Leita ķ fréttum mbl.is

Af almennum ašgeršum um lękkun verštryggšra hśsnęšisskulda

Vinnuhópur rķkisstjórnar Sigmundar Davķšs Gunnlaugssonar um skuldamįl heimilanna hefur skilaš skżrslu sinni.  Hśn lofar ķ flestum atrišum góšu, žó svara žurfi fjölmörgum spurningum, sem nefndarmenn hafa ekki haft hugmyndaflug til aš spyrja eša vildu ekki flękja nišurstöšuna og skżringar sķnar of mikiš.

Mķn nišurstaša er aš hugmyndin sé góš og nišurstašan einnig.  Ég ętla ekki aš vera eins og vanžakklįtur krakki og vęla yfir žvķ aš hafa ekki fengiš allan ķsinn.  Bęši held ég aš tillögurnar eigi eftir aš taka breytingum og eins skil ég vel aš żtrustu kröfum veršur aldrei nįš.  Ekki aš ég hafi įtt neina kröfu ķ žessu mįli, žó nišurstašan sé mögulega sprottin upp af fręi sem ég sįši haustiš 2008.

Rós ķ hnappagat HH

Ég held aš Hagsmunasamtök heimilanna megi vera įnęgš meš aš žessi nišurstaša hafi fengist.  Samtökin voru stofnuš til aš berjast fyrir leišréttingu stökkbreyttra hśsnęšislįna og į žeim tępu 5 įrum sem lišin eru fį stofnun samtakanna, žį hefur gengistrygging verši dęmd ólögleg, afturvirkni vaxta hefur veriš hafnaš af Hęstarétti (a.m.k. hvaš varšar greidda vexti), fariš var ķ alls konar ašgeršir ķ žįgu skuldsettra heimila, tķmabundiš bann var sett į naušungarsölur (žó žaš hafi mįtt vara lengur), nż neytendalįnalöggjöf hefur veriš sett og nśna er komin śrręši til lękkunar į verštryggšum lįnum.  Ég efast ekki um aš einhverjir hefšu viljaš sjį lengra gengiš ķ framangreindum śrręšu/mįlum og enn er žörf frekari śrręša fyrir tiltekna hópa, en veltum fyrir okkur hver stašan vęri, ef Hagsmunasamtök heimilanna hefšu ekki stašiš ķ žessu endalausa andófi.

Žó nś sé tķmi fagnašar og žessi orrusta hafi loksins unnist, žį er strķšiš ekki bśiš.

Almennar ašgeršir

Hafa skal fyrst ķ huga aš um almenna ašgerš er aš ręša.  Henni er ekki ętlaš aš bjarga žeim sem eru ķ alvarlegasta vandanum.  Rķkisstjórn Jóhönnu Siguršardóttur žóttist hafa komiš meš śrręši fyrir žann hóp, en annaš hefur komiš į daginn.

Sem almenn ašgerš, žį tel ég hana vel heppnaša ķ flesta staši.  Hśn er meš skżr markmiš og žessi blöndun milli ašferša dregur śr įhęttu rķkisins af henni.  13% leišrétting er ekki fjarri upprunalegum kröfum Hagsmunasamtaka heimilanna, sem voru į bilinu 15-16% ķ janśar 2009.

Žar sem ašgeršin er tvķžętt og meš alls konar flękjur, žį er ekki ljóst hvaš hśn žżšir fyrir hvert og eitt heimili.  En skošum žetta fyrst fyrir heimili sem ekki hefur notiš annarra śrręša.  Fyrir heimili hįtekjumannsins meš 4 m.kr. į mįnuši og 40 m.kr. hśsnęšisskuld, žį gętu hśsnęšisskuldir viškomandi lękkaš um 5,5 m.kr. eša 13,75%.  Vęri žessi sami ašili meš 20 m.kr. skuld, žį gętu skuldirnar lękkaš um 20,5%.  Fyrir mešalheimili, žar sem fjölskyldutekjur eru 700.000 kr. į mįnuši og skuldirnar eru žęr sömu og aš ofan, žį er lękkunin lķka sś sama.  Žannig aš ekki skiptir mįli hvort heimiliš er mešaltekjuheimili eša hįtekjuheimili, hlutfall leišréttingarinnar fer eftir skuldastöšunni, ekki eignunum. Frį bįšum žessum tölum dragast sķšan sérstakar vaxtabętur, en lķklegra er aš mešaltekju heimiliš hafi fengiš žęr óskertar en hįtekjuheimiliš ekki, er žaš žį įlyktaš śt frį žvķ aš lķklegra sé aš hįtekjuheimiliš eigi óskerta eign yfir višmišunarmörkum skeršingar. 

Heimili undir mešaltekjum munu ekki geta nżtt sér skattaafslįtt af séreignarsparnaši upp aš 500.000 kr. hįmarkinu į hverju įri.  Mišaš viš 20 m.kr. skuld nęši uppsöfnuš įhrif ašgeršanna hęst um 20,5% (įn annarra atriša) og nišur ķ aš vera bara žessi flötu 13% fyrir žį sem ekki vilja/geta lagt ķ séreignarsparnaš eša vilja ekki nota hann ķ lękkun lįnanna.

Flękjurnar ķ ašgeršinni

Satt best aš segja, žį skil ég ekki allar žessar flękjur sem lagšar eru til:

1. Sérstakar vaxtabętur:  Hvenęr voru veršbętur taldar vextir ķ bókum rķkisins?  Sérstakar vaxtabętur voru įn tekjuvišmišunar, en skertust ef skuldlaus eign fór yfir 10 m.kr. hjį einstaklingi og 15 m.kr. hjį hjón/sambśšarfólki og féll nišur viš tvöfalda žį upphęš.  Hafa skal ķ huga aš įstęšur vaxtabótanna voru ekki sķšur tekjutap heimilanna, en hękkun vaxta.  Viš erum aš tala alls um 12,3 ma.kr. sem innheimtar voru meš sérstökum skatti į fjįrmįlafyrirtękin.  Lķta veršur svo į aš hér sé veriš aš leggja til endurgreišslu į žessum skatti til fjįrmįlafyrirtękjanna į sama tķma og fjįrmįlarįšherra talar um aš ešlilegt sé aš žau leggi meira til aš ofurhagnaši sķnum.  Žar sem stór hluti heimila fékk žessar 2-300.000 kr. įrlega ķ tvö įr (į bara viš įlagningu 2011 og 2012), žį gerir žetta sjįlfkrafa 4-600.000 kr. lęgri lękkun samkvęmt 13% leišinni.  13% leišin er žį ekki lengur 13% leiš heldur eitthvaš allt annaš og lęgra.

2. Sértęk skuldaašlögun og 110% leišin:  Alls fóru 7,3 milljaršar ķ sértęka skuldaašlögun og 46 ma.kr. ķ 110% leišina samkvęmt upplżsingum ķ skżrslu vinnuhópsins.  Hvorutveggja var gert į kostnaš fjįrmįlafyrirtękja sem flest tóku yfir skuldir heimilanna meš hįum afslętti ("deep discount", eins og lesa mį ķ įrsskżrslum fjįrmįlafyrirtękjanna).  Nś veltur žaš alfariš į žvķ ķ hvaša röš lįn röšušust hvort žessar ašgeršir lękkušu verštryggt lįn eša eitthvaš annaš lįn.  Žaš veršur žvķ algjörlega happa og glappa hvort lįniš sem į ķ hlut er verštryggt hśsnęšislįn eša gengistryggt lįn eša lįn sem ekki gaf rétt til vaxtabóta.  Mér finnst śt ķ hött aš rķkissjóšur ętli ķ reynd aš endurgreiša fjįrmįlafyrirtękjum leišréttingar til lįnžega, žegar žessi sömu fjįrmįlafyrirtęki hafa ekki skilaš til lįnžega žeim afslętti sem fengust frį hrunbönkunum.

Ętli fjįrmįlafyrirtękin aš malda ķ móinn og segjast hafa skilaš öllum afslęttinum, žį benda žęr tölur sem birtar eru ķ skżrslunni til annars. Ķ skżrslu Hagfręšistofnunar Hįskóla Ķslands kemur fram aš bankarnir žrķr hafi fengiš verštryggš hśsnęšislįn meš 70,9 ma.kr. afslętti.  Hér eru taldir til innan viš 54 ma.kr. vegna allra lįna allra fjįrmįlastofnana.  Hlutur ĶLS ķ žessari tölur er lķklegast ķ kringum 8 ma.kr., žannig aš hlutur allra lįna allra annarra śtlįnastofnana er 46 ma.kr.  Skżtur nįnast skökku viš, aš śrręši sem borgaš var af hrunbönkunum, eigi aš lękka leišréttingu į lįnunum lįntaka, žegar bankarnir sitja į ekki undir 24 ma.kr. af žeim afslętti sem žeir fengu vegna verštryggšra lįna.  (Fyrir utan aš ég tek žessa tölu upp į 70,9 ma.kr. ekki trśanlega, en žaš er annaš mįl.)  Vissulega var afslįtturinn sem bankarnir fengu misjafn.  Arion banki fékk minnst en Ķslandsbanki mest (samkvęmt upplżsingum frį bönkunum).

Hvernig sem litiš er į žennan frįdrįttarliš, žį er ljóst aš žaš vęri ķ besta falli hroki af fjįrmįlafyrirtękjunum aš neita aš greiša žann skatt sem į aš borga fyrir nišurfęrsluna.  Aš hluta til er veriš aš bęta žeim upp leišréttingar sem žegar hafa įtt sér staš og verši bśiš til frumlįn og leišréttingarlįn śr žeim lįnum sem fariš hafa ķ gegn um 100% leišina og sértęka skuldaašlögun, žį veršur endurgreišslan stašreynd.  Vona ég aš menn hafi ekki hugsaš framkvęmdina žannig.  Hins vegar er enn langur vegur aš bankarnir hafi skilaš til lįntaka verštryggšra hśsnęšislįna žeim afslętti sem žeir fengu frį hrunbönkunum.  Menn geta reynt aš mótmęla žessari fullyršingu og sagt aš restin hafi fariš ķ gengistryggš lįn.  En mįliš er aš žetta voru tveir ašskildir flokkar lįna og ekki fę ég séš aš bankarnir hafi skašast nokkurn skapašan hlut į žvķ aš gengistryggšu lįnin hafi ekki gefiš eins mikinn hagnaš og stjórnendur bankanna höfšu vonast til.  Nógur er hagnašurinn fyrir žaš.

3. Greišsluašlögun: Ég veit ekki af hverju menn voru aš hafa fyrir žvķ aš nefna žetta atriši.  Viš greišsluašlögun lagšist ógreiddi hluti (sį greišsluašlagaši) mįnašarlegrar afborgunar ofan į höfušstólinn nįnast eins og veršbętur.  Engu mįli skiptir fyrir lįntakann eša lįnveitandann hvort žessi hluti er geršur upp sérstaklega eša veršur hluti af frumlįninu.  Eftirstöšvar lįnsins og žar meš upphęš frumlįnsins veršur sś sama.

Spurningar um śtfęrslu

Žegar hafa komiš fram nokkrar spurningar um śtfęrsluna.  Flestum er svaraš nokkuš vel ķ Spurt og svaraš skjali vinnuhópsins.  Nokkrar eru žó eftir:

1. Hver er staša žeirra sem ekki fį séreignarsparnaš eša hafa ekki efni į žvķ aš spara 2-4% aukalega af tekjum sķnum? Sumir eru jafnvel ķ žeim sporum aš borga enga skatta, žó žessi upphęš bęttist viš tekjur žeirra.

2. Hver er staša žeirra sem eru fluttir śt landi og skulda ekkert į Ķslandi, en lentu ķ forsendubrestinum?  - Vęri möguleiki aš žeir fengju leišréttinguna greidda śt.  (Į ekki von į žvķ aš žetta sé stór hópur.  Tek fram aš ég fell ekki undir žetta, žó ég bśi ekki į Ķslandi sem stendur.)

3.  Hvaš meš žį sem tóku óverštryggš hśsnęšislįn eša breyttu lįnum sķnum ķ óverštryggš į įrunum 2007-2010 śr einhverju öšru lįnsformi?  Nś er lķtiš mįl aš lįta žessa leišréttingu koma į lįn óhįš lįnsformi, en undanžiggja žó žau lįn sem falla undir dóma Hęstaréttar um gengistryggš lįn.

4.  Ekki er ljóst hvort  sérstöku vaxtabęturnar dragast frį 13% leišréttingunni ķ öllum tilfellum žegar hśn er undir 4 m.kr. eša hvort 13% leišréttingin plśs sérstöku vaxtabęturnar mega ekki samanlagt fara yfir 4 m.kr. - Legg ég til aš sķšari leišin verši farin.

Vafalaust eru brenna fleiri spurningar į lesendum og geta žeir bętt žeim viš ķ athugasemdir hér fyrir nešan eša į facebook.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

"Tķmarnir breytast og mennirnir meš"

Kristinn J (IP-tala skrįš) 4.12.2013 kl. 07:29

2 Smįmynd: Jón Óskarsson

Žaš algjört rangnefni og rangfęrsla ķ skżrslunni og jafnfram hjį žér Marino aš veriš sé aš tala um sérstakar vaxtabętur.    Fyrirbęriš heitir "sérstök vaxtanišurgreišsla" og var hįš allt öšrum lögmįlum en vaxtabętur (bęši almennar og sérstök hękkun žeirra).

Sjį http://www.rsk.is/einstaklingar/vaxtabaetur-og-barnabaetur/vaxtabaetur/#tab2 

Mér er žaš spurn hvort žaš sé ekki brot į skattlögum og rétti skattgreišenda skv. skattalögum og öšrum lögum aš veriš sé aš krefja skattgreišendur um "endurgreišslu" į śtborgušum skattalegum greišslum sem fengnar hafa veriš skv. réttum skattframtölum og réttri įlagningu skatta.

Meš žvķ aš ętla aš draga allt aš 600.000 frį 4. milljón króna leišréttingu lįna er ekkert annaš en krafa um endurupptöku įlagningar og krafa um endurgreišslu į žegar fengnum skattaafslįttum.

Verši svona lįtiš višgangast žį er ekkert lengur heilagt ķ žessu og fólk gęti lent ķ aš endurgreiša barnabętur, persónuafslįtt og annaš sem hluta af einhverjum ašgeršum fyrir heimilin.

Fólki er lķka gróflega mismunaš žvķ žeir sem voru meš meira en 10-15 milljónir ķ hreina eign og fengu ekki sérstaka vaxtanišurgreišslu viš įlagningu 2011 og 2012 geta mögulega ķ dag įtt rétt į aš allt aš 4. milljón króna leišréttingu sinna lįna og verša ekki skertir af žessum įstęšum.

Jón Óskarsson, 4.12.2013 kl. 10:12

3 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Sammįla žér, Jón, aš ég held aš menn hafi ekki hugsaš mįliš til enda.

Marinó G. Njįlsson, 4.12.2013 kl. 10:17

4 Smįmynd: Siguršur Haraldsson

Sęlir žiš vitiš žaš vel eins og ég aš ef ekki veršur tekiš į ofvöxnu bankakerfi og žaš minnkaš įsamt žvi aš afnema verštrygginuna žį veršur žessi ašgerš eins og aš mķga ķ skó sinn! Verst er aš allir tapa į žvķ į endanum meš žennslu og hęrra fasteignaverši.

Siguršur Haraldsson, 5.12.2013 kl. 20:31

5 identicon

Žś spyrš: Hvenęr voru veršbętur taldar vextir ķ bókum rķkisins?
Skattalega hafa veršbętur alltaf veriš mešhöndlašar sem vextir. Fjįrmįlastofnanir mešhöndla einnig veršbętur sem vaxtatekjur ķ bókhaldi og žęr rata inn ķ rekstrarreikning ķ žvķ formi samkvęmt ritgerš Jacky Mallett um žaš mįlefni (ógreiddar veršbętur enda žvķ ķ efnahagsreikning og žar meš ķ sjóšum til śtlįna meš öllum žeim margföldunarįhrifum sem žvķ fylgir). Eins og žś Marinó mun ég ekki hljóta neinar bętur śr žessum ašgeršum og ég er hįlf feginn aš žurfa ekki aš velta žvķ fyrir mér. Ég er žó hręddur um aš žetta sé of lķtiš of seint. Mikiš af heimilum verši enn ķ vanda eftir žessa ašgerš og sértęku leiširnar verša įfram jafn óskilvirkar og įšur. Žetta er žó skref ķ rétta įtt og meš žróun og ašlögun verši žetta skapalón fyrir frekari ašgeršir.

Ólafur Garšarsson (IP-tala skrįš) 9.12.2013 kl. 10:00

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (22.3.): 1
  • Sl. sólarhring: 5
  • Sl. viku: 40
  • Frį upphafi: 1673421

Annaš

  • Innlit ķ dag: 1
  • Innlit sl. viku: 35
  • Gestir ķ dag: 1
  • IP-tölur ķ dag: 1

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Mars 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband