Leita í fréttum mbl.is

Upphaf Internetsins - Í minningu Paul Baran

Menn geta deilt um ţađ hvor ţeirra Pauls Barans eđa Tims Berners-Lees sé fađir Internetsins eđa kannski voru ţeir ţađ báđir. Óumdeilt er ađ Paul Baran er sá sem ţróađi ađferđ til pakkasamskipta milli tölva og Tim Barners-Lee ţróađi http-samskiptaađferđina svo hćgt vćri ađ birta sniđ upplýsinganna međ myndrćnum hćtti.  

Á árunum 1992 til 1995 skrifađi ég um tölvumál í Morgunblađiđ.  Ţetta var á ţeim árum, ţegar Internetiđ tók sín fyrstu alvöru skref inn í heim almennings, ţ.e. eftir ađ veraldarvefurinn varđ ađ veruleika.  Af ţeim sökum var leitađ til mín um ađ skrifa stutta bók um notkun Internetsins í viđskiptalegum tilgangi.  Var bók undir ţví heiti gefin út sem hluti af ritröđ Viđskiptafrćđistofnunar Háskóla Íslands og Framtíđarsýnar hf. áriđ 1995.  Hvađ sem ţví líđur ţví hvor skiptir meira máli Baran eđa Berners-Lee langar mig ađ birta undirkafla úr bókinni "Internetiđ í viđskiptalegum tilgangi" ţar sem lýst er tilurđ netsins.

Tilurđ netsins

Internetiđ á rćtur sínar ađ rekja til ógna kaldastríđsins.  Bandarísk hernađaryfirvöld óttuđust kjarnorkuárás frá Sovétríkjunum sálugu og voru ađ velta fyrir sér hvernig hćgt vćri ađ hald uppi vörnum ef gerđ vćri árás á ađalstöđvar hersins.  Um líkt leyti sendu Sovétmenn Spútnik á loft (1957) og sýndu svo ekki varđ um villst ađ flaugar ţeirra gćtu hćft Bandaríkin.  Í framhaldi af ţví fór fram gagnger endurskođun á mennta- og vísindastefnu Bandaríkjanna.

Innan varnarmálaráđuneytisins var stofnuđ sérstök rannsóknadeild, Advanced Research Projects Agency (ARPA), sem átti međal annars ađ endurskođa stjórnun hersins međ kjarnorkuárás í huga.  Rúmlega tíu árum síđar var kynnt í tilraunaskyni tölvusamskiptanet, svo kallađ ARPANET, sem var fyrsta kerfiđ til ađ leyfa pakkasendingar milli fjarlćgra stađa (packet-switched computer network).  Viđ hönnun netsins ţurfti ađ takast á viđ margs konar vandamál.  Eitt af ţeim var öryggismál.  Ţeirra tíma tćkni bauđ ekki upp á mikiđ öryggi.  Ţannig gat bilun í einni tölvu orđiđ til ţess ađ allt samskiptakerfiđ hrundi, sem var ađ sjálfsögđu ekki bođlegt.  Markiđ var sett á kerfi sem gat starfađ ţó einstakir hlutar ţess yrđu óstarfhćfir af einhverjum orsökum.  Einnig var taliđ mikilvćgt ađ allar tölvur á netinu yrđu ađ vera jafnréttháar, ţ.e. netiđ varđ ađ vera jafningja net.  Niđurstađan af ţessari hönnunarvinnu var svo sett fram áriđ 1974 er birt var forskrift ađ TCP/IP samskiptareglunum.  (TCP/IP - Transmission Control Protocol/Internet Protocol ...)  Nokkru síđar var ARPANETiđ tekiđ í notkun.

Til ađ byrja međ var vöxtur ARPANETs mjög hćgur, enda einangrađur viđ rannsóknastofur og stjórnstöđvar hersins.  Um miđjan síđasta áratug [(níunda áratuginn)] lagđi Vísindaráđ Bandaríkjanna (National Science Foundation) ţađ til ađ háskólar notuđu ţađ til ađ tengjast ofurtölvum víđvegar um Bandaríkin.  Eftir ţví sem fleiri háskólar tengdust ţví varđ til nýtt fyrirbrigđi, sem kallađ var Internet.  Jafnframt var hernađarhluti netsins (MIL-NET) skilinn frá til ađ koma í veg fyrir fikt.  Samskipti á Internetinu urđu brátt mikil ţrátt fyrir ađ vera takmörkuđ viđ vísindi og menntamál.  Notendur áttuđu sig á hinum miklu möguleikum ţess og ţćgindum sem fylgdu rafrćnum samskiptum.

Almenningur áttađi sig líka fljótlega á ţessu.  Háskólanemar komu út á vinnumarkađinn og vildu halda í ţćgindi tölvusamskiptanna.  Fyrirtćki settu upp eigin Internetţjóna, en svo nefnist sá tölvubúnađur sem veitir Internet ţjónustu.  Ţróun var hafin sem ekki er séđ fyrir endann á.  Á hverju ári frá 1989 hefur fjöldi notenda ađ minnsta kosti tvöfaldast.  Áriđ 1993 var fjöldi notenda í fyrirtćkjum í fyrsta sinn í meirihluta.  Vöxturinn er slíkur ađ hann er ađ sprengja netiđ.  Í janúar 1988 fóru 17,2 gígabćti (GB) af gögnum um menntahluta Internetsins.  Tćplega sex árum síđar, í desember 1993, var gagnamagniđ á Internetinu orđiđ 19,2 terabćti (TB).

---

Ţetta er hluti kafla sem ritađur var 1995.  Margt hefur breyst á ţessum tíma og er svo komiđ ađ rekstur margra fyrirtćkja hreinlega stöđvast komi upp bilun í netsamskiptum.  Ótrúlegast af öllu er ađ nútímatölvusamskipti séu Spútnik ađ kenna/ţakka.


mbl.is Fađir internetsins látinn
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Axel Ţór Kolbeinsson

Ég held ađ Baran sé frekar afi internetsins ţar sem ARPANET er forveri núverandi nets.

Svo er pínulítil innsláttarvilla hjá ţér:

 Niđurstađan af ţessari hönnunarvinnu var svo sett fram áriđ 1874...

Axel Ţór Kolbeinsson, 28.3.2011 kl. 16:04

2 identicon

Skrifađir í moggan níutíuogeitthvađ um tölvumál eh?

Er hér fundinn höfundur orđsins "Alnetiđ" sem sama blađ notađi ákaft í nokkur ár međ blessunarlega litlum árangri? ;-)

siggi (IP-tala skráđ) 28.3.2011 kl. 19:25

3 Smámynd: Marinó G. Njálsson

Siggi, ef ţú ert ađ segja ađ ég hafi fundiđ upp orđiđ "alnet", ţá ferđ ţú villu vegar.  Mér er sagt ađ ég hafi einmitt grafiđ orđiđ "alnet" međ grein í sem birtist í Morgunblađinu 7. október 1995 undir nafninu Hvađ á netiđ ađ heita?  og hćgt er ađ nálgast međ ţví ađ smella á tengilinn.  Ţví fer fjarri ađ ég hafi veriđ hrifinn af ţví nafni.  Ţar sem innihald greinarinnar gekk gegn ritstjórnarstefnu Morgunblađsins, ţá fékk ég hana ekki birta sem hluta af pistlaskrifum mínum fyrir blađiđ, heldur var hún birt sem ađsend grein!

Marinó G. Njálsson, 28.3.2011 kl. 21:08

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (24.3.): 2
  • Sl. sólarhring: 3
  • Sl. viku: 52
  • Frá upphafi: 1673443

Annađ

  • Innlit í dag: 2
  • Innlit sl. viku: 45
  • Gestir í dag: 2
  • IP-tölur í dag: 2

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Mars 2023
S M Ţ M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband