Leita ķ fréttum mbl.is

Mįlaferli ESA og Icesamningurinn eru tvö óskyld mįl

Hśn er merkileg žessi umręša um aš mįlaferli ESA séu til komin vegna žess aš Ķslendingar felldu Icesavesamninginn ķ žjóšaratkvęšagreišslu.  Ég verš aš višurkenna aš ég skil ekki žį tengingu śt frį röklegu samhengi.

Icesavesamningarnir

Um hvaš snerust Icesavesamningarnir eiginlega?  Žeir sneru ķ grundvallaratrišum um žrennt:

  1. Endurgreišslutķma į lįnum sem tryggingasjóširnir ķ Bretlandi og Hollandi veittu svo hęgt vęri aš greiša innstęšueigendum śt lįgmarksinnstęšur ķ samręmi viš įkvaršanir žessara žjóša.
  2. Vaxtakjör į žessum lįnum.
  3. Aš ķslensk stjórnvöld tękju įbyrgš į endurgreišslunni.

Sķšan er žaš um hvaš snerust samningarnir ekki:

  1. Icesavesamningarnir snerust ekki um įkvęši innstęšutilskipunar ESB, žó svo aš hśn hafi vafalaust veriš til umręšu. 
  2. Samningarnir snerust ekki um mismunun kröfuhafa, žar sem hśn var til stašar hvort sem samningarnir voru samžykktir eša ekki. 
  3. Samningarnir voru heldur ekki um hvort lög um innstęšutryggingar hefšu veriš rétt innleidd hér į landi eša ekki, žar sem Tryggingasjóšur innstęšueigenda višurkenndi endurgreišsluskyldu sķna.
  4. Samningarnir voru ekki um mismunun milli innstęšueigenda, žó vissulega megi fęra rök fyrir žvķ aš slķk mismunun hafi įtt sér staš.
  5. Samningar voru ekki um žaš aš ķslenski tryggingasjóšurinn ętlaši aš sleppa viš aš greiša žaš sem honum bar.

Višsemjendur ķ samningavišręšunum voru ķslenski tryggingasjóšurinn annars vegar og žeir ķ Hollandi og Bretlandi hins vegar.  Hvorki ESA né ESB komu aš žessum samningum.

Viš žaš aš sķšasti Icesavesamningurinn var felldur, žį var ekki lengur samkomulag um greišslu- eša vaxtakjör į žeim lįnum sem ķslenski tryggingasjóšurinn fékk hjį Bretum og Hollendingum, en eftir stóš yfirlżsingin ķslenska sjóšsins um endurgreišslur eins fljótt og mögulegt vęri.  Endurgreišslutķminn fęri eftir žvķ hve vel gengi aš koma eignum žrotabśs Landsbanka Ķslands ķ verš og innheimta śtistandandi skuldir.

Dómsmįl ESA

Um hvaš er dómsmįl ESA?  Mjög einfalt: 

Hvort ķslensk stjórnvöld hafi leitt innstęšuskipun ESB į réttan hįtt ķ lög hér į landi.

Hvaš hefur žetta atriši meš žaš aš gera aš Icesavesamningarnir voru felldir ķ žjóšaratkvęšagreišslu? 

Nįkvęmlega ekkert.

Icesavesamningarnir voru felldir fyrst 2010 og sķšan aftur 2011.  Lögin um innstęšutryggingar voru sett 27. desember 1999 og höfšu veriš ķ gildi ķ tęp 9 įr žegar reyndi į žau ķ október 2008.  Žeim hafši veriš breytt 2002, 2004 og 2006 og svo loks 6. október 2008.  Sķšasta breytingin var til aš styrkja sjóšinn en ekki veikja hann.

Hvernig geta samningar sem felldir voru 2010 og 2011 haft įhrif į žvķ hvort lög um innstęšutryggingar voru rétt innleišing į tilskipun ESB?  Svariš viš žessu er einfalt:  Žeir geta žaš ekki.  ESA hafši sem sagt sama tilefni til aš fara ķ mįl viš ķslensk stjórnvöld hvort sem samningarnir voru samžykktir eša ekki.  Svo ég gangi lengra: 

Žaš hefši veriš dęmi um pólitķskan loddaraskap af hįlfu ESA, ef nišurstaša žjóšaratkvęšagreišslu hafši breytt žvķ hvernig ESA tók į žvķ broti ķslenskra stjórnvalda į EES samningum sem fellst ķ kęru žeirra til EFTA-dómstólsins.

Ef ESA er sannfęrt um aš ķslensk stjórnvöld hafi brotiš gegn EES-samningnum meš rangri innleišingu tilskipunar 94/19/EC on deposit-guarantee schemes, žį breytir nįkvęmlega engu žar um hvort fyrir liggur samningur milli Breta og Hollendinga annars vegar og Ķslendinga hins vegar um endurgreišslu- og vaxtakjör į žeim lįnum sem Bretar og Hollendingar veittu ķslenska innstęšutryggingasjóšnum svo hęgt vęri aš endurgreiša innstęšueigendum ķ žessum tveimur löndum.

ESA gerši ekki athugasemd įšur

Reglulega fer ESA yfir innleišingu EES landanna innan EFTA į žeim tilskipunum ESB sem falla undir EES samninginn.  Svo merkilegt sem žaš nś er, žį tók ESA einu sinni śt innleišingu landanna žriggja į tilskipun 94/19/EC.  Hér eru tvęr fréttir frį įrinu 2002 sem er aš finna į vefsvęši ESA.  Önnur er um athugun ESA į frammistöšu Ķslendinga og Liechtensteina į nokkrum tilskipunum, en hin um frammistöšu Noršmanna og Liehtensteina.  Ķ bįšum fréttunum er minnst į tilskipun 94/19/EC.  Ķ žeirri fyrri er gerš athugasemd viš innleišingu Liechtensteina į tilskipuninni, en žeirri sķšari innleišingu Noršmanna.

Nś hef ég enga trś į žvķ aš ESA hafi bara tekiš śt innleišingu hinna landanna tveggja į tilskipun 94/19/EC en ekki Ķslendinga.  Finnst mér žvķ lķklegast aš ESA hafi tališ innleišingu Ķslands į tilskipuninni fullnęgjandi og ķ samręmi viš žęr kvašir sem žar koma fram.

Hvaša skyldur į Ķsland aš hafa vanrękt

Skošum hvaš segir ķ tilskipun 94/19/EC um innstęšutryggingakerfi (on deposit-guarantee schemes).  Hér er fyrst nokkur atriši śr inngangskafla, en hann lżsir markmišum tilskipunarinnar:

Whereas in the event of the closure of an insolvent credit institution the depositors at any branches situated in a Member State other than that in which the credit institution has its head office must be protected by the same guarantee scheme as the institution's other depositors;

Whereas the cost to credit institutions of participating in a guarantee scheme bears no relation to the cost that would result from a massive withdrawal of bank deposits not only from a credit institution in difficulties but also from healthy institutions following a loss of depositor confidence in the soundness of the banking system;

Whereas harmonization must be confined to the main elements of deposit-guarantee schemes and, within a very short period, ensure payments under a guarantee calculated on the basis of a harmonized minimum level;

Whereas deposit-guarantee schemes must intervene as soon as deposits become unavailable;

Whereas this Directive may not result in the Member States' or their competent authorities' being made liable in respect of depositors if they have ensured that one or more schemes guaranteeing deposits or credit institutions themselves and ensuring the compensation or protection of depositors under the conditions prescribed in this Directive have been introduced and officially recognized;

Og sķšan śr tilskipuninni sjįlfri:

Article 3

1. Each Member State shall ensure that within its territory one or more deposit-guarantee schemes are introduced and officially recognized. Except in the circumstances envisaged in the second subparagraph and in paragraph 4, no credit institution authorized in that Member State pursuant to Article 3 of Directive 77/780/EEC may take deposits unless it is a member of such a scheme.

Article 4

1. Deposit-guarantee schemes introduced and officially recognized in a Member State in accordance with Article 3 (1) shall cover the depositors at branches set up by credit institutions in other Member States.

Article 10

1. Deposit-guarantee schemes shall be in a position to pay duly verified claims by depositors in respect of unavailable deposits within three months of the date on which the competent authorities make the determination described in Article 1 (3) (i) or the judicial authority makes the ruling described in Article 1 (3) (ii).

2. In wholly exceptional circumstances and in special cases a guarantee scheme may apply to the competent authorities for an extension of the time limit. No such extension shall exceed three months. The competent authorities may, at the request of the guarantee scheme, grant no more than two further extensions, neither of which shall exceed three months.

3. The time limit laid down in paragraphs 1 and 2 may not be invoked by a guarantee scheme in order to deny the benefit of guarantee to any depositor who has been unable to assert his claim to payment under a guarantee in time.

Mér sżnist žetta vera žau atriši tilskipunarinnar sem fjalla um virkni innstęšutryggingakerfisins.  Ef ķslensku lögin (nr. 98/1999) eru sķšan skošuš, žį kemur ķ ljós aš žau uppfylla öll ofangreind atriši.  Aušvitaš mį alltaf deila um hve mikla fjįrmuni tryggingasjóšurinn skuli hafa į milli handanna.  Hér į landi voru framkvęmdir tryggingastęršfręšilegir śtreikningar į žörf tryggingasjóšsins.  Var žį gert rįš fyrir aš eignir fjįrmįlafyrirtękis dygši fyrir stęrstum hluta lįgmarkstryggingarinnar og sjóšurinn tęki viš eftir žaš.

Stęrstu atrišin varšandi žetta įlitamįl (ž.e. hvort hér į landi var virkt tryggingakerfi) lżtur aš žvķ hvort kerfiš sé frįbrugšiš kerfum annarra landa og hvort gera skuli rķkari kröfur til landa meš fįar og hlutfallslega stórar innlįnsstofnanir.  Ekkert bendir til žess aš ķslenska kerfiš sé į mikilvęgan hįtt frįbrugšiš kerfum annarra landa.  T.d. er tekiš fram ķ greinargerš meš frumvarpi aš lögum 98/1999 aš hugmyndin sé aš innleiša svipaš kerfi og ķ Danmörku.  Viš skošun į fyrirkomulagi ķ löndum ESB, žį viršist mér aš vķšast baktryggi rķkissjóšir tryggingasjóšina.  Um žaš er ekki gerš krafa ķ tilskipun 94/19/EC og raunar kvörtušu Bretar til framkvęmdastjórnar ESB žegar ķrsk stjórnvöld įkvįšu 100% tryggingu į innstęšur ķ ķrskum bönkum.  Žaš sem meira var, framkvęmdastjórn ESB komst aš žeirri nišurstöšu aš um ólöglega rķkisašstoš hafi veriš aš ręša.

Ég skil ekki hvernig ķslensk stjórnvöld įttu aš gera rķkari kröfur til innstęšutrygginga, en gert var ķ lögum 98/1999, įn žess aš koma ķ nįnast ķ veg fyrir aš innlendar innlįnsstofnanir tękju viš innlįnum.  Ef ķslenski tryggingasjóšurinn hefši įtt aš vera nógu öflugur til aš geta greitt śt 300, 600 eša 1.100 milljarša kr. į innan viš įri frį falli bankanna, žį hefši sjóšurinn žurft aš krefjast gott betur en išgjalds upp į 1% (ath. aš žetta er einsskiptis išgjald, žannig aš žaš er ekki greitt įrlega).  Nęr hefši veriš aš tala um 50% išgjald, en žaš hefši komiš ķ veg fyrir aš nokkur fjįrmįlafyrirtęki tęki viš innlįnum.   Er ég viss um aš ķslensku fjįrmįlafyrirtękin hefšu litiš į žetta sem samkeppnishamlandi išgjald og kęrt žaš til ESA.

Lokaorš

Mér finnst mikilvęgt aš hamra į žvķ, aš ESA hafši sömu skyldur til aš stefna Ķslandi fyrir EFTA-dómstólnum hvort sem Icesavesamningarnir hefšu veriš samžykktir eša ekki.  Ķ annan staš, žį legg ég įherslu į athugun ESA įriš 2002, en mér žykir ólķklegt aš stofnunin hafi eingöngu skošaš innleišingu tilskipunar 94/19/EC ķ Liechtenstein og Noregi, en ekki hér į landi.  Įlykta ég af žvķ aš ESA hafi tališ innleišinguna hér į landi uppfylla skilyrši tilskipunarinnar.  Žar meš hafi ķslensk stjórnvöld veriš ķ góšri trś um aš rétt vęri aš mįlum stašiš.   Ekki gengur fyrir ESA aš skipta um skošun mörgum įrum sķšar vegna žess aš samningur um óskyld mįlefni var felldur ķ žjóšaratkvęšagreišslu.

Ég įtta mig į žvķ, aš žeir, sem vildu fį Icesavesamningana samžykkta, eru aš reyna aš koma einhverri sök į hina sem felldu samningana.  Mér finnst žaš vera įkaflega aumur mįlflutningur.  Deiluefniš hvorki birtist viš höfnunIcesavesamninganna né hefši horfiš viš samžykkt žeirra.  Ef ESA hefši įkvešiš aš lķta mįlin öšrum augum śt af nišurstöšu žjóšaratkvęšagreišslnanna, žį žżšir žaš bara aš stofnunin er aš taka žįtt ķ pólitķskum loddaraskap og ekkert annaš.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Žrįhyggjan um aš komast ķ ESB klśbbinn sem hlżtur aš vera paradķs lķkastur blindar hópi fólks hér į landi alla sżn. Öll mįl eru matreidd śt frį žvķ hvort žaš hentar hagsmunum umsóknar eša ekki. Stjórnvöld eru allsendis ófęr um aš gęta hagsmuna okkar hvort sem um er aš ręša IceSave, makrķl eša mįlaferli fyrir ESA žvķ žau eru haldin sömu žrįhyggju. Einnig efast ég um aš rįšherra og žingmenn yfirhöfuš įtti sig į žvķ hvaš mįl snśast um yfirleitt sbr. yfirlżsingar žeirra žar sem žessi mįl eru tengd saman. Eins og pistill žinn sżnir žį žarf greinilega aš vakta frammistöšu stjórnvalda ķ žessu ESA mįli eins og IceSave.

Torfi Hjartarson (IP-tala skrįš) 21.4.2012 kl. 18:33

2 Smįmynd: Erlingur Alfreš Jónsson

Žetta er laukrétt sem žś bendir į. Žessi mįl eru alls óskyld.   

Öll umręša um Icesave-samningana og mįlshöfšun ESA er fyrir löngu komin śt ķ skurš. Žaš veršur aš fara draga grundvallarašalatrišin saman svo fólk hafi allar stašreyndir į hreinu en haldi ekki į lofti upphrópunum sem skekkja alla umręšu, enda ekki hęgt aš ętlast til aš allur almenningur lesi mįlsgögnin og rökstušning ķ žaula.

En ég vil benda į eitt mikilvęgt atriši: 

Žaš eru engir lįnasamningar ķ gildi vegna Icesave-endurgreišslna, hvorki viš Breta eša Hollendinga. 

Tryggingasjóšir žessara landa leystu til sķn kröfu žegna žessara landa og hafa stöšu innstęšueigenda hjį TIF.  Žetta sést ķ tilkynningum frį stjórn ķslenska tryggingasjóšsins frį žvķ ķ september 2011.

Ég bendi į žessa hér upp į 10 blašsķšur, og ekki hefur komiš fram ķ fjölmišlum svo ég hafi tekiš eftir, en žar kemur fram rétt fyrir nešan mišja blašsķšu 3 aš:

"Samkvęmt 2. mgr. 10. gr.  itrl. hefur stjórn TIF heimild til aš taka lįn til aš greiša innstęšueigendum hrökkvi eignir sjóšsins ekki til og  telji stjórn brżna  įstęšu til. Svo sem kunnugt er stóš til aš slķk lįntaka fęri fram meš Icesave samningum sem komiš var į fyrir atbeina ķslenskra, hollenskra og breskra stjórnvalda.  Forsenda žeirrar lįntöku af hįlfu TIF var aš ķslensk stjórnvöld įbyrgšust greišslu lįnsins aš žvķ marki sem eignir sjóšsins nęgšu ekki til greišslu.  Stjórn TIF telur ekki  lengur grundvöll fyrir lįntöku af hįlfu sjóšsins til aš standa undir skuldbindingum sem į sjóšinn féllu į įrinu 2008."

Undirritun tilkynningarinnar er: "Žannig samžykkt į stjórnarfundi 8. september 2011."

Žį segir ķ sömu tilkynningu aš hvorki višskiptavinir Kaupžings né Glitnis muni fį greišslu śr TIF, sjį ofarlega į blašsķšu 4.  En umręša um žaš er engin og ekki minnst į žaš ķ mįlshöfšun ESA.

Mįlshöfšun ESA snżst um aš ķslenska rķkiš (ekki rķkissjóšur) hefur ekki séš til žess aš innstęšur Icesave hafi veriš ašgengilegar innan tilskilins tķma sem tilskipun um innstęšutryggingar tilgreinir.  Žaš žżšir alls ekki, ef mįliš tapast, aš rķkissjóšur eigi aš greiša lįgmarkstrygginguna śt, eša vexti af śtgreišslu tryggingasjóša Breta og Hollendinga, bótalaust.  Žaš myndast engin fékrafa śrskuršu dómstóll ESA gegn mįlstaš Ķslendinga.

Erlingur Alfreš Jónsson, 21.4.2012 kl. 19:04

3 Smįmynd: Gķsli Ingvarsson

Ég er alveg sammįla žvķ aš ESA hefši fariš ķ mįl fyrir EFTA gegn Ķslenska rķkinu ķ žessu mįli hvernig sem žjóšaratkvęšagreišslan hefši fariš. Žess vegna var mikilvęgt aš semja įšur en śrskuršur žar tęki af allan vafa um réttarstöšuna. Aš svo miklu leyti sem hęgt er aš taka af allan vafa ķ svona flóknu mįli. Dómur veršur aš standa geri ég rįš fyrir. Dómar leysa aldrei nein mįl.

Žaš er alveg hįrrétt lķka aš enn er ósamiš viš Breta og Hollendinga og veršur įfram hvernig sem dómsnišurstašan veršur. Mér dettur amk ekki ķ hug aš millrķkjamįl af žessu tagi "gufi upp" og afleišingarnar verši jįkvęšar einsog hęgt vęri aš lįta sig dreyma um ķ villtustu fantasķum. Ef samningar hefšu legiš fyrir nśna hefši nišurstaša ESA engin afturvirk įhrif.

Nś liggur fyrir aš engir samningar verši geršir fyrr en hśn liggur fyrir. Töfin hefur ófyrirséšar afleišingar og žaš er alls ekki vķst aš žęr verši ķslenska rķkinu til framdrįttar. Óvissa er óvissa og žaš veršur ekkert į henni byggjandi.

Žaš liggur fyrir aš žaš veršur samiš į endanum žvķ viš höfum ekki efni į žvķ aš fara ķ višskiptastrķš viš milljónažjóšir meš žaš aš markmiši aš vinna žaš. Žaš er ekki herkęnska aš fara ķ strķš nema vita fyrir fram aš mašur hafi sigur. Žaš į viš um bįša deiluašila. Žess vegna veršur samiš į endanum.

Dómur getur hinsvegar haft įhrif į möguleika žeirra sem telja sig hlunnfarna af višskiptum viš Landsbankann aš sękja fé ķ žrotabśiš. Žaš lį lķka fyrir eftir sķšustu samningalotuna žó aš rķki Breta og Hollands hafi ekki ętlaš aš fylgja eftir slķkum mįlum fyrir sitt leyti aš žvķ aš mér skildist. Einkamįl er alltaf hęgt aš sękja.

Gķsli Ingvarsson, 21.4.2012 kl. 22:10

4 Smįmynd: Siguršur Kristjįn Hjaltested

Frįbęr pistill hjį žér Marinó aš venju. Samt merkilegt hvaš žaš eru til margir sem finnst aš žjóšin eigi aš semja um skuldir einkafyrirtękis..

Siguršur Kristjįn Hjaltested, 22.4.2012 kl. 10:59

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (28.9.): 4
  • Sl. sólarhring: 4
  • Sl. viku: 49
  • Frį upphafi: 1674525

Annaš

  • Innlit ķ dag: 4
  • Innlit sl. viku: 42
  • Gestir ķ dag: 4
  • IP-tölur ķ dag: 4

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Sept. 2023
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband