Leita frttum mbl.is

2 r fr hruni, en hvenr voru bankarnir raun komnir greislurot?

6. oktber 2008 verur rugglega lengi minnum hafur og ritaur sgubkur framtarinnar. ann dag kva rkisstjrn Geirs H. Haarde a ng vri komi og handklinu var kasta inn. Ferli sem hfst me einkavingu bankanna um 7 rum fyrr var loki me setningu neyarlaga, sem tla var a bjarga v sem bjarga yri rekstri stru bankanna riggja. nstu tveimur slarhringum fllu bankarnir rr eins og risastrir dmnkubbar ea tti g a segja sprungu spuklurnar rjr sem hldu a r vinnandi.

egar Selabanki slands, og aallega Dav Oddsson, kva a Glitnir yri ekki bjarga nema me yfirtku bankans, hlt g eins og margir arir a mistk hfu veri ger og spuri hvort sleggju hefi veri beitt egar hamar hefi duga. g hafi rtt fyrir mr a mistk hfu veri ger, en au flust ekki gerum Selabankans nafni rkisstjrnarinnar 30. september 2008. Nei, mistkin flust v a leyfa Glitni, Kaupingi og Landsbanka slands a lifa jafn lengi og raun bar vitni.

sustu tveimur rum hafur margt komi fram sem kemur manni vart tengslum vi undanfara bankahrunsins 6. - 8. oktber 2008. Drullulejan sem helst hefur yfir jflagi er ekki lk bxtlejunni sem hlfi engu Ungverjalandi vikunni. Flett hefur veri ofan af slkum heiarleika viskiptum og lgbrotum a mestu spennusagnahfundar hefu ekki lti sr slkt til hugar koma. Allt fr v a plata gamalt flk til a setja peninga gjaldrota peningamarkassji til ess a setja svi sndarviskipti me hlutabrf, fr milljara gjfum til viskiptaflaga til markasmisnotkunar til a fella krnuna. Drullan sem komi hefur fram er trleg en g held a vi hfum alls ekki s a verst enn.

frslu hr um daginn velti g v fyrir mr hver staan vri ef bankarnir hefu falli fyrr. N tla g a ganga lengra og velta v fyrir mr hvenr bankarnir rr voru raun og veru fallnir. Niurstaa mn er a Glitnir hafi raun veri orinn tknilega gjaldrota sasta lagi gst ea september 2007, Kauping hafi veri komi stu sasta lagi nvember ea desember 2007 og Landsbanki slands sasta lagi seinni hluta mars ea byrjun aprl 2008. g segi sasta lagi, ar sem a fer eftir tlkun veiku eiginf hvort eiginfjrstaa eirra hafi raun veri orin neikv mun fyrr. Um a m lesa skrslu rannsknarnefndar Alingis. g tla aftur a skra t hvers vegna g vel essa rj tmapunkta.

Byrjun Glitni. Vi lestur skrslu rannsknarnefndar Alingis kemur fram a efnahagur Glitnis virist hafa veri mjg veikur stran hluta rs 2007. Vandaml bankans var a hann var ekki ngilega vel fjrmagnaur til lengri tma og ekki sst voru mjg strir gjalddagar tmabilinu oktber 2008 fram janar/febrar 2009 til vandra. Vissulega tti bankinn eignir, en r voru ess elis, m.a. dtturflg Norurlndum, a bankinn vildi alls ekki missa r. Greislugeta bankans var orin mjg takmrku og eins og ml slitastjrnar fyrir dmstli New York bendir til, virist sem helstu eigendur bankans hafi veri a tma alla sji bankans. Hvort tilgangurinn var a bjarga rekstri eigin fyrirtkja ea skjta peningum undan er ekki ljst essari stundu, en peningarnir flddu t til "rttra" aila. Bjarni rmannsson hafi tta sig hvert stefndi og kva a hoppa af btnum ur en a var um seinan. sta hans var rinn Lrus Welding, sem ekki er hgt a lta nema sem nytsaman sakleysingja. Hann hafi veri yfirmaur Landsbankans Bretlandi og sem slkur veitt eigendum Glitnis og fyrirtkjum eirra ga og mikla fyrirgreislu til alls konar glpaverkefna. Bendir margt til ess a bankastjrastaan hj Glitni hafi veri launin fyrir fyrirgreislu. A.m.k. a sr ekki neitt fordmi a greia reyndum manni 300 milljnir fyrir a setjast stl bankastjra. Er v ekki frleitt a komast a eirri niurstu a eigendur Glitnis hafi veri a launa Lrusi fyrir greiasemina. Fljtlega eftir a Lrus kom til starfa fru a renna tvr grmur eigendur bankans. Lrus reyndist ekki s bgur ea kunnttumaur sem eir hfu vonast til. Gekk a vst svo langt a litlu munai a hann vri ltinn fara eftir 3 vikur starfi. Eingngu tti um litshnekki mun hafa haldi aftur af eigendaklkunni. Var v stainn farin s lei a veita honum ga tilsgn og hjlpa honum vi daglegan rekstur bankans. ar mun Bjarni rmannsson hafa veri mjg nytsamlegur. egar lei sumari, ttai Lrus sig hva var a gerast rekstri bankans, en hann skorti sjlfstraust og hafi auk ess einangrast. Bjarni mun hafa haft miklar hyggjur af essu og ekki sur af stu bankans. Lausafjrkreppan skall me fullum unga jl og bitnai hn strax mjg illa bankanum, .e. ljst var a nr mgulegt yri fyrir bankann a fjrmagna hina stru gjalddaga haustdgum ri sar. Kom ar margt til, svo sem a staa eigenda bankans var einnig orin veik og ekki sur a nr allir bankar Evrpu og Bandarkjunum hldu fast sna peninga. Gjaldrot bankans var ori umfljanlegt nema a hann seldi allar snar helstu eignir. Mun Bjarni rmannsson m.a. hafa lagt a til. Raunar hafi hann gengi svo langt a hvetja Lrus til a bta bankann niur og selja eins margar einingar hans og hgt vri. essi hugmynd fll grttan jarveg hj helstu eigendum bankans, enda myndi a a a lokun lnalnum eirra sjlfra hj bankanum ea a nir eigendur einstakra rekstrareininga tkju yfir viskiptin vi flg og fyrirtki eigendaklkunnar. Sjlfir voru eigendurnir illa aflgufrir me f hvort heldur fyrir eigin rekstur ea til ess a leggja bankann. Nr ll fyrir tki strstu eigenda byggu flsku eiginf og v m reynd segja a lnveitingar til eirra hafi egar veri glata f. Niurstaan er a um etta leiti hafi Glitnir reynd veri gjaldrota og hafi bori a leita til FME. En a var ekki gert og hnd fr trlegt tmabil, ar sem allt var reynt til a f pening inn reksturinn (allt a lni) og sama tma hfu strstu eigendur bankans opinn agang a sjum bankans, .m.t. peningamarkassjum, sem fjrmagnair voru me v a tla viskiptavini til a fra peninga af ruggum innstureikningum yfir botnlaus ht peningamarkssjanna. bankann vri a bla t, skyldi bjarga fyrirtkjum strstu eigenda bankans, hva sem a kostai.

Lausafjrkreppan fr a bta Kauping, egar la tk hausti 2007. a sem meira var, a strstu eigendur og vildarviskiptavinir bankans fru lka a finna fyrir henni. fundi bankanum nvember 2007 voru gefin t fyrirmli um a stoppa ll t ln. Varai a jafnvel brottrekstri a hlnast essum boum. Jafnframt var vara vi v a 2008 yri hrilegt r. Tvr stur lgu, a v virist, fyrir v a skrfa var fyrir tln. Fyrri stan voru skuldbindingar bankans vi eigendur og vildarviskiptavini, en rtt fyrir algjrt tlnabann rkti tibunum, gilti ekki a sama hfustvum bankans. ar flddu peningar t grarstrum upphum til valinna viskiptamanna starfsmnnum til mikillar furu. ttu margir erfitt me a skilja hvers vegna ekki var hgt a endurnja yfirdrtti ea lengja lnum hj viskiptavinum me jafnvel mjg langa viskiptasgu. Seinni stan var a fari var a rengja um lnalnur hj bankanum sjlfum. Hann flaggai vissulega lnalnum bkhaldi snu, en stareyndin mun hafa veri s, a r voru anna hvort heyrilega drar ea entust varla vikuna. nstum vikum og mnuum voru bnar til flknar flttur kringum ekki neitt, .e. bin voru til viskipti, ar sem svo virtist sem eitthva hafi tt sr sta, en reynd var bara veri a flytja skuld/eign milli flaga sem bankinn tti reynd me h og hri. Eigi f bankans innhlt v endalausar loftblur og hkk saman lyginni einni, eins og stundum er sagt. janar 2008 var tlnabanni treka og var mrgum innan bankans ljst a etta vri bi. Lgfringar sem kallair voru til skrafs og ragera horfu stuna angist og einn eirra gekk svo langt gri stundu febrar 2008 a gefa a lit sitt, a bankakerfi allt myndi hrynja fyrstu viku oktber sama r. Hafi menn tta sig v a oktber yri llu loki, bar eim a kalla til FME og loka sjoppunni.

Landsbanki slands st a v virist best. stan var, trlegt s, Icesave. Bankinn sogai til sn innln Bretlandi, en einhverju brjli dldi bankinn peningunum inn innlendan gjaldeyrismarka. Til a byrja me var etta til ess a gengi styrktist, eins og Landsbankinn vonaist til, en svo skall lausafjrkreppan a fullu og snerist dmi vi. En Landsbankamenn virast hafa veri fullir sjlfstrausts vegna velgengni Icesave og hldu fram a setja gjaldeyri inn markainn. Virtist ekkert valda eim hyggjum, gengi krnunnar lkkai hgt og btandi. En me essari stugu lkkun gengisins, skapaist jafnvgi milli erlendra eigna bankans og erlendra skuldbindinga. Lklegast tkst eim a breia yfir etta bkhaldinu hj sr, en Selabankinn var farinn a kyrrast. ar b hfu menn bi hyggjur af stu bankans og ekki sur upph innstna Icesave.

Kaupingsmenn su viskiptatkifri gjaldeyrisslu Landsbankans, mguleika a bjarga eigin skinni og gravon fyrir strstu eigendur sna. Exista og Kjalar tku a gera gjaldmilaskiptasamninga vi nokkra stra lfeyrissji. Lfeyrissjur verzlunarmanna var strtkastur essum viskiptum, en hann setti alla erlenda eign sna a vei, .e. um 93 milljara. sama tma keyptu Kauping og Exista allan ann gjaldeyri sem hnd var komi markai. Fyrst hldu fyrirtkin uppi veltu gjaldeyrismarkai sem var til ess a gengi lkkai, lkkai a rlega. marsbyrjun var bi a undirba leiksvii. Sem hendi vri veifa var skrfa fyrir allt innstreymi gjaldeyrismarka. Vibrgin ltu ekki sr standa og krnan fll eins og steinn. nokkrum dgum tapai hn rflega 17% af vergildi snu og fr gengisvsitalan r 130 byrjun mnaarins 157 lok hans. essu fylgdi hlaup Icesave reikninga Landsbankans sem var hrundi, en a st tpt. stan fyrir v a bankinn st hlaupi af sr mun vera a Kauping kom bankanum til bjargar. Ori markanum var, a fyrst Landsbankinn hafi stai etta af sr, gti hann ekki falli. En stareyndin var a fall krnunnar hafi reynd keyrt bankann rot og eftir etta var ftt sem gat bjarga honum, margt hafi veri reynt. Helsta stan var hinn mikli munur sem orinn var erlendum eignum og erlendum skuldbindingum, .e. bankinn hafi selt gjaldeyri miklu mli markai, egar gengi var sterkt, en viskiptavinir Bretlandi hfu teki t har upphir mean krnan var veik. Bankinn var kominn greislurot og hefi tt a kalla inn FME.

ri 2008 var r bjrgunartilrauna. (g tek a fram a tmalna atbura er lklegast ekki alveg rtt, en oftast skiptir a ekki mli.) Bankarnir rr ttuu sig lklega mjg vel s tu sinni. eir voru bnir a urrausa allar viranlegar lnalnur og fjrmgnuu sig sfellt til skemmri tma. Alls konar klkir voru notair til a vera t um fjrmagna, t.d. fkk Landsbankinn har fjrhir fr Selabanka Evrpu og Selabanka Lxemborgar gegn um fyrirtki sitt Lxemborg. Hluti hsnislna bankans voru sett a vei, en lti lta svo t a raunverulegur lntaki vri starfsemin Lx, svo a a vri reynd bankinn slandi. Kauping klrai lnalnu sna hj Selabankanum me v a leggja hsnisln sn a vei fyrir lni. Voru tvr milljnir settar a vei fyrir hverja eina sem fkkst lnu. Glitnir geri svipaa hluti, mr s ekki kunnugt um hvert vehlutfalli var. En peningarnir stoppuu ekki bnkunum, trlegt s heldur fru eins og ur til strstu eigenda og a einhverju leiti til a greia upp lnalnur sem hafi veri loka. etta var ekki ng, mikill vill meira. Selabankinn fkk ng, enda binn a lna bnkunum beint meira en gu hfi gegndi og reglur bankans leyfu. Landsbankinn fkk tlulaust a opna fyrir innln Icesave Hollandi. Einnig var bin til fltta sem fl sr a leggja nnur fjrmlafyrirtki a vei til a reyna a bjarga bnkunum. Bankarnir tbjuggu sem sagt skuldabrf (hafa veri kllu starbrf) og seldu nokkrum nytsmum sakleysingjum, sem stainn fengu ln hj Selabankanum. Alls nmu essi viskipti 345 milljrum kr. sem runnu nr skiptir til bankanna riggja. tln eirra til almennings og fyrirtkja vru nr alveg htt, dld eir enn peningum fyrirtki strstu eigenda sinna, enda var svo komi a sama htt og eigendurnir oldu ekki fall bankans, oldu bankarnir hver fyrir sig ekki fall eins ea fleiri af strstu eigendunum. etta kom san berlega ljs lok september, egar eignarhluti eigenda Glitnis var frur niur um 75%.

Hinar misheppnuu bjrgunaragerir ri 2008 kostuu trlegar upphir. g er ekki me r hreinu, en einhvern tma reiknai g r upp 1.100 milljara kr. g man ekki hvernig g fkk tlu, en fljtt liti, liggur upphin lnum gegn starbrfum upp 345 milljara, Icesave innstum Hollandi upp 1.200 milljnir evra, Icesave innstum Bretlandi upp 800 milljnir evra, greislum peningamarkassji upp minnst 200 milljnir, en lklega mun hrri upph fr fjrfestum, almenningi og fyrirtkjum og eiginfjrframlag og vkjandi ln til bankanna vi endurreisn eirra upp um 350 milljara. Um 750 milljarar af essari upph hefi hugsanlega veri hgt a spara me v a grpa fyrr inn rekstur bankanna.

Lti ml er a vera vitur eftir og hgara um a tala en a komast. Hafi eir sem komu a mlum veri a vinna a heiarleika og af bestu getu, er erfitt og hreinlega rangt a fellast vikomandi fyrir anna en vanekkingu og ekkja ekki sn takmrk. En baksnisspeglinum, virist margt benda til ess, a hin mrgu mistk sem ger voru, hafi einmitt veri ger vegna ess a heiarleikann hafi skort og afneitun hafi veri gangi. Menn voru a v virist fullir hroka, tvsaga mikilvgum mlum og tldu sannleikann bara vera til trafala. Skrsla rannsknarnefndar Alingis lsir essum parti vst gtlega, svo langt sem hn nr. Enn vantar okkur lygalausar lsingar helstu gerenda, en eir hafa v miur kosi a kasta ryki augu almennings og yfirvalda. Verst er a enginn, j nkvmlega enginn, ber byrg v a svona fr. Geir segir ekki g, Hreiar segir ekki g, Sigurur segir ekki g, Jnas segir ekki g, Ingibjrg segir ekki g, Sigurjn segir ekki g, Lrus segir ekki g, rni segir ekki g, Jn sgeir segir ekki g, Bjrgvin segir ekki g, Dav segir ekki g og svona mtti halda lengi fram. Alls hurfu um 8.000 milljarar t r hagkerfinu og enginn geri nokku af sr til a orsaka a. etta hltur a vera einsdmi heiminum a enginn hafi gert neitt af sr, en samt uru minnst 12 fjrmlastofnanir gjaldrota, eitt stykki Selabanki, eitt stykki rkissjur ( v hafi veri velt yfir skattgreiendur) og eitt stykki j skuldar meira en hn mun sj fram r a geta greitt svo lengi sem hr er slensk krna sem gjaldmiill.

(Lsingin hr a ofan, er mn samantekt v sem fjlmargir ailar hafa greint mr fr, flestir eru nafnlausir heimildarmenn, arir hafa skr etta samviskusamlega bloggfrslum ea athugasemdum vi r, svo er anna komi r frttaflutningi og a gleymdri skrslu rannsknarnefndar Alingis.)


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Gunnar Rgnvaldsson

Marin, takk fyrir athyglisvera grein.

1) Stjrnendur og stjrn fyrirtka bera alltaf byrg rekstri eirra. Punktur.

2) Fjrmlaeftirlit slands tti a hafa eftirlit me rekstri fjrmlafyrirtkja.

Ef r finnst a bankar hafi egar valdi usla hj lfeyrissjum landsmanna bddu bara og sju hva rotnandi veln eirra hsnislnum eftir a hafa fr me sr fyrir lfeyrissji landsmanna. En fasteignaver eftir a lkka um 30-40% vibt.

Reynslan erlendis er s a a er fyrst eftir heil 5 r fr hruni a afskriftir llegra lna (ergo: hfir skuldarar sem ola ekki vindhviur og ttu aldrei a f ln, gildir lka um hsniseigendur sem fyrirtki) eru um gar gengnar.

v sem lsir hr er einnig a gerast fleiri lndum. Hari hrrnunar lnastofna er bara mismunandi eftir markassvum.

Nokkurs konar "skuldafangelsi" vera rugglega tbreidd vesturlndum nstu ratugina v bankakerfi svo margra vesturlanda voru illa rekin og fjrmlaeftirlit rkja og ESB brst svo illilega svo mrgum lndum.

a sama mun lka gilda um rkisskuldir margra landa, .e. skuldafangelsi heilla ja ar sem stjrnvld varpa httu og stjrnarfarslegum gllum illa rekinna bankakerfa heilla ja yfir alla egnana.

You have aint seen nothing yet, v miur

Kveja

Gunnar Rgnvaldsson, 9.10.2010 kl. 01:04

2 Smmynd: Marin G. Njlsson

Takk fyrir etta, Gunnar. g er nokku viss um a margt eftir a koma bi hr landi, en srstaklega va Evrpu og Bandarkjunum.

a er rtt a FME tti a grpa inn , en stofnunin var lkt og stjrnvld kafi mevirkni me bnkunum. Ekki mtt falli kusk hvtflipann. Selabankinn var engu skrri. Talai og talai, en tk svo tt drullumallinu. Selabankinn tti aldrei a lna essa 345 milljara til nytsmu sakleysingjanna.

Marin G. Njlsson, 9.10.2010 kl. 01:15

3 identicon

etta er mgnu saga og krar akkir. Gott a f svona samantekt v llu frvirinu sem yfir okkur hefur gengi og allt sem enn gengur yfir okkur hefur svolti fennt yfir ennan kaptula hrunsins. dregur upp svo skra mynd af slysinu sjlfu en umran undanfari hefur kannski veri ll um aura og krnur; hvernig skiptum vi v litla sem bjargaist. Hva segir etta okkur um okkur sjlf egar slkir aular komast til stu metora bi bisniss og plitk.

Villi (IP-tala skr) 9.10.2010 kl. 01:16

4 Smmynd: Gunnar Rgnvaldsson

etta er eli falla Marin. fll koma llum vart. Annars vru au ekki fll, heldur bara dagleg vifangsefni.

Sannleikurinn er s a enginn s me yggjandi ryggi essa kreppu/hrun koma. etta er eli falla. au koma vnt.

Menn geta haft vel rkstuddan grun um eitthva, en eir geta ekki leyft sr a setja allt fyrirfram steik bara vegna gruns um eitthva, eir gtu nefnilega svo auveldlega haft algerlega rangt fyrir sr.

ess vegna er rangur maur fyrir rkisrtti. ar eiga stjrnendur bankanna a sitja. Og hluthafar bankanna eiga a f vernda fast sti fyrsta bekk.

etta er ekki flki. Ln eiga ekki a veitast eins og hanastl. Aldrei. a gildir lka um ln balnasjs.

Gunnar Rgnvaldsson, 9.10.2010 kl. 01:28

5 Smmynd: var Rafn Kjartansson

Takk fyrir ennan pistil Marin. Deili honum.

var Rafn Kjartansson, 9.10.2010 kl. 11:20

6 Smmynd: rni Gunnarsson

stuttu mli tru stjrnvld og eftirlitsstofnanir v a slenskir vintramenn hefu hndla einfalda lei til a gra peninga v einu a lta skipta um hendur.

Helstu burarstoir samflagsins ttu heimilsfang bankastofnunum og stjrnsslugarparnir uru einskonar opinberir fulltrar eirra vs vegar um heimsbyggina- fjlmilafulltrar!

Nju ftin keisarans voru uppgtvu me skelfingarpi sem heyrist um alla heimsbyggina.

essi fjrmlasn sem plitskir rmenn stjrnsslu hfu afhent rkisbankana me helmingaskiptareglu sinni reyndust ekki kunna neitt, geta neitt ea yfirleitt hafa huga ru en a hira a sem eir hfu fengi fyrir ekkert!

En ur hfu eir selt lottmiana sem ttu allir a skila bata.

eir hirtu sluveri a sjlfsgu lka.

En auvita bar enginn byrg essum galskap egar um var spurt.

rni Gunnarsson, 9.10.2010 kl. 13:49

7 Smmynd: Marin G. Njlsson

rni, a voru ekki bara stjrnvld. 99% jarinnar tri v a vi vrum a upplfa amerska drauminn essu skeri norur Dumbshafi. Vi vorum ginnt inn svfnustu svikamyllu, sem nokkur maur hefur sett upp og san steikt teini.

Marin G. Njlsson, 9.10.2010 kl. 14:52

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (30.5.): 3
  • Sl. slarhring: 5
  • Sl. viku: 40
  • Fr upphafi: 1673804

Anna

  • Innlit dag: 3
  • Innlit sl. viku: 36
  • Gestir dag: 3
  • IP-tlur dag: 2

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Ma 2023
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband