Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Bloggfęrslur mįnašarins, įgśst 2012

Hin endurreista bankastarfsemi į Ķslandi

Undanfarin įr hefur żmislegt gengiš į ķ endurreistum ķslenskum bankarekstri.  Lengi leit śt fyrir aš menn hefšu ekkert lęrt af hruninu, svo sljįkkaši ašeins į ofsanum, eins og menn ętlušu aš gera einhverja yfirbót, en nś er eins og tķmavélin hafi tekiš völdin.  Oft ķ viku koma fréttir innan śr bankakerfinu eša mér er sagt af gömlum "snillingum" sem hafa veriš endurreistir til fyrri stöšu eša nżir bśnir aš grandskoša hvaš gömlu "snillingarnir" geršu og hafa žaš eitt markmiš aš toppa žį.

Vilji til samninga er horfinn

Endurreistu bankarnir hafa sumir hverjir alveg ótrślega verkferla, sem eiga ekkert skylt viš heišarlega eša góša višskiptahętti.  Žannig eru žeir allir aš stilla fólki og fyrirtękjum upp viš veggi ķ uppgjörsmįlum, eins og žeir (eša starfsfólk žeirra) hafi engin tengsl eša sišferšislegar skyldur gagnvart višskiptavinum vegna žess sem geršist hér fram aš hruni.  Grófasti gjörningurinn er mikill skortur į sišferši.  Kannski er žaš ekki hluti af bankarekstri aš hafa višskiptasišferši, a.m.k. ekki į Ķslandi, en vķša um heim žykir žaš lķklegt til įrangurs aš hafa žó ekki vęri nema hįlfa skeiš af mannśš, 2 dl af hógvęrš og 5 g af skilningi ķ hverju 1 kķló af lķkamsžyngd bankastarfsmanns.  Nei, ekki ķ hinum endurreistu ķslensku bönkum.  Žar var mannśš skipt śt fyrir hroka, hógvęrš fyrir fyrirlitningu og skilningi fyrir gręšgi.  Nišurstašan er svo almennt eftir žvķ.

Tęknin sem hefur veriš notuš ķ samningavišręšum viš višskiptavinina er einföld.  Hśn er svona:

  1. Drögum śr hófi fram aš finna nišurstöšu.  Svörum ekki póstum, tilbošum og sķmtölum nema a.m.k. einhverjar vikur, helst mįnušir fįi aš lķša.
  2. Höfnum öllum tillögum višskiptavinarins, žvķ hann getur örugglega borgaš meira en hann leggur til.
  3. Įsökum višskiptavininn um allt og ekkert, viš hljótum aš hitta ķ mark žó ekki nema einu sinni af hverjum 10.000 skiptum.
  4. Leggjum sjįlfir fram tillögur aš lausn
    1. Ef višskiptavinurinn samžykkir, žį hljótum viš aš hafa bošiš of vel og lįtum lįnanefndina hafna.
    2. Ef višskiptavinurinn hafnar, žį lżsum viš frati ķ hann og sendum mįliš til dómstóla.
  5. Ef eign višskiptavinarins er įlitleg, žį semjum viš ekki, žar sem viš gręšum meira į žvķ aš taka eignina af višskiptavininum og selja hana sjįlfir, en aš semja.  Skķtt meš žaš žó fólk verši gjaldžrota, viš fįum feitan bónus.

Undanfarin tvö įr hafa leitaš til mķn į žrišja tug einstaklinga og fyrirtękja, sem hafa gengiš ķ gegn um žetta ferli hjį endurreistu bönkunum.  Allir hafa nįnast sömu sögu aš segja, ž.e. bankinn hefur haldiš fólki (og fyrirtękjum) ķ óljósu samningsferli, žar sem lopinn er teygšur śt ķ hiš óendanlega, mešan skuldir gera ekkert annaš en aš safna vöxtum.  Sjįiš sko til.  Bankinn gefur ekki vextina eftir žó hann sé valdur af töfinni.  Nei, hann tefur mįlin eins og hęgt er til žess aš geta einmitt hlašiš į lįnin vöxtum, drįttarvöxtum, innheimtugjöldum, lögfręšiskostnaši og mįlflutningskostnaši.  Ég hef séš skjöl frį öllum endurreistu bönkunum til sönnunar į žessu, žrįtt fyrir aš višskiptavinurinn sé bśinn aš vera aš gera sitt besta til aš semja.  Hvernig er hęgt aš semja viš fólk sem fęr bónusa fyrir aš hafa helst allt af višskiptavininum?  Žaš er ekki hęgt.

Fasteignafélögin sķhungrušu

Kostulegasta nżjunginn eru svo kölluš eignafélög endurreistu bankanna.  Žau eru hįlfgeršur brandari og skil ég ekki hvernig žau virka.  Eitt žeirra var aš skila hįtt ķ 1 milljaršs króna hagnaši ķ vikunni.  Hvernig ętli žessi hagnašur sé til kominn?  Jś, eign hefur veriš hirt af fyrirtęki eša einstaklingi į verulega nišursettu veršmati til žess aš eins lķtiš af skuldum gerist upp į móti.  Sķšan er kemur nżtt fasteignamat eša bara nżtt veršmat og žį er allt ķ einu komin betri tķš og blóm ķ haga.  Matiš hękkar um 15 - 20% og, bingó, fasteignafélagiš hefur allt ķ einu hagnast grķšarlega.  Žó svo aš bankinn eigi félagiš, žį er hann ekkert aš lįta hinn óheppna fyrri eiganda fasteignarinnar njóta "lottóvinningsins" heldur er lķklegast kominn meš hann inn ķ dómsal vegna eftirstöšvanna.  Žaš er nefnilega ekki nóg aš langleišina stela eignum af fólki og fyrirtękjum, heldur į aš troša fólki (og fyrirtękjum) alveg ofan ķ svašiš.  Og hirša svo bónusinn fyrir įrangursrķkt verk!

Bestum įrangri nį bankarnir, žegar nżju (eša gömlu) "snillingarnir" sitja į sem flestum hlišum boršsins, ž.e. eru aš semja viš višskiptavininn, hafa ótakmarkašan ašgang aš lįnanefnd bankans og sinna störfum fyrir fasteignafélagiš.  Žį geta žeir žóst vera góšu gęjarnir, en um leiš stjórnaš aftökunni og aš sjįlfsögšu hagnast į öllu ķ gegn um bónusana sem žeir fį frį fasteignafélaginu.

Tekiš skal fram aš ég er hér aš lżsa žeim hluta endurreistu bankanna, sem hefur veriš endurreistur hvaš best til fyrra horfs frį žvķ fyrir hrun, ž.e. žeim sem snżr aš žvķ aš svķna į višskiptavinunum.  Hrunbankarnir voru oršnir algjörir snillingar (engar gęsalappir) į žessu sviši, eins og kemur nokkuš ķtarlega fram ķ skżrslu Rannsóknarnefndar Alžingis.  Ég er sem sagt ekki aš tala um gjaldkerana eša žjónustufulltrśana, sem sitja ķ bįsum sķnum ķ śtibśunum.  Žaš fólk er alveg jafn misnotaš af "snillingunum" og višskiptavinirnir, vegna žess aš žetta starfsfólk er notaš til aš segja fólki og fyrirtękjum alls konar tröllasögur um hve frįbęr bankinn sé og hvaš hann ętli aš vera góšur viš viškomandi, žó allt annaš standi til.

Ég held aš hollast sé fyrir bankana aš muna, aš įnęgšur višskiptavinur er lķklegri til aš vera įfram ķ višskiptum en sį sem er óįnęgšur.  Uppgjörsmįl vegna hrunsins verša žvķ aš innifela ķ sér gagnkvęman įvinning en ekki aš annar sé keyršur ķ žrot og hinn taki til sķn allan hagnašinn.  Og bankarnir eru aš raka til sķn hagnaši eins og afkomutölur žeirra leiša ķ ljós.

Englasöngur bankanna

Allir reyna endurreistu bankarnir aš sżnast vera englar.  Ķslandsbanki birti t.d. ķ afkomutölum sķnum um daginn hvaš hann hefši nś veriš góšur viš višskiptavini sķna.  Bankinn hélt žvķ fram, aš afskriftir til višskiptavina hefšu numiš um 394 milljöršum kr. frį hruni.  Žetta er nįttśrulega ein sś svakalegasta tröllasaga sem ég hef heyrt, žar sem Ķslandsbanki įtti aldrei nema mjög lķtinn hluta žessara 394 milljarša og žvķ hefur bankinn ekki framkvęmt žessar afskriftir.  Žęr fóru fram hjį Glitni.  Talan veršur ennžį skrķtnari, žegar hśn er borin saman viš nęrri 800 milljarša eignir bankans ķ lok fyrsta įrsfjóršungs 2012.  Eigum viš aš trśa žvķ, aš Ķslandsbanki sé ennžį gjaldfęr eftir aš hafa afskrifaš 33% af eignarsafni sķnu?  Hey, viš erum ekki alveg svona heimsk, žó viš trśum į įlfa, huldufólk og tröll.  Žessi saga er ótrślegri en allar slķkar sögur.  Stašreyndin er aš megniš af žessum 394 milljöršum hefur ekki veriš aš finna ķ reikningum Ķslandsbanka frį hruni.  (Hef aš vķsu ekki gefiš mér tķma til aš skoša nżjustu skįldsögu bankans.)  Ekki į eignarhlišinni, ekki ķ varśšarfęrslum og ekki ķ afskriftum.  Žar mį kannski finna žrišjung af henni, en lķklegast innan viš fjóršung.

Brandarinn um afskriftir Ķslandsbanka veršur enn betri, žegar afkomutölur bankans eru skošašar.  Nįnast į hverju įrsfjóršungi hefur bankinn skilaš vęnum hagnaši.  Stundum upp į tugi milljarša.  Til žess aš bankinn hefši haft efni į žvķ aš afskrifa 394 milljarša og vera ennžį meš jįkvętt eigiš fé upp į 135 ma.kr., žį hefši hann žurft aš skila 394 milljöršum aukalega ķ hagnaš fyrir afskriftir.  Slķka tölu er hvergi aš finna ķ reikningum bankans, en er ķtrekaš flaggaš ķ fréttatilkynningum, žegar įrshlutauppgjör og įrsuppgjör eru kynnt.  (Žess vegna kallaši ég žessi uppgjör skįldsögu hér aš ofan.)

Ég er alveg sęmilega lęs į įrsreikninga og veit žvķ hvaš tölurnar žżša sem žar birtast.  Fyrir hrun var logiš aš okkur og nśna eigum viš aš trśa žvķ aš Ķslandsbanki sé gjaldfęr eftir aš hafa afskrifaš žrišjung af eignum sķnum.  Ętli sé ennžį veriš aš ljśga aš okkur?

(Tekiš skal fram aš tölur hinn tveggja eru heldur ekki aš ganga upp.)


Af śtśrsnśningi um afnįm verštryggingar

Einu sinni sem oftar gengur Gušmundur Gunnarsson, fyrrverandi formašur Rafišnašarsambandsins, fram į ritvöllinn og talar um afnįm verštryggingar (sjį Afnemum verštrygginguna).  Einu sinni enn snżr hann śt śr umręšunni eins og hann sé haldinn slęmum hrörnunarsjśkdómi sem leišir af af sér alvarlegt minnisleysi.

Gušmundur talar nįnast alltaf um afnįm verštryggingu sem alsherjar afnįm hennar.  Viš sem höfum rętt hvaš mest um afnįm verštryggingar höfum hins vegar einskoršaš umręšuna viš afnįm verštryggingu af neytendalįnum.  Hvergi hefur veriš lagt til aš banna verštryggingu alfariš og hvergi veriš lagt til aš hśn verši ekki notuš til aš tryggja veršgildi lķfeyris.  Gušmundur er almennt ekki aš lįta slķk smįatriši trufla sig og tślkar hlutina į sinn veg.  Er žaš įkaflega hvimleitt svo ekki sé meira sagt, žar sem meš žvķ er hann aš blekkja auštrśa lesendur skrifa sinna.  Kaldhęšnin ķ žessu er aš yfirskrift Gušmundar į sķšunni hans į Eyjan.is er "enginn er eins blindur og sį sem vill ekki sjį".

Til aš hafa stašreyndir į hreinu, žį höfum ég, Hagsmunasamtök heimilanna, žingmenn Hreyfingarinnar, Lilja Mósesdóttir og Eygló Haršardóttir, svo nokkrir séu nefndir, talaš fyrir žvķ aš leggja af notkun verštryggingar ķ neytendalįnasamningum.  Jį, hér er um mjög skżra afmörkun aš ręša, NEYTENDALĮNASAMNINGAR.  Ekki er veriš aš tala um aš banna fyrirtękjum aš taka verštryggš lįn, gefa śt verštryggš skuldabréf eša tengja greišslur sem žau inna af hendi viš vķsitölu neysluveršs.  Ekki er heldur veriš aš leggja til bann viš sams konar hįttarlagi rķkissjóšs, opinberra stofnana, sveitarfélaga eša annarra ašila sem stęršar sinnar vegna hafa bolmagn til aš rįša viš nįnast višstöšulausa hękkun höfušstóls skuldar framan af lįnstķmanum af völdum hękkunar į vķsitölu neysluveršs.  Vissulega vęri lķtiš vit ķ žvķ hjį Ķbśšalįnasjóši aš gefa śt verštryggš skuldabréf til aš fjįrmagna sjóšinn, ef stęrsti hluti lįntaka vęri aš fį óverštryggš lįn, žannig aš śtgįfa verštryggšra skuldabréfa myndi žvķ dragast stórlega saman, ef til žessa kęmi.

Ég veit ekki af hverju menn eru sķfellt aš tengja saman verštryggingu lķfeyris og verštryggingu ķbśšalįna.  Engin tengsl eru į milli žessa tveggja.  Takiš eftir:  ENGIN TENGSL ERU Į MILLI VERŠTRYGGINGAR LĶFEYRIS OG AŠ ĶBŚŠALĮN EINSTAKLINGA ŽURFI AŠ VERA VERŠTRYGGŠ.  Aš halda žvķ fram byggir annaš hvort į gķfurlegri vanžekkingu eša veriš er aš beita vķsvitandi blekkingum.  Vķsitölutryggšar eignir lķfeyrissjóšanna eru vissulega aš mestu ķ verštryggšum skuldabréfum Ķbśšalįnasjóšs og fyrirrennara hans, en stašan ķ dag žarf ekki aš segja neitt til um stöšuna til framtķšar, frekar en aš fortķšin segir til um stöšuna ķ dag.

Ég fullyrši aš ekkert mįl er aš halda lķfeyri verštryggšum, žó stęrsti hluti eigna lķfeyrissjóšanna verši óverštryggšur.  Į fyrstu įrum žessarar aldar voru einmitt réttindi sjóšsfélaga ķ nokkrum lķfeyrissjóšum hękkuš vegna góšrar įvöxtunar į óverštryggšum eignum viškomandi sjóša.  Žessi sömu réttindi voru svo skert vegna taps į žessum sömu óverštryggšu eignum og öšrum eignum, sem m.a. voru verštryggšar.  Afkoma lķfeyrissjóšanna ręšst ekki af žvķ hvort eignir žeirra eru verštryggšar eša ekki.  Hśn ręšst af žvķ hve naskir fjįrfestingastjórar sjóšanna eru aš fjįrfesta ķ eignum sem gefa af sér góša įvöxtun.  Vissulega aušveldar žaš fjįrfestingastjórunum lķfiš aš vera meš verštryggš skuldabréf Ķbśšalįnasjóšs eša sjóšfélaga, en žaš gerir menn lķka vęrukęra og gefur ekki alltaf bestu įvöxtun.  Stašreyndin er aš žeir sem eru stöšugt ķ leit aš betri įvöxtun, žeir enda uppi meš betri įvöxtun, en hinir sem lįta hlutina bara malla, žeir missa af tękifęrunum sem bķša žarna śti.

Óskandi vęri, aš ķ framtķšinni haldi menn sig viš stašreyndir, žegar talaš er um afnįm verštryggingar.  Eingöngu er veriš aš tala um afnįm verštryggingar į neytendalįnasamningum, žar meš tališ lįnum til hśsnęšiskaupa.  Alls ekki er veriš aš tala um afnįm verštryggingar į lķfeyri og ekki er veriš aš banna öšrum en neytendum aš taka slķk lįn eša gefa śt verštryggš skuldabréf.


Feršasumariš mikla meš erlenda bķlstjóra og enga leišsögumenn - Vernda žarf vörumerkiš Ķsland

Tilefni skrifa minna er ekki atvikiš į Tjörnesi heldur eitt og annaš sem ég hef heyrt af eša oršiš vitni aš ķ sumar ķ tengslum viš skipulegšar hópferšir meš feršamenn um landiš.  Óteljandi hópar feršamanna eru į ferš um landiš ķ hópferšabķlum.  Žetta fólk er margt aš fara sķna fyrstu og einu ferš um Ķsland į ęvinni.  Mun aldrei aftur til landsins koma og žvķ er mikilvęgt aš bjóša žeim upp į faglega leišsögn um landiš.  En er žaš alltaf reyndin?  Nei, og raunar langt frį žvķ.

Fjöldi hópa er į ferš um landiš įn leišsögumanna meš žekkingu į landinu, hvaš žį fagžekkingu.  Notast er viš svo kallaša hópstjóra, sem margir hverjir eru aš koma ķ fyrsta sinn til landsins um leiš og hópurinn sem žeir eru ķ fylgd meš.  Žegar žeir eru heppnir, žį fį žeir reynda ķslenska bķlstjóra, en ósjaldan kemur bķlstjórinn meš hópnum og hefur žvķ ennžį minni reynslu og žekkingu į žvķ aš feršast um landiš.  Vissulega į žetta reynsluleysi lķka viš ófaglęrša ķslenska leišsögumenn, en žau tilfelli eru mun fęrri sem betur fer.

Hvers vegna viljum viš hafa menntaša leišsögumenn og bķlstjóra sem žekkja vegina meš hópum sem feršast um landiš?  Įstęšurnar eru margar.  Ein sś mikilvęgasta er aš veita gestum okkar rétta žjónustu.  Hśn flest ķ žvķ aš upplżsa gesti okkar um žaš sem žį žyrstir aš vita en ekki sķšur aš segja žeim frį öllu hinum sem žeim datt ekki ķ hug aš spyrja um.  Hópstjóri sem hefur aldrei til landsins komiš, žekkir ekki sögur hérašsins, tilurš fjallanna og hvaš er mikilvęgt aš skoša. Hann žekkir ekki til atvinnuhįtta, efnahagsmįla og stjórnmįla.  Lżsingar ķ flestum handbókum, sem žeir dęmigert lesa beint upp śr, eru takmarkašar og vekja oft fleiri spurningar en žęr svara. 

Hvort sem hópstjórinn er pólskur, japanskur eša ķsraelskur, žį į hann ekki aš vera einn į ferš meš hóp nema viškomandi hafi sżnt fram į lįgmarksžekkingu į landinu.  Tala nś ekki um aš hann geti gert sig skiljanlegan viš žjónustuašila sem hann žarf aš vera ķ samskiptum viš. 

Žvķ mišur eru allt of mörg dęmi um aš hópum sem hleypt śt į vegi landsins, sem nįnast eru ófęrir um aš bjarga sér sjįlfir.  Žį er žaš lagt į heršar bķlstjóranna (sé hópurinn svo heppinn aš vera meš innlendan bķlstjóra) aš ganga ķ verk leišsögumannsins, ž.e. benda į įhugaverša hluti, sjį um samskipti viš žjónustuašila og koma ķ veg fyrir aš hópstjórinn leiši hópinn ķ einhverja vitleysu.  Žannig eru bķlstjórarnir nįnast komnir ķ hlutverk driver-guide, nokkuš sem žeir hafa hvorki menntun né réttindi til.  Žess fyrir utan aš žeim er ekki borgaš fyrir aš sjį um žetta.

Ķsland er veršmętt vörumerki sem viš eigum aš vernda.  Meš žvķ aš hleypa reynslulausum hópstjórum sem tóku jafnvel bķlstjórana meš sér aš heiman, žį erum viš aš skemma žetta vörumerki į tvennan hįtt.  Ķ fyrsta lagi erum viš aš bjóša upp į lélegar eftirlķkingar og ķ öšru lagi žį erum viš ekki aš passa upp į aš vörumerkiš verši fyrir skemmdum.  Gucci setur ekki merki sitt į neina vöru nema hśn standist gęšaprófum.  Viš eigum aš gera žaš lķka.  Gucci er sķšan ķ stöšugri bįrįttu gegn lélegum eftirlķkingum.  Viš eigum aš gera žaš lķka.

Žegar ég fer meš hóp feršamanna, hvort heldur ķ noršurljósaferš haust, vetur eša vor eša dagsferš śt frį Reykjavķk allan įrsins hring, žį er ég stöšugt aš selja Ķsland.  Į vetrunum er ég aš selja fólki žį hugmynd aš koma hingaš aš sumri til eša fara ķ fjölbreyttari vetrarferšir.  Į sumrin, žį lżsi ég fegurš Žingvalla į haustin eša vetrum, upplifun af öšrum įrstķmum.  Allt įriš er ég aš segja žeim frį öšrum feršum sem hęgt er aš fara.  Ég er aš gera žaš įhugavert aš koma hingaš aftur.  Fyrir žį sem ekki eiga möguleika į aš koma aftur, žį er ég aš tryggja aš feršin verši žeim eftirminnileg į žann hįtt aš segja žeim (vonandi) skemmtilegar sögur, sżna žeim žaš óvenjulega, uppfylla eins og hęgt er óskir žeirra.  Meš žessu er ég vonandi aš auka eftirspurn eftir vörumerkinu Ķslandi.  Ég veit raunar aš ég er aš gera žaš, žvķ ķ nįnast hverri einustu ferš sem ég hef fariš meš feršamenn, žį hefur einhver komiš til mķn og sagt aš hann žurfi aš koma aftur og skoša landiš betur.

Feršamašur sem er įnęgšur sem heimsókn sķna til Ķslands er besta auglżsing sem landiš fęr.  Žó hann fįi ekki fęri į aš koma hingaš aftur, žį mun hann smita śt frį sér žegar hann lżsir sinni upplifun og žeir sem hlustušu į lżsingar hans setja Ķsland į blaš yfir įhugaverša staši aš heimsękja.  Sé hann óįnęgšur, žį snżst žetta viš og hann ber śt óįnęgjuna eins og vķrus.  Žess vegna veršum viš aš vanda til verka og gera kröfur til žeirra sem feršast meš hópa um landiš, aš žeir hafi fullnęgjandi žekkingu į žvķ sem žeir eru aš lżsa fyrir feršamönnunum.  Fólki sem oft er bśiš aš safna ķ mörg įr fyrir žessari draumaferš.  Žegar viš förum ķ okkar draumaferš, žį viljum viš ekki aš fśskarar skemmi feršina fyrir okkur.  Sama į viš žį, sem koma til okkar ķ sķna draumaferš.

(Ég tek žaš fram, aš ég rek vefinn Iceland Guide (www.icelandguide.is), sem gefur feršamönnum kost į aš komast ķ samband viš faglęrša leišsögumenn.  Innleggiš er žó algjörlega ótengt žeirri žjónustu.)


mbl.is Žétt setin rśta vó salt į vegbrśn
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Gönguleišin yfir Fimmvöršuhįls

Į fjörur mķnar rak nżlega bók sem mig langar ašeins aš fjalla um.  Žessi bók vakti įhuga minn fyrir nokkrar sakir, en žó sérstaklega žar sem ég er leišsögumašur įsamt öllu öšru sem ég geri.  Hér um ręšir endurśtgįfa Siguršar Siguršarsonar į bókinni Gönguleišin yfir Fimmvöršuhįls.

Ég hef aldrei gengiš Fimmvöršuhįlsinn, en eftir lestur bókarinnar, žį er ég įkvešinn ķ aš gera žaš fyrr en sķšar.  Hana prżša m.a. myndir af óteljandi fossum sem eru į leišinni (og žeir eru ķ oršsins fyllstu merkingu óteljandi).  Margir žeirra bera įhugaverš nöfn mešan ašrir eru nafnleysingjar.  Myndir af śtsżni frį ólķkum stöšum er einnig aš finna og flott kort af leišinni.

kapa_fimmvhals Lżsingu į gönguleišinni yfir hįlsinn er skipt ķ fjóra įfanga, ž.e. 1. įfangi er frį Skógum og upp aš göngubrś yfir Fossį (Fossleiš), 2. įfangi er frį brś og aš skįla, 3. įfangi er frį skįla aš Heljarkambi (um umbrotasvęšiš frį 2010) og sį fjórši frį kambinum nišur ķ Bįsa.  Aš sjįlfsögšu er hęgt aš fara leišina ķ öfugri röš og sķšan ganga fram og til baka hafi menn tķma og orku ķ žaš.

Auk lżsingar į gönguleišinni yfir hįlsinn er lķtillega fjallaš um gönguleišir į jöklana sem afmarka hįlsinn, ž.e. Mżrdalsjökul og Eyjafjallajökul.  Žį er fróšleikur um Fimmvöršuskįlann og aš sjįlfsögšu um eldsumbrotin voriš 2010.

Samkvęmt Sigurši tekur um 9,5 klst. aš ganga noršur yfir hįlsinn, ž.e. frį Skógum ķ Bįsa, en ķviš lengur eša 10 klst. ef fariš er sušur yfir hįlsinn.  Reikna ég meš aš inni ķ göngutķmanum sé tekiš tillit til žess tķma sem fer ķ aš skoša og njóta śtsżnisins og nįttśrunnar, žannig aš röskir göngumenn, sem ętla bara aš žręša stķginn komist žetta aš mun skemmri tķma.

Ekki er hęgt aš fjalla um gönguleišina yfir Fimmvöršuhįls įn žess aš koma meš ašvöršun til žeirra sem žar ętla aš fara yfir:

Vešur ķ byggš segir ekkert til um vešriš uppi į hįlsinum.  Žaš hefur oft sannast og kostaš mannslķf.  Óreyndir göngumenn eiga ALDREI aš fara einir ķ fyrstu göngu sinni yfir hįlsinn.  Menn eiga ALDREI aš ganga blindandi eftir GPS-punktum.  Bregšist skyggni ķ feršinni, žį er betra aš setjast nišur į skjólsęlum staš og bķša eftir aš annaš hvort rofi til eša reyndir göngumenn komi sem hęgt er aš bišja um ašstoš, en aš halda göngunni įfram, a.m.k. um Heljarkamb og nišur ķ Bįsa.  Aš sunnanveršu er leišin almennt mun greišfęrari og hęttu minni.

Vešurfar į hįlsinum getur veriš stórvarasamt og breyst į skömmum tķma.  Oft liggja vindstrengir yfir hįlsinn sem loka leišinni dögum saman.  Śrkomusamt er žar og snjóalög geta bęši veriš mikil og varaš lengi.

En aftur aš bókinni.

Mér sżnist bókin geta nżst flestum sem vilja ganga yfir Fimmvöršuhįls.  Ég ętla ekki aš lżsa henni of ķtarlega, en skilst aš hęgt sé aš finna hana hjį Śtivist, Hagkaup og Śtilķfi.  Siguršur į hrós skiliš fyrir aš koma žessu efni į prent og hvet hann til aš lįta snara henni yfir į ensku og jafnvel fleiri tungumįl.  Nżlega fékk ég t.d. fyrirspurn til Iceland Guide um gönguferš yfir hįlsinn frį bandarķskum hjónum og žvķ er ljóst aš Fimmvöršuhįls į sér ašdįendur vķša um heim.


Launažróun lįnžega LĶN neikvęš um 1,77% įriš 2011, en launavķsitala hękkaši um 9,1%

Į visir.is er frétt um afskriftaržörf Lįnasjóšs ķslenskra nįmsmanna.  Hśn hefur aukist grķšarlega aš žvķ viršist af žremur įstęšum.  Fyrsta er nżtt reiknilķkan, önnur er neikvęš launažróun įriš 2011 og žrišja er breytt samsetning og hegšun lįntaka.  Mig langar aš fjalla um žįtt tvö.

Ķ frétt visir.is er rętt viš/vitnaš ķ Harald Gušna Eišsson žar sem hann segir:

Ķ fyrsta lagi breyttum viš forsendum reiknimódels sjóšsins. Žęr eru endurskošašar reglulega. Žetta er einskiptisašgerš sem śtskżrir tęplega fjóra milljarša króna af žessari hękkun į framlagi. Ķ öšru lagi eru įhrif af žvķ aš launažróun lįnžeganna, eša greišenda nįmslįna, var neikvęš į įrinu um 1,77 prósent. Vegna veršbólgu og veršbóta hękkušu hins vegar nįmslįnin. Žetta er lķka svolķtiš stór žįttur ķ žessu.

Žrišja atrišiš er breytt samsetning og hegšun lįntaka. Fólk er almennt lengur ķ nįmi. Margir fóru til dęmis aftur ķ nįm eftir hruniš en voru kannski meš nįmslįn fyrir. Žį hękkaši fall krónunnar lįn žeirra sem stunda hįskólanįm erlendis ķ krónum tališ. Žaš er žvķ sķstękkandi hópur sem er komin meš svolķtiš hį lįn og lķkurnar į žvķ aš žau endurgreišist aš fullu verša minni. 

Lįntakar hjį LĶN eru um 50.000 samkvęmt upplżsingum ķ įrsskżrslu 2010-2011, um 20.000 virkir lįntakar og um 30.000 greišendur.  Haraldur Gušni segir aš launažróun žessara um 30.000 hafi veriš neikvęš um 1,77% įriš 2011!

Skošun žį hvaš Hagstofan segir um launažróun:

Ķ janśar 2012 var 12 mįnašahękkun launavķsitölu 9,1%

Lįntakar LĶN eru aš stórum hluta langskólagengiš fólk, sem ętti aš mynda sérfręšingastétt žjóšarinnar og žar meš millistétt og efri millistétt žjóšarinnar.  Samkvęmt Haraldi, žį er žaš reynsla LĶN aš laun žeirra hafi lękkaš um 1,77% milli 2010 og 2011 mešan Hagstofan segir aš launavķsitalan hafi hękkaš um 9,1% frį janśar 2011 til janśar 2012.  Hér munar svo miklu aš naušsynlegt er aš fį skżringu į žessum mun.  Ekki er hęgt aš segja aš žessi hópur hafi bara ekki hękkaš eins mikiš og ašrir, žvķ žaš žżšir einnig aš ašrir hópar hafa hękkaš verulega umfram 9,1%.

Mig langar aš fį aš vita hvernig standi į žessum grķšarlega mun į tölum LĶN um launažróun greišenda sinna og śtreikningum Hagstofunnar į hękkun launavķsitölu.  Ķ mķnum huga geta ekki bįšar tölurnar veriš réttar.  Svo einfalt er žaš.


Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (2.9.): 87
  • Sl. sólarhring: 592
  • Sl. viku: 3223
  • Frį upphafi: 1545930

Annaš

  • Innlit ķ dag: 79
  • Innlit sl. viku: 2757
  • Gestir ķ dag: 77
  • IP-tölur ķ dag: 76

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Sept. 2014
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband