Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, jn 2007

Dmisaga 4: Hjli og ljsi

etta er fjra af fimm austurlenskum dmissgum sem lsa v sem gur stjrnandi arf a ba yfir. Lkt og hinar fyrri er sagan upprunin fr klaustri Kyund Nam hrai Kreu og birtist Harvard Business Review jl-gst tlublai 1992.

Hjli og ljsi - the Wheel and the Light

a var riju ld fyrir Krist. tkin eftir fall Qin ttarinnar voru rtt a ljka. Han ttin me Liu Bang sem keisara, hafi n a sameina Kna eitt keisaradmi fyrsta sinn. Til a halda upp atburinn, hafi Liu Bang boi httsettum ailum fr hernum og r rum stjrnmlamanna, skldum og kennurum til mikils fagnaar. meal eirra var meistari Chen Cen, sem Liu Bang hafi oft leita til eftir rgjf mean bartta hans vi a sameina Kna st yfir.

Htarhldin voru fullum gangi. Veislan var s mikilfenglegasta sem haldin hafi veri. Vi hbori sat Liu Bang samt remur stu rherrum snum: Xiao He, sem s um a skipuleggja sameininguna, Han Xin, sem stjrnai llum hernaaragerum og Chang Yang sem mta hafi diplmatska- og plitskastefnu. Vi anna bor stu Cheng Cen og rr lrisveinar hans.

Mean maturinn var borinn bor, rur haldnar, menn heirair og skemmtiatrii fru fram skein stolt og glei r hverju andliti, allra nema lrisveinanna riggja sem voru me Chen Cen, en eir litu t fyrir a vera furulostnir. Htarhldin voru v nst hlfnu, egar eir loks komu upp ori. ,,Meistari", sgu eir, ,, allt er strfenglegt, allir hafa unun af, en mipunktur htarhaldanna er okkur rgta." ar sem meistarinn skynjai hik eirra, hvatti hann til a halda fram.

,,Vi hbori situr Xiao He," hldu eir fram, ,,Skipulagshfileikar Xiao He eru umdeildir. Undir hans stjrn skorti hermenn aldrei mat ea vopn, sama hvar eir voru. Vi hliina honum er Han Xin. Herknska Han Xins er meiri en or f lst. Hann veit nkvmlega hvar er best a sitja fyrir vininum, hvenr a skja fram og hvenr er best a hrfa. Hann hefur leitt heri sna til sigurs llum orrustum sem hann hefur strt. Loks er a Chang Yang. Chang Yang ttar sig fullkomlega plitskum hreyfingum og diplmatskum samskiptum. Hann veit vi hvaa rki a mynda bandalag, hvernig a last plitskan velvilja og hvernig a kra af jhfingja annig a eir sji sitt vnna og gefist upp n bardaga. etta skiljum vi allt. a sem vi getum ekki skili er s sem situr ndvegi vi bori, keisarinn sjlfur. Liu Bang getur ekki strt sig af a vera aalborinn og ekking hans skipulagningu, orrustum og rkiserindrekstri mun minni en sessunauta hans. Hvernig stendur v a hann er keisari?

Meistarinn brosti og ba lrisveina sna a mynda sr vagnhjl. ,,Hva er a sem kvarar styrk hjlsins svo a geti bori vagninn fram?" spuri hann. Eftir andartaks umhugsun, svruu lrisveinarnir. ,,Meistari, er a ekki styrkleiki plranna?" ,,En hvernig stendur v tv hjl ger me sams konar plrum geta haft mismunandi styrk?" Eftir stutta stund hlt meistarinn fram, ,,Horfi umfram a sem sst. Gleymi ekki a hjli er gert r fleiru en plrum, v bili milli plranna skiptir lka mli. Sterkir plrar sem eru illa stasettir gera hjli veikt. Hvort eiginleikar eirra ntast veltur samhljman eirra. Kjarninn vagnhjlasmi felst getu handverksmannsins til a sj fyrir sr og mynda bili sem heldur og jafnar t plrunum hjlinu. Hugleii n, hver er handverksmaurinn hr?

Skma af tunglsljsi sst handan dyranna. gn rkti uns einn lrisveinanna tk til mls, ,,En meistari, hvernig tryggir handverksmaurinn samhljman meal plranna?" ,,Hugsau um slarljsi," svarai meistarinn. ,,Slin nrir og lfgar trn og blmin. Hn gerir a me v a gefa af sr ljs. En egar allt kemur til alls, hvaa tt vaxa au? Sama vi handverksmann eins og Liu Bang. egar hann hefur sett hvern einstakling stu sem dregur fram hfileika hans a fullu, tryggir hann samhljman eirra me v a lta hvern og einn eiga heiur af agreindum afrekum snum. Og sama htt og trn og blmin vaxa tt til gjafara sns, slarinnar, vaxa einstaklingarnir me lotningu tt til Liu Bang."


Aeins eitt verk unni

Mr snist sem Eyjlfur Sverrisson eigi aeins eitt verk unni varandi slenska landslii og a er a segja af sr. a er me lkindum, a hann hafi ekki huga afsgn og a hann hafi fullan stuning stjrnar KS.

Eyjlfur, geru a sem er rtt essari stu og segu af r. a eru 3 mnuir nstu leiki og v tti a gefast gur tmi a finna eftirmann.


mbl.is Eyjlfur: „g miki verk unni me etta li“
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er Selabankinn stikkfr?

Mr finnst stundum eins og Selabankinn s stikkfr, egar kemur a v a leita a orskinni hkkun verblgu, hkkun gengis og enslunnar hsnismarkanum. a er eins og bankinn gleymi v a 30. jn 2003 voru settar njar reglur um eiginfjrhlutfall fjrmlafyrirtkja (nr. 530/2003). Vissulega gaf Fjrmlaeftirliti essar reglurnar t, en r hafa varla fari framhj bankanum (enda lklegast settar nnu samri vi hann) og hann hefi v tt a hafa ngan tma til a bregast vi eim.

a sem er svo merkilegt vi essar reglur a eim var fyrri httugrunni tlna (sem vi leikmenn ekkjum kannski helst sem 8% eiginfjrhlutfall) breytt annig a hann er n margfaldaur me nrri httuvog, en hn lsir hversu mikil htta felst v a veita ln. httuvogin gat eftir breytinguna teki fjgur gildi eftir v hversu httusamt ln taldist vera, .e. 0,0 egar engin htta var talin fylgja lni, 0,2 egar sraltil htta var talin fylgja lni, 0,5 egar ln var me fasteignavei og 1,0 fyrir ll nnur ln. Mli er a ur voru veln 1,0 flokknum. Og hva ddi essi breyting? J, tlnageta fjrmlafyrirtkja tvfaldaist einu bretti til eirra sem hfu fasteignave, .e. upp a 80% af fasteignamati barhsnis ea mist 50 ea 60% af fasteignamati atvinnuhsnis eftir v hvenr ln var teki. Banki sem urfti ur a eiga 8 kr. eigi f fyrir hverjar 100 kr. sem lnaar voru til hsniskaupa, gat n lna 200 kr. t essar 8 kr. eigi f. etta er nmer eitt, tv og rj stan fyrir v a allt fr af sta. Og Selabankinn hefi tt a sj etta fyrir og hafa betri stjrn atburarsinni.

N spyr einhver: Af hverju tti Selabankinn a sj etta fyrir? J, svari er einfalt. Ef g tvfalda rstfunartekjur mnar, er nokkurn veginn ruggt a g eyi meira en ur. Lklegast er a g tvfaldi neysluna/eysluna. a er nkvmlega a sem gerist. tlnageta fjrmlafyrirtkja (svo sem bankanna, sparisja og balnasjs) vegna fasteignalna tvfaldaist einu bretti og a sjlfsgu nttu eir sr hi nfengna frelsi. Fasteignamarkaurinn hafi veri langvarandi svelti og ver nrra ba var hreinlega of htt mia vi lnamguleika sem voru stunni.

En sagan er ekki bin, v 2. mars sl. voru gefnar t reglur nr. 215/2007 um eiginfjrkrfur og httugrunn fjrmlafyrirtkja, sem koma stainn fyrir reglur nr. 530/2003. essum nju reglum er httuvogin fyrir lni tryggu a fullu me vei fullbnu barhsni slandi lkku r 0,5 (50%) 0,35 (35%). etta ir a fyrir 8 kr. eigi f getur fjrmlafyrirtki n lna 285 kr., .e. tlnagetan jkst allt einu um rm 40%. Er nema von a fasteignaver s fram upplei og illa gangi a n verblgumarkmium.


mbl.is Dav segir gagnrni SA ekki trveruga
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Dmisaga 3: Viskan af fjallinu

etta er rija af fimm austurlenskum dmissgum sem lsa v sem gur stjrnandi arf a ba yfir. Lkt og hinar fyrri er sagan upprunin fr klaustri Kyund Nam hrai Kreu og birtist Harvard Business Review jl-gst tlublai 1992.

Viskan af fjallinu - The Wisdom of the Mountain

Kna til forna, st efst Ping fjalli klaustur ar sem Hwan, hinn upplsti, dvaldi. Af mrgum lrisveinum hans, ekkjum vi aeins einn, Lao-li. meira en 20 r nam Lao-li og hugleiddi undir leisgn hins mikla meistara, Hwan. rtt fyrir a Lao-li vri einn af efnilegustu og stafstustu lrisveinunum hafi hann ekki n stigi hugljmunar. Viska lfsins var ekki hans.

Lao-li stritaist vi sitt hlutskipti daga, ntur, mnui og jafnvel r ar til einn morgun, er hann s kirsuberjablm falla, a hann viurkenndi fyrir sjlfum sr. ,,g get ekki lengur vikist undan rlgum mnum," hugsai hann. ,,Eins og kirsuberjablmi, ver g a stta mig vi hlutskipti mitt." eirri stundu kva Lao-li a hverfa af fjallinu og gefa fr sr vonina um hugljmun.

Lao-li leitai a Hwan til a lta hann vita af kvrun sinni. Meistarinn sat undir hvtum vegg djpri hugleislu. Aumjkur nlgaist Lao-li hann. ,, hinn upplsti", sagi hann. En ur en hann fkk haldi fram, tk meistarinn til mls. ,, morgun mun g fylgja r fer inni niur af fjallinu." a urfti ekki a segja neitt meira. Meistarinn mikli skildi.

Nsta morgun, ur en fr eirra niur hfst, meistarinn horfi yfir vttuna kringum fjallstindinn. ,,Segu mr, Lao-li," sagi hann, ,,hva sru?" ,,Meistari, g s slina vera a vakna rtt undir sjndeildarhringnum, hir og fjll hlykkjast ravegu og la niur dalinn fyrir nean, vatn og gamalt orp." Meistarinn hlustai svr Lao-li. Hann brosti og hf san frina niur hlina.

Klukkutmum saman, mean slinn lei eftir himninum, hldu eir fer sinni fram, stoppuu aeins einu sinni egar eir nlguust hlarftinn. Aftur ba Hwan Lao-li a lsa v sem fyrir augum bar. ,,Mikli meistari, fjarlg s g hana hlaupandi um hlu, k sofandi innan um vel sprottinn hagann, ldunga sem lta sdegisslina skna sig og brn rslast vi lk." Meistarinn hlt gngu sinni gull fram ar til a eir komu a orpshliinu. ar benti meistarinn Lao-li a koma og setjast hj sr undir gmlu tr. ,,Hva lrir dag, Lao-li?" spuri meistarinn. ,,Kannski er etta sasta spekin sem g mila til n." Lao-li svarai me gninni.

Loks eftir langa gn, hlt meistarinn fram. ,,Leiin til hugljmunar er lkt og leiin ofan af fjallinu. Hn verur eingngu eim fr sem tta sig v a a sem eir sj uppi fjallinu er ekki a sama og eir sj vi rtur ess. n essarar visku, vi lokum huga okkar fyrir llu sem vi sjum ekki r eirri stu sem vi erum og takmrkum ar me getu okkar til a vaxa og bta okkur. En me essari visku, Lao-li, vknum vi til vitundar. Vi metkum a hver og einn er me takmarkaa sn - sem sannleika sagt er ekki mikil. etta er s viska sem getur opna augu okkar fyrir framfrum, hrundi burt fordmum og kennt okkur a vira a sem vi sjum ekki fyrstu. Gleymdu aldrei essari lexu, Lao-li: a sem sr ekki er hgt a sj fr rum sta fjallinu."

egar meistarinn hafi loki mli snu, horfi Lao-li t sjndeildarhringinn og mean slin settist fyrir framan hann, reis hn hjarta hans. Lao-li sneri sr til meistarans, en hinn mikli var horfinn braut. annig endar hin gamla knverska frsgn. En a er vst, a Lao-li sneri aftur upp fjalli og lifi ar alla sna vi. Hann var mikill meistari.


Sorgleg stareynd

a eru tvr greinar vef BBC um etta efni. nnur er sama frtt og er hr mbl.is en hin er frsgn manns sem er binn a fylgja Poll eftir sustu 11 mnui vi ger ess ttar sem verur BBC kvld. essum greinum kemur fram a dmarar vera fyrir stugu reiti, bi innan vallar og utan, vegna starfa sinna. reiti sem g ekki af eigin reynslu sem handboltadmari fyrir margt lngu.

a er sorglegt a jlfarar, leikmenn og horfendur telji a vera heilagan rtt sinn og skyldu a argast dmurum allan leikinn gegn. Og til a bta gru ofan svart, ganga vitl vi jlfara oft t gagnrni eirra dmara, en ekki eigi getuleysi ea klaufagang leikmanna. a er nefnilega stareynd a a hefur enginn dmari unni ea tapa leik. a eru liin sem gera a. a er aldrei dmara a kenna, a leikmaur er rekinn taf ea vtaspyrna dmd. Fyrir hver ein mistk dmara velli, hafa leikmenn gert lklegast samanlagt kringum 50 til 100. Ekki er nst leikmnnunum fyrir a. Nei, a er elilegur hluti af leiknum a leikmaur ni ekki stjrn auveldum bolta, gefi llega sendingu, geti ekki varist, missi manninn inn fyrir sig, klri dauafri, skjti varnarvegg r aukaspyrnu, skjti himinn htt yfir og missi boltann undir sig. (Bddu var g a lsa slenska landsliinu knattspyrnu.) Ekki er leikmnnum blta htt og skra fyrir hver smmistk sem eir gera. Nei, en um lei og dmari dmir eitthva sem horfendum, leikmnnum ea jlfurum lkar ekki, er helt yfir svviringum.

a er sorglegt a dma leik yngri flokkum og urfa a hlusta fullori flk kenna brnum ann si a sna ekki rum viringu. A vera vitni a v a mikilsmetnir einstaklingar fi trs fyrir eigin vanlan me v a tha dmaranum, sem er ekki a gera neitt anna en reglurnar segja a hann eigi a gera. a er enn sorglegra a urfa san a hlusta rttafrttamenn, sem hafa jafnvel ekki haft fyrir v a fylgjast me llum leiknum, lsa v yfir frtt ea vitali a dmarinn hafi veri llegur ea gert eintm mistk. egar essi sami rttafrttamaur ekkir ekki einu sinni nfn leikmanna ea skortir grundvallarskilning eli leikreglna.

a var sorglegt hr um ri a heyra orbrag Sigurar Jnssonar, fyrirlia Skagamanna, leik ar sem dmarinn bar sr upptkutki. Ea a heyra munnsfnu 10 til 12 ra strka landsleiknum laugardaginn, egar eir hldu (n ess a hafa nokkra ekkingu v) a dmarinn hafi dmt vitlaust. Ea vibrg Eis Smra Gujohnsen eftir leikinn, ar sem hann kennir dmaranum um eftir a slenska landslii spilai verr en byrjenda flokkur landsleiknum laugardaginn. (Dmarinn dmdi ekki vti.) Svo argaist atvinnumaurinn t a hann skyldi missa af leiknum gegn Svum, eins og hann hafi ekki vita a me v a renna boltanum mark eftir a rangstaa var dmd, a fengi hann minningu.

Eins og g sagi ofar, dmdi g handboltanum mrg r. Markmii hj mr var a komast fremstu r, .e. dma efstu deild karla. egar v marki var n, ttai g mig v a etta var ekkert eftirsknarvert. Fram a v hafi maur geta fari af leiksta og leikurinn var binn, en eftir a g fr a dma efstu deild karla (sem st ekki lengi yfir), gat maur ekki lengur fari skemmtistai n ess a vera fyrir akasti manna og kvenna sem tldu sig hafa vit dmgslu. Hva er a flki?

g tel a a veri a taka dmarani sama htt og kynttani. Veri horfendur uppvsir a slku koma viurlg. etta er siur, sem a gera tlgan r boltanum. Sama hvaa rtt a er. rttafrttamenn vera a gira sig brk og htta endalausri gagnrni dmara. ttastjrnendur (lesist Heimir og Guni) vera a htta a einblna hvort dmur hafi veri rttur ea rangur. Af hverju velta menn sr ekki upp r v egar leikmenn henda sr vllinn? Gera sr upp meisl til a vinna tma? Af hverju sna essir ailar sr ekki a v a upprta heiarleika r boltanum stainn fyrir a na skinn af eim sem eru a gera sitt besta?


mbl.is reiti horfenda kni Poll til a htta
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hlnunin kannski ekki vandaml, en mengunin er

g hef lengi veri eirrar skounar a hlnunin ein og sr s kannski ekki svo alvarlegur hlutur mia vi hitabreytingar jru undanfarin 10 - 20 sund r og svo a vi litum skemmra tmabil. Eins og bent er ru bloggi me essari frtt, erum vi ekki einu sinni komin a hitastig sem var um landnm. Mr fannst t.d. merkileg frttin um ri, egar einhver skrijkull Suausturlandi hafi hopa svo miki a hann hafi skila mannvistarleyfum sem hann grf einhverjum 5 - 600 rum eftir Landnm. g ver a viurkenna a g s ekki hvert vandamli var. A jkullinn var a hrfa ea a f stafestingu v a hitastig jarar sveiflast.

a er viurkennd stareynd a tmabilinu fr siskiptum fram ntjndu ld (og srstaklega sautjndu ld) var fremur kalt. Raunar svo kalt a a hefur veri kalla mini sld. essum tma var t.d. algengt a flk gat fari skauta Thames hjarta Lundna. Engum hefur dotti hug a segja a s hlnun sem var ntjndu ld og fram tuttugustu hefi veri vandaml. Samt var s hlnun mun meiri en hefur tt sr sta sustu 50 r, hva sustu 10 - 15 r. Hvert er vandamli? Lklegast a vi fylgjumst meira me hitastigi heimsvsu og sjum hvaa hrif (g vil ekki tala um afleiingar, ar sem a er neikvtt hugtak) breytingin hefur umhverfi okkar.

Fyrir 300 rum var algengt a a snjai London, n ykja a strtindi. En vitum vi hva vi urfum a fara langt aftur tmann til a finna sambrilegar astur. Hr landi sjum vi rnefnum a Landnmsld og fram Sturlungald (ef vi gefum okkur a megni af eldri rnefnum hafi veri komi fram essu tmabili) a hr var mun hlrra en jafnvel um essar mundir. Jarvegsleifar og steingervingar va um land vsa til ess a hr landi hafi einu sinni veri mjg hltt. Svona frekar nmunda vi a sem er Suur Evrpu ea ess vegna Karapskahafinu. Hvert er vandamli, rlti hlni? Jkull Noregi var a skila 3.000 ra gmlum skinnsk. ir a a a hafi veri hlrra Noregi fyrir 3.000 rum ea var eigandinn uppi jkli egar hann tndi sknum snum. Rannsknir skjarna Grnlandsjkuls hafa leitt ljs a hitasveiflur hafa veri miklar stuttum tma. etta ber allt a sama brunni: Hitastig jarar er stugt.

a er aftur alvarlegt vandaml a vi ntmamaurinn eigum miklum erfileikum me a vernda a umhverfi og nttru sem vi hfum til afnota okkar viskeii. Vi mengum andrmslofti, thfin og landi eins og vi hfum ekkert betra a gera. v felst alvarleiki ess stands sem er a skapast, ekki hlnunin. Hlnunin er enn langt innan eirra marka sem jrin olir og flest a lf sem henni er. g lt ekki einu sinni a sem alvarlegan hlut a einhverjar drategundir oli ekki essar breytingar. a hefur gerst ur og mun endurtaka sig. Geti einhver snt fram a hlnun af mannavldum geti ori a mikil, a hntturinn veri ekki lfvnlegur, er um veri a tala um allt ara hluti. Mli er a engar slkar heimsendaspr hafa komi. r sem eru verstar gera mesta lagi r fyrir a mannkyni eigi erfiara lf fyrir hndum. Og hva me a? Vi erum hvort e er bara maurar fu sem heitir Jr og svo a okkur yki tilvera okkar merkileg, mun hn taka endi. Spurningin er bara hvenr og hvort vi fum nokkru um a ri.


mbl.is Yfirmaur NASA ekki viss um a bregast urfi vi loftslagsbreytingum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er fjlgun nema hsklum duli atvinnuleysi?

Vi strum okkur af v a vera me mjg lti atvinnuleysi, en maur getur ekki anna en hugleitt hvort hin mikla fjlgun nemenda hsklum hr landi (um tvfldun nokkrum rum) beri ekki vott um duli atvinnuleysi hj kvenum jflagshpum. a vri frlegt a vita hvert atvinnuleysi vri ef 8000 hsklanemar httu nmi og fru t vinnumarkainn. sama htt vekur a athygli a svo virist sem rflega 3/4 af framhaldssklanemum fari hsklanm, mist hrlendis ea erlendis. Er a nema von a vi urfum a flytja inn til landsins strum stl annars vegar faglrt flk og hins vegar inmennta flk.

etta er enn merkilegra, egar rannsknir hafa snt a arsemi hsklamenntunar er mjg oft neikv. etta ir a mrgum tilfellum eru vitekjur hsklamenntara lgri en eirra sem ljka innmi ea fara strax a vinna anna hvort eftir grunnskla ea framhaldsskla.

Lesa m fleira athyglivert t r essum tlum. T.d. a 62,3% hsklanema eru konur. Flestir myndu lta etta sem mikla skn kvenna meiri menntun, mnum huga snir a ekki sur a nm sem konur skja meira stendur anna hvort ekki til boa framhaldssklastigi ea ykir ekki lengur bolegt launalega. T.d. eru flestar ingreinar hefbundi karlagreinar. Vissulega hafa konur veri a skja r, en minna mli en karlar. Arar greinar hafa undanfrnum ratugum veri a frast af framhaldssklastiginu yfir hsklastigi (t.d. kennaranm og hjkrunarnm). Og enn arar sem enn eru framhaldssklastigi vri hgt a fylla af nemendum sem egar hafa loki stdentsprfi, sbr. hrsnyrtiin, klskurur og snyrtifri, og eru v raun ornar a framhaldsnmi eftir stdentsprf. a er ekkert a essari run, en hn skekkir allan sambur milli kynjanna.

essar tlur segja okkur lka a yfir 80% kvenna sem fara framhaldsskla, halda fram hskla, mean etta hlutfall er ekki nema 55% hj krlum. Munurinn er grarlegur, en lklegasta skring er a fleiri karlar tskrifast me inmenntun og msar hefbundnar karlagreinar krefjast ekki fagmenntunar.


mbl.is Yfir 102 sund manns stunda nm landinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fyrri sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (28.3.): 7
  • Sl. slarhring: 7
  • Sl. viku: 52
  • Fr upphafi: 1673472

Anna

  • Innlit dag: 6
  • Innlit sl. viku: 43
  • Gestir dag: 6
  • IP-tlur dag: 6

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Mars 2023
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband