Leita ķ fréttum mbl.is

Varnarręša FME

Ķ gęr sór Davķš af sér allar sakir og ķ dag fįum viš afsakanir FME.  Ég verš aš vķsu aš višurkenna, aš mér finnast skżringar Jóns Siguršssonar, formanns stjórnar FME, mun yfirvegašri og trśveršugri, en žęr sem formašur bankastjórnar Sešlabankans gaf ķ gęr.  Jón reynir žó ekki aš kenna Sešlabanka og rķkisstjórn um.

Žaš er tvennt sem mig langar aš fjalla betur um ķ mįlflutningi Jóns Siguršssonar:

1.  Jón Siguršsson segir aš žaš hafi ekki veriš verkefni FME aš "breyta reglum og lagalegri umgjörš um starfsemi fjįrmįlafyrirtękja".

Mér finnst žetta vera nokkuš įhugaverš stašhęfing ķ ljósi žess, aš FME er śtgefandi af stórum hluta žeirra reglugerša sem gilda um fjįrmįlamarkašinn.  Ég hef svo sem ekki mikla trś į žvķ aš FME semji žessar reglur, heldur sé žaš meira tęknileg framkvęmd aš forstjóri FME skrifi undir reglurnar.  Raunar held ég aš žaš sé hreinlega rangt aš FME geri slķkt, en nįnar um žaš ķ liš 2.

En fyrst FME skrifar undir og gefur śt reglurnar, žį veršum viš aš lķta svo į aš FME geti breytt "reglum og lagalegri umgjörš um starfsemi fjįrmįlafyrirtękja".  Tvęr breytingar į undanförnum įrum hafa veriš mér mjög hugleiknar.  Bįšar lśta aš sama atrišinu, ž.e. žeim reglum um śtreikning į eiginfjįrkröfu fjįrmįlafyrirtękja sem kenndur er viš Basel II.  Hér eru reglur sem beinlķnis opnušu fyrir vöxt bankanna.  Įriš 2003 var eiginfjįrkröfu vegna vešlįna breytt žannig aš įhęttavęgi af lįnum umfram fyrsta vešrétt var lękkaš um 50%, sem žżddi aš śtlįnageta bankanna vegna vešlįna umfram 1. vešrétt jókst um 100%.  2. mars 2003 var žessari kröfu breytt aftur og nś var įhęttuvęgiš lękkaš ķ 35% af upphaflegu vęgi.  Banki sem gat įšur lįnaš 100 kr. fyrir hverjar 8 kr. ķ eigiš fé, gat nśna lįnaš 285 kr.  Žetta er ein af grundvallar įstęšum žess aš śtlįn bankanna jukust jafnmikiš og raun bar vitni.  Žegar sķšan peningamargfaldarinn (ž.e. įhrifin af žvķ aš peningur sem tekinn er aš lįni veršur aš innlįni sem eykur śtlįnagetu) er tekinn inn ķ žetta, žį fįum viš enn frekari skżringu į vexti bankanna.  Rétt er aš benda į, aš breytingin sem framkvęmd var 2. mars 2007 var framkvęmd beint ofan ķ ašgeršir rķkisstjórnarinnar ķ veršbólgumįlum og ķ reynd eyšilagši žį ašgerš. Annaš sem rétt er aš taka fram, aš ķ Basel reglunum er sérstaklega tekiš fram aš hvert land fyrir sig skuli meta hvort višeigandi sé aš breyta įhęttuvęginu śr 50% ķ 35%.

Hér eru a.m.k. tvęr breytingar į reglum sem FME hefši, samkvęmt verkaskiptingu FME og Sešlabanka, getaš dregiš til baka aš hluta eša alveg til aš draga śr vexti bankanna.

2.  Jón Sišuršsson segir: "Verkefni FME er aš lķta eftir žvķ aš starfsemi eftirlitsskyldra fjįrmįlafyrirtękja sé ķ samręmi viš gildandi lög og reglur."  Jafnframt finnst honum órįšlegt aš FME sameinist Sešlabankanum.

Žetta kemur inn į mitt sérsviš.  Ekki aš ég hefi of mikiš vit į innivišum fjįrmįlamarkašarins, en ég fęst viš skilgreiningu reglna, innleišingu og framkvęmd žeirra og śttektum sem lśta aš įhęttu- og öryggisstjórnun.  Ég hef rekiš įróšur fyrir žvķ ķ langan tķma, aš naušsynlegt sé aš tryggja ašskilnaš žessara žriggja žįtta.  Žį į ég viš aš sami ašili sé ekki aš setja reglur og innleiša žęr, aš reglusmišurinn sé ekki jafnfram śttektarašilinn og aš sį sem sér um framkvęmdina taki ekki sjįlfan sig śt.  Yfirleitt hefur veriš aušvelt aš skilja į milli framkvęmdar og śttektar, en erfišara hefur veriš aš fį menn til aš skilja aš žaš sé ekki višeigandi aš sami ašilinn semji reglurnar og sjįi um śttekt (nema um óformlega stöšuśttekt sé aš ręša). Jafnframt žykir allt of mörgum sjįlfsagt, aš sami ašili skilgreini kröfurnar sem į aš uppfylla og sjįi sķšan um framkvęmdina.

Žetta gęti veriš ein af žeim kerfislęgu villum sem Jón Siguršsson vķsar til, žó ég raunar efist um žaš.  Aš mķnu įliti er eitt af vandamįlum fjįrmįlakerfisins, aš FME hefur veriš aš setja markašinum reglur og sķšan sjį um śttekt į žessum sömu reglum.  Žaš sem gerist viš žetta, er aš śttektarašilinn ber bara framkvęmdina saman viš reglurnar, en žį vantar aš bera reglurnar sama viš kröfurnar, ž.e. lög og alžjóšlega stašla og reglur.

Ķ mķnum bransa sękjast fyrirtęki gjarnan eftir vottun sem krefst vottunarśttektar.  Slķk śttekt er tvķskipt.  Annars vegar śttekt į žvķ hvernig stjórnkerfiš og reglurnar falla aš kröfum stašalsins sem um ręšir og hins vegar hvernig fyrirtękinu gengur aš vinna ķ samręmi viš hiš skilgreinda stjórnkerfi og reglur.  Žar sem FME setur hluta af žeim reglum, sem fjįrmįlafyrirtęki eiga aš uppfylla, žį er FME hreinlega vanhęft til aš sinna śttektunum.  Įstęšan er sś aš meš žvķ er FME aš taka śt sitt eigiš regluverk.  Markmiš śttektarinnar veršur žvķ aš skoša framkvęmdina (sem er gott og blessaš), en menn missa af žvķ aš skoša hvort regluverkiš sé rétt.  Žaš er žvķ alveg rétt, aš FME var aš standa sig vel ķ śttektum og bankarnir voru aš koma vel śt śr žeim, en žaš vantaši hlutlausan ašila til aš spyrja hvort reglurnar, sem śttektirnar voru byggšar į, hafi veriš réttar.  Voru kröfur FME og Sešlabankans ķ samręmi viš žį įhęttu sem bankakerfiš stóš frammi fyrir.  Mķn nišurstaša er aš svo hafi ekki veriš.

Ein alvarlegasta kerfislęgan villan ķ fjįrmįlakerfinu er žvķ aš mķnu įliti, aš ekki er skiliš į milli žeirra sem setja reglurnar og žeirra sem sjį um eftirlitiš.  Ef viš viljum gera breytingar į verkaskiptingu Sešlabanka og FME, žį į aš efla eftirlitsžįtt FME en flytja reglusmķšina yfir ķ Sešlabankann.  Žetta kallar örugglega į lagabreytingu varšandi hlutverk Sešlabankans.

Žaš sem viš gręšum į žessu er aš myndašur er algjör ašskilnašur milli reglusetningar, innleišingar og framkvęmdar og sķšan eftirlits.  Sķšan žarf aš gera žessa sömu kröfu til allra fjįrmįlafyrirtękja, ž.e. aš skiliš sé alfariš į milli įhęttustżringar (ž.e. mótun stefnu, greining krafna, įkvöršun stżringa), daglegrar öryggisstjórnunar (m.a. gerš verklagsreglna, innleišing og framkvęmd) og śttekta (ž.e. innra og ytra eftirlits, regluvörslu, o.s.frv.). Mér vitanlega hefur ašeins einn af stóru bönkunum fylgt žessari skiptingu, mešan hinir hafa veriš aš blanda saman fyrstu tveimur žįttunum. 

Ég mun fara nįnar śt ķ mikilvęgi žessa ašskilnašar ķ nįmskeiši mķnu um įhęttustjórnun og stjórnun rekstrarsamfellu sem fram fer 8. og 9. desember nk. Frekari lżsingu į nįmskeišinu er aš finna hér.


mbl.is Eftirlitshlutverk Fjįrmįlaeftirlits og Sešlabanka
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Góšir punktar hjį žér Marinó.

Žvķ meira sem mašur veltir žessu bankahruni fyrir sér žvķ skuggalegra er žetta mįl allt saman.  Rįšamenn, alla vega sumir hafa vitaš aš bankarnir stóšu į braušfótum. Glitnir var tępur žegar ķ fyrra og žegar um įramótin voru sterkar vķsbendingar ķ hvaša įtt stefndi. Vandinn hefši žį žegar vęntanlega veriš oršinn žaš grķšarlegur nśna į vormįnušum aš žeir hafi ekki viš neitt rįšiš og valgt aš treysta oršum bankamanna, vęntanlega gegn betri vitund sumir hverjir.

Bankar geta oršiš gjaldžrota žegar eignarfjįrstaša žeirra  er komin undir 8% og žeir geta einnig oršiš gjaldžrota vegna lausafjįrskorts.  Öll kurl eru ekki komin til grafar en ljóst er aš Glitnir varš hvķnandi gjaldžrota. Eignarfjįrhlutfall hans var of lįgt, hann gat ekki endurfjįrmagnaš sig og gat ekki lengur velt į undan sér žessum grķšarlegu skuldum.  Žvķ meir sem mašur skošar žessa umręšu um fall Glitnis žvķ meira undrandi veršur mašur į višbrögšum eiganda,  fjölmišla og hinna bankanna į žeim tķma.  Žaš sem stendur upp śr er aš rķkiš kom vęntanlega inn of seint, eigendur og stjórnendur héldu of lengi įfram en reyndu ekki aš nį lendingu fyrr.  Ummęli Jóns Įsgeirs um "stęrsta bankarįn sögunnar" dęma sig ķ raun og veru sjįlf nśna eftirį.  Mašurinn sem dregur inn meš sér Philip Green og ętlar aš kaupa upp eignir Baugs fyrir 5% af upphaflegu verši.

Annaš sem ég hef undrast er hvers vegna bankarnir ekki eru gjaldžrota, žeir eru ķ raun žaš.  Žessi óljósa réttarstaša žeirra žar sem žeir eru verndašir gegn lögsóknum nęstu 2 įrin og kröfum er hiš sérkennilegasta mįl. Žaš er žvķ ekkert undarlegt aš Evrópurķki frysti eignir žessara banka erlendis enda geta žeir ekki gert kröfur ķ žį hér. Žaš er stór hópur öflugra lįnadrottna ķslensku bankanna sem mun gera kröfur ķ eigur bankanna hér og žar į mešal veš ķ eigur hér, annaš kęmi mér į óvart og žessi neyšarlög er ekki hęgt aš verja fyrir dómstólum. Til višbótar žessum sérkennilegu neyšarlögum var gert upp į milli ķslenskra og erlendra innistęšueigenda sem ég įlit aš hafi veriš stęrstu mistökin ķ žessum svoköllušu björgunarašgeršum enda komumst viš ekki upp meš žaš og žaš hefši mįtt sjį fyrir žrįtt fyrir mikinn innlendan įróšur.

Nišurstašan nśna er aš viš erum meš 3 handónżta banka sem eru  eignalausir og gjaldžrota. Žeir eru ęrulausir, geta ekki stundaš śtlįn  og eru meš rįndżrt overhead og geta nįttśrulega ekki stundaš erlend fjįrmįlavišskipti.

Lausafjįržurrš og lįnsfjįržurrš innanlands kemur til meš aš bętast viš gjaldeyrisžurrš og ónżtan gjaldmišil.  Einungis eitt af žessu er ęriš vandmįl en žegar allt skellur į ķ einu er erfitt aš sjį fyrir hvaš gerist.  Žaš er bara aš bķša og sjį.

Gunn (IP-tala skrįš) 19.11.2008 kl. 11:50

2 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Jį, viš erum ekki komin fyrir vind ķ žessum mįlum ennžį og er ég hręddur um aš žaš lagist ekki ķ brįš.

Marinó G. Njįlsson, 19.11.2008 kl. 12:58

3 identicon

Mér finnst erfitt aš skilja aš Fjįrmįlaeftirlitiš hafi ekki įtt aš sjį neitt athugavert. Jón segir žaš ekkert athugavert aš bankakerfiš hafi veriš oršiš svo stórt sem raun bar vitni. Meš žvķ er hann aš segja aš honum hafi fundist įhęttan ķ lagi. Meš öšrum oršum: Hann er einn af ašalhöfundum hrunsins, verndari žess og mįlsvari.

Samkvęmt honum, žį kom hitabeltisstormur hér og eyšilagši allt. Ekkert var okkur aš kenna. Ķ stuttu mįli: viš getum lķtiš sem ekkert lęrt af žessu. Žetta er afneitun į svo hęttulegu stigi aš mašur trśir žvķ varla.

Ég óttast aš honum sé umhugaš um aš vernda oršstķr EES samningsins.

Doddi (IP-tala skrįš) 19.11.2008 kl. 22:18

4 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Ég hef haldiš žvķ fram aš viš veršum aš greina į milli tveggja žįtta ķ tengslum viš fall bankanna:  1.  Hvaš orsakaši fall bankanna.  2.  Af leišingarnar af falli bankanna.

Žaš eru margir samverkandi žęttir sem orsökušu fall bankanna.  Einn af žessum žįttum og lķklegast sį sem réš mestu um aš bankarnir féllum um mįnašarmót september og október var gjaldžrot Lehman Brothers.  Svo getum viš spurt okkar, af hverju hafši fall Lehman Brothers žessi įhrif og viš sjįum röš atvika, lausarfjįrkreppu, stęrš bankakerfisins og skort į baklandi.  Hvort aš bankarnir hefšu falli efžeir hefšu haft ašgang aš nęgu lįnsfé er ómögulegt aš segja, en žaš voru innkallanir į lįnalķnum sem komu žessu öllu af staš.  Erfišur ašgangur aš lįnsfé orsakaši lķka ķtrekaša lękkun lįnshęfismats bankanna og rķkissjóšs allt žetta įr.  En stęrš bankanna og hin mikla žörf žeirra fyrir lįnsfé hafši lķka mikiš aš segja.  Minni bankar hefšu žurft minna lįnsfé og žar meš hefšu žeir įtt aušveldara meš aš nįlgast žaš.  Minni bankar hefšu lķka žżtt aš baklandiš hefši reynst sterkara, žar sem styrkur Sešlabankans hefši veriš nęgur.  Viš getum leikiš okkur meš žetta fram og aftur og žaš hafa allir eitthvaš til sķns mįls.

Varšandi atriši 2, žį er hęgt aš skrifa afleišingarnar af fallinu, ž.e. aš skellurinn skyldi verša svona haršur, į bankana.  Mjög lķklega er lķka hęgt aš benda į ašgeršir rķkisstjórnarinnar, t.d. klśšur ķ samskiptum viš Breta, sem įstęšu.  Ef žaš er rétt, aš Landsbankinn hafi žurft aš reiša fram 200 milljónir punda til aš flytja icesave yfir ķ breska lögsögu, žį veršur žaš aš teljast klśšur aldarinnar, aš žaš hafi ekki veriš gert.

Marinó G. Njįlsson, 19.11.2008 kl. 22:48

5 identicon

Hér er ég ekki sammįla žér Marinó.  Ašdragandinn var mikiš lengri en frį september 2008 og falli Lehman Brothers žaš var einungis lokastefiš ķ löngu tónverki. Žetta mun vęntanlega koma fram meš tķmanum.  Undirstöšur bankanna voru ekki nęgilega traustar eins og margoft hefur veriš bent į, skuldastaša žeirra grķšarlega slęmt og žaš kom fram ķ skuldatryggingarįlagi žeirra og mešal annars fram ķ grķšarlegum sveiflum ķ krónugenginu ķ kringum įrsfjóršungsuppgjör žaš sem var af įrinu 2008. Bent hefur veriš į lįn til tępra fjįrfesting, krosseignatengsla og stór og vafasöm lįn til eigenda og fyrirtękja ķ tengslum eša ķ eigu stórra eigenda bankanna.

Flestir sįu žegar um mitt įr 2007 aš bankarnir höfšu žanist of fljótt śt, žeir höfšu į ungu dugmiklu og til žess aš gera djörfu fólki sem hafši upplifaš endalausa uppsveiflu/"góšęri" en hafši ekki žį lķfsreynslu og varkįrni sem til žarf.  

Flestir hafa vęntanlega gert sér grein fyrir žvķ aš žessi "spilaborg var ansi fallvölt og undir žessu var ķslenska krónan og agnarsmįtt hagkerfi sem aldrei myndi geta stašiš straum af žessu stóra bankakerfi. Žetta viršist hafa veriš fundarefni žegar ķ įrsbyrjun og žegar ķ įrslok 2007 viršist žetta hafa veriš uppi į boršum. Sķšasta įriš viršist hafa fariš illa meš innviši allra bankanna og viršist hafa veikt žį mikiš.

Žaš var ekki tilviljun aš ķslensku bankarnir blésust um koll ķ vindkvišunum sem fóru um hin alžjóšlega fjįrmįlaheim, žar fór nįttśrulega fyrst veikasti hlekkurinn Glitnir og žar į eftir Landsbankinn og sķšastur Kaupžing.  Žaš viršist sem aš Glitnir fór vegna žess aš hann hafši ekki fyrir skuldum og eigendur höfšu eša vildu ekki veita žvķ fjįrmagni sem žurfti til aš endurreisa bankann.  Landsbankinn skilst mér hafši žegar į reyndi ekki heldur nęgileg veš en žaš var einnig lausafjįržurrš en Kaupžing skilst mér aš hafi fariš vegna lausafjįrsskorts og einnig viršist eitthvaš hafa komiš upp žar sem hafi valdiš gremju Breta, hvort žaš hafi veriš fjįrmagnsflutningar eša annaš er ennžį óljóst en vęntanlega kemur žaš fram sķšar žessi neyšarlög Breta er kennt um žetta en žaš er erfitt aš segja hvort žeim banka hafi veriš lķfs aušiš įn grķšarlegs stušnings sem ķslensk stjórnvöld höfšu ekki bolmagn til aš veita.  Žannig aš hann hefši vęntanlega fariš aš margra mati en ašgeršir Breta hafa vęntanlega flżtt žessu.

Žaš er erfitt ķ žessu moldvišri sem er varpaš upp aš vita hvaš er satt og hvaš er logiš.  Allir vilja fegra sinn hlut eša alla vega gera hann sem minnstan og reyna aš koma sökinni beint eša óbeint yfir į ašra.  Žaš viršist klįrlega eins og žessi Icesave pakki lį eins og mara yfir žjóšinni og žeir sjóšir voru žegar komnir fyrir įramótin 2007/2008 og lękkušu eitthvaš žegar į leiš 2008 fyrir hruniš.

Björgunarašgerširnar eru nįttśrulega sér kapituli og viš erum žvķ mišur ennžį į strandstašnum.  Žaš er ekkert fariš aš gera. Žaš er veriš aš rķfast um hvar viš erum, hverjum var um aš kenna, hver eigi aš stżra björgunarašgeršunum og hver į aš borga björgunarlaunin.  Sumir vilja velja nżja stjórnendur og į mešan er farminum aš skola ķ sjóinn og faržegunum einnig.

Žaš sem žarf nśna er haršsvķrašur hópur fjįrmįlamanna og hagfręšinga sem getur gert ķskalt mat žar sem heildarhagsmunir žjóšfélagsins eru metnir og bjargaš žvķ sem bjargaš veršur, en tķminn er naumur og mikiš hefur žegar tapast į žessum 6 vikum sem eru lišnir.  Žetta verša sįrsaukafullar ašgeršir, enda er ekki hęgt aš bjarga öllum, sem mögulega geta stytt kreppuįstandiš og komiš okkur yfir žennan hjalla en hér viršist žjóšina skorta samstöšu og žaš mun vęntanlega kosta okkur dżrt.

Gunn (IP-tala skrįš) 19.11.2008 kl. 23:34

6 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Gunn, ég held aš žér yfirsjįist: 

og lķklegast sį sem réš mestu um aš bankarnir féllum um mįnašarmót september og október

Ég er aš segja aš fall Lehman Brother hafi veriš korniš sem fyllti męlinn, en aušvitaš var žetta uppsafnašur vandi.

Marinó G. Njįlsson, 20.11.2008 kl. 07:43

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (23.4.): 0
  • Sl. sólarhring: 13
  • Sl. viku: 39
  • Frį upphafi: 0

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 37
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Aprķl 2024
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband