Leita ķ fréttum mbl.is

Kostnašur og įvinningur - hvort vegur žyngra?

Sem stjórnarmašur ķ Hagsmunasamtökum heimilanna hef ég lagt mikla vinnu ķ žęr tillögur sem samtökin sendu frį sér ķ dag.  Žęr eru aš mati okkar bęši sanngjarnar og réttlįtar, žó ég efist ekki um aš ekki lķki öllum žęr.  Höfum žaš alveg į hreinu aš Hagsmunasamtök heimilanna voru ekki aš setja žessar tillögur fram til aš žóknast einhverjum eša reyna aš vinna hylli.  Tillögurnar eru settar fram nśna, vegna žess aš įstandiš ķ žjóšfélaginu er grafalvarlegt og samtökin meta žaš sem svo aš annaš hrun sé yfirvofandi, ef haldiš veršur įfram į žeirri braut sem viš erum į nśna.

Žaš er ešlilegt aš spurt sé hvaš svona tillögur kosta, en žetta er flóknara en svo.  T.d. langar mig aš vita hvaš nśverandi įstand kostar fjįrmįlakerfiš og žjóšarbśiš og hve stóran hluta af žeim kostnaši vęri hęgt aš foršast meš žvķ aš fara ķ žessa ašgerš sem Hagsmunasamtök heimilanna leggja til.  Ķ hverju fellst kostnašurinn ķ dag?

  • Lękkandi markašsverši hśsnęšis vegna uppsöfnunar óseldra eigna hjį fjįrmįlafyrirtękjum, offrambošs į markaši žar sem fólk er aš reyna aš selja t.d. til aš foršast naušungarsölu og óseldar nżjar ķbśšir.  Fasteignamat ķbśšarhśsnęšis var um 2.800 milljaršar ķ įrslok 2008 og hefur falliš sķšan.  Hver 10% žżša 280 milljarša.  Ķbśšarhśsnęši var ķ įrslok 2008 meš 60% skuldsetningu, žannig aš 280 milljarša lękkun fasteignamats veldur beint 6% rżrnun į veršmęti/gęšum lįnasafna fjįrmįlafyrirtękjanna.  Ķ žeim tilfellum sem fjįrmįlafyrirtękin mišušu śtlįn sķn viš markašsverš hefur rżrnun veršmętis/gęša numiš 20 - 30%, eftir žvķ hvernig mašur reiknar.  Žessi rżrnun nęr til allra lįna meš veši ķ hśsnęši, ekki bara hśsnęšislįna.
  • Minnkandi skatttekjur vegna minni neyslu og eftirspurnar ķ hagkerfinu.  Einhvers stašar las ég aš skatttekjur rķkisins hafi lękkaš um 40 milljarša frį 2007 til 2009.  Veršbólgureiknum skatttekjur 2007 og žį fįum viš śt allt aš 138 milljarša.  Žetta er žrįtt fyrir hękkun skatta į žį sem ennžį greiša eitthvaš af viti.  Ofan į žetta bętast skertar tekjur sveitarfélaga sem nemur tugum milljarša.
  • Aukin śtgjöld vegna atvinnuleysisbóta hleypur į milljöršum, er žó skiptimynt mišaš viš tvo sķšustu liši.
  • 50.000 manns hafa tekiš śt 42 milljarša af séreignalķfeyrissparnaši hér į landi og sķšan hafa fjölmargir tekiš śt annan sparnaš.  Meš śttöku séreignarsparnašar er veriš aš ganga į skattstofna framtķšarinnar.
  • 18.000 manns hafa flutt af landi brott į sķšustu tveimur įrum.  Vissulega stór hluti śtlendingar, sem voru hér ķ vinnu, en žeir voru ķ veršmętasköpun fyrir land og žjóš og žaš sem mestu mįli skipti, borgušu skatta til rķkis og sveitarfélaga.  Einnig voru viškomandi virkir žįtttakendur ķ neyslusamfélaginu, atvinnusköpun o.s.frv.  Žegar einstaklingar og fjölskyldur flytja brott, sem eiga skyldmenni hér į landi, žį teygist į fjölskylduböndum og žau jafnvel rofna og žaš eitt skilur eftir sįr sem seint gróa.
  • Fjįrmįlafyrirtęki eiga yfir 1.500 ķbśšir og į žrišja žśsund eru ķ naušungarsöluferli.  Mun žaš fara vel meš efnahagsreikning fjįrmįlafyrirtękjanna aš eiga 5 -7 žśsund ķbśšir sem žau geta ekki selt nema fyrir slikk og žar meš lękka fasteignaverš enn, sem grefur undan gęšum lįnasafnanna.
  • Stęrsta og alvarlegasta tjóniš veršur ekki męlt ķ peningum.  Žaš er glataš traust og trś į samfélaginu, embęttismönnum, bankamönnum og kosnum fulltrśum, brostnar vonir, brotnir draumar, brotthvarf heišarleikans śr huga fólks og allt žaš annaš huglęga og tilfinningalega skalanum sem er aš bresta og brotna.  Ég mun t.d. aldrei aftur trśa orši sem kemur frį greiningardeild eins einasta banka hér į landi.  Ég mun ekki treysta uppgjöri stęrri fyrirtękja og mun žvķ ekki leggja mķna peninga ķ hlutabréfakaup eša ašrar fjįrfestingar ķ slķkum rekstri ķ ófyrirséšan tķma.  Ég mun ekki trśa einu orši sem kemur frį žjónustufulltrśa ķ banka um kauptękifęri eša snišuga įvöxtunarleiš.  Ķslenskt žjóšfélag tapaši sakleysi sķnu viš bankahruniš og fjįrmįlafyrirtękin eru ekkert aš gera til aš bęta žvķ upp žennan skaša.

Jęja, tökum žį žann "kostnaš" sem fjįrmįlafyrirtękin hafa af tillögum HH:

  • Lękkun höfušstóls verštryggšra lįna veršur samkvęmt tillögum HH lķklega um 18%.  Tillögurnar nį eingöngu til lįna vegna nśverandi lögheimilis, fyrrverandi sem ekki hefur tekist aš selja og tilvonandi sem er ķ byggingu eša ekki hefur veriš flutt inn ķ.  Verštryggš lįn eru eitthvaš um 1.200 - 1.400 milljaršar og gefum okkur aš eingöngu 80% žeirra falli undir tillögur samtakanna.  Kostnašur fjįrmįlafyrirtękjanna vęri žvķ į bilinu 173 - 202 milljaršar, žar af félli eitthvaš um 90 milljaršar į lįn hjį Ķbśšalįnasjóši og žvķ 83 - 102 milljaršar į önnur śtlįnafyrirtęki.
  • Varšandi gengisbundin lįn, žį er bśiš aš fęra höfušstól gengistryggšra lįna nišur ķ upprunalega krónutölu aš teknu tilliti til afborgana, en eftir er aš fęra önnur gengisbundin lįn nišur.  Žar sem upphęš žeirra er ekki vituš, žį er gert rįš fyrir aš sś tala sé 30% af öllum gengistryggšum hśsnęšislįnum eša 24 milljaršar.  Höfušstóll žeirra mun skeršast um į aš giska 35%, en žaš er breytilegt eftir gjaldmišlum.  Į móti kemur aš lįnin verša verštryggš sem gefur hęrri vexti og ekki er vķst aš öll žessi lįn uppfylli lögheimilisskilyrši.  Tökum samt 35% af 24 og fįum śt 8,4 milljarša. Žį eru žaš įhrifin af žvķ aš önnur lįn verša verštryggš meš žaki en ekki įn žaks eša óverštryggš.  Žaš eru 18% af aš hįmarki 56 milljöršum eša 10 milljaršar.  Lķklegt er žó, aš allt aš helmingurinn af gengisbundnum lįnum uppfylli ekki lögheimilisskilyršin, žannig aš lķklegast er kostnašur bankanna vegna gengisbundinna hśsnęšislįna vegna lögheimilis (nśverandi, fyrrverandi eša vęntanlegs) um 9,2 milljaršar.
  • Žį eru žaš óverštryggš lįn, mest ķ formi yfirdrįttarlįna. Vextir žeirra lękka nišur ķ 8,5 - 10,3% śr 14 - 25%.  Mešallękkun er lķklegast um 10% į įri.  Umfang žessara lįna er ekki žekkt, en er vart mikiš.  Hér er gert rįš fyrir 10 milljöršum, sem gerir žį 2 milljarša.

Mišaš viš žessar forsendur er heildarkostnašurinn 192 - 221 milljaršur.  Af žeirri tölu er žaš bara sś upphęš sem lendir į Ķbśšalįnasjóši, lķfeyrissjóšunum og smęrri sparisjóšum, sem er vandamįl, ef svo mį segja.  Tillögur HH gera rįš fyrir aš žessi tala, lķklega ķ kringum 110 milljaršar sé bętt meš žvķ aš ķbśšabréf, hśsbréf og hśsnęšisbréf Ķbśšalįnasjóšs taki einnig sama žak į veršbętur fyrir žann hluta žessara bréfa sem notašur var viš aš fjįrmagna lįn vegna lögheimilis.  Vissulega eiga lķfeyrissjóširnir umtalsvert af žessum bréfum, en žau eru lķka ķ eigu annarra fjįrfesta.  Lendi Ķbśšalįnasjóšur ķ miklum vanda, žį mun rķkissjóšur ekki geta bjargaš sjóšnum nema meš miklu skattahękkunum.  Hér vegast žvķ į hvort lįntakar eigi aš taka į sig óréttlįtar hękkanir, skellurinn eigi aš lenda į skattgreišendum eša žeir taki į sig höggiš sem geta unniš žaš upp meš fjįrfestingum m.a. ķ ķslensku atvinnulķfi sem mun örugglega taka kipp viš žessar ašgeršir.  HH töldu ekki rétt aš śtfęra žennan hluta alveg, en samtökin telja aš meš žvķ aš lengja žann tķma sem notašur er til višmišunar viš śtreikning į tryggingafręšilegri stöšu śr 2 įrum ķ 10 įr, žį gefist lķfeyrissjóšunum nokkur įr til aš jafna sig į žessum tapi.  Einnig mętti hugsa sér aš lįta skeršingu réttinda hafa minnst įhrif į žį sem eru komnir į lķfeyrisaldur og mest į žį sem eiga lengst ķ žaš aš komast į žann aldur.  Fyrri hópurinn hefur enga möguleika į aš rétta sinn hlut komi til skeršingar, en hinn hefur mikla möguleika į žvķ.  Ķbśšabréf, hśsbréf og hśsnęšisbréf lķfeyrissjóšanna nįmu tęplega 454 milljöršum 30. jśnķ sl. af 807 milljarša śtgįfu ĶLS eša 56%.  Į lķfeyrissjóšina falla žvķ 56% af 90 milljöršum auk aš hįmarki 30 milljarša vegna eigin śtlįna. Alls gerir žetta um 80 milljaršar, sem jafngildir um 4,5% af eignum lķfeyrissjóšanna.  Telja HH aš žetta sé vel višrįšanlegt tap, auk žess sem gert er rįš fyrir aš lķfeyrissjóšunum verši bętt žetta upp aš einhverju leiti.

Lķklegast veršur įfalliš mest fyrir minni sparisjóši, žar sem svigrśm žeirra er minnst.  Af žeim sökum leggja samtökin til aš hęgt verši aš nota hluta vaxtabóta, sem annars hefšu fariš til lįntaka, til aš bęta žeim žetta og sķšan meš endurgreiddum veršbótum į innstęšur yfir 50 m.kr. vegna tķmabilsins frį 1.1.2008 til 6.10.2008.

Ef litiš er annars vegar kostnaš fjįrmįlafyrirtękja af tillögum Hagsmunasamtaka heimilanna og hins vegar samfélagsins af nśverandi įstandi, žį finnst mér ekki spurning hvaš er rétt aš gera.  Önnur talan stendur ķ rśmum 192 - 221 milljarši mešan męlanlegi hluti hinnar fer aušveldlega vel yfir 700 milljarša og gęti hęglega endaš ķ 1.200 milljöršum ef ekki meira.  Mismunurinn upp į kr. 500 - 1.000 milljarša er įvinningur samfélagsins af žvķ aš velja leiš Hagsmunasamtaka heimilanna.  Nś er spurningin:  Hvort gengur fyrir įvinningur samfélagsins eša fjįrmįlakerfisins?  Žeir sem svara fjįrmįlakerfisins, ęttu aš velta fyrir sér hvaš veršur eftir ķ landinu, ef žröngir hagsmunir fjįrmįlakerfisins verša lįtnir rįša og einnig hvort žaš séu yfirhöfuš hagsmunir fjįrmįlakerfisins aš hanga eins og hundur į fiskroši į uppblįsnum kröfum sķnum, sem blésu śt vegna alvarlegra afglapa og hugsanlegra glępa į įrunum fyrir hrun.


mbl.is Vilja žak į veršbętur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gunnar Heišarsson

Góš samantekt hjį žér eins og vanalega Marinó.

Žaš mį heldur ekki gleima žeirri stašreynd aš žegar höfušstóll lįna fer yfir veršmat vešsins veršur viljinn til aš standa ķ skilum minni.

Žessar tillögur munu vęntanlega halda uppi veršgildi hśseigna, auk žess sem höfušstóll lįnana mun lękka. Žaš eitt ętti aš vera nęg rök. Eftir stendur lįn sem lįnastofnunin getur veriš öruggari um aš fį greitt.

Gunnar Heišarsson, 24.9.2010 kl. 17:09

2 Smįmynd: Siguršur Siguršsson

Fķnar tillögur sem vonandi fį hljómgrunn.

Siguršur Siguršsson, 24.9.2010 kl. 17:14

3 Smįmynd: Einar Björn Bjarnason

Žakka fyrir įhugaveršar tillögur!

Eitt sem ég skil alls ekki, af hverju ķ ósköpunum fjįrmįlastofnanri eru aš velja aš henda fólki śt śr ķbśšum sķnum, žannig aš eignir standi ķ hundraša tali tómar!.

Eignir sem enginn bżr ķ, žarf aš fylgjast meš og žaš kostar. Aš auki, bera žį žeir sjįlfir alla įbyrgš į višhaldi, o.s.frv.

Žaš fer yfirleitt betur meš eignir aš e-h bśi ķ žeim, svo geta žeir sparaš sér eftirlit - aš auki eru einhverjar leigutekjur betri en engar.

Svo ég skil ekki, af hverju žeir slį einfaldlega ekki af kröfum um leigu skv. markašs leigu višmiši, svo fólk geti haldiš įfram aš vera ķ žeim gegn žvķ aš borga žeim ž.s. viškomandi ręšur viš.

Eins og ég sagši, einhverjar tekjur eru betri en engar. 

Kv.

Einar Björn Bjarnason, 24.9.2010 kl. 23:54

4 Smįmynd: Hólmfrķšur Bjarnadóttir

Žakkir fyrir žį grķšarlegu vinnu sem fariš hefur ķ žessa tillögugerš. Žęr žakkir įtt žś og ašrir sem žar hafa lagt hönd į plóg. Góšar śtskżringar į tillögunum og žęr veršur aš ręša af fullri hreinskilni og einlęgni.

Ég viš ašeins bęta viš žann kostnaš sem hlżst af žvķ įstandi sem er og hefur veriš . Žaš er kostnašur heilbrigšiskerfis, löggęslu og annarra žjónustugeira samfélagsins. Svo ekki sé minnst į žaš manntjón sem oršiš hefur vegna sjįlfsviga ķ kjölfar hrunsins.

Mannlegi harmleikurinn ķ žessu er skelfilegur og honum veršur aš linna.

Hólmfrķšur Bjarnadóttir, 25.9.2010 kl. 02:06

5 Smįmynd: Gunnar Skśli Įrmannsson

Sęll Marinó,

ég vil žakka ykkur öllum fyrir frįbęrt starf ķ HH. Žaš mun enginn geta sagt seinna aš ekki hafi komiš fram raunverulegar tillögur til śrbóta.

Ķ sögulegu samhengi eru horfurnar ekki góšar. Žaš hefur oftast fariš žennig ķ kjölfariš į kreppum aš bankarnir hafa haft sitt fram. Reyndar bind ég miklar vonir viš HH žvķ mįlflutningur ykkar er žaš vel rökstuddur aš žaš er nįnast heimska aš hafna honum.

Vonandi höfum viš sigur yfir bönkunum ķ žetta sinn.

Barįttukvešjur,

GSA

Gunnar Skśli Įrmannsson, 25.9.2010 kl. 18:26

6 Smįmynd: Kolbrśn Stefįnsdóttir

Flottur ertu Marinó aš vanda. Bara smį komment į žaš sem Einar Björn er aš pęla.

Fyrir sķšustu kosningar var ég aš pęla ķ žessu sama og talaši mjög fyrir "forleigurétti" sem snżst um žaš aš fólk sem lenti ķ greišsluvanda fengi samkvęmt lögum rétt til aš halda hśsinu ķ ca 3-5 įr gegn višrįšanlegri leigu ķ staš žess aš heimili flosnušu upp og fjölskyldur gengju ķ gegnum žęr hörmungar sem žvķ fylgja s.s. skipta um skóla og umhverfi fyrir börn os.frv. Žį hefšu bankarnir ekki žurft aš afskrifa skuldirnar ķ bókum sķnum fyrr en sķšar ef įstandiš breytist ekki į ca 5-10 įrum. Ég žekki žaš sem śtibśsstjóri aš žaš žurfti alltaf aš lękka veršiš til aš geta selt og hśsnęšiš er fljótt aš drabbast ef ekki er bśiš ķ žvķ.

Žessi ašferš var notuš ķ Svķžjóš eša eitthvaš svipuš ķ žeirra kreppu og er ekki allt gott sem žašan kemur . Ég held reyndar aš Ķbśšalįnasjóšur sé ķ žessum pęlingum eša bśinn aš innleiša žaš. Kallar žaš held ég "Eigšu -leigšu" eša eitthvaš įlķka. Kvešja Kolla.

Kolbrśn Stefįnsdóttir, 26.9.2010 kl. 11:35

7 Smįmynd: Jón Ašalsteinn Jónsson

Er ekki raunin einfaldlega sś aš hér er veriš aš framkvęma stórkostlega eignatilfęrslu og aš mķnu viti jafnvel śtpęlda. Hver veršur žróunin ef haldiš er įfram į žessari braut. Hśn veršur sś aš žeir sem aš fengu mest tryggt ķ hruninu eru žeir sem hafa efni į og getu til aš nżta sér hluti eins og skattaafslętti vegna framkvęmda og sķšan getu til aš kaupa upp ķbśšir sem brįšum verša settar į markaš og leiša til veršlękkunar į markaši. Žessir ašilar nį žvķ aš kaupa upp fjölda eigna į góšu verši. Žetta leišir jafnvel til aukins fjölda eigna sem fęst į tombóluprķs žvķ veršlękkunin mun eyšileggja vešhęfni einhvers fjölda eigna sem aš bankarnir geta žį gengiš aš og hent fólki śt og selt žeim sem aš eiga pening. Žegar ašgeršin er bśin er sķšan hęgt aš setja pakkann ķ ESB og žį er eign į öllu sem skiptir mįli komin ķ hendur žeirra sem aš til stóš aš ęttu žaš sem skipti mįli žegar vegferšin hófst fyrir įratug rśmum. Žaš skildi žó ekki vera aš žetta sé ķ raun pottžétt ašgerš žaš er fariš aš hvarfla aš mér žvķ aš geta einhverjir veriš svo miklir klaufar aš klśšra öllu žvķ sem aš klśšraš hefur veriš hér įn žess aš hafa ętlaš sér aš gera žaš. Ég er farin aš efast um žaš og hvernig unniš er śr mįlunum styrkir mig ķ žeirri trś aš hér sé ķ raun all vel skipulögš eigna tilfęrsla į feršinni.

Jón Ašalsteinn Jónsson, 27.9.2010 kl. 18:03

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (28.3.): 6
  • Sl. sólarhring: 6
  • Sl. viku: 51
  • Frį upphafi: 1673471

Annaš

  • Innlit ķ dag: 5
  • Innlit sl. viku: 42
  • Gestir ķ dag: 5
  • IP-tölur ķ dag: 5

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Mars 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband