Leita ķ fréttum mbl.is

Ef bankakerfiš hefši falliš fyrr..

Žetta er įhugavert atriši sem Margrét Tryggvadóttir bendir į ķ ręšu sinni.  Hvaš ef bankakerfiš hefši fengiš aš falla fyrr, hverju ętli žaš hefši breytt?

Allt bendir til žess, aš bankakerfinu hafi veriš orš ógreišsluhęft um pįskaleyti 2008.  Bśiš var aš tęma alla sjóši og ganga į allar žrautavaraleišir.  Žetta vissu Geir og Ingibjörg, Įrni og hugsanlega Björgvin.  Žetta vissu lķka Davķš, Ingimundur og Eirķkur ķ Sešlabankanum, Jónas hjį Fjįrmįlaeftirlitinu, lķklegast allir bankastjórar, bankastjórnir og eigendur stóru bankanna og fjölmargir embęttismenn, starfsmenn og rįšgjafar bankanna.  Raunar vissu margir žessara ašila haustiš 2007 ķ hvert stefndi.  Žess vegna įkvaš hluti eigenda Kaupžings aš taka mjög virka og grófa stöšu gegn krónunni.  Žaš var įlit žessara manna aš bönkunum yrši ekki bjargaš eftir venjulegum leišum vegna lausafjįrkreppunnar ķ heiminum og aš krónan myndi ekki standast žaš įhlaup sem fęri ķ gang.  Ķ stašinn fyrir aš stķga fram og višurkenna žessar stašreyndir, žį var fariš ķ umfangsmiklar björgunarašgeršir, en į endanum var öllum žeim peningum sem ķ žęr fóru kastaš į glę.

Ég hef bara žį mynd af žessu sem birst hefur ķ fjölmišlum:

1.  Bankarnir notušu krókaleišir til aš fį žrautavaralįn hjį Sešlabanka Ķslands meš śtgįfu "įstarbréfa" sem nytsamir sakleysingjar keyptu og notušu sem tryggingar ķ endurhverfum višskiptum viš Sešlabanka Ķslands.  Žetta kostaši Sešlabanka Ķslands 345 milljaršar og setti Sparisjóšabankann (Icebank), VBS og einhverja sparisjóši ķ raun į hausinn.  Bankarnir fóru lķka krókaleišir til aš fį lįn hjį Sešlabanka Evrópu, beittu viš žaš blekkingum sem skašaši oršspor žjóšarinnar og gerši žaš aš verkum aš Sešlabanki Evrópu og Sešlabanki Bandarķkjanna įkvįšu aš snišganga ķslenska sešlabankann ķ gjaldeyrisvörnum.

2.  Sešlabankinn įkvaš aš létta į bindiskyldu bankanna ķ mars 2008.  Žaš hefšu įtt aš vera nógu skżr skilaboš til stjórnvalda, aš staša bankanna var oršin žess leg aš eingöngu mjög umfangsmiklar ašgeršir gętu bjargaš žeim.  Meš žvķ aš létta bindiskyldunni var bönkunum veittur ašgangur aš nokkurs konar varasjóši.  Žessu hefši įtt aš fylgja mun meira eftirlit meš starfsemi bankanna og raunar gefa tilefni til aš taka žį ķ hįlfgerša gjörgęslu.  Hśn hefši ekki žurft aš vera įberandi į yfirboršinu, fyrst žaš var žaš sem menn hręddust svo svakalega, en žessi ašgerš aš létta bindiskyldunni var ein skżrasta vķsbendingin um alvarlega stöšu bankanna.  Bankarnir voru oršnir žurrausnir af lausafé, voru greinilega bśnir aš tęma alla möguleika į auknu lįnsfé frį Sešlabankanum og žvķ var ekki um annaš aš ręša en aš greiša śt trygginguna, ef svo mį aš orši komast.  Höfum ķ huga aš bindiskyldan er hugsuš til aš verja hagsmuni višskiptavina bankanna.

3.  Icesave reikningar voru opnašir ķ Hollandi og tókst Landsbankanum meš žvķ ķ reynd aš svķkja śt śr hollenskum sparifjįreigendum og hollenska rķkinu hįtt ķ 1,2 milljarša evra.  Haldiš var įfram aš safna innstęšum į Icesave ķ Bretlandi, žrįtt fyrir aš Landsbankamönnum mįtti vera ljóst aš bankinn vęri tękilega gjaldžrota.  Hann įtti ekki fyrir skuldum sķnum og hefši žvķ į vormįnušum 2008 įtt aš kalla til Fjįrmįlaeftirlitiš.  Breska fjįrmįlaeftirlitiš var mjög mešvirkt ķ žessu tilfelli, žar sem menn žar į bę vissu af afleitri stöšu bankans, en įkvįšu aš treysta oršum ķslenskra rįšamanna eša vonušust til žess aš śr ręttist.

4.  Gengisvķsitalan stóš ķ um 160 fyrir pįska 2008.  Ef bankarnir hefšu fengiš aš falla žį, eru talsveršar lķkur į aš hśn hefši veikust oršiš ķ kringum 210 og stęši nśna ķ 170.  Žetta eitt og sér hefur aukiš skuldavanda heimila, fyrirtękja og sveitarfélaga mjög mikiš.  Flestir hefšu rįšiš viš gengisvķsitölu į bilinu 180 - 190, eins og hśn hefši lķklegast legiš ķ mestan tķmann.

5.  Ekki er vķst aš allir ķslensku bankarnir hefšu falliš, en Landsbankinn og Kaupžing stóšu greinilega mjög illa og Glitnir įtti ekki fyrir afborgunum lįna 12 mįnuši fram ķ tķmann.  En blekkingarvefurinn sem settur var ķ gang meš įstarbréf, hlutabréfasvikamyllur, innlįnasöfnun og fleira ķ žeim dśr įn žess aš 1 króna kęmi frį eigendum til aš styrkja viš rekstur bankanna segir allt sem segja žarf.  Bankarnir voru ķ reynd gjaldžrota ķ lok mars 2008.

6.  Hęgt hefši veriš aš snśa sér til alžjóšasamfélagsins fyrr og hugsanlega lina įfalliš, en lķklegast hefši skellurinn veriš óumflżjanlegur.

Ég gęti haldiš įfram ķ nokkurn tķma og t.d. rętt um svindl meš hlutabréf, blekkingar ķ kringum gjaldeyrisskiptasamninga og jöklabréf, svikamyllu skśffufyrirtękja, flutning fjįrmagns til skattaskjóla, lyga stjórnenda bankanna og rįšamanna į Ķslandi, en ętla aš lįta žaš vera.

Mįliš er aš žaš var alveg vitaš innan stjórnsżslunnar ķ febrśar 2008 aš ķslensku bankarnir mynda falla ķ sķšasta lagi ķ októberbyrjun sama įr.  Žetta vita Ķslendingar sem voru į Kanarķeyjum meš kjaftaglöšum lögfręšingi innan śr bankakerfinu ķ febrśar 2008.  Hann fullyrti ķ vitna višurvist aš ķslenska bankakerfiš myndi hrynja ķ fyrstu viku október žį um haustiš.  Raunar voru menn svo vissir um žetta aš sagan segir aš bśiš hafi veriš aš skrifa uppkast af neyšarlögum ķ jśnķ eša jślķ og hjį Reiknistofu bankanna var prufukeyrš hjį fyrirtękinu višbśnašarįętlun žar sem lķkt var eftir hruni eins banka sömu helgi og Lehman Brothers féll.  Ég er alveg viss um aš innsti kjarni rķkisstjórnar Ķslands į žeim tķma vissi af žessari stöšu.  Ég skil vel aš menn hafi reynt aš halda andlitinu śt į viš.  Ég skil vel aš žessu hafi veriš haldiš eins mikiš leyndu og kostur var.  Ég vil aftur benda į, aš erlendir stjórnmįlamenn og hįttsettir bankamenn reyndu ķtrekaš aš fį ķslensk stjórnvöld og Sešlabankann til aš grķpa inn ķ atburšarįsina, en menn létu sér ekki segjast.  Vissulega hafši margt veriš gert eftir krķsuna 2006, en stjórnvöld virtust ekkert hafa lęrt nóg af žvķ og svo voru rįšherrar Samfylkingarinnar greinilega svo įnęgšir meš stólana sķna aš žeir geršu ekkert sem gat oršiš til žess aš žeir misstu sętiš sitt. 

Kannski sigldu menn ekki sofandi aš feigšarósi.  Lķklegast geršu menn žaš meš galopin augu og vissu ķ hvaš stefndi og geršu fjölmargt sem a.m.k. menn vonušu aš myndi afstżra stórslysi.  Ég hreinlega trśi ekki öšru.  Ég efast ekki um aš margt var gert til aš afstżra žessu įfalli, en kostnašurinn viš björgunina hefur žvķ mišur reynst mjög dżrkeyptur.  Er ég žeirrar skošunar eša vil aš minnsta kosti trśa žvķ aš einhverjir ašilar innan stjórnsżslunnar hafi reynt sitt besta til aš afstżra žvķ sem varš, en annaš hvort ekki haft getu, žor eša kjark til aš taka naušsynleg skref, sem m.a. fólust ķ žvķ aš taka fyrr fram fyrir hendurnar į, aš žvķ viršist, gjörsamlega vanhęfum stjórnendum bankanna.

Ég er sannfęršur um aš höggiš hefši oršiš minna fyrir ķslenskt žjóšfélag, ef bankarnir hefšu veriš settir ķ gjörgęslu Fjįrmįlaeftirlitsins strax voriš 2008 į žeim tķmapunkti žar sem žeir voru tęknilega gjaldžrota.  Ķ žvķ felast lķklegast stęrstu mistök og um leiš afglöp stjórnsżslunnar og stjórnenda bankanna.  Sagan segir okkur, aš stjórnendur og eigendur bankanna voru bśnir aš missa stjórn į atburšarįsinni seint ķ febrśar 2008.  Frį žeim tķmapunkti voru menn ķ slęmri afneitun og į kafi ķ mešvirkni.  Menn sem nota óžverrabrögš og jafnvel lögbrot til aš komast yfir meiri pening til aš halda fyrirtęki sķnu į floti, eru ķ engu frįbrugšnir fķklinum sem gerir hvaš sem er fyrir nęsta skammt.  Ég segi óžverrabrögš og jafnvel lögbrot og vķsa žį til hvernig nytsamir sakleysingjar voru fengnir til aš leppa lįn hjį Sešlabankanum (sem er alveg örugglega lögbrot), notušu śtibś sķn ķ śtlöndum til aš nį til sķn lįnum frį erlendum sešlabönkum sem bankarnir įttu ekki rétt į, söfnušu innlįnum ķ Evrópu vitandi aš bankinn gęti ekki greitt žau til baka, žvingušu starfsfólk til aš hringja ķ gamlamenni til aš fį žau til aš fęra ęvisparnašinn ķ botnlausa hķt skuldabréfasjóša, bjóšandi öllum sem bįšu um lįn gengistryggš lįn vitandi aš krónan var oršin innistęšulaus, sendandi śt greiningar og spįr um styrka stöšu efnahagslķfsins, žegar allt benti til annars, og svona gęti ég haldiš endalaust įfram.

Jį, bara aš bankarnir hefšu hruniš fyrr, žį vęrum viš mun betur sett ķ dag.


mbl.is „Ógešsleg“ framganga Jóhönnu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Eins og ķ öllum gjaldžrotamįlum veršur skašinn alltaf minnstur žegar įkvöršun er tekin um gjaldžrotaskipti um leiš og sżnt er hvert stefnir. Ef reynt er aš žrauka skašast višskiptavinir og birgjar, og hęttan į glępsamlegu athęfi eykst. Žetta er alveg kżrskżrt og ég er sammįla žér aš best hefši veriš aš bankakerfiš hefši fariš į hausinn strax um pįskaleytiš 2008.

Hins vegar er žetta nokkur eftirįspeki. Hver įtti aš taka af skariš ašrir en bankamennirnir sjįlfir? Hvaš hefšu eftirįspekingar (ķ alternatķfum veruleika) sagt ef rįšamenn žjóšarinnar hefšu tekiš bankana nišur? Ólukka okkar var hins vegar sś aš eftirlitskerfiš var svo lélegt aš žaš gat ekki komiš ķ veg fyrir glępsamlegt athęfi stjórnenda bankanna frį pįskum og fram aš hruni.

Ómar Haršarson (IP-tala skrįš) 21.9.2010 kl. 17:41

2 identicon

Ómar,  öll rķkisstjórnin vissi 2007 aš žetta gengi ekki og ķ žvķ liggja afglöp hennar allrar.  Aušvitaš vissi hśn ekki aš allt fęri til fjandans en vindarnir ķ fjįrmįlaheiminum gįfu fyllilega til kynna aš hśn ętti ķ žaš minnsta aš tryggja stöšu rķkissjóšs og passa aš skuldbinda hann ekki meir en naušsynlegt var aš gera.  Ekki gleyma žvķ aš rķkinu bar ekki aš bjarga bönkunum.  Žetta voru einkabankar.  Žaš var żmislegt hęgt aš gera ef menn hefšu viljaš žaš.  Einnig įtti hśn einungis aš tryggja innlendar innistęšur ašeins upp aš lögbošnu marki.

itg (IP-tala skrįš) 21.9.2010 kl. 18:36

3 Smįmynd: Žórdķs Björk Siguržórsdóttir

Icesace var komiš af staš 2006, held ég hafi lesiš aš žaš hafi veriš stofnaš um įramót 2005/2006 žar sem bankarnir įttu oršiš erfitt meš aš endurfjįrmagna sig erlendis. William Black sem hingaš til landsins kom sagši ķ Kastljósi aš bankarnir hafi raun veriš komnir ķ žrot 2004, žetta las hann śr śtdrętti śr rannsóknarskżrslunni sem žżddur var į ensku. Erfišleikarnir hafa veriš ljósir lengi.

Žórdķs Björk Siguržórsdóttir, 21.9.2010 kl. 19:34

4 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Mér var sendur linkur į frétt The Economist frį 13. október 2009 og sérstaklega bent į eftirfarandi:

November 2007: The head of Kaupthing’s retail banking division orders his staff to stop lending money. The staff is shocked as he describes an Iceland of 2008 where companies large and small and individuals go bankrupt. There are extremely difficult times ahead he says. Two weeks later he asks them if they weren’t listening. Stop lending any more money.

Marinó G. Njįlsson, 21.9.2010 kl. 19:39

5 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Žórdķs, söfnun inneigna į Icesave var umtalsverš ķ Bretlandi 2008, žó svo aš žetta hafi veriš sett ķ gang 2006.  Um žetta mį lesa ķ rannsóknarskżrslunni.

Marinó G. Njįlsson, 21.9.2010 kl. 19:41

6 Smįmynd: Žórdķs Björk Siguržórsdóttir

Eins er įhugaverš fęrslan hans Sölva Tryggva žar sem hann segir aš lķfeyrissjóšur bankamanna hętti aš fjįrfesta ķ hlutabréfum 2006.

Žórdķs Björk Siguržórsdóttir, 21.9.2010 kl. 19:58

7 identicon

@ neyšarlögin: Fram kom ķ blašavištali (viš DO, held ég) aš neyšarlögin hafi ķ stórum drįttum veriš saman ķ MARS 2008! Svo dokušu menn og dokušu...

Matthķas (IP-tala skrįš) 21.9.2010 kl. 22:53

8 Smįmynd: Billi bilaši

Og žetta liš vill ķ raun meirihluti žjóšarinnar aš stjórni sér įfram, skv. skošanakönnunum. "Rómverjar eru klikk" sagši Įstrķkur oft.

Billi bilaši, 22.9.2010 kl. 07:52

9 Smįmynd: Gunnar Heišarsson

Žaš er ljóst aš tjóniš hefši oršiš mun minna ef bankarnir hefšu veriš lįtnir falla ķ mars 2008, um žaš er ekki spurning.

Spurningin er hinsvegar hvort nokkur mašur hafi žann kjark sem hefši žurft til aš gera slķkt. Žįverandi sešlabankastjóri hafši ekki žann kjark og alveg örugglega hefšu žeir sem į undan honum voru og eftir, ekki haft kjark, ef žeir hefšu veriš ķ hanns sporum. Stjórnvöld höfšu ekki kjark og fullyrša mį aš enginn stjórnmįlamašur sķšari tķma hefšu žoraš aš gera slķkt.

Viš munum hvernig umręšan var žegar bankarnir voru loks yfirteknir, margir velmegandi menn, bęši hagfręšingar og fleiri vildu meina aš ašgeršir stjórnvalda vęru allt of harkalegar. Samt voru bankarnir sannarlega komnir į hausinn! Hvernig višbrögš hefšu veriš ef tekiš hefši veriš ķ taumana fyrr?

Vissulega var vitneskjan um stöšuna fyrir hendi, bęši hjį stjórnvöldum og eftirlitsašilu, en žó sérstaklega hjį eigendum og stjórnendum bankanna. Žaš er eitt aš vit en annaš aš hafa kjark og žor til aš taka įkvöršun.

Žaš er sannarlega hęgt aš dęma stjórnvöld og eftirlitsašila į žessum tķma fyrir kjarkleysi, en sökudólgarnir eru aš sjįlf sögšu eigendur og stjórnendiur bankanna. Žvķ mišur hafa nśverandi stjórnvöld ekki haft kjark til aš taka į žvķ vandamįli sem enn rķkir innan žessara stofnana. Enn eru bankarnir aš reyna eftir fremsta megni aš svindla, eša ķ žaš minnsta aš tślka lög og samninga sér ķ hag, jafnvel žannig aš lįntaki veršur aš vķsa mįli sķnu til dómstóla til aš fį leišréttingu sinna mįla.

Gunnar Heišarsson, 22.9.2010 kl. 09:51

10 Smįmynd: Jślķus Björnsson

Ķ skżrslu starfsmanna IMF 2005, er sannaš aš ef grundvallar breytingar verši er ekki trśveršuleika veša Ķslenska óbyrga fjįrmįlgeirans stefni hér allt ķ žrot. Įstęšur m.a. óraunhęft mat į fasteignaverši, raunvaxtakrafa į hśsnęši almennra neytenda sem leggja til öruggustu vešinn ķ vešsöfnum lįnstofnanna, almennir vaxandi greišslu erfišleikar mest hjį 60% yngrihluta žjóšarinnar.

Reišfé er žaš sem skiptir öllu mįli og žaš sé minnst 10% af veltu žaš tryggja öruggir lįraunvaxta langtķma eša 30 įra Ķbśšlįna vešsjóšir  Žroskašri rķkja. Žar tryggir lį raunvaxta krafa lęgri śtreiknuš laun laun, minni nišurgreišslu vegna launa og örugga greišslu, lykil vešsafna lįnastofnanna Rķkja žar bókhald er ķ lagi og menn byggja į prinsippum ķ fjįrmįlum sem standast ķ 30 įr.

100% įhęttu geiri ķ samkeppni viš 5% til 10% įhęttu geira Risa samfélaga gengur ekki upp.

Allir žeir sem skildu ekki skżrslu IMF eša skżrslur frį 1982 į aš afskrifa enda vita óhęfir til aš vasast ķ fjįrmįlum. Žaš er erfit aš kenna gömlum hundi aš setja.

Ķslendingar eru ekki samkeppnihęfi eša samburšarhęfir viš Risa žjóša fjįrmįlgeira, žaš er stašreynd sķšust 1000 įr. 

Vitleysingarnir ķ bókhaldi eru ennžį aš störfum. Veš sem engin rekstur er ķ [eša hlutfallslega lķtill] skilar engum tekjum til aš standa undir lįnum. Menn flytja ekki inn skuldažręla nema aš vera arfa vitlausir.

Jślķus Björnsson, 22.9.2010 kl. 11:33

11 identicon

Greinin er hreint afbragš. Brotin gegn óbreyttum borgurum Ķslands śtskżrš į mannamįli. 

Hįkon Jóhannesson (IP-tala skrįš) 22.9.2010 kl. 14:44

12 identicon

Marinó, žetta er sannfęrandi greining hjį žér, studd fjölmörgum stašreyndum sem žś tķnir til.  Athugašu aš žessi staša sem žś lżsir gagnvart stöšu bankanna ķ įrsbyrjun 2008 og lķkindi žess aš tjóniš hefši oršiš minna, ef bankakerfiš hefši veriš lįtiš falla fyrr - eiga einnig viš um stöšu rķkissjóšs ķ dag!

Žaš er ljóst aš rķkissjóšur mun fara ķ greišslužrot og best vęri aš žaš geršist fyrr en sķšar, einmitt til žess aš takmarka tjón sem af žvķ hlżst.  Rķkissjóšur er ķ nįkvęmlega sömu stöšu og heimilin, yfirskuldsettur og lķfsgęši žegnanna eru ķ miklu uppnįmi um langa framtķš, ef reyna į aš greiša allar žessar skuldir.

Žaš er betra ķ öllu tilliti, aš jįta sig sigrašan ķ tķma ĮŠUR en bśiš er aš eyša öllum sparnaši, ž.į.m. lķfeyrissparnaši framtķšar ķ botnlausa og óyfirstķganlega skuldahķtina!  Žetta eru fjölmörg ķslensk heimili bśin aš gera, en horfast samt ķ augu viš vonlausa stöšu.  Er ekki einmitt AGS og erlendir kröfuhafar aš fį nśna greitt śr hinum almennu lķfeyrissjóšum landsmanna?  Kaup Framtakssjóšsins į 70% hlut ķ Vestia eru hrein stašfesting į žvķ hvaš veriš er aš gera!  Žeir fjįrmunir enda ķ vasa kröfuhafa Landsbankans, en eftir sitja lķfeyrissjóširnir meš yfirskuldsetta Hśsasmišju, Plastprent, Vodafone og fisksölufyrirtęki (žaš var reyndar aflśsaš af 30 milljöršum og framkvęmdastjóri žess um leiš!).

Hin endanlega nišurstaša veršur sś sama; "Sovereign default"...

Stśdent (IP-tala skrįš) 22.9.2010 kl. 18:11

13 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Eftir aš ég ritaši žessa fęrslu og žį sķšustu, žį hef ég fengiš fullt af įbendingum frį fólki sem stóš nęr atburšarįsinni į žessum tķma en ég gerši.  Nišurstaša žessara įbendinga er mjög einföld:

Kaupžing vissi haustiš 2007 aš bankinn stefndi ķ greišslužrot į nęstu mįnušum žar į eftir.  Eigendur bankans voru varašir viš og žess vegna fór ķ gang mikil uppkaup į gjaldeyri hér į landi og lķfeyrissjóširnir voru ginntir til aš taka žįtt ķ žessu frį hinni hlišinni.  Į sama tķma var lokaš fyrir śtlįn eins og hęgt var.  Žeir sem ekki fylgdu žeirri stefnu gįtu įtt į hęttu aš missa vinnuna.

Staša Landsbankans var oršin vonlaus ķ įrbyrjun 2008.  Hann asnašist til žess aš setja innstęšur į Icesave-reikningunum inn į gjaldeyrismarkaš hér į landi, žegar gengiš var sterkt.  Eftir aš krónan veiktist varš grķšarlegur halli į skuldbindingum bankans gagnvart žessum reikningseigendum og eignum bankans ķ ķslenskum krónum.  Bankinn įtti ekki fyrir žessum skuldbindingum og var žvķ ķ reynd kominn ķ greišslužrot.

Eigendur Glitnis voru margir ķ raun komnir ķ greišslužrot haustiš 2007, žrįtt fyrir śtgįfu skuldabréfa sem sjóšir Glitnis keyptu.  Žvķ var gripiš til žess rįšs aš gefa śt meira af skuldabréfum og aftur keyptu sjóširnir, nema aš sjóširnir voru žvķ sem nęst tómir.  Var žį brugšiš į žaš rįš aš telja višskiptavini į aš fęra fé af sparifjįrreikningum yfir ķ sjóšina.  Starfsmönnum var stillt upp viš vegg:  Annaš hvort geriš žiš žetta eša žiš komiš ekki til vinnu į morgun.  Žegar ljóst var aš bankanum yrši ekki bjargaš, var farin önnur umferš svo hęgt vęri aš borga völdum višskiptavinum śt inneignir sķnar ķ sjóšunum.

Allir bankarnir létu sjįst vel ķ fallöxina.  Ef žś varst ekki "lišsmašur" og "spilašir meš lišinu", žį var viškomandi sagt upp.

Žaš sem geršist innan bankanna og lķklegast SPRON og BYR lķka frį seinni hluta įrs fram aš hruni myndi mjög vķša flokkast undir skipulagša glępastarfsemi.

Marinó G. Njįlsson, 22.9.2010 kl. 21:01

14 Smįmynd: Hólmfrķšur Bjarnadóttir

Žś ert duglegur aš afla upplżsinga og mišla žeim Marinó. Ég dreg ekkert af žeim ķ efa, er hvorki ķ ašstöšu til eša hef nokkra įstęšu til aš gera slķkt.

Tek undir meš žeim sem skrifaš hafa hér į undan sem spyrja, hver hefši haft nęgt vald, nęgann kjark og nęga burši til aš setja bankana į hlišina fyrr.

En skašinn hefši óneitanlega oršiš minni.

Hólmfrķšur Bjarnadóttir, 22.9.2010 kl. 23:28

15 Smįmynd: Arnór Baldvinsson

Sęll Marinó,

Mjög góš samantekt og upplżsingar.  Spurningin sem ég hef oft velt fyrir mér er sś aš ef aš alžjóšakreppan hefši ekki skolliš į einmitt į žessum tķma, žį er alveg eins vķst aš ķslensku bönkunum hefši tekist aš halda žessari starfsemi įfram ķ einhvern tķma, e.t.v. einhverja mįnuši.  Alžjóšakreppan, žó hśn hafi vissulega haft įhrif į Ķslandi, var ekki įstęšan fyrir bankakreppunni į Ķslandi.  Įstęšan žar var žekkingarskortur, gręšgi, sišspilling og brjįlęšislegur oflįtungshįttur žeirra sem įttu bankana og žeirra sem stjórnušu žeim.  Ef viš segjum aš Lehman Brothers hefši ekki falliš fyrr en Mars 2009, žį hefšu žessir menn haft 6 mįnuši ķ višbót til žess aš safna inn į Icesave, safna skuldum og koma Ķslandi į enn meira bólakaf en žeim tókst.  Žaš er bara ekki til hjį mér vottur af hugsun um aš bankamenn, stjórnmįlamenn eša rķkisstjórn hefšu gert nokkurn skapašan hlut ķ mįlunum.  Žessi bolti var alltof stór fyrir žį til žess aš rįša viš og hafši veriš įrum saman.

Kvešja,

Arnór Baldvinsson, 26.9.2010 kl. 06:51

16 Smįmynd: Arnór Baldvinsson

Sęll aftur,

Datt ķ hug aš bęta žvķ viš aš ef bankarnir hefšu veriš teknir ķ gjörgęslu snemma įrs 2008 žį hefši žaš veriš FME sem hefši komiš inn sem mešvirkur stjórnarašili hjį bönkunum, ekki rétt?  Žaš hefši gefiš FME ašgang aš gögnum sem viš vitum nśna aš sżndu mjög vafasama stjórnarhętti, višskiptahętti og bókhaldshętti bankanna.  Ég held aš žaš hafi veriš žaš sem žeir voru hręddastir viš.  Žaš hefši veriš erfitt fyrir žį t.d. aš śtskżra billjón króna śtlįn til Bónus "veldisins" žegar "veldiš" virtist gjaldžrota.  O.s.frv. 

Hvort sem žetta skeši fyrr eša sķšar, žį hefšu afleišingarnar oršiš slęmar, öšruvķsi e.t.v. en samt slęmar.  Žaš er hęgt aš velta fyrir sér "hvaš ef" spurningum endalaust og reyna aš sjį hvaš hefši oršiš öšruvķsi en žegar öllu er į botninn hvolft eru svörin lķtiš annaš en getgįtur.  Žaš sem er mikilvęgt er aš menn lęri af mistökunum og ég er bara alls ekki viss um aš žaš sé aš gerast, žvķ mišur.

Kvešja,

Arnór Baldvinsson, 26.9.2010 kl. 16:36

17 Smįmynd: Jślķus Björnsson

Alžjóšakreppan viršist ķ ljósi reynslunnar tengjast kauphöllum og  vera naušsynleg til aš višhald starfsemi žeirra. Ég tel aš flestar reynslu fjįrmįla ęttarveldi eša fjölskyldur telji 30 įr ešlilegt hįmarks tķmabil milli stóru kreppu uppgjöranna į langtķma lįnum ķ žeirra efnahags reikningi. Margt bendir til žess aš Alžjóšakreppan hafi byrjaš aš lįta kręla į sér um 1980, en til aš fresta henni hafi flest veriš gert sem mannlegu valdi er mögulegt. Um žetta leyti byrjušu [utan Ķslands] hlutabréf ķ stórmörkušum millistéttarinnar aš  falla ķ verši, og įherslu uršu sķšan į smįsölu meš ekkert birgšahald og heildsalar breytistu ķ smįsölu birgšahaldara, ķ žjónustu smįsölukešja.  Hinsvegar byrjušu bréf um 1990 aš falla ķ žessu nżja millistéttar smįsölu kešjum.

Lįnadrottnar aš draga śr veltu samdrętti fóru samįtt og smįtt aš slaka į veškröfum  og lengja langtķma lįn til aš sżna lęgri nafnvexti į žess aš lękka raunvaxtakröfuna. Ķsland skar sig śr hér var raunvaxta krafa örggra langtķma vešskulda bréfa margfölduš og var oršin minnst 5,8% į ķbśšalįnshśsnęši almennings um aldamótinn 2000, Hśn er hinsvega į bilinu 1,79% -1,99% ķ London ķ dag eins og sķšustu aldir į žessum örugga verštryggša vešssafnaflokki, meš raunhęfu veši ķ greišslugetu millstéttarinnar į 30 įra lįntķmanum.

5,8/1,79 = 3,24. Žaš er rķflega 3 sinnum hęrri į Ķslandi.

Viš erum aš tala um 2.000.0000 ķ raunvexti [leigu] af 10.000.000 erlendis į 30 įrum en 6.480.000  hér žegar bśiš er nišurgreiša fyrstu 10.000.000 um 2.000.000 hér en į yfirlitum ķbśšlįnsjóšs mį sjį aš žessi raunvaxtakraf er um 8.000.000 og vex ef veršbólga er sś sama og ķ UK nęstu 30 įr um 3.000.000 ef er ķ rauninni 11.000.000 ķ 3,4% veršbólgu į įri nęst 30  įrin.

Hér [į Ķslandi] kunna menn ekki ķ 50 įr aš reka örugga vešskuldar ķbśšalįnssjóši almennra neytenda, žaš er sannlegt ķ aygum žeirra sem kunna žaš og skilja hefiš og lög alžjóšsamfélgsins um Morgage loans, lķka kölluš hypoteck [Žżskaland, Frakkland]. Annuitet munu žau köllušu ķ Svķžjóš. Ašal skuldarhöfušstóll žar samstendur śr 360 undir vešskuldabréfa-höfušstólum sem kallast af almenningi [og fįvķsri hagstjórn hér] greišslur.  Ašal Höfušstóll į hverjum tķma er summa undir höfušstóla sem eftir er aš greiša: ekki gjaldfalnar.

Ekki gjaldfalnar merkir aš žęr er ekki hęgt aš verštryggja [vaxtaleišrétta] mišaš viš breytingu neysluvķsitölu frį sameiginlegum śtgįfu degi til gjaldaga hverra greišslu um sig.

Rangtślkun į žessu hefur frį upptöku negam neikvęšu vešlosunarformanna Ķslensku fęrt gķfulegar eignir [ólöglega] į fįrra hendur žér į landi.

Hversvegna gilti hér įšur fyrr aš lįnsfjįrhęš  mišaš viš 2/3 į nżbyggingarkostnaši fasteignarinnar aš veši?

Žaš var vegna žess aš 1/3% var hįmarks raunkrafan. Heildar skuldin aš veši mišaš viš lįntķma jafngreišsluformsins er lįnfjįrhęš + raunvextir ef vexir eru breytilegi annars kalla žetta grunnvextir fram aš sķšasta gjaldadaga.

Ķsland er vanžroskaš menntalega ķ žessum skilningi į alžjóšavķsu.

Skilur ekki hvernig į aš reka almenna vešlįnasjóši meš langtķma öruggi aš leišarljósi. 1/3 af verši nżbyggingar verši fasteignar er lįmarka višhaldskostnašur į 30 įrum.  Žannig aš śtlendingar er aš skuldsetja sig fyrir 130% af nżbyggingar verši fasteigarinnar aš veši aš eigin vali. Ķslensku almenningur er neyddur til aš skuldsetja sig fyrir skįldušu markašsverši mišaš viš 240%. 210% žeir fįtękustu žökk nišurgreišslunum.  

Ég er sammįla efnahagstjórunum žroskšar rķkja 80& vešskuldasafna almennings veršur aš reka hefšbundiš.

Žess tel ég žį Ķslensku sannanlega vanžroskaša fyrir aš lķtisvirša góšar fyrirmyndir.

Jślķus Björnsson, 26.9.2010 kl. 20:36

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (24.3.): 2
  • Sl. sólarhring: 3
  • Sl. viku: 52
  • Frį upphafi: 1673443

Annaš

  • Innlit ķ dag: 2
  • Innlit sl. viku: 45
  • Gestir ķ dag: 2
  • IP-tölur ķ dag: 2

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Mars 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband