Leita ķ fréttum mbl.is

Nżtt lķfeyrissjóšakerfi naušsynlegt - Skilja žarf framtķšina frį fortķšinni

Fyrir um 20 įrum var ljóst aš žįverandi lķfeyriskerfi opinberra starfsmanna stefndi ķ žrot, ef svo héldi sem horfši, ž.e. aš greišslubyrši myndi smįtt og smįtt vaxa rķkinu yfir höfuš.  Žį var farin sś leiš aš skipta Lķfeyrissjóši starfsmanna rķkisins og fleiri opinberum sjóšum upp ķ tvęr deildir.  Eina sem nżir starfsmenn greiddu ķ og žeir sem skiptu um störf eša fóru ķ takmarkaš starfshlutfall og ašra sem žeir sem voru fyrir ķ sjóšnum greiddu ķ.

Ég held aš viš veršum aš fara svipaša leiš varšandi alla lķfeyrissjóši ķ dag.  Raunar held ég aš viš veršum aš taka ennžį stęrra og įhrifarķkara skref.

Stašreyndir tala sķnu mįli.  Nįnast enginn lķfeyrissjóšur stendur undir žeim loforšum sem hann hefur gefiš sjóšfélögum sķnum žegar sjóšurinn tók viš išgjaldagreišslum žeirra hvort heldur žęr voru dregnar af launum viš komandi eša kom śr pyngju launagreišandans.  Halli sumra žessara sjóša er ógnvęnlegur og veršur ekki réttur af nema meš stórtękum ašgeršum.  Ašrir eru ķ žokkalegum mįlum og örfįir ķ fķnum mįlum.

Žó svo aš staša sumra sjóša sé alveg meš įgętum, žį tel ég rétt aš gera samręmda breytingu į lķfeyrissjóšakerfinu.  Hśn er sem hér segir:

Frį og meš nżju įri verši öllum lķfeyrissjóšunum skipt upp ķ nżjan sjóš og gamlan.  Hętt verši greiša ķ gamla sjóšinn, en ķ stašinn hefji allir sjóšfélagar aš greiša ķ nżja sjóšinn.  Gamla sjóšnum verši sem sagt lokaš fyrir inngreišslu išgjalda, en sį nżi veršur virkur frį og meš įramótum.  Išgjöld ķ nżja sjóšinn verši óbreytt frį sem įšur var, nema hvaš greiddur yrši strax skattur til rķkisins og śtsvar til sveitarfélaga af išgjöldunum.  Rķki og sveitarfélög yršu žó aš leggja žessar skatttekjur ķ varasjóš sem ašeins mętti ganga į ķ sérstökum tilfellum, sem ég ętla ekki aš fara śt ķ hér og nś.  Höfum ķ huga aš lķfeyrissjóširnir töpušu ķ hruninu vel yfir 100 milljarša af framtķšarskatttekjum rķkis og sveitarfélaga og hafa žvķ glataš rétti sķnum til aš įvaxta skattféš.

Įvinningur

Hvaš vinnst meš žessari breytingu?  Ķ stórum drįttum er žaš tvennt:

1.  Komiš veršur ķ veg fyrir aš išgjaldagreišendur framtķšarinnar verši lįtnir borga upp žaš sem vantar upp į aš lķfeyrissjóširnir eigi til aš standa undir śtgreišslu lķfeyris mišaš viš loforš sjóšanna um įunnin réttindi žeirra sem greitt hafa ķ sjóšina til žess.  Uppi eru įform um aš hękka išgjaldagreišslur ķ lķfeyrissjóšina śr 12% ķ 15,5%.  Žessi peningur į aš koma frį launagreišendum, sem margir eiga žegar erfitt meš aš standa undir öllum žeim launatengduįlögum sem žeim er ętlaš aš greiša.  En hvorki žessi višbótar 3,5% né žau 2% sem bęttustu viš fyrir 6 og 7 įrum var/er ętlaš aš auka réttindi žeirra sem greitt er fyrir ķ samręmi viš višbótargreišslurnar.  Nei, žessi hękkun išgjalda į aš bęta upp žaš klśšur sem oršiš hefur ķ įvöxtun sjóšanna.  Tekiš skal fram aš hugmyndin um hękkun ķ 15,5% kom fram įšur en lķfeyrissjóšunum tókst aš tapa nokkur hundruš milljöršum įriš 2008.

Mikilvęgt er aš greišendur framtķšarinnar verši ekki lįtnir buršast meš lķfeyrisskuldbindingar sem lķfeyrissjóširnir standa ekki undir.  Nżjar kynslóšir eiga aš vera öruggar um aš žaš sem žęr greiša ķ lķfeyrissjóšinn sinn fari ķ žeirra réttindaįvinning, en ekki til aš rétta af fortķšarhalla.  Nżjar kynslóšir greišenda eiga aš koma aš hreinu borši.  Į sama hįtt žarf aš skilja į milli fortķšargreišslna og réttindaįvinnings žeirra sem eru nśna aš greiša ķ lķfeyrissjóši og framtķšargreišslna og réttindaįvinnings žeirra sem munu greiša frį og meš įramótum.  Žannig verša minni lķkur į aš lķfeyrissjóširnir verši tómir žegar kemur aš žvķ aš žeir sem eru nżlega byrjašir aš greiša ķ sjóšina, komast į lķfeyrisaldur.

2.  Hitt sem įvinnst er aš hęgt veršur aš gera upp lķfeyrissjóšina og skilja betur hvert tap nśverandi sjóšfélaga er.  Stašreyndin er nefnilega sś, aš įvöxtun sjóšanna hefur lķklegast aldrei stašiš undir žeim vęntingum sem til hennar var gerš.  Myndast hefur grķšarstór hola ķ mörgum sjóšanna, ekki öllum, og žessi hola gerir žaš aš verkum aš viškomandi lķfeyrissjóšir eiga ekki fyrir žeim greišslum sem bśiš er aš lofa išgjaldagreišendum/lķfeyrisžegum.  Menn voru bśnir aš bśa til leikfléttu sem įtti aš bjarga žessu, ž.e. lįta išgjaldagreišendur framtķšarinnar borga meira įn žess aš žeir ęttu aš njóta žess ķ betri lķfeyrisréttindum.  Višbótin įtti, eins og įšur segir, aš leišrétta klśšur fortķšarinnar.  Yngri kynslóširnar įttu aš greiša fyrir lķfeyri žeirra eldri.

Žó svo aš margir sjóšir standi illa ķ dag, žį er ekkert sem segir aš séu fęrustu sérfręšingar fengnir til aš ašstoša viš fjįrstżringu žeirra, žį geti žeir ekki rétt sig af.  Mįliš er aš žį įhęttu į ekki aš leggja į framtķšargreišendur, heldur verša žeir sem eiga réttindi ķ sjóšunum ķ dag aš bera žį įhęttu.  Ég er einn af žeim.  Žaš sem sķšan ekki veršur hęgt aš endurheimta af tapašri įvöxtun veršur sķšan żmist aš bęta meš sértękum ašgeršum ķ gegn um skattkerfiš eša aš koma fram ķ skeršingu réttinda. 

Lķfeyrisréttindi - loforš sem ekki gengu eftir

Nś žżšir ekki aš segja, aš einhver eigi réttindi vegna žess aš viškomandi greiddi ķ lķfeyrissjóš.  Žau réttindi voru ekki raunveruleg, heldur bara svikin loforš.  Mönnum mistókst ķ flestum tilfellum aš įvaxta eignir sjóšanna, eins og naušsynlegt var, svo hęgt vęri aš standa viš loforš um réttindi.  Viš getum ekki ętlast til žess aš greišendur framtķšarinnar taki į sig žau mistök.  Žaš veršum viš, sem greitt höfum ķ sjóšina aš gera.  Skķtt?  Jį, alveg örugglega, en žaš eina sanngjarna og réttlįta ķ stöšunni.  Viš veršum  aš sżna žį manndóm, ef svo mį segja, aš lįta ekki börnin okkar lķša fyrir mistök manna sem misfóru meš fé okkar.   Žessir ašilar (nęr eingöngu karlmenn) klessukeyršu fķna, flotta bķlinn okkar og nś eigum viš bara til pening fyrir umtalsvert lakari gerš.

Ef rétt veršur haldiš į spilunum, žį veršur hęgt aš rétta marga lķfeyrissjóši af.  Hjį öšrum veršur ekki komist hjį einhverjum skeršingum, en mér finnst rétt aš stilla žeim ķ hóf og grķpa frekar til sértękra ašgerša til aš koma ķ veg fyrir óbęrilegar skeršingar.  Žessar skeršingar žurfa aš nį jafnt til almennra lķfeyrissjóša og opinberra.  Svo vill til aš ég į réttindi į bįšum vķgvöllum og er žvķ aš tala fyrir skeršingu eigin réttinda.  Ég bara sé ekkert réttlęti ķ žvķ aš börnin mķn eigi aš fį lęgri réttindaįvinning į hverjar 1.000 kr. greiddar ķ lķfeyrissjóšinn sinn, en ešlilegt er, eingöngu vegna žess aš žeim er ętlaš aš tryggja mér betri réttindi.  Svo lįgt neita ég aš leggjast.  Nei, hafi einhverjum "snillingum" tekist aš tapa mķnum peningum ķ lķfeyrissjóšunum mķnum, žį skal ég vera meiri mašur en svo aš ég lįti börnin mķn borga meš mér ķ gegn um lķfeyrissjóšina.

Aldurstengd skeršing réttinda

Ég į 15 - 20 įr eftir af minni starfsęvi og mun žvķ borga ķ nżja lķfeyrissjóš ķ žann tķma (verši žessi hugmynd ofan į).  Vonandi veršur skeršing réttinda ķ žeim sjóšum sem ég į réttindi ķ, ekki žaš mikil aš hśn reynist mér žungbęr, en žeir sem komnir eru į lķfeyrisaldur eša eru nįlęgt žvķ gętu oršiš fyrir bśsifjum.  Af žeim sökum žarf aš leggja öryggisnet fyrir žį og hjįlpa žeim.  Žetta öryggisnet gęti falist ķ žvķ aš réttindi sjóšfélaga skrešist ķ réttu hlutfalli viš žann tķma sem žeir eiga eftir aš greiša ķ lķfeyrissjóš og ekki hjį žeim sem eru byrjašir aš taka lķfeyri.  Segjum sem svo aš skerša žurfi réttindi ķ lķfeyrissjóši um 10%, žį skertust réttindi žeirra sem eru nįlęgt lķfeyrisaldri um 1 - 2% mešan réttindi žeirra sem yngri eru skertust um kannski allt aš 15%.  Į móti kęmi aš tękist lķfeyrissjóšnum aš snśa spilinu viš og įvöxtun yrši nęgileg til aš auka réttindi sjóšfélaga, žį rynni sś aukning fyrst til žeirra sem fengu mesta skeršingu og sķšar til žeirra sem sįtu uppi meš óverulega skeršingu.

Hitt er annaš mįl, aš ekkert óréttlęti fęlist ķ žvķ aš allir tękju į sig skeršinguna, jafnt lķfeyrisžegar sem ašrir, en ķ mķnum augum, žį snżst žetta ekki bara um hvaš er stęršfręšilega rétt heldur lķka hvaš er sišferšilega rétt.  Og sišferšilega, žį finnst mér ekki hęgt aš skerša réttindi žeirra sem ekki eiga möguleika į aš rétta hlut sinn.  Žess fyrir utan, žį mun skeršing į nśverandi lķfeyrisžega bara leiša til hęrri śtgjalda ķ almannatryggingakerfinu og žar meš auka skattbyršina.  Viš sem erum į atvinnumarkaši höfum žvķ einfaldlega um tvennt aš ręša: aš greiša žetta ķ gegn um skeršingu lķfeyrisréttinda eša aš greiša žetta ķ gegn um skatta til rķkisins.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

En hvaš meš aš fara alla leiš Marķnó, og leggja nśverandi kerfi nišur, ž.e. taka upp gegnumstreymiskerfi žar sem žęr greišslur sem nś fara ķ lķfeyrissjóši fari til rķkisins sem sķšan greišir lķfeyrinn aftur śt?

Viš erum ķ raun nś žegar meš slķkt kerfi sem er tekjutryggingin sem skeršist eftir žeim lķfeyri sem menn fį.  Slķk skeršing er réttlętanleg en žarf aš vera hófleg og sanngjörn, helst bundinn ķ einhver grundvallarlög sem pólitķkusar hafi ekki daglega puttana ķ. Fólk į aš geta lagt fyrir til ellinnar įn žess aš vera refsaš fyrir žaš, 100% skeršing er frįleit.

Višskilnašurinn viš gamla lķfeyriskerfiš gęti eftir sem įšur veriš į einhverjum žeim nótum sem žś lżsir.

Bjarni Gunnlaugur (IP-tala skrįš) 11.9.2012 kl. 10:42

2 identicon

Sęll Marinó,

Žessi orš žķn eru ķ tķma töluš. Ég hef žó višraš svipaša hugmynd įšur žótt hljótt hafi fariš. Hśn gengur žó heldur lengra en gengur śt į aš loka öllum sjóšum og allir greiši inn ķ "nżja séreignarsjóšinn sinn". Aš mķnu mati eiga lķfeyrissjóšir eingöngu aš vera eftirlaunasjóšir. Žessir nżju séreignarsjóšir sem launžegar velja sjįlfir, frjįlsir af einhverjum įkvöršunum stjórnvalda, geta bošiš upp į tryggingar vegna örorku og žess hįttar, en meginmįliš er aš žeir eru séreignarsjóšir. Lķfeyrissjóšir eins og žeir eru reknir ķ dag eru ekkert annaš en framlenging į skattheimtu rķkisins.

Theodór Magnśsson (IP-tala skrįš) 11.9.2012 kl. 15:02

3 Smįmynd: Haraldur Baldursson

Aš mķnu įliti žarf aš ganga lengra.

A)Skipta sjóšunum upp ķ 300.000 sjóši. Hver einstaklingur fengi sinn eigin sjóš. Vissulega meš takmörkušu ašgengi, en umsżsla sjóšsins yrši lķfeyrisžegans.

B)Sjóšurinn gęti tekiš sér Sigurjón Įrnason til fyrirmyndar og fjįrfest ķ hśsnęši į móti lķfeyrisžeganum (sem mér finnst snjöll śtfęrsla).

C) Įvöxtunarkröfunni yrši aflétt (įbyrgšin vęri lķfeyrisžegans)

D) Lķfeyrissöfnuninni yrši ekki allri rįšstafaš inn ķ sjóš lķfeyrisžegans, heldur fęri hluti hans ķ samneyslu, sem tryggši öryrkjum lķfeyri

E) Inn ķ hlutfall samneyslunnar yrši lķka fęrš samfélagstrygging fyrir fólk eldra en 80 įra.  (80..85...90...finna žarf sįtt um žennan aldur)

F) Įvinningurinn er margžęttur
-įbyrgš (og frelsi) ķ umsżslu eigin sjóša
-spilling (boš um 14 utanladsferšir) hyrfi aš stórum hluta
-aukiš "flot" kęmist į hlutabréfamarkašinn, sem nś er stżrt af örfįum ašilum (nśverandi lķfeyrissjóšum)

Haraldur Baldursson, 13.9.2012 kl. 06:40

4 Smįmynd: Theo

Sęlir og Haraldur ég get tekiš undir liši a, b og c. Lišir d og e eru į forręši rķkisins og viš greišum fyrir žaš meš sköttum okkar. Mundu aš greišsla ķ lķfeyrissjóš er ekki skattur heldur greišsla ķ eftirlaunasjóš.

Theo, 13.9.2012 kl. 13:42

5 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Vegna įbendinga sem komiš hafa fram ķ athugasemdum, žį er ekkert sem segir aš innborgun ķ nżja deild žurfi aš vera eins og ķ gömlu deildina.  Aušveldlega mį breyta žvķ og jafnvel umturna.  Punkturinn hjį mér er aš skilja į milli fortķšar og framtķšar, svo išgjaldagreišendur framtķšarinnar žurfi ekki aš buršast meš mistök fortķšarinnar į bakinu.

Marinó G. Njįlsson, 13.9.2012 kl. 19:01

6 Smįmynd: Maelstrom

Frįbęrar hugmyndir svo langt sem žęr nį.  Žaš vantar bara meira til.

1. Stašlaša uppgjörsašferš óhįšs ašila (FME) sem gefur lķfeyrisžegum skiljanlegar upplżsingar um stöšu sjóšanna (birt opinberlega fyrir alla sjóši).

2. Mįnašarlega opinbera birtingu į stöšu į öllum eignum allra sjóša, nafnverš og matsverš (lķfeyrissjóšslįn til einstaklinga mį birta sem summutölu).

3.  Mįnašarlega birtingu į öllum skuldbindingum sjóša, meš skiljanlegu nišurbroti (t.d. eftir aldri lķfeyrisžega)

4. Stašlaša ašferš til aš flytja réttindi į milli sjóša žannig aš ef lķfeyrisžega lķka illa viš mešferš fjįrmuna geti hann flutt réttindi sķn ķ annan sjóš.

5. Burt meš lögbundna įvöxtun.  Sjóširnir geri sitt besta og leišrétti įrlega fyrir góšri/slęmri įvöxtun.  Sjóšsfélagar flytji sjįlfir skert réttindi sķn ķ ašra sjóši frį illa reknum sjóšum.

6. Horft veriš til langs tķma (30+ įr) žegar samsetning fjįrfestinga er lögbundin/sett ķ reglugerš.  Žaš er arfavitlaust aš skylda lķfeyrissjóšina til aš vera meš stóran hluta eigna sinna ķ innlendum eignum.

Maelstrom, 14.9.2012 kl. 14:25

7 Smįmynd: Eggert Gušmundsson

Fķnar hugmyndir sem ég er aš lesa um lausnir. En žaš mį alltaf reyna rżna śt fyrir rammann og finna lausnir.

Lķfeyrissjóširnr eru eign landsmanna og žvķ žarf aš lįta žį vinna ķ okkar žįgu.

Viš ķslendingar eigum rśmlega 2.000 milljarša  ķ sjóš, sem liggur  ķ höndum manna sem ekkert vilja gera fyrir okkur.

Žar af eigum viš 454 milljarša ķ erlendum eignum. Hvaš getum viš gert viš žessa eign, eša a.m.k. lįtiš okkur dreyma um hvaš sé hęgt aš gera.

Ég er ekki meš töluna į hreinu hvaš śtlendingar eiga ķ krónubréfum, aflandskrónum, Jöklabréfum o.s.fr.  Ég veit einungis aš žetta eru stórar upphęšir og sagšar vera VĮ yfir okkur-"Snjóhengja"orsök gjaldeyrishafta o.s.fr.

Rķkisstjórn okkar hefur ekki komiš meš neinar lausnir, og heldur ekki stjórnendur okkar eigin fjįrmuna og žvķ žurfum viš aš finna lausnir fyrir žessa örfįu stjórnendur, eša eins og žś, Marinó,ert aš gera meš pislum žķnum sl. 4 įr.

Mķn hugmynd er sś aš viš förum ķ samninga viš alla "snjóhengjuna"og bjóšum žeim dķl. Dķl sem žeir geta ekki hafnaš, nema skśrkar séu.

Ég segi skśrkar, žvķ allir hafa žeir notiš įvaxtanna(gjaldeyri ķ formi vaxta, sem Rķkisstjórn greišir til žeirra reglulega sl. 4 įr).

Viš bjóšum žeim allar eignir okkar erlendis 454 milljarša į móti öllum krónueignum žeirra.  Lķklega eru žetta į milli 1000 0g 2000 milljaršar., en ég nota 1.600 milljaršar. 

Viš lįtum "sjóšinn" okkar njóta višskiptanna og skila inn til hans 20% meira en hann reiknar meš aš eiga mišaš viš sķšasta uppgjör.

Viš notum 33 milljarša til aš setja inn ķ okkar sameiginlega sjóš ž.e. ķbśšalįnasjóš, įn žess aš skattpeningar séu notašir.

Viš notum 460 milljarša, til aš kaupa yfirfęrš lįn į milli gömlu og nżju bankanna +20%, svo nżju bankarnir geti sżnt jįvęša eignastöšu,eša löggilda eiginfjįrstöšu. Viš  nišurfęrum ķbśšarlįn einstaklinga til samręmis viš kaupverš.

Viš munum loka fjįrlagagati fjįrlaga okkar og setja skatta nišur.

Viš gętum įtt lķklega 50 milljarša afgangs til ķ sjóši okkar ef žetta yrši nišurstaša. Rķkiš gęti aflétt gjaldeyrishöftum. 

Žaš hafa veriš settar fram hugmyndir  um nżja krónu, nżjan rķkisdal og hugmynd um hringekju ķ gegnum banka -sešlabanka og almennngings.  Allar žessar   hugmyndir eru til aš reyna aš leysa fjįrhagslegar žjįningar okkar .

Žęr er allar gjaldgengar og mögulega žurfum viš aš nota žęr ķ samningum viš okkar tilvistarógn. 

Viš eigum erlenda peninga og žvķ ekki aš nota žį til aš semja viš okkar ógnvalda -ž.e. erlenda krónueigendu. Krónueigendur sem hinir föllnu bankar bjuggu til ķ gegnum tölfurafeindir, eša rafkrónur sem bankarnir höfšu engin efni į aš bśa til, en voru leyfš af Rķkisstjórn okkar. 

Žaš mį benda į aš bankar höfšu og hafa  ekki sešlaprentunarvald, en žó gįtu žeir bśiš til žessar skuldir įn nokkurar umhugsunar um okkur eša nokkurar greišlu til okkar fyrir žessa peningaprentun. Eftirliskerfi okkar brįst.

Ég veit aš viš getur samiš viš žessa ašila sem eiga "syndsamar" krónur gömlu bankanna.

Žaš žarf einungis mann sem hefur įręši og žor tl aš setja žetta į boršiš fyrir žį. 

Žennan mann/menn žurfum viš aš finna, ef hann finnst ekki innan stjórnar sjóša okkar.

Eggert Gušmundsson, 14.9.2012 kl. 23:05

8 Smįmynd: Eggert Gušmundsson

Ég vil einnig segja aš vaxtakostnašur okkar ķ gegnum sešlabanka mį skoša sérstaklega ķ samhengi viš žaš sem ég hef sagt hér aš ofan.

Žaš er erfitt aš réttlęta vaxtahękkun į lįnum frį IMF śr tęplega 3% ķ rśmlega 6% og ég vil fį svör sešlabankans į žvķ, en vaxtakostnašur vegna krónubréfa og ž.h. žarf aš skżra sérstaklega og upplżsa okkur hvaš hann er mikill sl. 4 įr.

Ég held aš mönnum verši flögurt viš aš heyra žį tölu.

Eggert Gušmundsson, 14.9.2012 kl. 23:18

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (18.11.): 0
  • Sl. sólarhring: 9
  • Sl. viku: 79
  • Frį upphafi: 0

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 65
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Nóv. 2019
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband