Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, febrśar 2011

Er aškoma Samtaka atvinnulķfsins aš kjarasamningum brot į samkeppnislögum? - Röng taktķk launžegahreyfinga dregur śr launahękkunum

Undanfarin įr hafa nokkur įberandi samtök veriš sektuš af Samkeppniseftirliti fyrir žaš sem er aš mati stofnunarinnar ólöglegt samrįš um veršhękkanir.  Ein af žessum samtökum voru Bęndasamtökin eša einhver grein innan žeirra.  Glępur žeirra var aš stušla aš hękkun verš į landbśnašarafuršum og hafa žannig bein įhrif į hękkun tekna bęnda.  Ekki ętla ég aš męla žessu bót, langt žvķ frį.

Įstęšan fyrir žvķ aš ég rifja žetta upp, er aškoma Samtaka atvinnulķfsins (SA) aš kjarasamningum.  Mér sżnist sem  séu meš samkeppnishindrandi tilburši meš žvķ aš gefa śt alls konar skilaboš til atvinnurekenda og einstakra starfsgreinasambanda innan sinna vébanda, aš engir munu "fį ašrar launahękkanir en ašrir hópar semja um", eins og haft er eftir Vilmundi Jósefssyni.  Ég sé ekki muninn į žvķ aš samręmast um takmörkun į kauphękkunum og aš samręmast um hękkun matarveršs.

Lķklegast hafa samtök atvinnurekenda tryggt aš undanžįga er til stašar ķ samkeppnislögum sem heimilar hömlur į samkeppni af žessum toga.  Hefur ekki Verslunarrįš stęrt sig af žvķ aš 90% allra tillagna žeirra um lagabreytingar hafi rataš inn ķ lög.  Žvķ ęttu félagar žeirra innan SA aš hafa veriš einhverjir eftirbįtar?

Frelsi til samninga ķ orši en ekki borši

Nś segir vafalaust einhver, aš žaš sé frjįls samkeppni į launamarkaši og atvinnurekendum sé frjįlst aš bjóša hęrra kaup en kjarasamningar gera rįš fyrir.  Satt og rétt svo langt sem žaš nęr.  Ég leyfi mér aš fullyrša aš nęr öll laun ķ landinu taka į einn eša annan hįtt miš af kjarasamningum.  Žau eru żmist bein taxtalaun, eitthvert margfeldi af launataxta eša taka fasta krónutölu ofan į taxta.  Hękki launataxtar um 2,5% žį ratar sś prósentutala į einn eša annan hįtt til allra sem hafa laun sķn tengd viš taxtana.  Annaš sem ég žori aš fullyrša, aš ekki vęri žörf fyrir launahękkanir, ef hér į landi rķkti algjört frelsi ķ launamįlum.  Viš vęrum ekki meš stóra hópa ķ landinu į lįgmarkslaunum sem aš auki duga ekki fyrir framfęrslu einstaklings.  Raunar vęri ekki žörf fyrir jafn vķštękar kjaravišręšur ef hér į landi rķkti ķ raun og veru algjört frelsi ķ launamįlum.  Nei, slķkt frelsi er ekki til stašar og žaš hindrar samkeppni aš atvinnurekendur skuli fį aš sammęlast um žęr hękkanir og kjör sem launžegum eru bošin.  Skiptir žį ķ mķnum huga ekki mįli hver višsemjandinn er, ž.e. Samtök atvinnulķfsins, launanefnd sveitarfélaganna eša rķkiš.

Af hverju eiga öll fyrirtęki aš bjóša sömu hękkun į laun óhįš stöšu žeirra?  Af hverju eiga fyrirtęki sem eru svo heppin aš standa vel, aš lįta hin sem standa illa įkvarša hvaša launahękkanir starfsmenn žeirra fį?  Hvers vegna eiga sveitarfélög ķ vanda aš rįša žvķ hve vel er gert viš starfsmenn sveitarfélaga sem eru į gręnni grein (ef slķkt sveitarfélag er žį til)?  Hvers vegna į opinber vinnustašur, žar sem vantar starfsmenn (vegna slakra launa eša lķtt įhugaveršs starfsumhverfis), aš vera felldur undir sömu launastefnu og launahękkanir og vinnustašur sem ekki skortir starfsfólk?  Ekkert af žessu stenst heilbrigša skynsemi, en launagreišendur komast upp meš žess framkomu, žar sem višsemjendurnir leyfa žeim žaš eša geta ekkert viš žvķ gert.

Į hinn bóginn mį segja aš óešlilegt sé aš launžegahreyfingarnar fįi aš komast upp meš samrįš um kröfur.  Žaš į heldur ekki aš vera leyfilegt śt frį samkeppnissjónarmišum.

Allir aš verša jafnilla settir

Žessi einsleitni ķ velferšarsamfélaginu sem samflot ķ kjaravišręšum hefur skapaš er aš verša til žess aš allir verša smįtt og smįtt eins illa settir.  Leitaš veršur sįtt į lęgsta samnefnaranum sem fęrir öllum sömu fingurbjörgina, ž.e. nįnast ekki neitt og oft minna en ekki neitt.  Jafnašarmennskuhugsun ASĶ er aš leiša til žess aš félagsmenn bera ķ reynd sķfellt minna śr bķtum.  Ķ hvert sinn sem lęgstu taxtar eru hękkašir umfram taxtana fyrir ofan, žį fęrast lęgstu taxta nęr mešaltöxtum.  Eftir žrjįr til fjórar umferšir er biliš į milli lęgstu taxta og mešaltaxta oršiš svo lķtiš, aš nęr allir launamenn eru komnir nįnast į lęgstu taxta og launagreišendur sem greiddu einu sinni 30 - 40% hęrri laun en lęgstu taxtar voru, greiša nśna laun sem eru 10 - 15% yfir lęgstu töxtum.  Nśna lķšur sem sagt nęr öllum launamönnum aš mešaltali jafnilla.  Jafnašarmennskan hefur unniš.

Laun byggja į goggunarröš

Fyrir tępum 15 įrum sat ég įsamt tveimur öšrum ķ samninganefnd ašstošarstjórnenda ķ framhaldsskólum.  Elna Katrķn Jónsdóttir fór fyrir samninganefnd kennara žį og var ljóst frį upphafi aš enn einu sinni įtti aš hunsa kaupkröfur okkar ašstošarstjórnenda.  En žegar viš vorum bśinn aš leggja mįlin į boršiš fyrir Elnu Katrķnu, žį gat hśn ekki annaš en samžykkt ašgeršaįętlun okkar.  Stašan į žeim tķma var sś, aš hęsti taxti kennara var um kr. 168.000.  Skipti žį ekki mįli hvort hann var ašstošarstjórnandi eša bara svona sprenglęršur.  Stefna KĶ var aš hrófla ekki viš žessu žaki en fęra žį sem voru į lęgri grunnlaunum (algeng į bilinu 110 - 135 žśsund) ofar.  Žetta hefši haft tvennt ķ för meš sér, sem okkur fannst óęskilegt: 1) umbunin fyrir aš taka aš sér starf ašstošarstjórnanda fór minnkandi og jafnvel hvarf alveg; 2) best menntušu kennararnir (žar meš žeir sem voru komnir ķ hęstu launaflokka) misstu hluta af umbun sinni fyrir aš vera vel menntašir.  Planiš sem lagt var fyrir Elnu var einfalt.  Svipta žyrfti žakinu af launatöflunni og leyfa ašstošarstjórnendum aš vinna upp žaš sem tapast hafši ķ undanförnum samningum.  Rżmiš milli ašstošarstjórnenda og kennara stękkaši tķmabundiš, en um leiš vęri rudd leišin fyrir launahękkun kennara ķ framhaldsskólum ķ komandi samningum og žaš sem meira var grunnskólakennarar gętu fylgt ķ kjölfariš og sķšan leikskólakennarar.

Taktķk sem ekki gengur upp

Stašreyndin er sś aš launakerfi er byggt į goggunarröš.  Innan žess hluta skólakerfisins sem lķtur samningum viš rķki og sveitarfélög, žį er goggunarröšin sś aš rektor Hįskóla Ķslands er best launašur.  Śt frį rektor HĶ myndast žrjįr rašir.  Fyrsta er ašrir rektorar, önnur er skólameistarar framhaldsskóla og sś žrišja kennarar og starfsmenn HĶ.  Efsti einstaklingur į hverjum lista rašast a.m.k. žrepi nešar en rektor HĶ og svo koll af kolli.  Nś efstur į lista skólameistara framhaldsskólanna kemur sį skólameistari sem er meš stęrsta skólann (žį voru žaš Išnskólinn og FB) og sķšan rašast ašrir skólameistarar žar fyrir nešan.  Ašstošarstjórnendur ķ hverjum skóla rašast fyrir nešan skólameistara sinn, žannig aš laun ašstošarstjórnenda rįšast m.a. af stęrš skólans.  Auk žess taka laun kennara ķ framhaldsskólum miš af launum skólameistara og sķšan laun skólastjóra ķ grunnskólum.  Žetta goggunarrašarkerfi įsamt jafnašarmennsku launastefnunni aš sķfellt žrengra bil veršur į milli žeirra sem eru ķ efstu žrepum goggunarrašarinnar og žeirra sem eru ķ nešstu žrepum.  Munurinn į kaupmętti žeirra best launušu og žeirra sem lökust hafa launin minnkar auk žess vegna skattastefnu stjórnvalda, sem halda aš hafi mašur 350 žśs.kr. į mįnuši, žį sé viškomandi hįtekjumašur. 

Mergur mįlsins er aš žeir sem semja fyrir launžegahreyfinguna hafa lįtiš višsemjendur sķna plata sig til vķštęks samrįšs sem hefur dregiš śr launakostnaši atvinnurekenda į undanförnum įrum į žeim grunni aš bęta žurfi kjör žeirra verst settu samanboriš viš žį sem eru fyrir ofan įn žess aš gęta aš žvķ aš bęta kjör žeirra sem eru fyrir ofan nęgilega mikiš.  Ég skil vel aš launžegahreyfingin vilji bęta kjör hinna lęgst launušu, en ef žakiš er ekki hękkaš nęgilega um leiš, žį veršur fljótlega oršiš ansi žröngt žar uppi.

Yfirborganir aš hverfa - rķkiš nišurgreišir launakostnaš

Stęrsti munurinn į launakerfinu sem nś er rķkjandi og žvķ sem var fyrir 20 įrum eša svo, er aš žį voru miklar og almennar yfirborganir į launataxta.  Ég tók t.d. laun į žeim tķma samkvęmt taxta VR meš umtalsveršri yfirborgun.  Samkvęmt žvķ sem ég hef heyrt, žį eru žessar yfirborganir nęr alveg śr sögunni.  Fólk fęr strķpuš taxtalaun (sem er ekkert athugavert viš) og žvķ er mikilvęgt aš žau séu nęgilega hį til žess aš fólk geti framfleytt sér og sķnum į žeim launum.  Rķkiš hefur meš persónuafslętti vegna skatta og sjómannaafslętti ķ reynd greitt nišur launakostnaš atvinnulķfsins.  Vissulega žyrfti skattprósentan ekki aš vera eins hį, ef enginn vęri afslįtturinn, en hér er samt um nišurgreišslu į launum aš ręša.  Sjómannaafslįtturinn er ennžį skżrara dęmi um žessa nišurgreišslu launakostnašar.  Varla eru geršir samningar įn žess aš launafólk taki žįtt ķ žvķ aš greiša fyrir launahękkanir.  Hvaš er inngrip rķkisins annaš en žaš aš launžegar eru aš greiša fyrir eigin launahękkanir?

Réttlįt leišrétting skulda dregur śr žörf fyrir kauphękkunum

Kaldhęšnin er aš rekja mį įstęšuna fyrir mikilli žörf į launahękkunum til örfįrra fyrirtękja innan Samtaka atvinnulķfsins.  Žį er ég aš vķsa til hinna föllnu fjįrmįlafyrirtękja.  Žessi fyrirtęki eiga jafnframt sök į žvķ aš launagreišendur eiga ekki eins hęgt um vik aš hękka launin.  Lausnin viršist žvķ vera aš rįšast į rót vandans, ž.e. skuldabyrši fyrirtękja og heimila sem er afleišing gjörša fjįrmįlafyrirtękjanna ķ ašdraganda hrunsins. Stašreyndin er aš žaš myndi koma nęr öllum heimilum og fyrirtękjum landsins betur aš leišrétta skuldsetningu žeirra og stilla launahękkunum ķ hóf.  Mešan ekki er hróflaš svo nokkru nemur viš skuldsetningunni, žį er eina lausn heimilanna aš laun hękki umtalsvert.


mbl.is Fį ekki meiri hękkanir en ašrir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ótrśleg jįtning varaformanns Sjįlfstęšisflokksins: Óvanalegt aš foringi ķ stjórnarandstöšu standi meš žvķ sem er rétt fyrir žjóšina

Ólöf Nordal, varaformašur Sjįlfstęšisflokksins, varš heldur betur fótaskortur į tungunni ķ vištali į Bylgjunni ķ morgun.  Heimir og Kolla voru aš spyrja hana śt ķ ólguna innan Sjįlfstęšisflokksins meš afstöšu Bjarna Benediktssonar, formanns flokksins, og įtta annarra žingmanna gagnvart Icesave.  Višbrögš hennar voru nokkurn veginn eftirfarandi:

Formašur flokksins stķgur žaš skref, sem er mjög óvanalegt, tel ég, fyrir foringja ķ stjórnarandstöšu, aš standa meš žvķ sem hann telur rétt fyrir žjóšina.

Hvorki Heimir né Kolla kveiktu į žessari ótrślegu jįtningu Ólafar, aš markmiš stjórnarandstöšu Sjįlfstęšisflokksins (a.m.k. mišaš viš hennar orš) sé ekki aš gera žaš sem flokkurinn telur rétt fyrir žjóšina.   Žaš kom sķšan fram ķ mįli Ólafar aš žingflokkurinn hafi veriš lengi aš komast aš žessari nišurstöšu, ž.e. "aš standa meš žvķ sem hann telur rétt fyrir žjóšina" og ekki voru allir sammįla ķ žingflokknum um žaš.

Žetta kom hugsanlega eitthvaš öfugt śt śr varaformanninum,en hśn sagši žetta.  Hśn sagši žaš vera óvanalegt aš foringi ķ stjórnarandstöšu tęki afstöšu til mįla meš hagsmuni žjóšarinnar ķ huga. Ólöf talar ekki fyrir hönd annarra stjórnarandstöšuflokka, fyrr eša sķšar, og žvķ ber ekki aš yfirfęra orš hennar yfir į Hreyfinguna eša Framsókn.  Orš hennar voru samt mjög skżr og hśn gerši enga tilraun til aš leišrétta žau:

Formašur flokksins stķgur žaš skref, sem er mjög óvanalegt, tel ég, fyrir foringja ķ stjórnarandstöšu, aš standa meš žvķ sem hann telur rétt fyrir žjóšina.

Hśn segir sķšar ķ vištalinu, aš Sjįlfstęšisflokkurinn sé óvanur aš vera ķ stjórnarandstöšu.  Reikna ég meš žvķ aš sś stašreynd liti žessa afstöšu, ž.e. stjórnarandstöšuflokkurinn Sjįlfstęšisflokkurinn heldur, aš ķ žvķ felist aš vera ķ stjórnarandstöšu, aš taka almennt žį afstöšu til mįla aš standa EKKI "meš žvķ sem hann telur rétt fyrir žjóšina".

Skżrir žetta, ķ mķnum huga, margt ķ framgöngu flokksins, t.d. ķ mįlefnum heimilanna.  Hefur mér fundist flokkurinn mjög oft hafa lagt sig ķ lķma viš aš strjśka žjóšinni öfugt og żfa žvķ sįrin frekar en aš finna lękningu.  Žaš sést lķka ķ afstöšu flokksins til aušvaldsins (og žar meš kvótahafa), žar sem ekki hefur mįtt skerša į nokkurn hįtt réttindi žessara ašila, en į sama tķma berst flokkurinn (mér liggur viš aš segja) fyrir žvķ aš heimilin beri eins skertan hlut frį borši eftir svik, lögbrot og pretti eigenda og stjórnenda fjįrmįlafyrirtękjanna, sem svo viršist aš séu ótrślega margir flokksbundnir eša a.m.k. yfirlżstir Sjįlfstęšismenn.  Žaš er mķn upplifun, aš Sjįlfstęšisflokkurinn vilji aš sem flestir hlutir fari ķ hund og kött ķ žjóšfélaginu, svo hann geti bariš sér į brjósti fyrir nęstu kosningar og bent į žaš sem śrskeišis fór, žegar hann var ekki į vaktinni.  Kannski varš Ólöfu ekkert fótaskortur į tungunni. 

Kannski er žaš ķ raun og veru stefna Sjįlfstęšisflokksins ķ stjórnarandstöšu aš standa bara ķ undantekningartilfellum viš žaš sem flokkurinn telur vera rétt fyrir žjóšina. 

Ég nįši ekki aš hlusta į vištališ strax til enda, mér varš svo um ummęli hennar, en hśn eiginlega bķtur höfušiš af skömminni sķšar ķ vištalinu og dregur ennžį frekar lķnu undir žaš, aš foringi ķ stjórnarandstöšu eigi fyrst og fremst aš vinna gegn hagsmunum žjóšarinnar. Žį var hśn spurš um žaš sem koma skal og sagšist hśn hafa gott dęmi um žaš ķ žessari įkvöršun Bjarna Benediktssonar ķ sķšustu viku og sagši:

Hvaš gerši hann? Tók hann įkvöršun, eins og formašur hefši venjulega gert ķ stjórnarandstöšu? Nei, hann gerši žaš ekki.  Hann įkvaš aš standa meš žvķ sem hans flokkur hafši gert.

Svona heldur mašur stundum aš fólki hafi oršiš fótaskortur į tungunni, en ķ ljós kemur aš svo var alls ekki.  Hitt er annaš mįl, aš Bjarni Benediktsson tók, samkvęmt oršum Ólafar, eingöngu žessa afstöšu til Icesave vegna žess aš Geir H. Haarde hafi žessa afstöšu į sķnum tķma.  Nišurstašan er ķ mķnum huga einföld:

Hafi Sjįlfstęšisflokkurinn gert mistök ķ fortķšinni, žį ętlar nśverandi forysta flokksins ekki aš višurkenna žaš heldur standa viš mistökin.  Žaš er nefnilega betra aš višurkenna ekki aš mistök hafi veriš gerš, žvķ žį halda kjósendur flokksins aš hann sé óskeikull.  Sjįlfstęšisflokkurinn er ekki flokkur sem ętlar aš lęra af reynslunni.

Annars er svo margt ótrślega merkilegt ķ žessu vištali, aš ég skora į fólk aš hlusta į žaš.  Mį žar nefna stórišju, nżtt višhorf Sjįlfstęšisflokksins til rįšherraįbyrgšar (ž.e. Ögmundur eigi aš segja af sér en ekki Geir, Žorgeršur, Įrni Matt, Björn og žeir ašrir sem sįtu žegar allt hrundi yfir okkur), gagnrżni į afturhald ķ atvinnumįlum frį flokki sem gerši ekkert til aš verja störfin ķ kjölfar hrunsins og margt fleira.  Tengilinn į žaš mį finna hér.


Ekki lįta blekkjast. Grunnvišmiš er įn bķls og hśsnęšis.

Ég biš fólk aš lįta ekki blekkjast. Grunnvišmišiš er ķ reynd hęrri tala en skammtķma višmišiš, žegar mašur bera saman hvaš er tališ meš ķ hvoru um sig. Inn ķ grunnvišmišiš vantar hśsnęšiskostnaš og eingöngu er reiknaš meš almenningssamgöngum. Į móti kemur aš neysluvörur, žjónusta og tómstundir vega žyngra ķ grunnvišmišinu en ķ skammtķma višmišinu.  Žegar mašur tekur neysluvörur, žjónustu og tómstundir frį grunnvišmiši og samgöngu og hśsnęši frį skammtķmavišmiši, žį fęst kr. 214.027 sem er nęrri 13.000 kr. hęrri tala en skammtķma višmišiš er. 

Sé einstaklingur meš framfęrslukostnaš upp į kr. 214.027, žį žurfa rįšstöfunartekjur aš lįgmarki aš nį žeirri upphęš.  Nęst hlżtur mašur aš spyrja hve hįar žurfa tekjurnar aš vera.  Svariš er:

kr. 288.288

mišaš viš nśverandi skattprósentu og persónuafslįtt, aš greidd séu 4% ķ lķfeyrissjóš og 1% ķ stéttarfélagsgjald.  Nś er spurningin hvernig verkalżšshreyfingin notar žessar upplżsingar.  Höfum ķ huga aš hękki rķkisstjórnin persónuafslįtt um t.d. 30.000 kr., žį duga kr. 240.000 til aš eiga fyrir grunnneysluvišmiši einstaklings mišaš viš aš hann lifi nįkvęmlega eftir forskriftinni. 


mbl.is Grunnvišmiš 86.530 krónur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nś er ég hlessa - Višmiš sem sżna raunveruleikann

Ég vil byrja į žvķ aš fagna śtkomu skżrslu starfshóps velferšarrįšuneytisins um neysluvišmiš.  Lagt hefur veriš ķ talsverša vinnu viš aš įkvarša fjölmörg višmiš og skilgreina hver žeirra eru breytileg, ž.e. hęgt aš vera įn ķ stuttan tķma, og hver žeirra eru nįnast óbreytileg.  Aušvitaš mį deila um margt ķ skżrslu hópsins, en mér finnst ekki vera tķmi til žess nśna.

Hagsmunasamtök heimilanna hafa veriš mjög gagnrżnin į žau neysluvišmiš sem stušst hefur veriš viš ķ  mati į skuldavanda heimilanna.  Ķtrekaš hefur veriš bent į aš višmiš rįšgjafastofu um fjįrmįl heimilanna vęru allt of knöpp og žar meš allar višmišanir bankanna viš śrvinnslu mįla.  Finnst mér sem HH hafi fengiš višurkenningu į sķnum mįlflutningi meš skżrslu starfshópsins.

Eitt helsta įgreiningsefniš ķ vinnu hins svo nefnda sérfręšingahóps forsętisrįšuneytisins um skuldavanda heimilanna, sem ég sat ķ, var hvaša neysluvišmiš ętti aš styšjast viš, žegar veriš vęri aš meta stöšu heimilanna.  Ég var nokkuš sér į bįti og hvatti til žess aš višmiš śr neyslukönnun Hagstofu Ķslands vęru notuš mešan fulltrśar stjórnvalda (og fjįrmįlafyrirtękjanna) vildu halda ķ örlķtiš upppoppaš naumhyggjuframfęrsluvišmiš embęttis umbošsmanns skuldara.  (Hafa skal ķ huga aš umbošsmašur skuldara hafši lżst žvi yfir ķ fyrra starfi sķnu sem forstöšumašur rįšgjafastofu um fjįrmįla heimilanna, aš žau višmiš vęru gagnslaus.)  Staša heimilanna fór nefnilega frį žvķ aš vera alvarleg yfir ķ aš vera grafalvarleg, ef gögn Hagstofunnar voru notuš.  Nś eru komnir nżir śtreikningar og žó žeir séu ekkert heilagri en ašrir, žį benda žeir til žess aš ef eitthvaš var, žį var ég of bjartsżnn į getu fólks til aš lifa į litlum pening.

Fyrir žį sem vilja kynna sér neysluvišmiš umbošsmanns skuldara žį er žau aš finna hér.   Fyrir einstakling eru žau kr. 58.100.  Žessi tala var margfölduš meš 1,5 og sķšan bętt viš bķl ef žaš įtti viš.  Žaš gaf okkur neyslu upp į kr. 129.150 kr. įn hśsnęšiskostnašar.  Sambęrileg tala hjį velferšarrįšuneytinu er kr. 218.960 mismunur upp į kr. 89.810 eša tęp 70%.  Vissulega gefur velferšarrįšuneytiš upp skammtķmavišmiš sem fólk į aš geta lifaš viš ķ nokkra mįnuši (mišaš viš allt aš 9 mįnuši).  Er žaš mjög svipaš grunnvišmiši "sérfręšingahópsins" og munar eingöngu um 4.000 kr.  Einhver myndi segja aš grunnvišmiš "sérfręšingahópsins" hafi žį bara veriš nokkuš nęrri lagi fyrst munurinn er ekki meiri.  Svo er ekki.  Įstęšan er aš śtreikningar "sérfręšingahópsins" įttu ekki aš miša viš naumhyggjuframfęrslu ķ skamman tķma heldur framfęrslu sem hęgt vęri aš halda viš ķ 3 įr.  Į žessu er mikill munur.

En svona til gamans žį koma hér nokkrar tölur fyrir annars vegar einstakling og hins vegar hjón meš tvö börn:

Einstaklingur:

Hagstofan - mešalneysla kr. 256.068 (veršlag 2008)

Hagstofan - lęgsti tekjuhópur kr. 203.346 (veršlag 2008)

Dęmigert višmiš kr. 291.932

Skammtķma višmiš (meš hśsnęši og bķl) kr. 201.132

Grunnvišmiš (įn hśsnęšis og bķls) kr.  86.530

Grunnvišmiš meš hśsnęši frį skammtķma višmiš kr. 154.431

Grunnvišmiš meš hśsnęši + bķll frį skammt.višmiši kr. 214.027

Neysluvišmiš umbošsmanns skuldara (įn hśsnęšis og bķls) kr. 58.100

Neysluvišmiš umb.s. meš hśsnęši frį skammtķma višmiši kr. 126.001

Neysluvišmiš umb.s. meš hśsnęši og bķl kr. 177.001

Hjón meš tvö börn :

Hagstofan - mešalneysla kr. 559.131 (veršlag 2008)

Hagstofan - lęgsti tekjuhópur kr. 549.035 (veršlag 2008)

Dęmigert višmiš kr. 617.610

Skammtķma višmiš (meš hśsnęši og bķl) kr. 447.544

Grunnvišmiš (įn hśsnęšis og bķls) kr.  286.365

Grunnvišmiš meš hśsnęši frį skammtķma višmiš kr. 402.949

Grunnvišmiš meš hśsnęši + bķll frį skammt.višmiši kr. 480.243

Neysluvišmiš umbošsmanns skuldara (įn hśsnęšis og bķls) kr. 157.300

Neysluvišmiš umb.s. meš hśsnęši frį skammtķma višmiši kr.  273.884

Neysluvišmiš umb.s. meš hśsnęši og bķl kr.  314.884

 

Ég veit ekki hvort einhverjir hópar falla ķ raun og veru inn ķ žau neysluvišmiš sem sżnd eru aš ofan.   Višmišin segja żmislegt varšandi möguleika fólks į aš lifa mannsęmandi lķfi į žeim launum sem bošiš er upp į vinnumarkaši, hvaš žį bótum lķfeyriskerfisins.  Rķkisskattstjóri getur sķšan velt fyrir sér hvort allar tekjur, sem fólk žyrfti aš hafa, komi fram ķ skattframtölum.


mbl.is Višmiš einstaklings 292 žśs
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Upplżsingar um heišarleg višskipti óskast

Ķ ljósi frétta ķ fjölmišlum um aš varla nokkur višskipti yfir einum milljarši króna aš veršmęti sem hin föllnu ķslensku fjįrmįlafyrirtęki įttu į einn eša annan hįtt aškomu aš į undanförnum įrum hafi veriš heišarleg heldur hafi eitthvaš plott bśiš aš baki, žį langar mig aš freista žess aš afsanna žaš.  Ég held aš žaš sé oršiš mikilvęgt fyrir žjóšina aš fram komi a.m.k. einn af fyrrverandi eigendum föllnu fjįrmįlafyrirtękjanna eša śr hópi vildarvišskiptavina žeirra, sem tók lįn aš fjįrhęš yfir 1 ma.kr. og var meš öruggar og fullgildar tryggingar fyrir lįnum sķnum og hefur stašiš ķ skilum meš greišslur af žeim, ž.e. ekki fengiš lįnin afskrifuš.  Į sama hįtt er mikilvęgt aš einhver gefi sig fram, sem keypti hlutabréf eša stofnbréf aš fjįrhęš yfir 1 ma.kr. og įtti fyrir žeim, fékk lįn fyrir žeim sem ekki var komiš frį viškomandi fjįrmįlastofnun og setti örugg og fullgild veš fyrir žeim (veš ķ bréfunum sjįlfum teljast ekki örugg). Ég tek žaš fram aš ég legg aš jöfnu einstaklinginn og öll félög sem hann notaši til aš vista eignarhald sitt og lįntökur ķ.

Ég auglżsi žvķ hér meš eftir upplżsingum um heišarleg og ešlileg višskipti milli einhvers af bönkunum žremur annars vegar og eigenda žeirra eša vildarvišskiptavina hins vegar.  Jafnframt óska ég eftir upplżsingum um heišarleg višskipti meš annars vegar hlutabréf ķ bönkunum eša skuldabréf śtgefnum af žeim aš fjįrhęš hęrri en 1 milljaršur.  Žį auglżsi ég eftir sams konar upplżsingum sem snerta SPRON, Straum, BYR og Sparisjóš Keflavķkur.

Leit aš heišarlegum og ešlilegum višskiptum viš fjįrmįlafyrirtęki eša bréf žeirra aš fjįrhęš yfir 1 milljarš į tķmabilinu frį įrsbyrjun 2006 og til įrsloka 2010 mun vonandi bera įrangur fljótt og vel, žó ég sé sjįlfur ekki vongóšur.  Skora ég į fjölmišla aš taka žįtt ķ žessari leit, žvķ veriš getur aš hér į landi finnist heišarleiki mešal efnafólks og bankamanna.  Fjölmišlar geta žannig hjįlpaš til viš aš hressa upp į sįlartetur žjóšarinnar meš žvķ aš birta upplżsingar um žess heišarlegu einstaklinga, efnafólk sem ekki var į kafi ķ ruglinu meš fjįrmįlalķfinu.

(Žó žetta sé sett fram ķ kaldhęšni, žį fylgir žessu viss alvara.  Svo viršist sem ekki sé til eitt einasta dęmi um heišarleg višskipti meš aškomu hinna föllnu fjįrmįlafyrirtękja eša bréf žeirra hafi upphęš višskiptanna fariš yfir tiltekna upphęš.)


mbl.is Višskiptin geta vart talist ešlileg
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Gróf sögufölsun

Žaš er bull aš bönkunum hafi veriš leyft aš falla.  Hér rembdust rķkisstjórn Geirs H. Haarde og Sešlabanki Ķslands undir stjórn Davķšs Oddssonar eins og rjśpan viš staurinn ķ hįtt ķ įr viš aš halda žessum svikamyllum gangandi.  Leyfšu žeim į mešan aš mergsjśga almenning og fyrirtęki ķ landinu.  Bankarnir féllu žegar śrręši stjórnvalda og Sešlabanka žrutu.  Žegar žaš kom ķ ljós aš svikin og prettirnir voru svo mikil aš žeim var ekki bjargaš.  Eftir aš stjórnendur og eigendur bankanna höfšu įkvešiš aš žaš skipti meira mįli aš bjarga eigendunum og vildarvinum en ekki bönkunum sjįlfum.  žeir féllu śt af mešvirkni stjórnvalda, Sešlabanka og Fjįrmįlaeftirlits sem köstušu sér fyrir fętur fjįrglęframönnunum ķ hvert sinn sem žeir opnušu munninn og vegsömušu žį, fóru meš fagurgala um grundir til aš lżsa snilld žeirra.  Žeir vęru misskildir snillingar.  Hefšu fundiš töfrauppskriftina sem reyndari bankamenn kunnu ekki vegna žess aš žeir vęru ekki nęgilegir snillingar.

Aš Ólafur Ragnar Grķmsson komi nśna fram ķ erlendum fjölmišlum og segi aš viš hefšum leyft bönkunum aš falla er aš nśa salti ķ sįr almennings sem žarf aš bera strķšskostnašinn į heršum sér.  Stjórnvöld leyfšu žeim vissulega żmislegt.  Svo sem aš vaša yfir almenna višskiptavini sķna į skķtugum skónum, aš tęma sjóši Sešlabankans, brjóta lög og reglur hęgri vinstri, aš fella krónuna, aš ręna eigin banka innan frį og svona mętti lengi telja.  En aš ein vanhęfasta rķkisstjórn Ķslandssögunnar, rķkisstjórn Geirs H. Haarde, hafi leyft bönkunum aš falla er fįrįnlegasta söguskżring sem ég hef heyrt og sżnir aš annaš hvort er Ólafur Ragnar ekki ķ neinum tengslum viš raunveruleikann eša aš hafin er įróšurherferš į alžjóšavķsu til aš fela fyrir umheiminum vanhęfi allra žeirra sem įttu aš gęta žess aš bankarnir geršu ekki žaš sem žeir geršu.  Hvķtžvotturinn er hafinn, moka į yfir spillinguna og vanhęfiš.  Ętli žetta verši lķka vörn Geirs H. Haarde fyrir Landsdómi.

Höfum žaš alveg į hreinu, aš bankarnir féllu ekki af žvķ aš einhver leyfši žeim žaš.  Stjórnvöld hefšu ekki getaš komiš veg fyrir žaš október 2008, žó žau hefšu reynt.  Vil ég rifja upp orš Geirs H. Haarde sem höfš eru eftir honum į mbl.is ķ frétt sem birtist kl. 23:17 5. október 2008:

Žessi helgi hefur skilaš žvķ aš viš teljum nśna ekki lengur naušsynlegt aš vera meš sérstakan pakka meš ašgeršum..

Og svo segir ķ fréttinni:

Geir sagši aš ekki yrši gripiš til neinna sérstakra rįšstafana hér og nś og hann teldi heldur ekki įstęšu til žess. Hann neitaši žvķ aš bśiš vęri aš śtvega 500 milljarša lįnalķnu frį Sešlabanka Evrópu. Hann vildi ekki gefa upp hvort von vęri į tilkynningu fyrir opnun markaša ķ fyrramįliš.

Fundi rķkisstjórnarinnar er nś lokiš og sagšist Geir vera į leiš į fund meš žingflokki Sjįlfstęšisflokksins. „Svo ętla ég heim og vonast til aš geta fengiš smį hvķld. Žaš er varla aš ég sé bśinn aš borša morgunmat.“

Jį, blessašur mašurinn hafši įhyggjur af žvķ aš hafa varla boršaš morgunmat.  Hann hefur kannski ekki fengiš morgunkaffiš heldur eša hvernig var žetta hjį Hobbitunum:   "Hvaš meš morgunmat? En morgndegismat? Hįdegismat og kaffi? Seinna kaffi og kvöldmat įsamt seinni kvöldmat, kvöldnasli, kvöldnarti og te fyrir svefninn?"  Var žaš nema von aš hann tók rangar įkvaršanir hafandi veriš sveltur allan daginn!

Ber žetta allt vott um aš stjórnvöld hafi haft eitthvaš val, hvaš žį getu?  Nei, hér sat vanhęf rķkisstjórn og hśn lét bankana falla į heimilin ķ landinu en įkvaš aš bjarga žeim sem įttu innstęšur ķ bönkum.


mbl.is Leyfšum bönkunum aš falla
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Frétt um fund eša fréttatilkynning og auglżsing - Hjįróma fagurgali mešan aš tjóniš hefur ekki veriš bętt

Stundum finnst mér fréttamišlar gjörsamlega gleyma žvķ aš žeir eiga aš segja fréttir en ekki endursegja fréttatilkynningar.  Eitt svona dęmi er aš finna į visir.is žar sem "fjallaš" er um fund NBI ehf. (Landsbankans) į Akureyri ķ gęrkvöldi.  Fyrirsögnin er Fullt śt śr dyrum į Landsbankafundi.  Ég hélt ķ einfeldni minni aš fréttin yrši um fundinn, en svo var ekki.  Fréttin fjallar um innihald opnuauglżsinga sem NBI hefur birt m.a. ķ Fréttablašinu undanfarna daga.  Allt sem sagt var um fundinn er eftirfarandi:

..mjög góš męting hafi veriš į fundinn og sköpušust lķflegar umręšur aš loknum erindum..

Var ekki sendur blašamašur frį visir.is eša Fréttablašinu į žennan fund?  Žaš er alveg vitaš, aš į žessum fundum NBI mun koma fram heiftarleg gagnrżni į stjórnendur bankans og stefnu hans ķ mįlefnum heimilanna og lķtilla og mešalstórra fyrirtękja.  Er žaš kannski ekki ritstjórnarstefna visir.is aš fjalla um gagnrżni į einn stęrsta auglżsanda sinn?

Meš fullri viršingu fyrir vilja NBI aš setja fyrirtękinu sišferšisreglur, žį er tjóniš sem fyrirrennarinn hans olli svo mikiš aš miklu meira žarf til en segja "ég lofa aš haga mér vel ķ framtķšinni".  Žaš žarf aš byrja į žvķ aš bęta fólki tjóniš.

Gott fyrsta skref ķ sišbót NBI er aš innheimta lįn ķ samręmi viš śtgefna greišsluįętlun og fęra höfušstól lįna nišur ķ žį stöšu sem var įšur en svik, lögbrot og prettir Landsbanka Ķslands hófust.  Nęsta skref er aš falla frį öllum kröfum į hendur įbyrgšarmönnum, enda ekki hęgt aš įlykta annaš en aš žeir hafi veriš vélašir til aš veita įbyrgšir sķnar.  Žrišja skrefiš er aš taka upp mįl žar sem fólk og fyrirtęki hafa veriš knśin ķ žrot af bankanum žar sem gengiš var fram af óbilgirni og hörku gegn fólki sem trśiš žvķ og treysti aš Landsbanki Ķslands hafi veriš heišarlegt fyrirtęki.

Heitin sem NBI gefur eru heldur hjįróma žegar tjóniš er haft ķ huga sem Landsbanki Ķslands olli.  Skošum žau nįnar:

  • Viš heitum žvķ aš setja bankanum og starfsfólki hans nżjan sišasįttmįla og birta hann opinberlega fyrir 1. mars.
  • Viš bjóšum višskiptavinum sem žegar hafa fengiš birtan endurśtreikning ķ Einkabankanum aš ganga frį sķnum mįlum nś žegar.
  • Viš ętlum aš bjóša öllum fyrirtękjum sem falla undir skilgreininguna um Beinu brautina skuldaašlögun fyrir 1. jśnķ.
  • Viš ętlum aš efla sérhęfša fręšslu fyrir starfsmenn meš žaš aš leišarljósi aš bęta rįšgjöf til višskiptavina.
  • Viš ętlum aš birta helstu įbendingar og athugasemdir višskiptavina įsamt višbrögšum okkar og lausnum į heimasķšu bankans ķ sķšasta lagi 15. mars.
  • Viš ętlum fyrir 1. jślķ aš kynna skrįningu tveggja félaga ķ eigu bankans į markaš og efla žannig ķslenskan hlutabréfamarkaš.
  • Viš ętlum aš kynna nżja og heilsteypta stefnu um samfélagslega įbyrgš įsamt lykilverkefnum fyrir 1. maķ.

Nżr sišasįttmįli er góšra gjalda veršur, en hann į aš vera óžarfur.  Er veriš aš gefa ķ skyn aš nśverandi sišferšiskennd starfsfólks og stjórnenda NBI sé ekki nógu góš.  Aš sišferšiskennd žeirra sem unnu hjį Landsbanka Ķslands hafi ekki veriš nógu góš.  Ef ég mętti leggja orš ķ belg, žį vęri žaš fyrsta sem NBI gęti gert, er aš bęta fólki žaš óheyrilega tjón sem Landsbanki Ķslands olli žvķ.

Bjóša į fólki og fyrirtękjum aš sętta sig viš svik, lögbrot og pretti Landsbanka Ķslands.  Enn hvaš žaš er rausnarlegt hjį NBI.  Skilaboš bankans til lįntakenda eru:

Viš ętlum ķ góšmennsku okkar aš leyfa ykkur aš greiša stökkbreytta höfušstóla lįna ykkar.  Stökkbreytingin er aš vķsu komin til vegna žess aš fyrirrennari okkar, Landsbanki Ķslands, višhafi svik og pretti og braut lög hęgri vinstri.  En žar sem sišferšiskennd okkar bżšur okkur aš NBI eigi aš halda žessari illa fengnu hękkun lįnanna, žį ętlum viš aš hanga į henni eins og hundur į roši.  Viš höfum aš vķsu samviskubit vegna žeirra sem fį enga leišréttingu viš endurśtreikning og ętlum ķ góšmennsku okkar aš bjóša žeim aš greiša ašeins 60-70% hękkunarinnar.

Efla į fręšslu til starfsmanna.  Gott og blessaš, en er žetta ekki samt žekking sem starfsmašur į aš bśa yfir žegar hann hefur störf?

Af hverju į aš bķša žar til 15. mars aš birta įbendingar og athugasemdir.  Žaš var fundur ķ gęr į Akureyri.  Hvaš er žvķ til fyrirstöšu aš landsmenn fįi aš vita strax hvaš brann į Noršlendingum?  Ég hef haft fregnir af žvķ aš žaš hafi ekki allt veriš fallegt sem žar kom fram.  Žola slķkar upplżsingar ekki dagsljósiš.  Ég skora į NBI aš birta jafnóšum įgrip af žeirri umręšu sem į sér staš į žessum fundum.

Samfélagsleg įbyrgš er góšra gjalda verš.  Fyrir framtķšarlįntaka skilar hśn vonandi mörgu, en hvaš meš samfélagslegu įbyrgšina gagnvart žeim sem sitja uppi meš grķšarlegt tjón vegna Landsbanka Ķslands?  Hver veršur sś įbyrgš?

Ef NBI heldur aš bankinn sleppi frį fortķšinni meš žvķ aš koma meš fagurgala fyrir framtķšina, žį er žaš misskilningur.  Mikilvęgasta skref NBI til aš undirbśa framtķšina er aš gera upp fortķšina af réttsżni og sanngirni, nokkuš sem hann hefur ekki gert.   Annaš mikilvęgt skref er aš skipta um nafn į bankanum.  Hvaš ętli žaš séu margir Ķslendingar sem fį óbragš ķ munninn viš žaš aš tala um NBI sem Landsbanka Ķslands?  Ég er einn af žeim og mešan bankinn ber žetta nafn, žį mun honum ķ mķnum huga alltaf fylgja skuggi svika, lögbrota og pretta fyrirrennara hans.  Ég fę hroll ķ hvert sinn sem ég geng inn ķ hśsakynni bankans enda er nafn svikamyllunnar upp um alla veggi.  Mér finnst bankinn misbjóša landsmönnum meš žvķ aš halda ķ nafniš.  Žaš er ekki nóg meš aš nafniš er tengt órjśfanlega viš žęr kvalir og sįrsauka sem landsmenn hafa mįtt ganga ķ gegn um, heldur skulu višskiptavinir hans minntir į kvalara sinn ķ hvert sinn sem bankavišskipti eiga sér staš.  Žetta er ekkert annaš en sadismi af verstu sort og sżnir sišblindu eigenda og ęšstu stjórnenda bankans.  Eina leišin til žess aš ég get hugsaš um hann sem višskiptabanka minn er aš hann heitir samkvęmt fyrirtękjaskrį NBI ehf.


Mašur aš meiri - fordęmi fyrir ašra ķ sömu sporum

Kristjįn G. Gunnarsson er mašur aš meiri aš hafa sagt af sér.  Hann hefur tekiš skref sem ętti aš vera fordęmi fyrir forsvarsmenn ķ verkalżšshreyfingu og atvinnulķfi.  Žaš er ekki hęgt aš segja "ég gerši mitt besta" eša "ég gat ekkert gert", žegar afleišingarnar eru hrun grunnstoša nęrsamfélagsins eša hagkerfisins ķ heild.

Vištal Helja Seljan viš Kristjįn sl. mišvikudag afhjśpaši žvķ mišur hvers konar sżndarmennska stjórnarseta ķ mörgum fyrirtękjum og samtökum er.  Menn sitja žar ķ markindum til aš fį greitt, en žegar kemur aš žvķ aš taka forystu, žį gera žeir žaš ekki.  Kristjįn višurkenndi hvaš eftir annaš aš hafa tekiš viš matreiddum upplżsingum, en ekki upplżsingum sem hann gekk eftir aš fį.  Hann višurkenndi aš hafa ekki veriš nęgilega vel į verši.  Afsögn hans sżnir aš augu hans hafa opnast fyrir žeim trśnašarbresti sem slķk hegšun er gagnvart stofnfjįreigendum og višskiptavinum Sparisjóšs Keflavķkur, sjóšfélögum ķ Festu lķfeyrissjóši og žeim félagsmönnum ķ Starfsgreinasambandinu hverra hagsmuna hann įtti aš gęta.

Žaš getur vel veriš aš betur vakandi Kristjįn G. Gunnarsson hefši ekki geta komiš ķ veg fyrir žaš sem geršist, en honum (og öšrum ķ hans sporum) bar skylda til aš vara fólk viš ruglinu sem višgekkst innan fjįrmįlafyrirtękjanna.  Hvort sem hann gerši žaš viljandi eša af einfeldni žį tók hann žįtt ķ hrunadansinum.

Hann hefur nś axlaš įbyrgš gjörša sinna og er mašur aš meiri.  Óska ég honum góšs gengis viš žaš sem nś tekur viš hjį honum.


mbl.is Kristjįn segir af sér
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Frjįlst žjónustuflęši į lķka viš śtsendingar ķžróttaleikja - Kaupa mį įskrift į Grikklandi og horfa į śtsendingu ķ Englandi

Ašallögsögumašur (Advocate General) dómstóls EB, Juliane Kokott, hef sett fram žaš įlit aš ekkert sé athugavert viš žaš aš įskrifendur kaupi sér įskrift hjį erlendum ašila aš efni sem annaš fjarskiptafyrirtęki er meš einkarétt til dreifinga ķ viškomandi landi.  Ķ žvķ mįli sem um ręšir keypti krįareigandi ķ Englandi įskrift aš ensku śrvalsdeildinni hjį grķska fjarskiptafyrirtękinu NOVA.

Ķ tilkynningu frį dómstól EB segir:

''In the view of Advocate General Kokott, territorial exclusivity agreements relating to the transmission of football matches are contrary to European Union law. European Union law does not make it possible to prohibit the live transmission of Premier League football matches in pubs by means of foreign decoder cards.''

("Žaš er skošun Kokott ašallögsöumanns, aš svęšisbundnir einkaréttarsamningar varšandi śtsendingu knattspyrnuleikja eru andstęšir Evrópurétti.  Evrópuréttur gerir žaš ekki mögulegt aš banna beina śtsendingu į leikjum ķ ensku śrvalsdeildinni į krįm meš įskrift aš erlendri įskriftarstöš.")

Tekiš skal fram aš žetta er įlit, ekki dómur, og dómarar dómstóls EB geta komist aš annarri nišurstöšu.  Verši žetta įlit hins vegar stašfest af dómstóli EB mun žaš breyta mjög miklu um sölu įskriftar aš beinum ķžróttaśtsendingum.  Svęšisbundnarstöšvar, sbr. Stöš 2 Sport, hafa getaš rukkaš fįrįnlega hįtt verš fyrir įskrift eša hreinlega ekki sent śt višburš į žeim grunni aš śtsendingar sömu leikja/višburšar um gervihnött sé brot į einkarétti.  Įlit Juliane Kokott er aš įskrifandinn hafi frelsi til aš velja žaš fjarskiptafyrirtęki sem sér um śtsendingu į grunni frjįls flęšis žjónustu milli ašildarrķkja.

Įhugavert veršur aš sjį hver nišurstaša dómstóls EB veršur og ekki sķšur višbrögš ķžróttahreyfingarinnar.  Veldi įkvešinna sérsambanda ķžróttahreyfingarinnar, svo sem Alžjóša olympķunefndarinnar, Alžjóša knattspyrnusambandsins (FIFA) og Knattspyrnusambands Evrópu (UEFA), hafa mikiš til byggst į žvķ aš selja einkaleyfi į śtsendingu višburša til sjónvarpsstöšva um allan heim.  Sjónvarpsstöšvarnar hafa sķšan geta okraš į neytendum og stjórnaš žvķ hvaš žeir fį aš horfa į ķ krafti einkaréttar sķns.  Žó neytandinn hafi haft įskrift aš sjónvarpi um gervihnött eša bara fjölvarp annars fjarskiptafyrirtękis, žį hefur fyrirtękiš meš einkaréttinn geta krafist žess aš śtsendingin sé blokkeruš, jafnvel žó viškomandi einkaréttarhafi sżni sjįlfur ekki leikinn!  Nś er aldrei aš vita nema slķkt heyri sögunni til og öflugri samkeppni verši um śtsendingu ķžróttavišburša.

(Sjį hérna frétt į ESPN Soccernet um įlitiš.)


Hvenęr lżkur undirlęgjuhęttinum gagnvart svikastarfsemi og kröfuhöfum?

Mašur veršur sķfellt meira bit į undirlęgjuhętti stjórnvalda gagnvart svikastarfsemi.  Hvenęr į žessu aš ljśka?  Fjįrmįlarįšherra hefur samkvęmt rįšgjöf Fjįrmįlaeftirlits og embęttismanna lagt milljarša tugi ķ fjįrmįlafyrirtęki sem ręnd voru innan frį af stjórnendum sķnum og eigendum.  Sum žessara fyrirtękja lögšu sig ķ framakróka viš aš svķkja peninga śt śr auštrśa fólki sem lagši aleigu sķna aš veši fyrir mjśkróma mįlflutning fólks sem į sömu stundu var aš koma sķnum hagsmunum ķ var fyrir storminum sem žaš vissi aš var ķ ašsigi.

Žór Saari nefnir nokkrar fjįrmįlastofnanir sem fjįrmįlarįšherra hefur lagt aš mati Žórs 87 milljarša ķ.  Hann gerir lķka aš žvķ skóna, aš rekstur žessara stofnana hafi ekki bara veriš įmęlisveršur heldur lķka refsiveršur.  Ekki er hęgt aš vķsa mįlum žessara stofnana til sérstaks saksóknara fyrr en Fjįrmįlaeftirlitiš kęrir mįlin žangaš.  En mistök og įkvaršanir Fjįrmįlaeftirlitsins eru m.a. ein helsta įstęša fyrir žvķ aš ausiš hefur veriš milljarša tugum ķ fyrirtękin. 

Eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi var ķ mżflugumynd fyrir hrun og žó eitthvaš vonandi skįnaš, žį kemur ķ ljós, aš żmsar ašgeršir žess og rįšleggingar eftir hrun hafa veriš athugunarveršar, ef ekki įmęlisveršar.  Žęr hafa boriš meš sér ótrślegan undirlęgjuhįtt sem gengiš hefur śt į aš bjarga fjįrmagnseigendum.  Stundum hefur um sżndargerning veriš aš ręša til aš fela klśšur Sešlabankans, eins og lįnveitingar til Saga Capital og VBS bera vitni.  Ķ öšrum tilfellum hefur röng leiš veriš farin til aš freista žess aš bjarga gjaldžrota stofnunum.  Menn sżndu fljótfęrni vegna žess aš žeim lį svo mikiš į, žó reynslan hafi sżnt aš nęgur tķmi var til stefnu.

Joseph Stiglitz hrósaši ķslenskum stjórnvöldum fyrir aš taka réttar įkvaršanir um aš hjįlpa ekki kröfuhöfum.  En hann hefur rangt fyrir sér.  Žaš er veriš aš hjįlpa kröfuhöfum mun meira en žeir eiga skiliš.  Landlęg minnihįttarkennd gagnvart śtlendingum fékk fjįrmįlarįšherra og hans rįšgjafa til žess aš vorkenna kröfuhöfum bankanna alveg svakalega.  Į sama hįtt og innstęšueigendum hefur veriš lofaš og lofaš įn žess aš nokkur innistęša sé fyrir loforšunum.  Björgun ķslensku bankanna er ekki į kostnaš erlendra kröfuhafa.  Hśn er til žess aš bjarga eins miklu og kostur er fyrir erlenda kröfuhafa į kostnaš fórnarlamba hrunsins sem eru almennir lįntakar.  Žaš į aš leyfa ķslensku bönkunum aš gera upptękar eins miklar eignir almennra lįntaka (ž.e. žeirra sem ekki voru og eru innvķgšir og innmśrašir), žannig aš erlendir kröfuhafar geti fengiš eins mikiš til baka og kostur er.  Eša eru žetta virkilega "erlendir" kröfuhafar.  Hvaš vitum viš nema aš ķslenskir bankaręningjar séu bśnir aš koma rįnsfengnum ķ vinnu og hafi keypt kröfurnar į spottprķs?

Farsinn ķ kringum Sparisjóš Keflavķkur er lżsandi fyrir sišblinduna sem var ķ gangi.  Ég stóš alltaf ķ žeirri trś aš hinn gamli sparisjóšsstjóri hafi veriš einn af grandvörustu mönnum fjįrmįlageirans.  Nś kemur ķ ljós, ef marka mį fréttir, aš hann var illa sżktur af sišblinduveirunni.  Stjórnarformašur Sparisjóšs Svarfdęlinga var stjórnarmašur ķ Saga Capital į sama tķma og SC fór meš fagurgala gagnvart stofnfjįreigendum.  Ętli hann hafi vitaš aš fagurgalinn var bara gildra sem var veriš aš egna fólk ķ?  Og hver eru višbrögš fjįrmįlarįšherra? Jś, aš bjarga fagurgalanum!

Svona er žetta śt um allt.  Višbrögš fjįrmįlarįšherra ganga śt į aš almenningur į aš borga, en burgeisarnir sleppa įn teljandi tjóns.  Žeir halda öllum persónulegum eigum sķnum vegna žess aš žeir földu sig bak viš röš af eignarhaldsfélögum.  Er bśiš aš breyta lögunum sem leyfa slķka svikamyllu?  Nei, aš sjįlfsögšu ekki.  En žaš er bśiš aš breyta lögum svo almennir lįntakar žurfa aš greiša žaš sem ranglega hefur veriš krafist af žeim.

Meira aš segja dómstólar meta forsendur svikaranna meira en fórnarlambanna.  Bęši Hérašsdómur Reykjavķkur og Hęstiréttur hunsušu ķ dómum sķnum, aš stjórnendur og eigendur fjįrmįlafyrirtękja hefšu fariš fram meš grófri markašsmisnotkun til aš fella krónuna og žar meš snarhękka höfušstól lįna almennra lįntaka.  Žaš var ekki talin gild įstęša fyrir dómi, aš lįntaki hafi gert rįš fyrir aš forsendur gengisžróunar stęšust.  Žaš var ekki talin gild įstęša fyrir dómi aš fjįrmįlafyrirtęki hafi fariš meš fagurgala um héruš og męrt stöšugleikann sem žau voru į sömu stundu byrjuš aš grafa undan.  Nei, Hęstiréttur įkvaš aš almennir lįntaka ęttu aš bera tjóniš af lögbrotum lįnveitenda.  Jį, merkileg er lagatślkun Hęstaréttar, žegar hann lętur lögbrotin borga sig.

Žaš er sama hvert er litiš til stjórnvalda, Alžingis, Sešlabanka Ķslands, Fjįrmįlaeftirlits eša dómstóla undirlęgjuhįtturinn er alls rįšandi.  Er žaš nema vona aš almenningur ber ekki traust til žessara ašila.  Hvenęr ętla žessir ašilar aš hętta aš ganga erindi žeirra sem settu landiš į hausinn eša hjįlpušu žeim aš setja žaš į hausinn?  Mér er alveg sama hvort žeir geršu žaš viljandi eša af gįleysi.  Hverja er ég aš tala um?  Jś, kröfuhafa fallna fjįrmįlakerfisins.  Žeir eru samsekir, žar sem meš óįbyrgri śtlįnum til ķslenskra fjįrglęframanna žį fór hagkerfiš į hlišina.  Steingrķmur og žiš öll:  Hęttiš aš vorkenna kröfuhöfunum og snśiš ykkur aš žvķ aš verja hagsmuni almennings.  Žaš er hans sem žiš sękiš umboš ykkar (dómarar lķka žar sem žeir eru skipašir af rįšherra), en ekki nafnlausra kröfuhafa sem tóku įhęttu og töpušu.  Jį, žaš er stašreynd sem ekki mį gleyma, aš hver einasti ašili, sem leggur fjįrmuni sķna inn ķ fjįrmįlafyrirtęki og aš ég tali nś ekki um žį sem veita žeim lįn gegn vafasömum eša engum vešum eša tryggingum, er aš taka įhęttu sem viškomandi veršur aš lifa meš.  Žaš er ekki hlutverk ķslenskra stjórnvalda aš vera tryggingasjóšur fyrir žessa ašila.


mbl.is Hefur sett 87 milljarša ķ fjįrmįlastofnanir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Fyrri sķša

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (28.3.): 6
  • Sl. sólarhring: 6
  • Sl. viku: 51
  • Frį upphafi: 1673471

Annaš

  • Innlit ķ dag: 5
  • Innlit sl. viku: 42
  • Gestir ķ dag: 5
  • IP-tölur ķ dag: 5

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Mars 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband