er 1.460 milljaršar króna, eins og įšur er getiš, og hin į bilinu 1.200 - 2.000 milljaršar eftir žvķ hve aršgreišslur munu verša miklar į komandi įrum. Fyrri upphęšin žarf aš komast śr landi fljótlega, en sķšari upphęšin gęti dreifst į nokkuš mörg įr.

Allar hanga žessar snjóhengjur yfir žjóšarbśinu.  Allar gera žęr ekkert annaš en aš stękka, žar sem eignirnar aš baki žeim bera vexti, veršbętur og safna arši.  Til aš greiša žęr höfum viš til rįšstöfunar žaš sem ég kallaši aš ofan handbęrt fé.  Gjaldeyrisforšinn sjįlfur er allur tekinn aš lįni og žvķ er ekki hęgt aš nota hann ķ žetta.  Žvķ mišur.  Hann žarf aš nota ķ aš greiša skuldir vegna hans sjįlfs!  Žį er eftir aš nefna višskiptajöfnuš viš śtlönd, a.m.k. ķ žau skipti sem hann er jįkvęšur.  Handbęra féš er bara notaš einu sinni og žvķ žurfum viš aš treysta į įrlegan gjaldeyrisjöfnuš og sagan segir okkur aš hann er frekar neikvęšur en jįkvęšur.

Vandinn er grķšarlegur

Samkvęmt mķnum śtreikningum vilja allt aš 4.400 milljaršar króna af óžolinmóšu fé fara śr landi.  Žį er ég aš tala um fé sem lokašist inni ķ landinu vegna hruns bankakerfisins eša er ętlaš aš greiša erlendar skuldir žrotabśanna.  Auk žess žarf aš greiša skammtķmaskuldir og vexti og afborganir af langtķmalįnum sem aš stęrstum hluta eru lįn rķkissjóšs hjį AGS og żmsum žjóšum sem mala gull į lįnveitingunni.

Hafi einhver veriš ķ vafa um aš vandinn vęri stór, žį held ég aš śtreikningar mķnir ęttu aš eyša žeim vafa.  Hvort heldur sem fjįrhęšin ķ snjóhengjunum er 3.600 milljaršar eša 4.400 milljaršar skiptir ekki mįli.  Žó hśn vęri "bara" 1.500 milljaršar, žį vęri vandinn samt grķšarlegur. Upphęšin ķ erlendum gjaldeyri sem viš öflum į įri til aš greiša žetta er svo lķtil aš hśn dugar ekki til aš greiša vextina, hvaš žį eitthvaš meira.  (Žį er ég aš tala um afgang af utanrķkisvišskiptum, įrlegan gjaldeyrisjöfnuš.)

Vandinn er svo stór aš engar töfralausnir eru til.  A.m.k. eru engar lausnir sem munu lįta erlenda kröfuhafa Ķslands ganga brosandi frį boršinu.  Menn hafa fleygt żmsu fram, en flest žaš sem nefnt er, lķkist fremur smįskammtalękningum, žar sem hluti vandans er mešhöndlašur en aš tekiš į öllum vandanum.  Śtgönguskattur sem endurspeglar ķ raun aš eigendur fjįrmagnsins afsala sér hluta eigna sinna, skiptigengi meš sömu įhrifum, skipti į gjaldmišli, eignarnįm į kröfum ķ žrotabśin og sitthvaš fleira.  Allt hefur žetta veriš nefnt, en stjórnvöld halda bara aš vandinn leysist af sjįlfu sér.  Eitt er alveg vķst, aš hann leysist ekki meš frekari lįntökum og hann leysist ekki meš žvķ aš bjóša žeim, sem hér eiga peninga bundna, betri įvöxtun eša hęrri arš ķ žeim tilgangi aš žeir geymi peningana sķna lengur.  Allt sem hękkar skuldina eykur į vandann.

Ķ nęsta pistli mun ég velta fyrir mér betur hvaš vęri hęgt aš gera.

Eldri skrif um sama efni

Bara til upprifjunar, žį eru hér nokkrar af žeim fęrslum sem ég hef ritaš um efniš:

28.4.2009: Fundur um skuldastöšu žjóšarbśsins hjį FVH

22.5.2009: Staša bankakerfisins 30. september 2008 segir annaš

13.7.2009: Icesave er slęmt, en ekki stęrsta vandamįliš

14.7.2009: 31. mars voru heildarskuldir 4.483 milljaršar

15.7.2009: Tölur Sešlabankans geta ekki stašist

6.8.2009: Ókleifur hamar framundan

4.12.2009: Erlendar skuldir og staša krónunnar

2.5.2011: Stórhęttuleg hugsanaskekkja varšandi erlendar skuldir - Ekki er hęgt aš treysta į erlendar eignir til aš greiša erlendar skuldir

4.6.2011:  Gott aš Sešlabankinn nęr įttum - Hęrri endurheimtur lįna hękka skuldir enn meira

Verš aš višurkenna aš ég gerši bara einfalda google leit og žvķ er žetta lķklegast ekki tęmandi listi.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Takk, Marinó, fyrir žessa greinargóšu samantekt.

Fyrir nokkru skiptumst viš Vilhjįlmur Žorsteinsson į skošunum um erlenda skuldastöšu žjóšarbśsins.

Fljótt į litiš sżnist mér vera himinn og haf į milli nišurstöšu hans og žinnar.

Vonandi gefur Vilhjįlmur sér tķma til aš endurskoša fyrri śtreikninga sķna - eša hrekja žķna.

Gunnar Tómasson (IP-tala skrįš) 14.10.2012 kl. 17:46

2 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Takk fyrir žetta, Gunnar.

Satt best aš segja, žį vęri žaš betra fyrir žjóšarbśiš aš Vilhjįlmi tękist aš benda į hugsanaskekkju  ķ mįlflutningi mķnum.  Ég held samt aš žaš verši ekki.  Og žó eitthvaš sé ofreiknaš hjį mér, žį veršur hengjan sem eftir er alveg yfiržyrmandi.

Ég held aš stęrstu mistökin séu aš lķta į skuldavandann sem mįliš.  Mķnar įhyggjur snśa aš greišsluvanda til skamms tķma.  Hann er ógnvęnlegur.

Marinó G. Njįlsson, 14.10.2012 kl. 17:57

3 identicon

Sorglegt aš einkaašilar žurfi aš upplżsa fólk um stašreyndir sem rįšamenn reyna aš fela eša flękja meš "rannsóknum" sem komas aš fyrirfram įkvešnum nišurstöšum.

Jóhannes Björn (IP-tala skrįš) 14.10.2012 kl. 18:23

4 identicon

http://www.althingi.is/altext/140/s/pdf/0958.pdf

Marinó. Į slóšinni hér aš ofan er m.a. aš finna greingargerš meš frumvarpi um tengd mįl. I greinargerš (vęntanlega) Sešlabanka Ķslands meš frumvarpinu segir m.a. svo um ašferšafręši SĶ:

i. Ašferšafręši.

Ķ uppgjöri greišslujafnašar er geršur greinarmunur į eignum af tvennum toga, kröfum į innlenda ašila annars vegar og kröfum į erlenda ašila hins vegar. Bś fallinna fjįrmįlafyrirtękja eiga verulegar eignir og veršur andvirši žeirra ķ lausu fé rįšstafaš til kröfuhafa. Fé sem veršur til vegna sölu innlendra eigna og bķšur žess aš verša rįšstafaš til erlendra

kröfuhafa myndar erlenda skuld žjóšarbśsins. Fé sem veršur til vegna sölu erlendra eigna og er aš lokum greitt til innlendra kröfuhafa myndar erlenda eign žjóšarbśsins. Žannig er ekki geršur greinamunur į gjaldmišli krafna heldur žvķ hvort innlendur eša erlendur ašili žarf aš reiša féš af hendi. Žótt hrein skuld žjóšarbśsins sem lķklegt er aš verši til viš uppgjör bśanna sé ķ sjįlfu sér ekki mikil ķ sögulegu samhengi getur eigi aš sķšur skapast veruleg

endurfjįrmögnunarhętta ķ ferlinu. Ķ sumum tilfellum er hęgt aš jafna eignum į móti skuldum. Žannig į t.d. Sešlabankinn lausar eignir į móti innstęšum bśanna ķ Sešlabankanum. Rįšstöfun innstęšnanna til kröfuhafa skapa engan greišsluvanda. ŽVĶ ER HĘGT AŠ HORFA FRAM HJĮ ŽESSUM EIGNUM OG SKULDUM. Er žaš gert hér į eftir og vķkur greiningin aš žvķ leyti frį efnistökum ķ skżrslunni Hvaš skuldar žjóšin? sem vikiš var aš hér aš framan, en ķ henni var staša Sešlabankans greind sérstaklega. Gögn sem stušst er viš mišast viš september 2011 žó tekiš sé tillit til śtgreišslna sem fóru fram į sķšasta įrsfjóršungi įrsins 2011.

Spurning:

Er žaš rétt sem hér stendur meš stórum stöfum?

Gunnar Tómasson (IP-tala skrįš) 14.10.2012 kl. 19:35

5 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Gunnar, ef menn undanskilja hvorutveggja, žį er žaš alveg hęgt.  Mįliš er aš menn gleymi sér ekki og telji eignir Sešlabankans stundum meš eša telji innstęšur žrotabśanna stundum meš.  Annar möguleiki er aš SĶ freistist aš nota eignirnar til annars en aš greiša śt innstęšur.  Nįkvęmast er aš undanžiggja ekkert, heldur telja rétt fram debet og kredit.  Aš vera meš svona talnaleikfimi kallar bara į aš menn misfari meš upplżsingarnar.

Marinó G. Njįlsson, 14.10.2012 kl. 19:53

6 Smįmynd: Tryggvi Gunnar Hansen

takk fyrir žessa vinnu og tilraun til aš sjį hvaš er aš gerast ķ sambandi viš bankana.. sem ég hef kallaš lengi į og hver į žį nśna og alla žį sögu sem žarf aš skoša.  En er žį ekki um leiš spurt hvaš eiga śtlendingar mikinn skammt af ķslandi fyrir og eftir hrun? bara ein spurning af nokkuš mörgum ..ennfremur į hvaša kjörum fengu žessi bankažrotabśasérfręšngar eignir žessar? og į hvaša kjörum į aš "gefa žeim frelsi" žegar rętt er um snjóhengjur žessar? Og semsagt hvaš eiga žeir aš hafa uppśr krafsinu? Žessir held ég aš hafi skipulagt žetta bankafall sjįlfir og hafa gert vķšar... tel žetta allt vera eitt og sama fyrirtękiš į bakviš tjöldin sem sjįi um slķkt.. og višurgerningar og fleira gott... fjarstżrendur stjórnanna

Tryggvi Gunnar Hansen, 15.10.2012 kl. 04:38

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (2.4.): 1
  • Sl. sólarhring: 2
  • Sl. viku: 38
  • Frį upphafi: 1673498

Annaš

  • Innlit ķ dag: 1
  • Innlit sl. viku: 37
  • Gestir ķ dag: 1
  • IP-tölur ķ dag: 1

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Aprķl 2023
S M Ž M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband