Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, jn 2011

Dmur Hrasdms Suurlands heldur ekki vatni

Hrasdmur Suurlands kva upp rskur um vexti ur gengistryggra lna nna fyrir helgi. Rkstuningur dmarans var a ar sem lgum hefi veri breytt desember vri hgt a hunsa stjrnarskrna, neytendavernd, evrpulggjf, samningalg og g veit ekki hva. Vegna hinna nju laga, vru allar kvittanir gildar allt a 10 r aftur tmann og fullnaaruppgjr vri bara einhver papprssnepill sem hefi ekkert a segja. Ver sem sett vri upp fyrir jnustu vri hgt a breyta afturvirkt me lgum hvenr sem ef stjrnmlamnnum myndi detta a hug.

Orkuveita Reykjavkur tti a fagna essum dmi. Hr er bi a leggja hendur fyrirtkinu lausn vanda ess. Orkuveitan fr bara ingmenn Reykjavkur og Su-vestur kjrdmis til a samykkja lg Alingi sem kveur r um a heitt vatn og rafmagn fr fyrirtkinu skuli hkka um 50% afturvirkt til rsbyrjunar 2001. N oluflgin hefu lka geta bjarga fjrhag snum ennan htt, en bankarnir uru fyrr til.

g skil vel a hrasdmari vilji ekki rugga btnum of miki. Gott og blessa. Hann hltur a vita, a afturvirk lggjf er brot stjrnarskrnni! Rkstuningurinn sem hann notar er greinarger me frumvarpinu, .e. tilvsun dma fr annars vegar Noregi ri 1962 og san Hstartti ri 1953 er hugaver sguskring en af hverju notai hann ekki umsagnir fjlmargra aila og ar meal fr lgmanni erlendra krfuhafa sem efuust um hvort lgin stust stjrnarskrna.

Mr finnst me lkindum a dmari samykki afturvirkalggjf me eim rkum a veri s a bjarga fjrhagskerfinu. Voru frar fram sannanir fyrir essari stahfingu? Er eitthva sem bendir til ess a fjrhagskerfi hrynji vi a a vextir veri ekki afturvirkir? Hagnaur bankanna riggja fr stofnun eirra oktber 2008 er eitthva um 100 milljarar krna. Bendir etta til ess a bankarnir standi brauftum? essi stahfing:

ar sem lgin vru ttur margttri tilraun til a lagfra fjrhagskerfi jarinnar og koma v fastari skorur

er einhver fluguftur fyrir v a afturvirk lagasetning stuli a essu? g hef n fylgst nokku vel me essum mlum og aldrei hefur veri fr fram nokkur snnun fyrir v a etta s rtt. Svo m spyrja hvort rttltanlegt s a nast saklausum almenningi til a n essum innistulausum markmium. Einnig m velta fyrir sr hvort fjrhagskerfi jarinnar komist nokku frekar fastar skorur me essu, en me v a afturvirkir vextir veri dmdir lglegir. hverju festan a felast.

g get ekki loki essari frslu n ess a hnta agnargn rherrann fyrrverandi sem tekur svo skrt til ora a dmurinn s stafesting dmi Hstarttar. tli etta hafi veri rtt yfir eldhsbori heima hj henni? Lgmaurinn sem pantai lagasetninguna og vibrg FME og Selabankans fyrra er j eiginmaur ingmannsins. Varla fer hn a segja eitthva sem er andstu vi vihorf eirra sem halda uppi heimilishaldinu. Eins og segir ensku mlshtti, er a ekki til gs a bta hndina sem gefur manni a bora.

Vibt kl. 20:50:

Eitt sem g gleymdi varandi dminn: Dmarinn hafnar v a nju bankarnir hafi keypt lnasfnin af gmlu bnkunum:

Ekkert liggur fyrir um a stefnandi hafi keypt umrdda krfu. vert mti er upplst a me stjrnvaldskvrunum Fjrmlaeftirlitsins, grundvelli heimildar 100. gr. a lgum nr. 161/2002 um fjrmlafyrirtki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, var eignum Glitnis banka hf. rstafa til Nja Glitnis banka hf., sem breytti sar um nafn og var slandsbanki hf.

Hr rtur dmarann alveg rk. Hva heitir a, egar eign skiptir um hendur og gjald er greitt fyrir? Auvita keypti ni bankinn lnasfnin af gamla bankanum. Vi getum svo sem nota alls konar oralag, en a ttu sr sta viskipti. Yfirtaka lnasafni me miklum afsltti er verslun me lnasfnin. Ni bankinn greiddi fyrir lnasfnin me v a taka yfir skuldir mti. egar thluta er r dnarbi, er eign rstafa n ess a gjald komi mti. slandsbanki greiddi fyrir hin niurfru lnasfn me v a taka yfir skuldir mti. Dmarinn arf ekki anna en a horfa til Landsbankans (ur NBI) til a sj hvernig bankinn greiddi fyrir lnasfn me skuldabrfi sem greitt er af. Samkvmt skringu dmarans, teljast a ekki kaup, ef g eignast bifrei me v a taka yfir ln sem eru hvlandi. Stjrnvaldskvrun breytir ekki eli viskiptanna, .e. a slandsbanki eignaist lnasfn me v a taka yfir jafnhar skuldir mti.

Svo mtti lka hnta skringu dmarans hva telst fullnaarkvittun. Hann segir a kvittunin teljist ekki gild, ar sem hn ntist sem snnun fyrir greislu en gleymir v a allt einu er fullnaargreisla orin hlutagreisla. Ef essi lgskring dmarans stendur, geta neytendur aldrei treyst kvittunum sem eir f, ar sem gagnailinn getur komi me vibtarkrfu hvenr sem er og kvittun sem ur var fullnaarkvittun er allt orin a inngreislukvittun.


mbl.is Stafestir tlkun dmi Hstarttar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Virkjanir, nttruvernd og orkusparnaur

Vegna umru um rammatlun um virkjanir langar mig a velta upp tveimur spurningum:
1. Hvaan hagvxturinn a koma framtinni, ef vi hlaupum til og ntum alla hagkvma og fsilega virkjunarkosti nstu segjum 30-40 rum?
2. urfum vi ekki a vira rtt komandi kynsla til agangs a landinu og ntingar gum ess?

N er g ekki mti virkjunum en g vil a r uppfylli tilteknar krfur:
1. r vera a vera hagkvmar.
2. r vera a skila jinni elilegan ar.
3. Orkuna fr eim skal nta til atvinnuuppbyggingar hr landi.
4. r mega ekki skera nttruverndarsvi.
5. r verur a byggja stt vi ara ntingu landinu, svo sem til tivistar og ferajnustu

Hr landi er tali a s virkjanlegt orka upp 195.000 Gwst. Af eim eru 20-40.000 Gwst. fsilegir og hagkvmir virkjanakostir sem uppfylla ofangreind skilyri. Ef vi ntum alla essa kosti stuttum tma, 30 - 40 rum, hvaa virkjanir eiga komandi kynslir a byggja?

Nokkur umra hefur veri um tflutninga raforku. g vil benda a mjg str hluti vrutflutnings jarinnar er vegna ntingar raforku. ann htt erum vi a flytja t raforku og etta er s httur sem vi eigum alla jafna a hafa vi tflutninginn. Gerir flk sr grein fyrir, a ef vi frum a flytja t rafmagn sem hrvru, lendum vi smu sporum og Normenn. Eftir a raforkuframleiendur fru a selja rafmagn til rkja Vestur-Evrpu, hkkai veri til almenningsveitna Noregi mjg miki. Kemur ar tvennt til. Annars vegar selja menn hstabjanda og ef hann er Frakklandi, einfaldlega fer rafmagni anga (a.m.k. beint). Hins vegar er samkvmt reglum ESB heimilt a mismuna neytendum eftir stasetningu. annig mtti Landsvirkjun ekki selja lgra veri til almenningsveitna hr landi, en til almenningsveitna rum lndum. Vissulega vri hgt a komast framhj essu me einhvers konar uppbosmarkai fyrir tiltekinn hluta orkuframleislunnar, en reikna mtti me v a slkur uppbosmarkaur leiddi hgt og rlega til hrra vers hr landi.

bili felast bestu "virkjanakostir" okkar : 1) orkusparnai, 2) betri ntingu nverandi virkja me njum aflvlum sem meira fst t r, 3) framleislutkni sem ntir orkuna betur. etta arf a eiga sr sta samfara uppbyggingu framleislufyrirtkja sem treysta raforku. Bara a fra alla lsingu yfir sparneytnari perur og nta raftki sem ganga fyrir lgri straumi getur jafngilt orkuframleislu Krflu. Me v a tengja ver rafmagni vi aflnotkun, en ekki bara orkunotkun vri hgt a auka vitund neytenda fyrir eim kostnai sem felst v a vera me afltoppa. a sem hefur bjarga essu hinga til, er a Landsvirkjun hefur geta selt svo kallaa umframorku til strnotenda utan lagstma heimilanna og hins almenna atvinnulfs. Ef hgt er a lkka mestu aflnotkun heimilanna um 10-15% og jafnvel meira, vri hgt a tvega orku til nrra strnotenda n ess a reisa nja virkjun. Landsvirkjun hefur veri a skipta t gmlum aflvlum og setja upp njar sem auka framleislugetuna um 20 - 50%. Ef a vri hgt llum eldri virkjunum, fst gildi Brfellsvirkjunar og Blnduvirkjunar til vibtar inn framleislu kerfi. Gera arf san krfu til strnotenda a eir noti besta framleislubna sem vl er . RioTinto Alcan hefur t.d. veri a auka framleislugetu sna sama afli og ur. etta er einfaldlega gert me betri bnai. Me essu tkst fyrirtkinu a auka framleislugetu sna verulega n ess a kaupa meiri orku af Landsvirkjun.

Lt essar plingar duga bili.


Orhengilshttur og trsnningur fjrmlafyrirtkja - Lta reyna hvert einasta lnaform

Eftir v sem g best veit hafa annan tug mla vegna gengistryggra lnasamninga fari fyrir Hstartt og a.m.k. rija tug fyrir hrasdma landsins. Niurstaa er fengin r fjlmrgum eirra og allar hafa r falli lntkum hag, .e. lnaformin innihalda lglega gengistryggingu. (Hafi eitthvert falli annan veg, bist g afskkunar yfirsjninni.) Hefur pirringur Hstarttar sumum mlum veri slkur yfir vermsku fjrmlafyrirtkjanna, a tveimur mlum rassskellti rtturinn NBI hf. (n Landsbankinn hf.) me v a dma lntkum hag rtt fyrir a eir mttu ekki til munnlegrar fyrirtku mlinu. etta er a sem heitir tivist og nnast undantekningalaust er dmt eim hag sem ekki mtir. Nei, niurlging Landsbankans var algjr mlunum. Lt hann s segjast? Bankinn geri a ekki og fr me Mtormax mli fyrir Hstartt, rtt fyrir a um sams konar lnaskilmla vri a ra (samkvmt upplsingum dmi Hstarttar) og hinum tivistuu mlum.

N kemur yfirlsing fr slandsbanka, ar sem segir a eirra lnaform su lk lnaforminu Mtormax mlinu. Gott og blessa, en mig langar a vita hvort mismunurinn s a mikill a hann skiptir mli. Eins sleppir slandsbanki alveg a geta ess, a Hrasdmur Reykjavkur kva upp rskur 21. janar 2011 mli nr. E-1998/2010 og fr 19. aprl mli nr. X-532/2010, ar sem lnaform bankans voru dmd innihalda lglega gengistryggingu. Vissulega kemur mti dmur fr 8. aprl mli nr. E-2070/2010, ar sem a virist sambrilegur samningur er dmdur vera lglegur.

Annars er hugavert a skoa hva dmstlar, yfirvld og fjrmlafyrirtki gera n gagnvart eldri mlum, egar allir essir dmar eru fallnir. Sem dmi vil g nefna dm Hrasdms Reykjavkur 23. mars 2009 mli nr. Z-4/2009, ar sem augljslega lgleg krafa NBI hf. var ltin standa nauungarslumli. Krafist var nauungarslu vegna lgmtrar krfu upp um 120 m.kr., eign slegin bankanum 25 m.kr. eirri forsendu a hn hafi ekki stai undir 120 m.kr. krfunni. Upprunalegur hfustll var 47 m.kr. og st eignin vel undir honum. Hva tli a su mrg svona ml? Hva hafa yfirvld, rttarkerfi og fjrmlafyrirtki gert til a leirtta hlut eirra sem annig voru beittir rtti? Hva tli a su margir ailar sem hafa bori verulega skertan hlut fr bori, a g tala n ekki um hafa gengi svo langt a taka sitt eigi lf vegna lgbrota fjrmlafyrirtkjanna gegn eim? Hvernig tla fjrmlafyrirtkin a bta a tjn sem au hafa valdi essu flki og fjlskyldum ess.

v miur snist mr ekki fjrmlafyrirtkin sna neina irun. Tv fjrmgnunarleigufyrirtki eru t.d. enn fullu vrsluskiptingu grunni fyrri krafna, rtt fyrir dma og lg. Bara sast gr var frtt um vrsluskiptingu vegna ljsrar krfu. A.m.k. eitt slkt fyrirtki mun vera me svi Hollandi, ar sem tki vrslusvipt hr landi eru geymd svo fyrrum viskiptavinir fyrirtkisins geti ekki noti atbeina slenskra dmstla til a f tkin aftur hendur. Viskiptasiferi essara fyrirtkja er, a mnu mati, ekki alltaf hu stigi og a rtt fyrir a murfyrirtki tveggja eirra hafi sett sr siferisgildi (sem gildir lklegast bara fyrir ara).


mbl.is Mtormaxdmi fagna en hrif sg ltil
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Misskilningur blaamanns

Hr er ferinni trlegur misskilningur blaamanns. Stularnir sem eru gefnir sna lkindi fyrir v a hvert land fyrir sig vinni mti, ekki endanlega staskipan. annig gti sland spila til rslita mtinu, en a vri mat vebankanna a a myndi tapa fyrir fimm af sj mgulegum andstingum snum rslitaleiknum.

Skekkja blaamanns er enn augljsari fyrir a, a rj af fjrum lium rili slands eru stum 5 til 8 listanum og a er getur aldrei gerst. Tv eirra munu alltaf spila undanrslitum, annig a au lenda stum 1 til 4. Ef menn vilja lesa staskipan t r essu, er spin s a Spnn og England komist upp r B-rili og Danmrk og Sviss upp r A-rili. au li sem eftir vera fara heim og lenda ar me stum 5 - 8. Sigurvegarar undanrslitaleikjanna spila svo til rslita, en ekki er leiki um rija sti.


mbl.is Strkunum sp 6.-7. stinu EM
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Srfringur umbosmanns skuldara vann fyrir fjrmlafyrirtki

Athygli mn var vakin v dag, a annar af srfringu Raunvsindastofnunar sem vann fyrir umbosmann skuldara a ttekt endurtreikningum fjrmlafyrirtkja, veitti einu fjrmlafyrirtki rgjf um hvernig standa tti a treikningunum. Hann var sem sagt a taka t eigin vinnu. Hvers konar bull er etta? Hefur flk enga smakennd?

etta koma upp fundi viskiptanefndar Alingis morgun me fjlmrgum ailum um endurtreikning lnanna. ar stu m.a. fulltrar Hagsmunasamtaka heimilanna, Samtaka lnega, umbosmaur skuldara, fulltrar fr fjrmlafyrirtkjunum og fleiri gir gestir. fundinum var, samkvmt mnum upplsingum, fari vtt og breitt yfir mlin og kom mislegt frlegt ljs. Atlaga ingmanna beindist mest a umbosmanni skuldara sem tti vk a verjast, samkvmt mnum heimildum.

Mr finnst a v miur skna gegn um umruna um endurtreikningana, a veri vri a efast um a bankarnir reiknuu rangt t r lknum snum. Svo er ekki, heldur hefur stirrinn stai um a lknin su rng. g velti v upp um daginn, hvernig umbosmanni skuldara hafi dotti hug a f strfringa til a koma me lagatlkun. g efast ekki eitt andartak um hfi eirra til a reikna, en hva tlkanir varar, geta eir haft sna skoun, en hn er nkvmlega a, .e. skoun. Ef g vil leita mr lgfrilits, fer g ekki til flagsrgjafa, stjrnmlafrings, viskiptafrings ea strfrings. g fer til lgfrings. Hvernig datt umbosmanni skuldara a f tvo strfringa til a koma me lgfrilegt lit og tlkun lgum nr. 151/2010? a er svo mikil fsinna, a hlfa vri ng. Og san kemur ljs, a annar strfringanna hafi n ekki meiri siferiskennd en svo, a hann sagi sig ekki fr verkinu vegna akomu fyrri stigum fyrir aila sem hann tti a taka t!

mnum huga er ttekt Raunvsindastofnunar ntt plagg. a getur vel veri a innihaldi s satt og rtt, en a marktkt vegna vanhfi annars srfringsins sem vann a. ess fyrir utan er a brandari a umbosmaur skuldara skuldi f strfringa til a vinna lgfritlkun.

Mesta vitleysan essu llu er , a umbosmaur skuldara sendi harora umsgn um ml nr. 206 sem sar var a lgum nr. 151/2010 og kennd eru vi gengisln. umsgninni segir beint, eins og g hef ur bent , a embtti efast um a lgin standist kvi EES-samningsins:

S aferafri sem lg er til frumvarpinu um endurtreikninga eirra lna virist veigamiklum atrium ganga gegn eim skyldum sem slenska rki ber grundvelli EES-samningsins.

Annars staar umsgninni segir:

Rtt er a rtta a UMS leggst alfari gegn v a skuldurum veri kjlfar endurtreiknings gert a sta hkkun eftirstvum hfustls, ea eftir atvikum gert a greia bakreikning t.d. vegna egar efndrar skuldbindingar.

Og san:

Vands er a mgulegt s a beita afturvirkni vi treikning vaxta m.v. 4. gr. vangreislur skuldara vegna lgmtra vaxta og/ea vertryggingar...a gengur vert gegn neytendaverndarsjnarmium a reikna afturvirkt vexti vangreislur sem voru raun ekki vangreislur ar sem skuldari st fyllilega skilum me umsamdan lnasamning.

v miur virist mtstu umbosmanns hafa loki me essari umsgn, ar sem hann hefur v miur ekki teki upp hanskann fyrir skuldara eftir etta og beit svo hfui af skmminni me v a strfring til a koma me lgfrilega og strfrilega ttekt eigin vinnu.

lokin vil g benda grein Gunnlaugs Kristinssonar, lggilts endurskoanda, um endurtreikningana vefnum visir.is.


Bankarnir haga sr eins og vogunarsjir - Kaupa krfur me miklum afsltti og gefa ekki eftir fyrr en rauan dauann

umrum Alingi um daginn var ingmnnum trtt um hina illu vogunarsji. Eftir niurstu Hstarttar gr og yfirlsingu Landsbankans fjlfar dmsins finnst mr rtt a rtta a sem fram kom skrslu fjrmlarherra um endurreisn bankanna og g fjallai um frslunni Afslttir sem bankarnir fengu lnasfnum heimila og fyrirtkja hinn 26. ma sl.

g f ekki betur s a bankarnir rr, Landsbankinn, slandsbanki og Arion banki, su a haga sr nkvmlega eins og vogunarsjirnir agalegu sem a sgn hafa keypt krfur "erlendra krfuhafa" hendur hrunbndkunum remur, Landsbanka slands hf., Glitnis hf. og Kauping banka hf. Samkvmt upplsingum vefnum keldan.is ganga skuldabrf gmlu bankanna kaupum og slu fr 6 kr. fyrir hverjar 100 kr. hj Landsbanka slands til 28 kr. fyrir hverjar 100 kr. hj Glitni, .e. krfuhafar Landsbanka slands reikna me a f 6% af krfum snum greiddar mean krfuhafar Glitnis reikna me 28%. Krfurnar ganga kaupum og slum og eru erlendir vogunarsjir taldir helstu kaupendur.

Nju bankarnir rr keyptu lnasfn af gmlu hryggarmyndum snum me verulegum afsltti. Komi hefur fram a essi afslttur er misjafn eftir lnasfnum og bnkum, en mn niurstaa er a afltturinn hafi a jafnai veri um 40-45% af lnum heimilanna og 60-65% af lnum fyrirtkja (lgri talan tekur tillit til 215 ma.kr. vibtargreislu til gmlu bankanna). N stainn fyrir a bankarnir su bara ngir me a f lnasfnin me afsltti og geta hafi enduruppbyggingu jflagsins me v a skila strstum hluta afslttarins beint til eirra viskiptavina, sem skulda, haga eir sr nkvmlega eins og vogunarsjirnir og gera allt sitt til a augast me v a krefjast hsta mgulega vers fyrir lnin, .e. fullnaargreislu. Vogunarsjirnir, sem alingismnnum fannst vera andlit hins illa, eru ekki a krefja gmlu bankana um fulla greislu. eir eru ekki a krefjast 100 kr. af Glitnir fyrir 100 kr. nafnviris skuldanna. Nei, eir stta sig vi 30 kr. og yru hst ngir me 35 kr. fyrir hverjar 100 kr.

Tknilega afskrifuu gmlu bankarnir krfur innlenda viskiptavini sna sem nemur essum hlutfllum og seldu lnasfnin niurfr til nju bankanna. .e. nju bankarnir keyptu skuldir sem bi var a afskrifa verulega, .e. 35-40 kr. fyrir hverjar 100 kr. af skuldum fyrirtkja og 55-60 kr. fyrir hverjar 100 kr. af skuldum heimilanna. Ef bankarnir hguu sr eins og vogunarsjirnir, myndu eir semja vi fyrirtkin um a greia eim til baka 45-50 kr. fyrir hverja 100 kr. sem au skulda og heimilin yrftu a greia 65-70 kr. Eftir stu bankarnir me dgan afgang sem hgt vri a nota til a mta eim tpum, sem ar fyrirtki og heimili gtu ekki einu sinni greitt framangreindar upphir. En stta bankarnir sig vi etta? Nei, eir vilja allt upp topp ar sem a er mgulegt og ekkert mur. g f ekki betur s en a siferi vogunarsjanna s skmminni skrri en siferi bankanna. Vogunarsjunum dettur ekki hug a krefjast fullrar greislu, en bnkunum ykir a sjlfsagt.

er a dmur Hstarttar og yfirlsing Landsbankans. Dmurinn er mjg afdrttarlaus, vissulega s hann ekki einrma. Yfirlsing Landsbankans er nokku furuleg. fyrsta lagi segir a ger hafi veri gjaldfrsla reikningum til a mta hrifum dmsins. frttum fjlmila hefur komi fram a viskiptavinum bankans hafi me dmnum tekist a verjast 15 ma.kr. lgmtri krfu bankans. (Raunar var sagt a tap bankans hafi veri 15 ma.kr., en g held a hitt s rtt.) Samkvmt athugasemdum 56 og 57 rsreikningi NBI hf. fyrir 2010, kemur fram a "allowance for impairment" hkkuu um tplega 15 ma.kr. milli 2009 og 2010, af essari upph var innan vi 13,4 ma.kr. vegna lna til viskiptavina og ar af 1,7 ma.kr. vegna lna til einstaklinga. Eftir standa 11,7 ma.kr. vegna lna til fyrirtkja og tel g lklegt a ll s upph hafi veri vegna essara lna. (Upphin hkkai um 2,5 ma.kr. fyrsta rsfjrungi essa rs en a gerir samt bara 14,2 ma.kr. mti kemur hkkai tala um 3,4 ma.kr. fyrstu nu mnui sasta rs og getur s tala vart veri vegna dma sem voru ekki fallnir!) Mr finnst etta benda til annars af tvennu: 1) a Landsbankinn er ekki a greina rtt fr yfirlsingu sinni varandi a gert hafi veri r fyrir essu reikningum fyrir 2010; 2) a Landsbankinn hafi aldrei frt til eigna hluta eirrar upphar sem hr um rir. ru lagi segir, a dmurinn muni ekki hafa hrif fjrhagsstu bankans. N er g alveg sammla bankanum, ar sem eitthva sem ekki var frt til eignar getur ekki mynda tap hj bankanum. Vissulega var hann af hugsanlegu framtargreislufli en mr ykir a lklegt. rija lagi segir bankinn a framundan s mikil vinna vi endurtreikninga lna sem falla undir dminn. g hef tvennt vi etta a athuga: 1) g hlt a bankinn vri binn a tta sig hrifunum og hefi teki tillit til ess reikningum snum, ef svo er eru endurtreikningarnir egar til; 2) forvitnilegt verur a sj hve langt bankinn teygir sig a undaniggja ln fr hrifum dmsins.

N hefur komi fram a um 70% af lnum fyrirtkja hj hrunbnkunum hafi veri gengisbundin. Landabankinn segir a dmurinn gr snerti tiltlulega ltinn hluta lnanna og v spyr g: Hva um ll hin? tlar Landsbankinn a rst vi og fara me ll au ln lka gegn um dmskerfi ea mun hann n leita stta vi viskiptavini sna.

Vogunarsjahttsemi nju bankanna er farin a fara verulega taugarnar viskiptavinum eirra. Hvar sem g fer trir flk mr fyrir vantr sna rttlta mefer. Flk talar um a htta viskiptum vi viskiptabankann sinn, ar sem a getur ekki lengur komi inn afgreislur eirra me sama flki fyrir framan sig og ur. Skiptir ekki mli hj hverjum af rburunum a var viskiptum. Flk er bi a f upp kok og er me luna hlsinum. Hvenr tla bankarnir a skilja a, a etta eru viskiptaVINIR eirra, en ekki mjlkurkr ea einhver til a rilast ? Hvenr tla bankarnir a htta a hafa sr eins og silausir vogunarsjir?


mbl.is Mikil vinna vi endurtreikning
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Mtormax 4 - Landsbankinn 3, tpara gat a n ekki veri

g er bi hissa og ekki yfir niurstu Hstarttar dag. Fyrst og fremst er g hissa a dmur s kominn 3 dgum eftir a mlflutningi lauk.

frslu um daginn, velti g v fyrir mr af hverju kvei var a endurflytja ml fyrir fullskipuum rtti. g gaf upp nokkrar mgulegar skringar, .e.

A. Hstirttur er orinn pirraur endalausum mlferlum vegna gengistryggra lna.

B. Hstirttur tlar a fjalla um tlkun stjrnarskrnni.

C. tlunin er a kvea r um vexti lnanna.

D. Breyta fyrri niurstu um lgmti gengistryggingar.

E. Breyta fyrri niurstu um vexti lnanna.

g ver a viurkenna, a g sleppti viljandi einni skringu, sem g hef aftur tj mig um hpi flaga minna, og mr snist sem hn hafi veri raunin

F. Niurstaa 5 manna dms breytti fyrri dmum.

Samkvmt v sem kom fram frttum Stvar 2 kvld, voru eir rr sem mynduu minnihluta rttarins dag 5 manna dmi egar mli var flutt hi fyrra skipti fyrir Hstartti. Mia vi a mli var flutt fyrir 7 manna dmi sl. mnudag, .e. fyrir remur dgum, er ljst (a mnu mati) a dmarar voru ekki a taka afstu mlinu essum rmlega tveimur slarhringum fr v mlflutningi lauk. riggja manna minnihlutinn myndai riggja manna meirihluti ur.

Meirihlutinn bendir snu liti a rtturinn hafi ur dmt um lgmti sambrilegra lnasamninga mlum 30/2011 og 31/2011:

er til ess a lta a Hstirttur hefur dmum snum 8. mars 2011 mlum nr. 30/2011 og 31/2011 teki afstu til ess a lnssamningar, sem hfu a geyma smu skilmla og fram koma lnssamningnum essu mli, hafi veri um skuldbindingar slenskum krnum. Samkvmt essu verur a lta svo a hr s um a ra ln sem kvei var slenskum krnum, bundi vi gengi erlendra gjaldmila.

eir dmar fllu 2/1, .e. Garar Gslason og rni Kolbeinsson mynduu meirihluta og Jn Steinar Gunnlaugsson minnihluta. Nna mynda Garar og Jn Steinar minnihluta samt Marksi Sigurbjrnssyni. Hvers vegna hefur Garar skipt um skoun? Er a vegna ess a mlum 30/2011 og 31/2011 var ekki munnlegur mlflutningur og hann fkk ekki rkstuning lgmanns Landsbankans, eins og hann fkk nna? Mr finnst Garar urfa a skra t hvers vegna hann skiptir um skoun.

Ljst er a forseti rttarins, Ingibjrg Benediktsdttir, hefur ekki geta hugsa sr a rtturinn skipti um skoun ekki lengri n ess a hann vri fullskipaur. g veit ekki hverjir eir tveir dmarar voru sem bttust vi fr 5 manna dmnum, en ef marka frttir Stvar 2 kvld, virast eir hafa ri niurstunni.

Hvaa skilabo hefi hin niurstaan gefi? fyrsta lagi a Hstirttur gti ekki kvei sig, .e. a ekki er hgt a treysta v a rtturinn dmi sama htt sambrilegum mlum. ru lagi a fyrri niurstur rttarins um gengistrygg ln vru ekki fordmisgefandi fyrir sambrileg ml. rija lagi, a fjrmlafyrirtkin ttu endilega a halda fram me sn mlaferli, ar sem sannfrandi mlflutningur gti sni dmurum.

Merkilegast vi essa niurstu dag, er a etta snst meira og minna um smu mlsgrein lnasamningnum:

..um fjlmyntaln til 5 ra a jafnviri kr. 150.000.000, - Krnur eitthundra og fimmtu milljnir 00/100, neanskrum myntum og hlutfllum: CHF 25% JPY 15% USD 35% EUR 25%. Fjrh hvers gjaldmiils kvarast ekki fyrr en einum virkum bankadegi fyrir tborgunardag lnsins.

Meirihlutinn segir a ar sem upph skuldar hverri mynt veri ekki kveinn fyrr en sar, s augljslega um lglega gengisbindingu a ra, en minnihlutinn segir a ar sem tilteki s a um fjlmyntaln s a ra s augljslega um lglegt ln a ra. Bir ailar koma me frekari rkstuning, en a er samt tlkunin ofangreindum texta lnasamningnum sem virist skipta mestu mli. g get ekki anna en spurt mig: Hvernig er hgt a tlka ofangreinda texta svona gjrlkan htt? Spyr s sem ekki veit.

Afleiingarnar

g held a menn tti sig ekki alveg afleiingum dmsins. Hr segir Hstirttur beint t, a ll ln ar sem hfustll er tilgreindur krnum er krnuln og ekkert anna. Eins og rtturinn bendir , gefur Landsbankinn ekki vihltandi skringu v hvers vegna upphin er tilgreind krnum hafi tt a lna erlendar myntir. a er sem sagt ekki hgt a fela sig bak vi hlutfll, heldur verur a gefa upp upph erlendri mynt til ess a um lglegt ln erlendri mynt s a ra.

Nst arf a lta reyna hvort ln sem stt var um slenskum krnum, hfustllinn er tilgreindur erlendri mynt, en tgreisla og afborganir fara fram slenskum krnum, eru lgleg ln erlendri mynt ea enn eitt form gengistryggu lni.


mbl.is Lni ekki erlendri mynt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Tilskipun fr 1798 um ritun afborgana skuldabrf - Vaxtakvittun gildir gagnvart llum eigendum viskiptabrfs

mislegt skemmtilegt er til slensku lagasafni. Sum lg eru t.d. rum lfseigari og ar eru lfseigust allra lg fr 1275 Kristinrttur rna biskups orlkssonar. jlendumlum hafa menn san gjarnan vitna til Jnsbkar fr 1281. Um ferminguna ea "uppvaxandi upgdmsins confirmation" er geti konungstilskipun fr 1736 og aftur tilskipun fr 1759. Allt er etta mismikilvgt og annig lka vi um tilskipun fr 9. febrar 1798 um ritun afborgana skuldabrf.

Tilskipunin er frekar stutt, annig a g tla bara a birta hana hr heild:

1. gr. Eins og a er skylda lnardrottins, egar skuldunautur borgar allan hfustl skuldabrfs, a skila honum aftur brfinu me ritari kvittun, eins hann, egar nokku er afborga af hfustlnum, a hafa vi hndina frumrit skuldabrfsins, og vera skyldur til, nrveru skuldunauts ea umbosmanns hans, a rita bi brfi sjlft a, er afborga er, og a gefa auk ess srstaka kvittun fyrir v.

Ef lnardrottinn skorast undan a gera etta, er skuldunaut (sem vottfast bur fram afborgun , er greia skyldi) heimilt a fresta afborguninni, anga til lnardrottinn gegnir fyrrgreindri skyldu sinni; og er skuldunaut eigi skylt, mean svo stendur, a svara vxtum af eim hluta hfustlsins, sem gjalddaga var fallinn og boinn var fram.

2. gr. Kvittanir lausu blai fyrir afborgunum af hfustl, er skuldabrf er fyrir, skulu, ef afborganirnar eru eigi einnig ritaar skuldabrfi sjlft, aeins hafa gildi gagnvart eim, sem gaf r t, en eigi teljast gildar gagnvart rum, sem fyrir vesetningu, framsal ea annan lglegan htt eru ornir rttmtir handhafar skuldabrfsins.

3. gr. m vaxtagreisla vera undanegin essum fyrirmlum, og srstakar kvittanir fyrir vxtum vera fullgildar, eigi aeins gagnvart eim, er t gaf kvittunina, heldur og gagnvart hverjum rum, sem skuldabrfi hefir sar veri selt hendur a vei ea til eignar.

rita skal afborgun frumrit skuldabrfs

Tilskipunin lsir v a rita eigi afborganir skuldabrf til snnunar v a afborgun hafi tt sr sta. Hafi lnardrottinn ekki gert a, er lntaka (skuldunaut) heimilt a fresta frekari afborgunum uns lnardrottinninn hefur ori vi essu. a sem meira er, heimilt er a reikna vexti vegna hinnar gjaldfllnu en greiddu afborgunar mean ritun hefur ekki fari fram.

Ansi er g hrddur um a f fjrmlafyrirtki uppfylli kvi essarar tilskipunar. Mr er sagt a fyrir 15 rum hafi etta veri mjg tmafrekur og mikilvgur starfsttur hj tlnsfyrirtkjum, en san hafi etta lagst af. Bent hefur veri a lg nr. 131/1997 s hugsanleg orsk fyrir v a essi httur var lagur af, en 20. gr. laganna segir m.a.:

Lokafrsla verbrfamistvar um greislu afborgunar og vaxta inn reikning til eignarskrs rtthafa hefur sama gildi gagnvart skuldara og ritun skuldabrf

Mli er a lgin gilda bara um "rafrna tgfu verbrfa og skrningu eignarrttinda yfir eim." au sem sagt gilda ekki um verbrf sem gefin eru t pappr.

Mia vi oranna hljan tilskipuninni fr 1798, geta lntakar (skuldunautar) nna labba inn til sns viskiptabanka og neita a greia nstu afborgun lna sinna ar til bankinn er binn a rita hverja einustu undangengna afborgun skuldabrfi sjlft og dugar ekki a gera a eitthvert afrit, etta skal gert frumrit brfsins. S g fyrir mr kaosinu sem yri bnkunum, ef lnegar tla a krefjast essa af bankanum snum. N dugir ekki fyrir lggjafann a hlaupa til og breyta essu, ar sem lg geta ekki veri afturvirk. (Asni er g. egar kemur a v a bjarga fjrmlafyrirtkjum r klemmu, er hgt a setja afturvirk lg. En egar bjarga almganum, er a brot rtti myndara "erlendra krfuhafa".)

Kvittun fyrir vxtum telst fullgild gagnvart llum

En etta er n ekki strsta mli essari gtu tilskipun. grein 2 og 3 segir nefnilega a kvittanir lausum blum hafi ekkert gildi nema fyrir ann sem gaf r t nema a r su fyrir vxtum. annig "m vaxtagreisla vera undanegin essum fyrirmlum, og srstakar kvittanir fyrir vxtum vera fullgildar, eigi aeins gagnvart eim, er t gaf kvittunina, heldur og gagnvart hverjum rum, sem skuldabrfi hefir sar veri selt hendur a vei ea til eignar".

N er g ekki lglrur, en arna snist mr tilskipunin segja a kvittunin sem g fkk fyrir vxtunum sem g greiddi ri 2005 af gengistrygga lninu mnu teljist fullgild "gagnvart hverjum rum, sem skuldabrfi hefir sar veri selt hendur a vei ea til eignar". .e. bankinn me nju kennitluna sem fkk fyrirmli fr Fjrmlaeftirlitinu a taka vi lninu mnu, hann getur ekki innheimt ara vexti aftur tmann en sem g hef greitt, hafi g hndunum kvittun lausu blai um a greislan hafi tt sr sta. Eins gott a maur hafi kvittanirnar vi hndina.

Krefjumst ess a fjrmlafyrirtki fari a lgum

g held a kominn s tmi til a fjrmlafyrirtkin fari a lgum. au komust upp me a 9 r a brjta gegn lgum nr. 38/2001 um vexti og verbtur. htt 15 r hafa au lklega broti gegn tilskipuninni fr 1798 vegna ess a au tku a sr a tlka lg nr. 131/1997 frjlslega sr hag. N tla sum eirra (tek fram a au sem ekki lnuu gengistryggt eru saklaus) a rukka stran hluta heimila um nja vexti rtt fyrir a tilskipunin fr 1798 segi a kvittun sem send hafi veri af fjrmlafyrirtkinu teljist fullgild svo a skuldabrfi hafi komist eigu annarra eftir a vaxtagreislan tti sr sta.

g er binn a eiga brfaskiptum vi eina af nju kennitlunum og bent eim , a vilji eir rukka mig um vexti aftur tmann, hafi g stai skilum vi hrunbankann og veri skilum egar nja kennitalan eignaist lnin mn. eir blsu nttrulega a eins og afmliskerti, en svo virist sem illa gangi a slkkva kertinu. Lklegast svona trixkerti. En svo virist sem tilskipunin fr 1798 komi mr til hjlpar. Kvittanirnar sem g hef fyrir vxtunum fr ma 2004 til oktber 2008 teljast fullgild (og ar me fullnaar-) kvittun fyrir vaxtagreislunni. Eigandi skuldabrf getur ekki, ekki s s sami og tk vi vaxtagreislunni, krafist ess a vextir veri greiddir aftur af sama gjalddaga.

ttu fjrmlafyrirtkin a ttast innihald tilskipunarinnar fr 9. febrar 1798? Ja, svari n v hver fyrir sig. Ekki fer milli mla a 3. gr. verur mrgum eirra ungur baggi, svo miki er vst. En hva myndi n gerast, ef lnegar (skuldunautar) krefjast ess a fari s a 1. greininni. hvernig mlum gtu fjrmlafyrirtkin lent? Hva tli taki langan tma a rita allar afborganir skuldabrf til 10 ra me mnaarlegum gjalddgum? a eru 120 ritanir sem urfa a vera brfinu. Lklegast ba au til tlvuforrit til a sj um essar ritanir, en a arf a skja hvert einasta skuldabrf hvert sinn sem greitt er af v og rita a. Er g hrddur um a starfsmannafjldinn fjrmlafyrirtkjunum mundi ekki duga, ef allir lntakar nttu sr etta. Ekki a g myndi nenna v, ar sem um langan veg er a fara, 20-25 mntur bara ara leiina. San myndi btast vi lng bi bankanum, ar sem lklegast hefu fleiri fengi essa hugmynd. En g held a fjrmlafyrirtkin ttu a ttast a, a lntakar krefjist a au uppfylli kvi 1. gr. tilskipunar fr 1798.

Framkvmd tilskipunarinnar prfspurning

egar g var a leita upplsinga fyrir essa frslu, rakst g prf viskiptabrfaviskiptum fr v 6. nvember 2010. C-hluta prfsins er einmitt spurning sem snr a essu efni, .e. er kvittun fyrir vxtum fullnaarkvittun. n ess a hafa svari fyrir framan mig, ykist g alveg tta mig hvert a var. a var nefnilega gefi upp dmi Hrasdms Reykjavkur fr 31. oktber 2007, en ar segir dmsorum:

leia reglur um viskiptabrf til ess a stefnda getur bori greislukvittun fyrir sig gagnvart stefnanda, sbr. 2. gr. tilskipunar fr 9. febrar 1798 um ritun afborgana skuldabrf.

Bmm, g heyri varnir fjrmlafyrirtkjanna falla, srstaklega ef g bti kvi 3. gr. vi um vextina.

(g vil taka a fram a Sturla Jnsson (gjarnan kallaur Sturla blstjri) heiurinn af v a rannsaka essa tilskipun og koma me bendinguna.)


Brandari rsins - Vilja skattleggja leirttingu Landsbankans!

frttum Stvar 2 kvld kom fram a fjrmlaruneytinu vru menn a hugleia a skattleggja viskiptavini Landsbankans sem nta sr n rri til a ltta undir me skuldarlum landsins. Mikil er mannvonska Steingrms J. a geta ekki lynt flki a a f eitthva af rnsfengnum til baka n ess a skattleggja endurgreisluna. Eru menn ekki lagi, spyr g bara. Bi er a blmjlka flk me rttmtum krfum og egar loksins einum banka dettur hug a koma rlti til mts vi skuldarlana, skal stainn gera a skattarlum.

g veit a hugsjnir kommnista gamla daga voru ttaar fr gmlu Sovtrkjum Stalns, ar sem allir ttu helst a vera reigar. g hlt a etta vri liin t, en kannski er g bara svona barnalegur.

egar fi er skila, telst a ekki gjf. Ofteknir vextir og stkkbreyttur hfustll lna vegna svika, lgbrota, blekkinga og pretta hrunbankanna er ekkert anna en fi og v telst a ekki gjf egar v er skila. Fjrmlarherra me fulltingi forstisrherra hefur aftur stai fyrir v a verja jfnainn, ar sem me v vill hann refsa flki fyrir a hafi hleypt honum fyrr a kjtktlunum. Hann hefur frekar vilja stefna skuldastu landsins vi tlnd httu, en a standa me almenningi landinu. Hann skelfur beinum t af mynduum "erlendum krfuhfum" og lka eim sem hann vissi hverjir voru. treka hefur veri snt fram a kvaranir hans varandi Icesave voru rangar, en nei etta var ekki honum a kenna heldur sjlfstismnnum. Honum hefur veri bent frnleikann samningum vi myndaa "erlenda krfuhafa", en aftur var a allt sjlfstismnnum a kenna. Og nna, egar hann hefur tkifri til a standa me flkinu landinu, getur hann ekki seti sr a hugsa um skattlagningu. tli a s lka sjlfstismnnum a kenna?

Steingrmi vri hollt a fara yfir ruleysisbnina:

Gu gefi mr ruleysi,

til a stta mig vi a sem g f ekki breytt,

kjark til a breyta v sem g get breytt

og vit til a greina ar milli

a er nefnilega etta me kjarkinn og viti sem hefur vanta aftur og aftur hj rherranum, egar komi hefur a v a standa me flkinu landinu. treka hefur komi fram a Aljagjaldeyrissjurinn, sem augu flestra vinstri manna, er tknmynd mestu hgri fgahyggju sem til er, j, meira a segja AGS, hefur vilja ganga lengra til astoar skuldugum heimilum landsins, en hins svo kallaa "vinstri velferarstjrn" Steingrms og Jhnnu hefur vilja gera. N hvet g Steingrm til a seilast eftir eim mikilvga kjarki sem hann arf a sna til a stula a rttlti jflaginu og nta sr a vit sem honum var frt vggugjf til a finna lei til a koma stt jflaginu. Fyrsta skref tt er a bera essa vitleysu um skattlagningu til baka ur en dagur rs.


Gott a Selabankinn nr ttum - Hrri endurheimtur lna hkka skuldir enn meira

Morgunblai fjallar dag um gjrbreyttar upplsingar um erlendar skuldir jarbsins. Selabanki slands gaf vikunni t rsfjrungslegar upplsingar um erlenda stu jarbsins og er htt a segja a heldur lti etta verr t en ur. frtt bankans segir m.a.:

Ger hefur veri breyting framsetningu stu jarbsins n innlnsstofnanna slitamefer me v a telja beina erlendra fjrmunaeign me eignum eirra. a hefur ekki veri mgulegt fyrr m.a. vegna skorts nkvmum upplsingum og flkins utanumhalds um erlendar fjrfestingar. Vegna essa teljast eignir eirra hrri en ur hefur ver sett fram hr. a hefur au hrif a erlend staa jarbsins n innlnsstofnanna slitamefer telst verri sem nemur beinni fjrmunaeign eirra.

Heldur er etta hgvrt hj bankanum mia vi a breytingin sem ar hefur ori er all svakaleg. g skil a vsu ekki allar breytingarnar hj bankanum, .e. r koma hist og her. annig hafa erlendar eignir veri lkkaar miki (15-24%) fyrir allt ri 2009 og fram 3. rsfjrung 2010, en 4. rsfjrungi 2010, eru a skuldirnar sem hkka verulega (10,7% sta mest 1,7%) mean breyting eignum er bara 3,5%. g get ekki gert af v, en essar tlur eru ekki a meika sens.

Mr finnst essi mikli munur sem er tlum Selabankans nna og fyrir remur mnuum vera me lkindum. Hvers konar trverugleika hefur bankinn eftir svona kgvendingu tlum? a er ekki skring a ekki hafi veri hgt a reikna etta ur vegna skorts upplsingum. Hagtlum fyrir 30 mnaatmabil er nnast sni hvolf og a er ekki einu sinni undirmlsgrein excel-skjali bankans um breytinguna. frtt bankans er nnast ekkert fjalla um essa kgvendingu, en g hefi haldi a etta kallai tarlega greinarger, ar sem skrt er nkvmlega hvers vegna hrein staa vi tlnd n innlnsstofnana slitamefer er nna talin, svo dmi s teki, 140% verri rslok 2009 en hn var sambrilegum upplsingum bankans fyrir remur mnuum og a um sustu ramt s hn allt einu talin 90% verri en fyrir remur mnuum.

Hr fyrir nean eru upplsingar r excel-skjlum Selabankans fyrir erlenda stu jarbsins. Bornar eru saman tlur r skjlum gefnum t 2. mars 2011 og 1. jn 2011.

erlend_sta_a_thjo_arbusins_samanbur_ur.jpg

Afslttir, betri innheimtur og greislur til hrunbankanna

Finnist flki essi staa vera alveg ngu slm, getur hn hglega versna. Fjrmlarherra upplsti t.d. um daginn a gerur hafi veri samningur um a rflega 215 ma.kr. gtu runni til hrunbankanna fr nju kennitlunum eirra, ef r vru duglegar a rukka stkkbreytt ln og svfnar krfur. J, erlendar skuldir jarbsins munu hkka sem nemur betri innheimtum lnanna, en gert var r fyrir flutningi eirra vi endurreisn bankakerfisins. N veri nju bankarnir mjg duglegir, geta eir tmt gjaldeyrisfora jarinnar. Kaldhnislegt, ekki satt?

g hef veri nokku tull vi a benda essar stareyndir (og Morgunblai lka), en fir innan stjrnsslunnar og enn frri innan stjrnarflokkanna hafa s stu til a taka mark essu. N hefur Selabankinn tta sig essu. Nst er a vita hve langan tma mun a taka menn a tta sig v, a hver krna sem slandsbanki, Landsbankinn og Arion banki innheimta af lnum viskiptavina umfram a sem gengi var t fr vi ger stofnefnahagsreiknings eirra mun vinna gegn styrkingu efnahagslfsins og srstaklega krnunnar.


mbl.is Skuldir jarbsins mun hrri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (31.10.): 5
  • Sl. slarhring: 53
  • Sl. viku: 245
  • Fr upphafi: 1552717

Anna

  • Innlit dag: 2
  • Innlit sl. viku: 208
  • Gestir dag: 2
  • IP-tlur dag: 2

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Okt. 2014
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband