Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, oktber 2012

Af endurtreikningi og vxtum ur gengistryggra lna

g hef fengi nokkrar fyrirspurnir um hrif dms Hstarttar mli 464/2012 ur gengistrygg ln. stainn fyrir a svara hverjum og einum, langar mig a koma me eina tarlega greiningu dmnum og fleiri vinklum stu ur gengistryggra neytendalna (og lnum fyrirtkja a hluta).

Hva sagi Hstirttur?

Gera verur skran greinarmun niurstu Hstarttar og san rkleislu rttarins. Rkleisla er lei rttarins a niurstu, en hvorki niurstaa n er hgt a draga vtkar lyktanir rkleislunni.

Niurstaa rttarins er tvtt. S fyrri er:

..tt ekkert eirra atria, sem a framan greinir, geti ri rslitum eitt og sr, verur a lta svo egar au eru ll virt heild a a standi stefnda nr en frjanda a bera ann vaxtamun, sem deilt er um mlinu og hlaust af hinni lgmtu gengistryggingu. Er v fallist me frjanda a s rangi lagaskilningur sem l a baki lgskiptum hans og Sparisjs Mrasslu upphafi veri uppgjri aila einungis leirttur til framtar. Af v leiir a stefndi getur ekki krafi frjanda um vibtargreislur vegna egar greiddra vaxta aftur tmann.

Hin sari snr a eignarrtti skuldara og gildi laga 151/2010:

..Me almennum lgum er ekki unnt me yngjandi htti a hrfla afturvirkan veg vi rttarreglum um efni skuldbindinga og greislu skulda fr v sem gilti egar til eirra var stofna og af eim greitt, sbr. dm Hstarttar mli nr. 600/2011. Fri slkt bga vi vernd eignarrttinda sem leiir af 72. gr. stjrnarskrrinnar. Af essum skum f nefnd lg [151/2010] ekki hagga eirri niurstu sem komist var a hr a framan.

Bi essi atrii eru nkvmlega au smu og komu fram dmi Hstarttar mli 600/2011, .e. mli Elviru og Sigga gegn Drma. etta tti v ekki a koma vart og hefur ekkert me neytendartt a gera. Anna snr a krfurtti og hitt a eignarttarkvi stjrnarskrrinnar. Mli verur fyrst hugavert, egar vi btum neytendarttinum vi.

Hva ir etta fyrir lntaka?

Spurningarnar sem vi stndum frammi fyrir eru nokkrar, en er ekki vst a vi urfum a svara eim llum.

1. Eiga vextir a halda fram a vera me LIBOR tengingu samrmi vi myntkrfu sem skilgreind var upphaflegum lnasamningi ea sari breytingu myntsamsetningu hafi hn tt sr sta?
2. Ef ekki, hvaa vextir eiga a gilda?
3. Fr hvaa tma eiga nir vextir a taka gildi?

mnum huga er svar vi spurningu 1 hreint og beint J. Rkin eru: Samkvmt neytendaverndartilskipun ESB 93/13/EEC, skal vkja sanngjrnum skilmlum til hliar en ekki breyta ru s samningurinn efnalegur ann htt. v liggur augum uppi a LIBOR vextir eigi a halda sr samningunum smu hlutfllum og ur. Hafi ln bori 50% japanska vexti og 50% svissneska me 2% vaxtalagi vi upphaf samnings, skal samningurinn fram bera 50/50 vexti vimiunarmyntanna og san a vaxtalag sem er gildi. Hstirttur hafi ekki leyfi til a hrfla vi essu, ar sem hann hafi ekkert me a a gera a finna "sanngjarna" vexti til a vega upp mti tjninu sem fjrmlafyrirtki var fyrir. (Sj nnar um etta near, ar sem g fjalla um dm Evrpudmstlsins mli C-618/10.)

En ef LIBOR tengingin a vkja, hva ? essu eru tvr hliar. nnur er s sem Hstirttur er a rembast vi a draga fram dmum snum og hin er s sem g lsir sar pistlinum.

Hstirttur komst a v dmum 600/2011 og 464/2012 a rangur lagaskilningur yri bara leirttur til framtar og a fjrmlafyrirtkin ttu a bera hallann af vaxtamuninum. er spurningin hvaa vexti lnin eiga a taka og fr hvaa degi. Varandi fyrra atrii, komst Hstirttur a v mli 471/2010, a Selabankavextir ttu a koma stainn fyrir samningsvexti. essu er g sammla, en ltum mna skoun liggja milli hluta. Nst er v a skoa fr hvaa degi Selabankavextirnir eiga a gilda.

Dagsetningarnar sem koma til greina eru:

  • Lntkudagur
  • 16. jn 2010, egar gengistrygging var dmd lgleg Hstartti
  • 16. september 2010, egar Hstirttur kva r um vexti gengistryggs blalns (471/2010)
  • 28. desember 2010, egar lg nr. 151/2010 tku gildi
  • 14. febrar 2011, egar Hstirttur kva upp dm mlum 603 og 604/2010
  • 15. febrar 2012, egar dmur gekk mli 600/2011
  • 18. oktber 2012, egar dmur gekk mli 464/2012
  • einhver nnur dagsetning

Allar essar dagsetningar koma til greina og raunar m segja a dmum mlum 471/2010, 603/2010, 604/2010, 600/2011 og 464/2012 togist hj Hstartti hver essi dagsetning er. ͠ mli 471/2010, voru vextir endurreiknair til lntkudags og viurkennd krafa Lsingar sem byggi eim treikningum. Gallinn vi a ml, var a ekki voru lagir ngilega margir mguleikar fyrir Hstartt. Krfurnar hljuu bara upp allan tmann fyrir hverja vexti sem lagir voru til. Og ar sem Hstirttur getur bara vali r eim krfum sem reistar eru fyrir dmnum, hafi hann nnast ekkert val.

Nst er a 28. desember 2010. essum degi taka gildi lg sem gjrbreyta samningum milli aila. Hstirttur rskurar dmum 600/2011 og 464/2012 a almenn lg geti ekki haft afturvirk hrif. En geta au haft framvirk hrif? Er mgulegt a lgin geti breytt vxtunum til framtar, au geti ekki breytt eim til fortar? etta er mguleiki sem g vil ekki tloka, en Hstirttur kemst a gagnstri niurstu mlum 600/2011 og 464/2012.

Dmar 603 og 604/2010 kvea r um lgmti lnasamninga til lengri tma og Hstirttur kemst a eirri niurstu a eir skuli lka bera Selabankavexti, en segir ekki fr hvaa tma. v urfti a stefna aftur og dmi 600/2011 fst loksins dagsetning, .e. 14. febrar 2011, en eim degi var leirttur s rangi lagaskilningur sem var um vexti ur gengistryggra lna. dmi 464/2012 er san vsa til eirrar dagsetningar og aalkrafa Borgarbyggar miar vi dagsetningu.

Loks hefur v veri haldi fram a dagsetning vaxtabreytinga rist af v hvort ln hafi veri skilum ea ekki. v er g sammla, eins og g fjalla um nst.

Hvaa vexti og af hvaa fjrh?

g get ekki s a leyst hafi veri t eirri vissu hvaa vexti eigi raun a reikna af ur gengistryggum lnum, a.m.k. eru menn eitthva a ruglast me hver hfustlsfjrhin eigi a vera. Mia vi treikningana sem lagir voru fyrir Hstartt mli 464/2012, virist mr sem ar s boi upp a greiddir vextir gildi svo a hfustlsfjrh skuldarinnar hafi lkka. Mr finnst etta ekki geta staist mia vi or Hstarttar um a rangur lagaskilningur veri bara leirttur til framtar. Hafi Borgarbygg greitt 4% vexti af lni sem st 200 m.kr., Borgarbygg fram a borga 4% vexti svo a hfustllinn haldi ekki lengur gengistryggingunni sinni. Fyrir ann sem greiddi fleiri r vexti af gengisuppreiknuum hfustli, munar etta talsveru. Segjum a hfustll ur gengistryggs lns lkki um 10 m.kr. 4% af 10 m.kr. eru 400 sund kr. og a 4 r gerir 1,6 m.kr. mnum huga fer ekkert milli mla, a lntakinn hefur essu tilfelli ofgreitt vextina og a f endurgreidda samrmi vikvi vaxtalaga.

Mrg dmi eru um a gengi lntkudegi var hrra, en einstkum gjalddgum. eim tilfellum gilda eir vextir sem innheimtir voru fyrir gjalddaga. Er a byggt v a ekki skal greia hrri vexti en krafist var.

Hva me ln sem ekki voru skilum?

Lnin mlum 600/2011 og 464/2012 voru bi skilum og v telja sumir a fordmi dmanna ni ekki lna sem ekki voru skilum. g held a a standist ekki krfurtt.

Lei lnveitanda til a f btur fyrir drtt greislu er gegn um drttarvexti. Og ekki bara hvaa drttarvexti sem er, heldur drttarvexti sem lnssamningurinn tiltekur a eigi a gilda. Hafi lnveitandinn sent lntaka krfu um greislu, ar sem tilgreind er skipting milli vaxta, afborgunar og annars kostnaar, verur v ekki breytt. Drtturinn greislu getur hins vegar veitt lnveitandanum rtt til a krefjast drttarvaxta af greislunni sem tti a inna af hendi. Ekki af hfustlnum llum, heldur bara hverri gjalddagagreislu sem hefur dregist fram yfir samningabundinn gjalddaga. Svo segir bkinn Kaflar r krfurtti eftir laf Lrusson.

A lntaki eigi a greia margfalda samningsvexti (og margfalda drttarvexti) vegna ess, a lnveitandi hafi reynt a kga af honum f me v a rukka hann um mun hrri upph, en lg sgu til um, stenst engan veginn. sta ess a flestir httu a greia af lnum snum var annars vegar s tr lntaka a gengistryggingin vri lgleg og lntakar biu eftir v a f greislusela me rttum upphum og hins vegar vegna ess a flk hafi fengi frystingar ln sn. Hi sara hefur ekkert me vanskil a gera, ar sem greisla frystingu er skilum samkvmt kvum frystingarinnar og lok frystingarinnar var vxtum frystingartmanum btt ofan eftirstvar lnsins og v voru vextirnir greiddir me v a f ln fyrir eim. Vissulega m segja a hi fyrra hafi veri vanskil, en svo g tali fyrir sjlfan mig, skorai g minn banka a senda mr rtta greislusela. skorun sem hann var ekki vi.

Ml ECJ C-618/10 og Hstarttardmur 471/2010

Dmur gekk mli C-618/10 vi Evrpudmstlinn ann 14. jn sl. Var dmurinn samhljma forrskuri lgsgumann dmstlsins fr 14. febrar 2012. stainn fyrir a vitna beint dminn, vil g frekar endursegja niurstuna og styst endursgninni vi tvr greinar um mli, annars vegar af vefnum lexgo.be og hins vegar europolitics.info en niurstur beggja eru nokku samhljma:

Niurstaa Evrpudmstlsins mli C-618/10 er a komist dmstll aildarlandi a v a neytendasamningi su sanngjarnir skilmlar, ber dmstlnum a vkja eim sanngjrnu skilmlum til hliar, en samninginn skal efna a ru leiti s hann efnalegur. Dmstlnum er heimilt a breyta sanngjrnu kvi, v me geti sterki aili samningsins hlai hann msum sanngjrnum kvum vitandi a dmstll muni einfaldlega leirtta samninginn til ess sem talist gti sanngjarnt.

annig a dmstll skal gildi frekar en lagfra sanngjrn kvi neytendasamningi.

etta atrii er srlega hugavert, egar a er sett samhengi vi niurstu Hstarttar mli 471/2010. ar komst Hstirttur nefnilega a v a gengistrygging og LIBOR vextir vru me svo rjfanleg tengsl, a vri gengistryggingin dmd gild, leiddi af v a LIBOR vextir gtu ekki lengur haldi. Samkvmt niurstu Evrpudmstlsins mli C-618/10, leiir niurstaa Hstarttar til ess, a bi gengistryggingin og vaxtakvi ur gengistryggra samninga eru gild og ekkert a koma stainn, ar sem samningarnir eru efnalegir n essara kva. Me v a dma Selabankavextina samningana sta LIBOR vaxta var Hstirttur (samkvmt ECJ) a ganga gegn neytendaverndartilskipun ESB og taka a sr a bjarga sterkari aila samningsins fr stu sem hann hafi sjlfur komi sr me v a bja upp lnasamninga me lglegri gengistryggingu.

Er hgt a endurreikna lnin strax?

a er mn skoun, a hgt s a endurreikna ll ln n egar. svo a endanlegar leibeiningar vanti fr Hstartti um allt sem vikemur endurtreikningunum, hefur Hstirttur samt sagt ng til ess a leirtta m hfustlsstu lnanna fram a eim tma sem vanskil ttu sr 2008 og sar. annig geta fjrmlafyrirtkin endurreikna fyrir tmabili fr lntkudegi fram a eim tma egar htt var a greia af lni og vanskil uru. Hafi ln fari frystingu, telst lni skilum samanber a sem g sagi a ofan.

Hafi veri greitt af lni fram yfir dm 604/2011, er ekki hgt a tala um vanskil.

Fyrir ann sem tk gengistryggt ln 2004 og fkk brjlislega han bakreikning vi fyrri endurtreikning ir endurtreikningur allt fram til rsbyrjun 2010 (svo dmi s teki) lklega um 40% lkkun eftirstva. eim tilfellum sem skuldaraskipti hafa ori slkum lnum, myndi fyrri skuldari/skuldarar losna undan skuld, sem ranglega var reiknu.

Vegna ess tmabils sem greiningur er um, yrfti vikomandi lnveitandi a ba frekari niurstu Hstarttar. a tti samt ekki a koma veg fyrir a tmabili fram til rsbyrjunar 2008 og jafnvel lengur s endurreikna samrmi vi leibeiningar Hstarttar dmi 464/2012. Bi er a halda ngu mrgum ngu lengi gslingu, ekki s viljandi veri a lengja ann tma.

Niurstaa

Mn niurstaa er frekar einfld. Hva varar neytendur, skulu samningsvextir lna haldast og eir reiknast allan lnstmann af hfustli (eftirstvum) lnsins eins og a hafi veri allan tmann slenskum krnum. skal aldrei greia hrri vexti fyrir hvern gjalddaga, en greitt var samkvmt greisluseli/greislutilkynningu fr lnveitanda a vibttum hverjum eim drttarvxtum og rum kostnai sem gjalddagagreisluna lagist hverju sinni. (Hafa skal huga, a lg 151/2010 breyttu essu, annig a greiddir drttarvextir og annar kostnaur telst til innborgunar hfustl.) etta ir a hverfa arf fr fordmi dms 471/2010 hva neytendur varar og leita stainn eftir fordmi dmi Evrpudmstlsins mli C-618/10.

Hva varar lgaila, m lklegast skipta eim tvo hpa. Annar hpurinn er eir sem hafa raun stu neytenda, hinn er aftur lgailar sem ekki er hgt a segja a hafi stu neytenda. Um fyrri hpinn gildir a sem g segi a ofan. Um hinn hpinn gildir a sama fram a dmi Hstarttar 14. febrar 2011, en eftir a gilda vextir Selabankans.


Greisluvandi jarbsins - Hva er til ra?

pistli 14. oktber fjallai g um mat mitt skuldum jarbsins (sj Erlendar skuldir jarbsins - rjr snjhengjur upp 3.600 - 4.400 milljara). a komst g a eirri niurstu a yfir slandi hngju rjr snjhengjur, .a. eignir httufjrfesta sem voru a skjast slenska vextir fyrir hrun, slenskar eignir rotaba hrunbankanna og loks hlutabrf og framtartekjur rotabanna fr nju bnkunum. pistlinum gat g mr ess til a essar fjrhir vru fyrstu snjhengjunni allt a 970 milljarar, 1460 milljarar eirra annarri og bilinu 1.200 - 2.000 milljarar eirri riju en tstreymi vegna hennar dreifist yfir lengri tma.

egar horft er til eirrar upphar sem g nefndi hr a ofan, .e. 3.600 - 4.400 milljarar, er v fljtt svara, a upph getum vi ekki greitt mean slenska krnan er gjaldmiill landsins og gjaldeyrir flir bara inn, ef erlendar tekjur eru meiri en erlendar greislur. Veri skipt um gjaldmiil og aljlega viurkenndur gjaldmiill tekinn upp stainn, mun upphin sem hr er nefnd, fljtlega soga allt fjrmagn r landi ea auka verulega rkisskuldir vegna lna sem rki yrfti a taka til a til a fjrmagna etta tfli hj eim selabanka sem leita vri til um slka peningaprentun. Ef svo lklega vildi til, a Selabanki slands hefi etta peningaprentunar vald, efast g um a myntin veri mjg lengi aljlega viurkennd og hringekjan hefst njan leik. er nst a skoa hvort vi getum komist upp me a greia lgra en krfufjrh fyrir essar skuldir.

Skipta m vandanum strum drttum tvennt:

1) Innlendar eignir httufjrfesta sem vildu hagnast hu vaxtastigi slandi, .e. a sem hinga til hefur veri vsa til sem snjhengjan. Upph eirra er allt a 970 milljarar kr. mia vi tlur S. essir ailar eiga fullan rtt v a koma peningum snum r landi, en a verur ekki gert me gu mti. essum ailum hefur veri ger alls konar tilbo, ar sem eir raunar gefa eftir hluta eigna sinna. mti hefur eim veri boi upp kaflega hagstar vxtunarleiir sem tir ekki beint a taka tgnguleiatilboum. einum ea rum tmapunkti mun olinmi bi Selabankans og fjrfestanna bresta og er spurningin bara hve htt hlutfall eignanna vikomandi geta flutt r landi og hve miki verur hreinlega fellt niur.

Mn skoun er a lkka verur verulega vaxtastigi landinu til a draga r adrttarafli ess a geyma peningana hr til lengri tma og hkka sfellt andviri ess sem a lokum fer t landi. Taka arf af markai eins miki af hvaxtavxtunarleium og koma stainn me vxtunarleiir me 1 - 3% nafnvxtum. g s t.d. fyrir mr a hgt veri a bja upp hsnisln me slkri vxtun gegn v a afborganir lnanna megi fra r landi jafnum. annig byist hsnieigendum loksins sambrileg vaxtakjr og ngrannalndum, en Danmrku er t.d. n um stundir boi upp ln me innan vi 1% vxtum.

2) Eignir og tekjur rotaba hrunbankanna hr landi. etta ml er bi strra og auveldara, svo furulegt sem a er. Raunar er a einkennilegt, a menn hafi ekki reynt essa lausn fyrr. Hn er s a rki yfirtaki allar krfur rotabin og komi annig veg fyrir a nota urfi vermtan gjaldeyri a greia eim. Hstirttur hefur egar tilgreint hvert eignarnmsviri slkra krafna vri, .e. a ver sem krfuhafar greiddu fyrir krfurnar hafi eir eignast r eftir 6. oktber 2008.

mnum huga er tmt ml fyrir krfuhafa a gera r fyrir v a eignir og framtartekjur rotabanna slandi, fari r landi br. Og hva a r fari r landi nafnviri. Bjartsnustu spr eru 50% affll og tmaramminn s ekki undir ratug, egar krnan hefur haldi fram a sga undir endalausum rstingi gengi. Mr finnst lklegra a affllin urfi a vera enn meiri.

jnting rotabanna

Ein lei t r vandanum er jnting rotabanna. Samkvmt frttaskringu Morgunblasins, hafa um 80% af krfum rotab Glitnis og Kaupings skipt um hendur og eru n eigu vogunarsja. Flestir greiddu essir vogunarsjir sralti fyrir krfurnar, lklegast vel innan vi 10%, gengi skuldabrfanna s dag mist 25 ea 30% samkvmt upplsingum keldan.is. Vi jntingu yrfti ekki a greia samkvmt gangviri dag, heldur a bta eigendum tlagan kostna og san elilega vxtun ofan hann. Hstirttur kva r um a Icesave-dmum snum fyrra a eir sem eignuust krfur Landsbanka slands hf. eftir hruni geti ekki tali sr til tjns ar sem er umfram a sem greitt var fyrir krfu. au rk halda lka, egar kmi a jntingu.

Vita er a krfurnar hlja upp rflega 8.000 milljara, en slitastjrnir hafa ekki viurkennt r nema a hluta. Gefum okkur a krfur a upph 5.000 milljarar hafi veri teknar til greina og a 70% eirra hafi skipt um hendur eftir 6. oktber 2008 um 10% af nafnviri krfunnar. standa eftir annars vegar innstueigendur me tplega 1.100 milljara sem tlunin er a greia upp topp og arir me 400 milljara og eir tkju sig 50% affll. Alls geri etta 1.100 + 350 + 200 = 1.650 milljarar krna ea nnast a sama og erlendar eignir rotabanna hlja upp , en r voru lok 2. rsfjrungs 1.631 milljarur. (Teki skal fram a treikningarnir eru ekki alveg svona einfaldir, ar sem misjafnt er hva hvert rotaba erlendum eignum og hve har viurkenndar krfur bin eru.)

Veri essi lei farin, vri hgt a fara hr rttka uppbyggingu og endurskipulagningu skulda heimila, atvinnulfs og hins opinbera. Allt einu vru tiltkir peningar til a koma til mts vi alla ess aila.

Nauasamningar ea gjaldrot

Undanfari hefur tt sr sta umra um hvort er betra nauasamningar ea gjaldrot. Eins og staan er dag, hefur jarbi ekki efni v a missa neinn umfram gjaldeyri r landi til a gera upp vi krfuhafa, hvort heldur rotabin leita nauasamninga ea fara gjaldrot. Satt best a segja, skil g ekki hver tti a vera munurinn essum tveimur leium. Vi gjaldrot, hafa menn sagt a rotabin myndu urfa a selja nju bankana, .e. slandsbanka og Arion banka, ar sem gjaldrotaaili m ekki eiga fjrmlastofnun. g s fyrir mr a krfuhafar einfaldlega stofni flag um reksturinn, fri eignarhaldi yfir etta nja flag og veri annig formlegir eigendur sta essa sndarleiks sem n er gangi. Sama gti gerst veri fari nauasamninga ea a.m.k. yru hrifin au smu, .e. a rstingur vri a koma hum fjrhum r landi. Fjrhum sem eru svo har, a r fru lttilega me a tma gjaldeyrisfora jarinnar.

Hvorug essarra leia er fr vegna eirra uppha sem um rir. svo a erlendir krfuhafar myndu stta sig vi a f sinn hlut erlendar eignir rotabanna, vri eftir a leysa mrg ml.

Strsta mli er eignarhaldi slandsbanka og Arion banka. Ef eignarhaldi vri enn hj krfuhfunum, hangir snjhengjan fram yfir. fyrsta lagi viri bankanna, framtarargreislum fr bnkunum og loks eim fjrhum sem gert er r fyrir a renni til krfuhafa vegna betri innheimtu af lnum (sem vissulega mtti setja undir tvennt hi fyrra). Inn etta blandast svo skuldabrf Landsbankans hf. til Landsbanka slands hf.

Nei, sama hvernig g hef velt essu mli upp, er yfirtaka rkissjs rotabunum eirri forsendu sem lst er a ofan, eini kosturinn stunni sem ekki tmir gjaldeyrissji jarinnar. Tmt ml er a tala um framtar innstreymi gjaldeyris, ar sem a er dropi hafi mia vi umfang fjrmagnsins sem vill r landi.

Mistk a taka ekki yfir alla nju banka

Svo asnalegt sem a n er, var s kvrun rkisstjrnar Jhnnu og Steingrms, a taka ekki yfir slandsbanka og Arion banka og spara rkissji strar upphir eiginfjrframlgum, lklegast mjg dr afleikur. Ef rki vri eigandi allra riggja bankanna, hefi t.d. ekki urft a setja bann argreislur og rki hefi v geta teki til sn har fjrhir hverju ri. Vi erum a tala um ngilega har fjrhir til a leirtta ln heimilanna, draga verulega r niurskuri grunnkerfum jflagsins og standa undir a.m.k. hluta vaxtagreislna rkissjs. Ef etta hefi veri gert, vri snjhengjan vegna hrunbankanna og nju bankanna umtalsvert lgri ea sem nemur lklegast um 1.000 milljrum kr. Felst a v a slandsbanki og Arion banki vri ekki bkum Glitnis og Kauping. ar me rynni framtarsluver bankanna ekki a strstum hluta r landi og hagnaur eirra fri ekki a strstum hluta r landi. Mia vi ann grarlega hagna sem veri hefur bnkunum, eru etta hrri upphir en gjaldeyrissjir jarinnar ra vi dag og um fyrirsa framt. J, svona getur, a v virtist, skynsamlegur sparnaur fortinni reynst margfalt drari fyrir jflagi framtinni.


mbl.is M ekki vanmeta vogunarsji
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Mtbrur sendar fjrmlastofnun - endurbirt frsla

Vegna nfallins dms Hstarttar nr. 464/2012 langar mig a endurbirta tplega rsgamla frslu, en hn er me mtbrum mnum vi endurtreikning Landsbankans hf. ur gengistryggum lnum, sem g var me hj bankanum.

Mtbrur sendar fjrmlastofnun

Fjrmlafyrirtkin eru orin ansi geng innheimtum snum og knja sem ekki viurkenna treikninga sna til a gangast undir . Eina sem lntakar geta gert fyrir utan a fara dmsml, er a hafa uppi mtbrur, .e. mtmla v a krafa hendur eim s rttileg. Hr fyrir nean eru mtbrur sem g sendi Landsbankanum dag og er rum frjlst a nota r alagaar a snum rfum. Teki skal fram a textinn er ltillega breyttur fr eim sem g sendi.

Mtbrur

Me essum psti er g a halda uppi mtbrum vi krfu Landsbankans hf. og hafa mtbrurnar skjalfestar me mnum tilvsunum til krfurttar. bk Pls Hreinssonar Viskiptabrf segir m.a. um mtbrur:

Mtbrur skuldara gagnvart framsalshafa m flokka rennt. fyrsta lagi mtbrur um a krafa hendur skuldara s falin niur. ru lagi mtbrur er lta a stofnun viskiptabrfakrfunnar, .e. a hn hafi veri gild fr upphafi. rija lagi geta mtbrur vara efni krfunnar..

Mnar mtbrur falla undir fyrsta liinn og lta fyrst og fremst a v a krafa hafi a hluta veri fallin niur ar sem s hluti hafi veri a fullu efndur ea eins og Pll Hreinsson segir:

ennan flokk mtbra [um a viskiptabrfakrafa s niur fallin] fellur a sjlfsgu s mtbra a krafa s greidd sbr. tilskipun fr 9. febrar 1798..

g tek a sjlfsgu fram a g lt ekki a a g hafi veri vanskilum. Samkvmt krfurtti hef g fullan rtt a greia ekki a sem g tel ekki vera rtt krafa enda mtmlti g treikningunum. Vanefnd myndast egar rttileg krafa er ekki greidd me rttilegum htti og n galla.

stan fyrir v a g tel krfu ykkar ekki rtta er svo sem vel ekkt, en langar mig a rifja a upp me tilvsunum krfurtt. bkinni Kaflar r Krfurtti lafs Lrussonar segir m.a.:

Krfuhafinn heimtingu v, a skuldarinn efni a fullu r skyldur sem krafan leggur honum herar. Til fullra efnda heyrir a a r fari fram rttum sta og rttum tma. Ef fullar efndir eiga sr sta, er skyldu skuldarans ar me loki og krfuhafinn getur einskis frekar af honum krafist.

Og sar bkinni segir:

Vi framsali last ni krfuhafinn (framsalshafi) allan ann rtt sem fyrri krfuhafi (framseljandi) tti hendur skuldara og a jafnai last hann ekki annan rtt gegn skuldara en framseljandi tti.

Og enn segir eirri gtu bk:

egar krafa er liin undir lok er greisluskyldu skuldarans loki. Ef krfuhafinn fri ml vi skuldarann t af slkri krfu og skuldarinn hefi uppi vrn a krafan vri r gildi gengin myndi skuldarinn vera sknaur af krfu skjandans.

N bkinni Krfurttur I eftir orgeir rlygsson, Benedikt Bogason og Eyvind G. Gunnarsson segir:

Greisla skuldara til krfuhafa leiir v aeins til brottfalls skyldu skuldara og ar me til loka krfurttinda, a greitt s samrmi vi kvi samnings ea lagareglna. Til rttra efnda af hlfu skuldara heyrir m.a. a hann inni greislu sna af hendi rttum sta og rttum tma. (Neanmls: Til vibtar v, a krafa s greidd rttum sta og tma, heyrir a til rttra efnda krfu, a innt s af hendi greisla s sem greia tti, hn hafi eiginleika til a bera sem um var sami, og a hn s greidd til krfuhafa ea einhvers sem heimild hefur til a taka vi greislunni fyrir hans hnd.) (Leturbreyting er mn)

Og loks vil g vitna :

a heyrir til rttra efnda krfu gagnkvmu skuldarsambandi fyrst lagi a hn s greidd rttum sta og rttum tma. ru lagi a krfuhafi hljti rttarstu, sem af samningi leiir, .e. hann list r heimildir yfir greislunni, sem samningur hans og skuldara gerir r fyrir. rija lagi a greislan s gallalaus, .e. a raunverulegum eiginleikum hennar s ekki ftt.

a hefi svo sem veri ng, a vera bara me fyrstu tilvitnunina, en gaman er a vitna fleiri til a sna hversu sterkur rttur minn er samkvmt krfurtti. g vil hafa a hreinu a g tel a krfur mig vegna ess tma sem krfurnar voru hndum Landsbanka slands hf. hafi veri a fullu efndar. Vi framsal "last ni krfuhafinn (framsalshafi) allan ann rtt sem fyrri krfuhafi (framseljandi) tti hendur skuldara og a jafnai last hann ekki annan rtt gegn skuldara en framseljandi tti" eins og segir a ofan. Landsbankinn hf. v engar krfur mig sem Landsbanki slands hf. tti ekki vi framsal krfunnar. Landsbankinn hf. (Ni Landsbankinn hf./NBI hf.) lt inglsa skilmlabreytingu oktber 2008 a g fengi skilmlabreytingu vegna ess a g var skilum. Er mr mgulegt a skilja hvernig Landsbankinn hf. geti tt rkari rtt mig nna nvember 2011 en hann tti oktber 2008. g hef v alltaf mtmlt rtti ykkar til a reikna lnin eins og i geri. ess vegna neita g v a um vanskil hafi veri a ra, ar sem g fkk aldrei hendur rtta greislukrfu.

g mun v gera fyrirvara bi skuldabrf og geri hr fyrirvara vi treikninga ykkar meintum vanskilum, enda tel g ekkert af essu standast slenskan krfurtt.

Dmstlar eiga bara einn kost

Svo mrg voru au or. a er mn skoun og allra lgfringa sem g hef rtt vi, a dmstlar eigi bara einn kost stunni, egar reynir endurtreikninga fyrir dmi. .e. a hafna endurtreikningi egar greiddum gjalddgum. Jn Finnbjrnsson vi Hrasdm Reykjavkur geri a raunar mli nr. X-77/2010 Arion banki gegn Agli ehf. ar sem hann segir:

er ekki heimilt a reikna n afborgun af vxtum og hfustl, ef hn hefur veri greidd a fullu rttum gjalddaga eins og krafist var.

v miur hefur Hstirttur dregi lappirnar me a taka essu atrii, hann hafi fengi til ess mrg tkifri. Rtturinn hunsar me v fjlmarga rskuri Evrpudmstlsins um a honum beri a hafa huga betri rtt neytenda, rtt fyrir a hann hafi ekki veri reifaur fyrir dmi.

N tek g a fram, a g er ekki lglrur og ekki v ekki alla krka og kima lgfrinnnar. Einnig fkk g Viskiptabrf Pls Hreinssonar bara hendur laugardag og keypti hina tvr sdegis gr. g er v ekki binn a lesa r spjaldanna milli og gti v hafa yfirsst eitthva sem vinnur gegn mr og rum lntkum essu mli. tti mr vnt um a f bendingar um slkt, v hafa skal a sem sannara reynist.


Erlendar skuldir jarbsins - rjr snjhengjur upp 3.600 - 4.400 milljara

Umran um erlendar skuldir jarbsins skutu enn og aftur upp kollinum liinni viku. Greiningardeild Arion banka fr yfir stu mla og srstaklega skuldabkhald Selabankans greiningu sinni "Skuldum vi meira en vi hldum?". g veit ekki hvort srfringar greiningardeild Arion banka eru reglulegir lesendur bloggfrslna minna, en g hef treka fjalla um flest a sem fram kom Markaspunktunum fr sl. fimmtudegi, m.a. athugasemdakerfi Eyjunnar og facebook nokkrum dgum ur en eir birtu greiningu sna.

Hverjar eru erlendar skuldir jarbsins?

g hef nokkrum sinnum reynt a skilgreina hverjar essar skuldir jarbsins eru (sj greinar sem vitna er nest pistlinum). Hef g ar grunninn stust vi skilgreiningar Selabanka slands, en alltaf veri gagnrninn hve haldssamur Selabankinn hefur veri skilgreiningum snum. Sem betur fer er Selabankinn a gefa eftir haldssemi sinni og viurkennir dag msar skuldir, sem haldi var utan skulda jarbsins til a byrja me. Mr finnst enn vanta upp a hann dragi fram alvarleika stunnar.

Selabankinn flokkar eignir og skuldir jarbsins grfum drttum sem hr segir.

  • Beinar fjrfestingar, .e. eigi fjrmagn og ln fr tengdum flgum, slandi fyrir skuldir en erlendis fyrir eignir;
  • Markasbrf, .e. hlutabrf, skuldabrf og peningabrf - innlend skuldahliinni en erlend eignahliinni;
  • Afleiur (sem mlast ekki);
  • Arar eignir/skuldir, sem skiptast :
    • Langtmaln
    • Skammtmaln, mest viskiptaskuldir/-krfur, stutt ln og innstur
  • Gjaldeyrisfori ( eignahliinni)

t fr essari flokkun reiknar Selabankinn a erlendar skuldir jarbsins su 13.505 milljarar, en erlendar eignir 4.215 milljarar, .e. mismunur upp 9.290 milljara krna. Hluti essara skulda er vegna innlnsstofnana slitamefer, eins og Selabankinn nefnir a, en a lka vi um eignirnar. Skrning Selabankans nr hins vegar bara til erlendra eigna essara stofnana og san innlendra skuldaskjala, en ekki er ger tilraun til a greina hverjir eru arir fjrhagslegir hagsmunir eirra innanlands. essir hagsmunir eru a mnu mati a mikilvgir, a verur a taka me, egar kemur a v a greina hrif raunverulegrar skuldastu gjaldeyrisfora jarinnar.

Staan samkvmt Selabanka slands

Skoum v nst hvaa tlur Selabankinn er me hverjum sta og hvernig r skiptast milli annars vegar rotabanna og hins vegar annarra. (Tlur eru miaar vi stuna lok 2. rsfjrungs 2012.)

Liur

2012 Q2 Alls

rotab

Arir

Erlendar eignir, alls

4.214.608

1.631.739

2.582.869

Bein fjrfesting erlendis

1.526.728

726.013

800.715

Eigi fjrmagn

748.853

Ln til tengdra flaga

777.875

Erlend markasverbrf

859.349

248.749

610.600

Hlutaf

568.237

21.994

546.243

Skuldaskjl

291.112

226.755

64.357

Skuldabrf

102.740

Peningabrf

188.372

Afleiur

0

0

Arar fjreignir en fori

976.911

656.977

319.934

Viskiptakrfur

22.442

22.442

Ln

550.239

438.511

111.728

Selar og innstur

404.230

218.466

185.764

Arar eignir .t.a.

0

0

Gjaldeyrisfori

851.620

851.620

Erlendar skuldir, alls

13.504.665

9.865.618

3.639.047

Bein fjrfesting slandi

1.623.984

1.623.984

Eigi fjrmagn

226.971

226.971

Ln fr tengdum flgum

1.397.013

1.397.013

Innlend markasverbrf

2.259.951

1.459.908

800.043

Hlutaf

38.413

38.413

Skuldaskjl

2.221.538

1.459.908

761.630

Skuldabrf

2.189.697

Peningabrf

31.841

Afleiur

0

0

Arar erlendar skuldir

9.620.730

8.405.710

1.215.020

Langtmaln

1.215.981

247.670

968.311

Skammtmaskuldir

8.404.749

8.158.040

246.709

Viskiptaskuldir

45.028

45.028

Stutt ln

2.148.209

2.140.515

7.694

Innstur/Skuldir vegna innlna

1.266.046

1.097.806

168.240

Arar skuldir .t.a.

4.945.466

4.919.719

25.747

Hrein staa vi tlnd

-9.290.057

-8.233.879

-1.056.178

httufjrmagn, nett

432.568

748.007

-315.439

Skuldabrf, ln o.fl. nett

-9.722.625

-8.981.886

-740.739

Selabankinn

632.435

632.435

Hi opinbera

-759.040

-759.040

Innlnsstofnanir

154.380

154.380

Arir geirar

-9.750.400

-8.981.886

-768.514

etta er langur listi, en hann er nausynlegt a skoa til a skilja hva af skuldum jarbsins skipta mli fyrir gjaldeyrisfora landsins til skamms tma.

hrif erlendra eigna gjaldeyrisforann

Str hluti erlendra eigna hefur veruleg hrif gjaldeyrisforann til skamms tma og jafnvel lengri tma. Selabankinn getur, mia vi nverandi lggjf, ekki vinga eigendur eirra til a selja r og koma me gjaldeyrinn til landsins. Auk ess er eigendum erlendra eigna heimilt a fra eignir snar til n ess a skila inn gjaldeyrinum milli slu nverandi eign og kaupa nrri. (Er minn skilningur gjaldeyrishftunum.) Mr snist etta eiga vi um 1.415 - 1.600 milljara af eim 2.583 milljrum af erlendum eignum sem eru eigu annarra en rotaba innlnsstofnana slitamefer. Vissulega arf a skila vaxtagreislum og argreislum samkvmt lgum um gjaldeyishftin, en a eru smpeningar.

Af eim 985-1170 milljrum sem eftir eru, taldi gjaldeyrisforinn 850 milljara lok 2. rsfjrungs, annig a aeins 135-320 milljarar af erlendum eignum jarbsins eru peningar sem vi gtum kalla handfrt f erlendri mynt, auk gjaldeyrisforans sjlfs. (ar af eru 185 erlendar innstur sem ljst er hvernig er hgt a nota.) N erlendar eignir rotabanna upp 1.632 milljara hafa engin ea veruleg hrif gjaldeyrisforann, ar sem r ganga upp mti erlendum skuldum sem eru margfalt hrri og koma v aldrei til landsins.

Erlendar skuldir

Ekki urfum vi a hafa hyggjur af llum erlendum skuldum, en vi urfum samt a hafa hyggjur af hrri upph en Selabankinn ltur veur vaka.

a er rangt a draga lnuna annig a hyggjurnar urfi eingngu a snast um hreina stu jarbsins vi tlnd n innlnsstofnana slitamefer, .e. 1.056 milljara. stan er s a rotabin eiga miklar innlendar eignir sem urfa a ganga til krfuhafa, en eir eru a strum hluta erlendir. Vegna ess a rotabin eru taldir innlendir ailar, eru ekki allar essar eignir taldar upp ar sem r ttu lklegast a vera.

Vissulega telur Selabankinn skuldaskjl (innlend markasverbrf) a vermti 1.460 milljara kr. til skulda jarbsins, en mia vi skilgreiningu a skuldaskjl su skuldabrf og peningabrf, er greinilegt a strar upphir vantar. Strstar eru eignarhlutur rotabanna nju bnkunum, lklegar (uppsafnaar) framtarargreislur fr nju bnkunum og sast en ekki sst hluti rotabanna betri heimtum af lnum, en gengi var t fr uppgjri. Svo er spurning hvort skuldabrf Landsbankans til Landsbanka slands s inni skuldaskjlunum hj S. Fljtt liti gtu essar tldu innlendu eignir numi bilinu 1.200 - 2.000 milljarar. Hvort a allt etta fari r landi n ess a komi gjaldeyrir fyrir, er ljst essari stundu (t.d. gtu erlendir ailar keypt nju bankana), en etta eru samt upphir sem fyrr en sar vilja a strum hluta fara r landi. egar vi btum essari upph vi fjrh skuldaskjalanna, gerir etta bilinu 2.660 til 3.460 milljarar krna a frdregnu svo v sem rennur til innlendra krfuhafa rotabanna.

Af rum erlendum skuldum en innlnsstofnana slitamefer, reiknast mr til a langtmaln og olinmtt fjrmagn s um 2.600 milljarar af eim 3.640 milljrum sem r telja. Eftir standa um 1.000 milljarar, auk afborgana og vaxta af langtmalnunum, sem vilja fara r landi egar til skamms tma er liti. etta er a strstum hluta snjhengjan, svo kallaa, auk verulegra viskiptaskulda og styttri lna.

Snjhengjurnar eru rjr

Mnnum hefur veri trtt um snjhengjuna, .e. fjrmagn eigu erlendra aila sem er fast hr landi. etta voru upphafi ailar sem tku m.a. tt vaxtaskiptasamningum ea tluu a hagnast hu vaxtastigi hr landi. essi snjhengja hefur veri metin bilinu 600 - 1.000 milljarar eftir v hver hefur veri a reikna. g met hana t fr tlu Selabanka slands vera um 970 milljara (30/6/2012).

En a eru tvr arar snjhengjur og er hvor um sig strri en s sem mesta athygli hefur fengi. etta eru annars vegar skuldaskjl rotabanna sem eiga a renna til krfuhafa eirra, egar uppgjr fer fram og hins vegar eignir rotabanna nju bnkunum og greislur sem aan eiga eftir a berast. Fyrri upphin er 1.460 milljarar krna, eins og ur er geti, og hin bilinu 1.200 - 2.000 milljarar eftir v hve argreislur munu vera miklar komandi rum. Fyrri upphin arf a komast r landi fljtlega, en sari upphin gti dreifst nokku mrg r.

Allar hanga essar snjhengjur yfir jarbinu. Allar gera r ekkert anna en a stkka, ar sem eignirnar a baki eim bera vexti, verbtur og safna ari. Til a greia r hfum vi til rstfunar a sem g kallai a ofan handbrt f. Gjaldeyrisforinn sjlfur er allur tekinn a lni og v er ekki hgt a nota hann etta. v miur. Hann arf a nota a greia skuldir vegna hans sjlfs! er eftir a nefna viskiptajfnu vi tlnd, a.m.k. au skipti sem hann er jkvur. Handbra f er bara nota einu sinni og v urfum vi a treysta rlegan gjaldeyrisjfnu og sagan segir okkur a hann er frekar neikvur en jkvur.

Vandinn er grarlegur

Samkvmt mnum treikningum vilja allt a 4.400 milljarar krna af olinmu f fara r landi. er g a tala um f sem lokaist inni landinu vegna hruns bankakerfisins ea er tla a greia erlendar skuldir rotabanna. Auk ess arf a greia skammtmaskuldir og vexti og afborganir af langtmalnum sem a strstum hluta eru ln rkissjs hj AGS og msum jum sem mala gull lnveitingunni.

Hafi einhver veri vafa um a vandinn vri str, held g a treikningar mnir ttu a eya eim vafa. Hvort heldur sem fjrhin snjhengjunum er 3.600 milljarar ea 4.400 milljarar skiptir ekki mli. hn vri "bara" 1.500 milljarar, vri vandinn samt grarlegur. Upphin erlendum gjaldeyri sem vi flum ri til a greia etta er svo ltil a hn dugar ekki til a greia vextina, hva eitthva meira. ( er g a tala um afgang af utanrkisviskiptum, rlegan gjaldeyrisjfnu.)

Vandinn er svo str a engar tfralausnir eru til. A.m.k. eru engar lausnir sem munu lta erlenda krfuhafa slands ganga brosandi fr borinu. Menn hafa fleygt msu fram, en flest a sem nefnt er, lkist fremur smskammtalkningum, ar sem hluti vandans er mehndlaur en a teki llum vandanum. tgnguskattur sem endurspeglar raun a eigendur fjrmagnsins afsala sr hluta eigna sinna, skiptigengi me smu hrifum, skipti gjaldmili, eignarnm krfum rotabin og sitthva fleira. Allt hefur etta veri nefnt, en stjrnvld halda bara a vandinn leysist af sjlfu sr. Eitt er alveg vst, a hann leysist ekki me frekari lntkum og hann leysist ekki me v a bja eim, sem hr eiga peninga bundna, betri vxtun ea hrri ar eim tilgangi a eir geymi peningana sna lengur. Allt sem hkkar skuldina eykur vandann.

nsta pistli mun g velta fyrir mr betur hva vri hgt a gera.

Eldri skrif um sama efni

Bara til upprifjunar, eru hr nokkrar af eim frslum sem g hef rita um efni:

28.4.2009: Fundur um skuldastu jarbsins hj FVH

22.5.2009: Staa bankakerfisins 30. september 2008 segir anna

13.7.2009: Icesave er slmt, en ekki strsta vandamli

14.7.2009: 31. mars voru heildarskuldir 4.483 milljarar

15.7.2009: Tlur Selabankans geta ekki staist

6.8.2009: kleifur hamar framundan

4.12.2009: Erlendar skuldir og staa krnunnar

2.5.2011: Strhttuleg hugsanaskekkja varandi erlendar skuldir - Ekki er hgt a treysta erlendar eignir til a greia erlendar skuldir

4.6.2011: Gott a Selabankinn nr ttum - Hrri endurheimtur lna hkka skuldir enn meira

Ver a viurkenna a g geri bara einfalda google leit og v er etta lklegast ekki tmandi listi.


4 r

J, a eru fjgur r san Geir H. Haarde ba gu a blessa sland. g er ekki viss um a honum hafi ori a sk sinni. Aftur mti virist blessunin hafa n til hluta ofurrkra fjrmagnseigenda og fjrmlafyrirtkja sem reist voru rstum fjrmlafyrirtkja sem hfu samkvmt aljlegri skilgreiningu sr yfirbrag skipulagrar glpastarfsemi.

Allir arir voru meira og minni hengdir t til erris, ef eim var ekki bara hent beint eldinn. Str hluti almennings og fyrirtkja landsins voru bara talinn til elilegra affalla stri. Ekki bara a, eir sem lifu af eiga a greia strsskaabtur til eirra sem settu allt hliina. etta er hundalgk, sem g skil ekki og hef aldrei skili.

Margir tku til varnar

Sem betur fer misbau mrgum a miki, a eir kvu a gera meira en a tala um a Barnalandi, heita pottinum ea saumaklbbum. g held a llum hafi misboi, en hvaa gagn er af v a vera misboi, ef maur bur bara hina kinnina ea kyssir hnd kvalarans? v miur, tku fjlmilar landsins afstu almennt a taka mlsta kvalaranna. v miur, tku stjrnvld essa lands, afstu a taka mlsta kvalaranna. Hinga kom Aljagjaldeyrissjurinn og viti menn. Hann tk sr stu me kvlurunum. Almenningur tti a borga strskaabtur til fjrmagnseigenda hr landi og tlndum, v essir ailar voru svo fjandi mikilvgir a eim var a bjarga.

En eins og ur segir, misbau mrgum a miki a eir tku til varna. Indefense hpurinn tk til varna Icesave mlinu vegna ess a rkisstjrn Geirs H. Haarde taldi mikilvgara a halda andlitinu og snast grand t vi, en a verja egna essa lands fyrir sanngjrnum krfum. Hagsmunasamtk heimilanna og Samtk lnega tku til varna lnamlum heimilanna, vegna ess a stjrnvldum essa lands, hvort heldur rkisstjrn Geirs H. Haarde ea rkisstjrnir Jhnnu og Steingrms, fannst a vera rtt a heimilin borguu stkkbreytta hfustla lna sinna.

Krfur heimilin lkka um 300 milljara egar

rtt fyrir a fjrmlafyrirtki hafi ekki gengi a krfum HH og SL ori, eru au langt komin me a gera a bori. M.a. me hjlp dmstla, er bi a lkka stkkbreyttar krfur lnastofnana almenning um htt 300 milljara. Krfur sem m.a. krfuhafar hrunbankannahfu egar gefi eftir, en snillingarnir nju bnkunum tldu sjlfsagt a halda til streitu. Merkilegt a maur fi eitthva allt a 50% afsltti, en tli samt a krefja fullt ver fyrir! Slkt ekkert skylt vi elilega og hva heiarlega viskiptahtti. Svo sem ekki vi v a bast jflagi sem er gegnsrt af klkuskap, leynimakki, vinargreium og endalausu vanhfi ar sem mnnum finnst allt lagi a sitja vi allar hliar samningaborsins til a tryggja a einkavinirnir og klkurnar fi alltaf sinn skerf af kkunni, en almenningur (vi sem ekki erum klkunni) borgum alltaf a sem sett er upp.

Margt aflaga fari

Langt ml vri a tala um allt a sem aflaga hefur fari endurreisninni sustu 4 r. g tla ekki a neita v a margt hefur veri gert, en a hefur 9 tilfellum af hverjum 10 snist um a knast fjrmagnseigendum og varhundi erlendra krfuhafa, .e. AGS. Niurskurur heilbrigiskerfinu er orinn slkur a a vantar ba ftur og annan handlegg. menntakerfinu hefur svo sorfi a mrgum sklum, a eir eru vart starfhfir. velferarkerfinu sitja ryrkjar og ellilfeyrisegar eftir me tekjur sem eru langt undir naumhyggjuframfrslu. Atvinnuleysi hefur veri frt inn skla og sta atvinnuleysisbta, eru strir hpar flks komir nmsln. Einu tgjldin sem hafa hkka um tugi milljara eru vaxtagreislur til AGS og "vinaja" til a halda uppi eirri blekkingu a vi eigum gjaldeyrisfora. Hvernig getur veri a vi eigu gjaldeyrisfora, ef hann er allur tekinn a lni? Og hvaa skynsemi er a taka gjaldeyrisfora a lni, ef a kostar okkur 70, 80 ea 90 milljara ri a vera me gjaldyeyrisforann a lni? Kannski fatta menn a einhvern tmann, a a skaar gjaldeyrisstu jarinnar, a vera me gjaldeyrisforann formi erlendra lna!

Aumingja erlendu krfuhafarnir

Hvers vegna eigum vi a hafa hyggjur af eignum erlendra aila hr landi? Hva koma jklabrf okkur vi? Hvers vegna eru menn a horfa hina svo klluu snjhengju sem okkar vandaml, egar hn er vandaml eirra sem eiga peninga snjhengjunni.

g neita a bera byrg mistkum httustringu eirra sem lnuu peninga hinga til lands. g neita a bera byrg mistkum httustringu eirra sem fjrfestu hr skuldabrfum sem hfu skrifa strum stfum utan sr a flu sr meiri httu en sttanleg vri nema fyrir sem yldu a tapa eim peningum sem etta vri lagt. Shit happens, er sagt og annig var a me essa peninga. eir eiga einfaldlega a fara aftast krfurina og verum vi einhvern tmann aflgufr, geta eigendur essara krafna kannski fengi eitthva upp krfur snar.

Lfeyrissjirnir - strsta leysta vandamli

Almenningur var va fyrir bsifjum runum kringum hrun, en lklegast hvergi eins miklum og hva varar lgbundinn lfeyrissparna. Inni lfeyriskerfinu er risastr hola. Hn var svo sem orin str lngu fyrir hrun, en var hn viranleg. Hggi sem hruni gaf lfeyriskerfinu, var hins vegar grarlega ungt og er nnast hgt a segja a um tknilegt rothgg hafi veri a ra. Snillingarnir sem telja sig einra um kerfi, vilja a komandi kynslir bjargi lfeyrinum eirra. eir vilja f sinn lfeyri skertan kostna rttingavinnings eirra sem greia til sjanna framtinni. Gfugmannlegt af eim ea hitt heldur. Ef forseti AS vri raun a berjast fyrir rttindum launaflks, vri a forgangskrafa hj sambandinu a loka nverandi kerfi og lta greiendur framtarinnar greia inn nja deild sjunum snum. Nei, a er ekki gert, vegna ess a forseti AS vill a brnin hans greii honum lfeyri framtinni, stainn a vera maur til a taka sig skeringu sem hjkvmileg er samkvmt nverandi eignastu sjanna. Stjrnvld og Alingi eru san svottan bleiur a taka ekki hreinlega fram fyrir hendur "snillingunum" og kvea svona breytingu sjlf.

Endurreisn trverugleika

Menn segja a trverugleiki slands s a vei. Bull. Trverugleiki slands fauk t um gluggann 2008 og hann verur ekki endurreistur me v a lof mnnum einhverju sem ekki verur hgt a standa vi. Trverugleikinn verur aeins endurreistur me v a segja sannleikann, lofa engu og reyna san a gera betur.

Hluti af eim vanda sem vi stndum frammi fyrir varandi trverugleikann, er a ekki hafa ori ngjanlegar breytingar lykilstum jflaginu. svo a Hskuldur og Steinr hafi ekki veri gmlu bnkunum fyrir hrun, a vi nr alla, ef ekki alla, sem ar vinna. Sama vi um margar lykilstofnanir. Nokkrir rherrar voru eirri rkisstjrn sem fr me vld hr mean hallai undan fti. Rkisstjrn sem var upptekin af v a afneita llum httumerkjum og skjta sendiboana. Rkisstjrn sem tk tt hrunadansinum me fjrmlageiranum. Ekki tekur betra vi, egar horft er til ingflokks Sjlfstisflokksins. Geir og rni hafi fari t af ingi, eru allt of margir arir ingmenn flokksins anna hvort eir smu og stu ing mean allt hrundi ea tku tt sukkinu. Og einhverra hluta vegna, stefnir allt a etta flk fi glimrandi kosningu nstu ingkosningum skist a anna bor eftir framhaldandi ingsetu. Er etta lei til a endurreisa trverugleika ea er etta lei til a verja klkurnar?

Erfitt hlutverk rkisstjrna Jhnnu og Steingrms

rtt fyrir a sem a ofan er skrifa, viurkenni g fslega a hlutverk rkisstjrna Jhnnu og Steingrms var ekki fundsvert. au tku vi brunarstum, ar sem enn loguu eldar v og dreif. a sem meira var, a eina byggingarefni var a sem fannst heillegt rstunum. au geru sr hins vegar endurreisnina erfiari me v a taka til hliar a sem best leit t til a lta a hendur erlendra krfuhafa.

Dmigert mun vera fyrir brennuvarga, a eir sniglast kringum brunasta til a fylgjast me hvernig til tkst. essu tilfellu gengu eir lengra og vldust sfellt fyrir slkkvistarfinu og kveiktu nja elda vi ll tkifri. Ekki a, a mr finnst rkisstjrnirnir Jhnnu og Steingrms einblnt of miki upprunalega eldinn, en a mestu lti brennuvargana um a slkkva eldana sem kviknuu t fr honum. etta er eins og lta rsarmann gera a srum frnarlambsins!

Rkisstjrnir Jhnnu og Steingrms tku kolrngu kvrun a setja endurreisn heimila og fyrirtkja hendur ess flks sem orsakai hruni. a tti aldrei a gera. Alingi tti a kvea leikreglurnar og setja skr lg um r. San tti hlutlaus aili a sj um framkvmdina. A setja fjrmlafyrirtkin dmarasti, ar sem au eru annar mlsaili, gengur gegn heilbrigri skynsemi og er helsta stan fyrir v a ekki hefur gengi betur. etta er eins og leikmenn annars lis kappleik sji um dmgsluna leiknum. Geta menn rtt mynda sr hversu einhlia s dmgsla myndi vera. etta var n samt gert, vegna ess a Alingi virist vera heljargreipum fjrmlafyrirtkjanna og klkanna. Raunar er mn upplifun af Alingi, a sjlfsti ess s nnast ekkert og a fari bara eftir v sem valdaflin jflaginu segja. ( er g a tala um meirihluta ingmanna, v ar er lka hpur, v miur ekki str, sem hefur sjlfstan vilja ekki bara ori heldur lka bori.) essi valdafl hafa bara huga a skara hflegan eld a sinni kku kostna almennings. ess vegna erum vi 4 rum eftir hrun bankanna, enn a horfa upp grarleg vandaml hj almenningi og fyrirtkjum (.e. eim sem er ekki eru klkunni) mean fjrmagnseigendur hafa n a safna vopnum snum.

A lokum

Eins og lesendur pistla minna hafa ori varir vi, hefur lengst nokku milli eirra og eim fkka. stan er g og gild, en g tk hinn 1. september vi nju starfi sem gefur mr frri tkifri til a standa essum skrifum. g mun halda fram a berja lyklabori sem urfa ykir, en eingngu egar mlin eru str.

g tel mig eiga stran hlut eim 300 milljrum sem fjrmlafyrirtkin egar lkka stkkbreyttar krfur. g vonast san til a ekki undir 150 milljrum eigi eftir a btast vi og jafnvel allt a 400 milljrum, egar dmar vera gengnir gengislnamlum og egar Alingi snir loksins ann kjark og or a samykkja frumvarp Hreyfingarinnar um bjrgunarsj vegna vertryggra lna. A frumvarpi hafi ekki egar veri samykkt tel g vera ljtan blett strf Alingis. Fjrmunum ofurrkra fjrmagnseigenda sem nemur um hrri upph var bjarga me einu pennastriki, en egar kemur a hinum almenna borgara, m hann ta a sem ti frs. Segja m a etta s a sem best lsir hinni meintu endurreisn. g vona a ekki li nnur 4 r ur en raunverulegri endurreisn lkur.


Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (17.8.): 0
  • Sl. slarhring: 15
  • Sl. viku: 143
  • Fr upphafi: 1648834

Anna

  • Innlit dag: 0
  • Innlit sl. viku: 97
  • Gestir dag: 0
  • IP-tlur dag: 0

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

gst 2017
S M M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband