Leita ķ fréttum mbl.is

Spįkaupmennska og ęvintżramennska stjórna efnahagsmįlum heimsins

Žaš fer ekkert į milli mįla, aš spįkaupmennska hefur um žessar mundir veruleg įhrif į efnahagsmįl ķ heiminum. Žarf ekki annaš en aš skoša žróun olķuveršs sem sveiflast og fęrist upp į viš įn haldgóšra skżringa. Žaš mį ekki hvessa į Noršursjó eša snjóa ķ Bandarķkjunum įn žess aš olķuverš fari ķ nżjar hęšir og žó svo aš lygni aftur og fari aš rigna, žį veršur žaš aš įstęšu fyrir žvķ aš olķuverš hękki. Bensķn hękkar fyrir mikla feršahelgi ķ Evrópu, en lękkar ekki eftir hana. Skżringarnar į hękkun olķuveršs eru farnar aš verša aš brandara, en žaš hręšilega viš žetta er aš afleišingar žeirra eru grafalvarlegar. Og svo kemur žessi skżring. Einhver bjįni vill geta stęrt sig af žvķ aš vera sį fyrsti til aš greiša 100 USD fyrr tunnu af olķu. Višskipti upp į 1000 tunnur settu allt į annan endann, vegna žess aš mašurinn vildi hugsanlega geta montaš sig af afrekinu.

OPEC rķkin hafa margoft bent į aš žaš sé ekki žeim aš kenna aš olķuverš hękki. Framleišsla žeirra er miklu meiri en nóg. Olķuhreinsistöšvar viršast hafa undan, žó eitthvaš sé fariš aš nįlgast efri mörk framleišslugetu žeirra. Olķunotkun er vķša oršišn mun hagkvęmari en įšur m.a. meš bķlum og flugvélum sem nżta eldsneyti betur en nokkru sinni fyrr.

Eina haldbęra skżringin į hękkun olķuveršs er spįkaupmennska eša hreinlega samantekin rįš nokkurra ašila um aš hękka verš eldsneytis. Žaš mį svo sem alveg višurkenna, aš mišaš viš eldsneytisverš į 9. įratug sķšustu aldar, žį er olķuverš upp į 40 - 60 USD tunnan ekkert svo fjarstęšukennt. Žaš er raun ķ dśr og moll viš spįr sérfręšinga į žeim įrum. En 90 - 100 USD į tunnuna er gjörsamlega śt śr kortunum.  Lķklegasta skżringin į žessu er spįkaupmennska meš framvirka samninga.  Žetta dęmi frį žvķ ķ gęr sżnir aš žaš žarf ekki mikiš magn eša hįar upphęšir til aš skekkja myndina og ef nokkrir ašilar taka sig saman, žį vęri lķtill vanda aš bśa til spķral veršhękkunar.  Žaš er į svona dögum, sem mašur saknar gömlu góšu veršįkvaršana OPEC rķkjanna, žvķ žaš viršist meiri skynsemi ķ žeim nś, en markašsverši dagsins ķ dag.


mbl.is Einn fjįrfestir į bak viš olķuveršshękkun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Anna Benkovic Mikaelsdóttir

Tek undir žetta Marinó!

Anna Benkovic Mikaelsdóttir, 3.1.2008 kl. 21:54

2 Smįmynd: Baldur Fjölnisson

Markašir stjórna efnahagslķfinu. Žetta er lykilatriši. Og žaš er ķ meira lagi öfugsnśiš og ber vott um djśpstęša og langvarandi hugmyndafręšilega  kreppu sem žarf aš ręša.

Baldur Fjölnisson, 4.1.2008 kl. 00:09

3 Smįmynd: Žórir Kjartansson

Góšur pistill og žörf umręša. Viš ķslendingar erum heldur betur aš sśpa seyšiš af hinum almįttugu markašslögmįlum nś um stundir.

Žórir Kjartansson, 4.1.2008 kl. 11:35

4 Smįmynd: Baldur Fjölnisson

Olķan er mjög ódżr mišaš viš 1. aš dollarinn er ķ frjįlsu falli og megniš af olķuvišskiptum er ķ žeim gjaldmišli en megniš af kostnaši viš aš nį olķunni fellur į ašra gjaldmišla, ergo hrynjandi dollar hefur tryggt hękkandi olķuverš, 2. žaš er löngu bśiš aš hirša alla aušvelda og ódżra olķu og sķfellt dżrara veršur aš nį ķ žaš sem eftir er, 3. eftirspurn eftir olķu vex grķšarlega ķ Asķu og raunar ķ helstu olķuframl.rķkjunum sjįlfum, 4. besta leišin til aš tryggja hįtt og hękkandi olķuverš er aš ljśga af staš endalaus strķš į mikilvęgasta olķuframl.svęši heimsins, žeirri stefnu hefur veriš dyggilega fylgt og sér ekki fyrir endann į henni.

Hér į landi fjölgar bķlum žvķ meira sem bensķniš hękkar og ekkert dregur śr notkun einkabķlsins nema sķšur vęri. Almenningssamgöngur hér ķ borginni viršast vera ķ andarslitrunum. Žetta hlżtur aš žżša aš eldsneyti sé alltof ódżrt. Orsök - afleišing.

Baldur Fjölnisson, 4.1.2008 kl. 14:17

5 Smįmynd: Baldur Fjölnisson

Skuldapappķraframleišsla hefur veriš langmikilvęgasta atvinnustarfsemi į vesturlöndum sķšustu 1-2 įratugi og žaš hefur leitt til tröllslegrar offramleišslu į peningum (skuldum) sem aftur hefur leitt til óšaveršbólgu ķ fasteignum og veršbréfum. En nś flżr fjįrmagniš śr eignabólum ķ hrįefni, matvöru og annan varning. Veršbólgan fęrir sig žvķ um set. Hśn veršur aldrei falin til lengdar og vonlaust fyrir stjórnmįlamenn og hagstofur žeirra aš reyna aš falsa hana enda felst hin raunverulega veršbólga einfaldlega ķ veršfalli peninga gegn žvķ sem hęgt er aš kaupa fyrir žį. Offramleišsla veldur óhjįkvęmilega veršfalli, žaš er engin leiš framhjį žvķ.

Baldur Fjölnisson, 4.1.2008 kl. 14:40

6 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Baldur, žaš getur veriš aš USD sé óvenju lįgt skrįšur um žessar mundir mišaš viš stöšu hans fyrir 5 - 10 įrum.  En ef fariš er 20 įr aftur ķ tķmann, žį var hann lķka svona lįgt skrįšur, ž.e. ķ kringum 53 ensk pens fyrir hvern USD (1 USD = 38,84 IKR).  Nokkrum įrum įšur (febr. 1985) var dollarinn ķ hęstu hęšum eša um 91 pens fyrir dollar (1 USD = 41,85 IKR).  Žetta eru vissulega öfgarnir, en mešalgengi dollars mišaš viš pund į įrunum 1980 til 2007 er 61 pens.  Žaš žżšir aš gengi hans ķ dag er um 20% undir žessu mešalgengi.  Mest allan tķmann hefur žó gengiš hans veriš į milli 55 og 60 pensa, t.d. 55,46 pens sķšustu 5 įr.  Svo mį alltaf deila um hvort dollarinn er lįgt skrįšur eša pundiš hįtt skrįš.

Marinó G. Njįlsson, 4.1.2008 kl. 16:38

7 Smįmynd: Baldur Fjölnisson

Dollarinn hefur falliš um 80% gegn evru sķšan įriš 2000 og lķka gjörsamlega hruniš gagnvart gjaldmišlum helstu olķuframleišslurķkja. Žetta hrun mun óhjįkvęmilega halda įfram enda Bandarķkin gjörsamlega fallķt meš hęlistęka sķkópata ķ Hvķta hśsinu og rķkisstjórn og hjörš annarra įlķka sišvillinga sem olnbogar sig įfram nśna til aš taka viš eftir nęstu sżndarkosningar einflokksins ķ žessu fasistarķki. Hrynjandi gjaldmišill og hrynjandi tiltrś munu įfram haldast žarna ķ hendur.

Baldur Fjölnisson, 4.1.2008 kl. 18:14

8 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Baldur, ég held žś eigir viš aš dollarinn hafi falliš um 20% gagnvart evru frį 2000, en nįkvęm tala veltur į žvķ hvenęr įrs žś męlir.

Marinó G. Njįlsson, 4.1.2008 kl. 18:33

9 Smįmynd: Baldur Fjölnisson

Dollarinn hefur falliš um 80% gegn Evru sķšan įriš 2000.

Ķ dag hefur Reuters eftir Goldman Sachs aš stżrivextir sešlabankans verši lękkašir um amk. 1,25 samtals į nęstu mįnušum, žannig aš žaš er algjör panķk ķ Washington. Žessar vaxtalękkanir munu enn herša į falli dollarans.

Bandar. rķkiš er gjörsamlega gjaldžrota og getur žś kynnt žér hvaš David Walker, rķkisendurskošandi BNA, (comptroller general) hefur um žaš aš segja. Eftirlauna- og sjśkrasjóšir hins opinbera eru tómir og löngu bśiš aš hirša žį alla og skilja eftir ķ stašinn einskis virši rķkisskuldabréf. Žeir višurkenna sjįlfir aš skattar žurfi aš hękka strax um amk. 60-70% til aš męta žessarri krķsu nęstu įratugina. Žess ķ staš svišsetja žeir terror hollywoodsjó og svķkja af staš hvert vonlausa strķšiš af öšru algjörlega į upplognum forsendum.

Baldur Fjölnisson, 4.1.2008 kl. 19:18

10 Smįmynd: Baldur Fjölnisson

Afsakiš, žaš er vķst réttara aš segja aš evran hafi hękkaš um 80% gagnvart dollar, śr 0,82 įriš 2000 ķ 1,48 nśna. My bad.

Baldur Fjölnisson, 4.1.2008 kl. 19:21

11 identicon

Žaš er gott aš olķuverš er hįtt. Viš erum aš reyna aš venja okkur af žvķ aš nota olķu ekki satt? Meš hękkandi verši opnast nżir möguleikar į aš žróa ašra endurnżjanlega orkugjafa sem verša nś allt ķ einu samkeppnishęfir (ķ bķlum til dęmis).

Mér finnst svolķtil mótsögn ķ žvķ aš tala fyrir takmörkunum ķ śtblęstri en kvarta svo žegar olķan hękkar ķ verši.

Er markašurinn ekki bara aš svķnvirka? Veršiš hlżtur aš įkvaršast aš miklu leyti af žvķ aš olķuna žrżtur einhvern tķmann ķ ekki svo fjarlęgri framtķš į mešan notkunin er aš aukast.

Gušmundur Karlsson (IP-tala skrįš) 4.1.2008 kl. 20:11

12 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Mķnar įhyggjur voru ķ sjįlfu sér ekki hvort olķuveršiš vęri hętt eša ekki, heldur hvernig veršbreytingar į žvķ verša, ž.e. af völdum spįkaupmennsku og ęvintżramennsku.  Žaš er nįttśrulega stór alvarlegt, ef lįgmarksvišskipti į fįrįnlega hįu verši verša til žess aš bensķnverš hękkar t.d. hér į Ķslandi.  Žaš er alveg į sama hįtt fįrįnlegt, aš vanmat fjįrfesta į greišslugetu hśsnęšiskaupenda ķ Bandarķkjunum veršur til žess aš gengi fjįrmįlafyrirtękja, sem aldrei hafa fjįrfest ķ slķkum undirmįlslįnum, lękkar um žrišjung til helming bara vegna žess aš einhverjir guttar śt ķ heimi dettur ķ hug aš veršfella fyrirtękin.

Žaš er fariš aš verša stórhęttulegt fyrir fjįrmįlamarkašinn hvaš veršgildi fyrirtękja er aš litlu leiti tengt innra veršmęti žeirra, en byggir mest į órökstuddum vęntingu, framvirkum samningum eša skortsölu žar sem menn eru aš reyna aš lesa ķ vęntingar, hystrķu, hjaršfylgni og atvikum sem ekkert hafa aš gera meš rekstur viškomandi fyrirtękis.  Finnst mér alveg jafnslęmt hvort žetta leišir til hękkunar eša lękkunar.  Stundargróšinn er allt sem skiptir mįli.  Loks žegar žaš koma fyrirtęki fram, sem hafa verulegt innra veršgildi, žį tżnast žau ķ frumskógi spįkaupmennsku og njóta ekki įvaxta innri uppbyggingar vegna žess aš žaš eru ekki nęgilega margir į markašnum sem stunda sjįlfstęšar rannsóknir eša žeim er fórnaš į altari stundargróšans.

Marinó G. Njįlsson, 4.1.2008 kl. 22:26

13 identicon

Žaš er heilbrigt aš fólk taki įhęttu ķ višskiptum ef žaš er lįtiš taka afleišingunum į ešlilegan hįtt  (innheimta gróša, eša lķša tap).  Žaš sem geršist į fasteignamarkaši ķ Bandarķkjunum var aš menn tóku įhęttu įn žess aš vita almennilega hverjar afleišingarnar yršu ef fasteignaverš fęri lękkandi.  Žaš vantaši reglur og lög til aš fyrirbyggja svona hegšan.  Žetta var afleišing óheftrašrar aušhyggjustefnu Republikana.  Og nś er spurning hvort žeir sem tóku žessa įhęttu žurfa nokkuš aš gjalda fyrir žaš.

 Žaš getur vel veriš aš hiš sama eigi viš um olķuveršiš, ég hef ekki žekkingu į žvķ.  En žaš kemur mér ekkert į óvart aš olķuveršiš hękki.  Į ešlilegum markaši stżrist veršiš af ótal žįttum sem margir hverjir eru alltaf bara įgiskanir um hvaš eigi eftir aš gerast ķ framtķšinni.  Žegar fjölmargir ašilar eru allir aš gera sitt besta til aš  giska į hvaš eigi eftir aš gerast (strķš, nżjar olķulindir, pólitķskt įstand osfrv.), og allir leggja sitt mat į vogarskįlarnar, žį myndast ešlileg og rétt veršlagning.  Žetta mį kannski kalla spįkaupmennsku, en kannski er žaš bara žannig sem markašurinn į aš virka.

 En ég vil ķtreka aš viš ęttum öll aš fagna hįu almennu olķuverši.

Gušmundur Karlsson (IP-tala skrįš) 5.1.2008 kl. 03:38

14 Smįmynd: Baldur Fjölnisson

Marinó, markašurinn į aš byggja į vęntingum um framtķšina öšru fremur. Žaš segir sig sjįlft. Hann er jś alltaf aš reyna aš vera į undan kśrfunni. Eitthvaš bżr sķšan til žessar vęntingar, lķklega sama maskķna og hannar veruleika almennings. Hér snżst bókstaflega allt um peninga, neyslu og afžreygingu og skuldapappķraframleišslu til aš fjįrmagna žaš allt saman. Verslun, skuldapappķraframleišsla og auglżsingaruslpóstur (sem eitt sinn kallašist fjölmišlar) žetta starfar allt nįiš saman og kaupir sķšan pólitķkusa og įlitsgjafa til aš hjįlpa til viš višhorfahönnunina. Žetta ętti nś aš vera oršiš kunnuglegt mynstur.

En trendin ganga žangaš til žau gera žaš ekki lengur. Skulda- og neyslumaskķnan hefur gengiš į ört vaxandi hraša og bręšir vafalaust śr sér į endanum. Sjįlfsagt eru žessi vandręši į markaši og dvķnandi vęntingar og aukin tortryggni fyrirbošar um žaš.

Annars yfir- og undirskjóta markašir alltaf og žaš er ķ sjįlfu sér ekki óešlilegt enda mannlegt ešli sem stjórnar žeim svo breyskt og fallvalt sem žaš nś getur veriš. Žar sem um framvirka efnahagsvķsa er aš ręša er ekki hęgt aš gera kröfu um aš žeir séu "réttir" į hverjum tķma. Žeir eru vafalaust stundum réttir og stundum kolvitlausir og svo sem lķtiš viš žvķ aš gera.

Baldur Fjölnisson, 5.1.2008 kl. 09:46

15 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Baldur, žaš var žess vegna sem ég sagši "órökstuddum vęntingum".  Lķklegast hefši ég įtt aš segja "óraunhęfum vęntingum", "tilbśningi", "žvęttingi" og sķšast en ekki sķst "blekkingum og gróusögum".  Viš sjįum bara hvernig Danske Bank hefur ķtrekaš reynt aš koma höggi į ķslenskt efnahagslķf meš tilbśningi, gróusögum og žvęttingi.  Bara vegna žess aš bankinn hafši ekki lagt sig fram um aš kynna sér ķslenska markašinn.  Žaš getur enginn komiš meš dóm um heilt hagkerfi eftir tķu daga skošun, ef žaš nįši žvķ žį.

En horfum į afsakanirnar fyrir hękkun olķuveršs:  vetrarvešur ķ Evrópu, vetrarvešur ķ Bandarķkjunum, feršasumar framundan, hętta ķ Ķran, hętta ķ Ķrak, spenna viš landamęri Tyrklands og Ķraks, spenna ķ Rśsslandi, óvešur į Noršursjó, fellibylatķmi ķ Karabķskahafinu, órói ķ Venesśela, aukin eftirspurn ķ Kķna, ólga eftir forsetakosningar ķ Nķgerķu (sem voru mešal annarra orša ķ Kenķa).  Mest af žessu er algjört bull.  Olķuśtflutningur frį Ķrak hefur aukist hęgt og bķtandi undanfarin žrjś įr og žó hefur žaš ekkert dugaš til aš lękka olķuverš.  Og sķšan varš sś hętta, aš žaš gęti dregiš śr žessum śtflutningi, til žess aš hękka veršiš sem ekki hafši lękkaš.  Og žetta meš óvešur vķša um heim, žaš er eins og žau gangi aldrei nišur og ef žau gangi nišur žį verši žaš til žess aš góša vešriš stušli lķka aš hękkun.  Žaš er alveg augljóst, aš žaš er veršsamrįš ķ gangi og žar sem žetta eru alžjóšavišskipti, žį hefur engin eftirlitsstofnun valdsviš yfir žessu samrįši.  Ef žetta veršsamrįš fęr aš halda įfram, žį munum viš sjį tunnuna fara ķ yfir 150 USD innan 12 mįnaša.

Marinó G. Njįlsson, 5.1.2008 kl. 15:40

16 Smįmynd: Björn Heišdal

Ég held aš žś hafir 100% rétt fyrir žér Marķnó.  En sumir hérna halda aš olķuvišskipti séu eins og hver önnur višskipti viš kaupmanninn į horninu, frjįls og ešlileg.  Žegar stjórnvöld verša bśin aš einkavęša vatniš, rafmagniš žurfum viš aš borga svokallaš heimsmarkašsverš fyrir žessa hluti.  Björgólfur Thor sagši ķ blašavištali nś um įramótinn aš fjįrmagniš vęri bśiš aš nęla sér ķ banka og óefnislegar eignir.  Į nęstu įrum snerist allt um aš kaupa fyrirtęki sem vęru ķ orku, vatni, mįlmum o.s.fr.  Orš Björgólfs rķma įgętlega viš RE mįliš og alla vitleysuna ķ kringum žaš. 

Peningapungar munu į žessu og nęstu įrum taka allar aušlindar Ķslands til sķn.  Žetta er alžjóšleg žróun sem er svo vitlaus og óhagstęš fyrir almenning aš ekki nęr nokkru tali.  En söngurinn um frjįls višskipti og einstaklingsframtakiš munu rugla skynsamt fólk ķ rķminu.  Stjórnmįlamenn sem taka žįtt ķ ruglinu eru margir innvķgšir og innmśrašir ķ žennan glęp en hinir ruglast og syngja lķka meš.  

Einu sinni var heišarlegur Ešalkrati.  Žessi mašur var formašur einhverrar fastanefndar hjį Reykjavķkurborg sem sį um heilsugęsluna ķ efri hverfum borgarinnar.  Dag einn kom inn į borš žessa manns, sem var sérfręšingur ķ pönnukökubakstri og menntašur skósmišur, mįl sem sneri aš sölu į gömlu heilsugęslustöšunni og leigu į nżju hśsnęši ķ stašinn.  Honum var afhentur leigusamingur sem var viš nįnari skošun verulega óhagstęšur fyrir heilsugęsluna.  Hann hringir ķ yfirmann sinn og segir hvaš honum finnist um žennan samning og aš hann hafi talaš viš banka um lįnveitingu til kaupa į nżju heilsugęslustöšinni.  Žaš sé miklu ódżrara og hagstęšara ķ alla staši. 

Yfirmašurinn jįnkar žessu en tveimur tķmum seinna hringir hann ķ skósmišinn frekar ęstur og segir aš žetta gangi ekki.  Į nęsta fundi žar sem ónefndur Kjartan Gunnlaugsson, fyrrverandi framkvęmdastjóri Sjįlfstęšisflokksins, var įsamt žessum yfirmanni.  Er Ešalkratinn vinsamlegast bešinn um aš hętta meš žessa vitleysu žaš sé bśiš aš ganga frį žessu viš verktakann.  Verktakinn fįi gamla hśsiš og byggi nżtt ķ stašin og leigi žaš sķšan heilsugęslustöšinni til 15 įra į okur prķs.

Til aš vera góšur strįkur og rugga ekki bįtnum samžykkir kratinn žetta.  Skżringin į žessu var sķšan aš verktakinn lįnaši Sjįlfstęšisflokknum gamla hśsnęšiš endurgjaldslaust en fengi sķšan tvöfaldar leigutekjur frį heilsugęslunni ķ stašinn.  Žaš er engin spilling į Ķslandi eša žannig.  

Björn Heišdal, 5.1.2008 kl. 20:27

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (23.5.): 5
  • Sl. sólarhring: 6
  • Sl. viku: 37
  • Frį upphafi: 1678315

Annaš

  • Innlit ķ dag: 5
  • Innlit sl. viku: 37
  • Gestir ķ dag: 5
  • IP-tölur ķ dag: 5

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Maķ 2024
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband