Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, desember 2009

..og aldrei a kemur til baka

Annus Horribilis er lklegast a eina sem hgt er a segja um etta r sem er a la. rjr rkisstjrnir hafa seti og nr engu orka uppbyggingu landsins eftir hruni. rraleysi eirra hefur veri algjrt varandi vanda heimilanna. a hefur veri algjrt varandi vanda fyrirtkjanna. a hefur veri algjrt varandi styrkingu hagkerfisins og ar me krnunnar. a eina sem gert hefur veri er a auka vanda allra me frestun agera, hkkun skatta og loks samykkt Icesave nauungarsamninganna, sem munu halda aftur af uppbyggingunni enn lengur.

Allt sem rkisstjrnir Samfylkingar og VG hefur gert, hefur teki ratma. fyrsta blaamannafundi fyrri rkisstjrnar flokkanna lofai Jhanna Sigurardttir a slegin yri skjaldborg um heimilin landinu. Vissulega var kvei a fresta nauungarslum og stula a frystingu lna, voru samykkt lg um greislualgun. Mli er a ekkert af essu leysti nokkurn skapaan hlut fyrir yfirskuldsett heimili, sem lent hfu svikamyllu fjrmlafyrirtkja. v var haldi fram fullum fetum, a ekki vri svigrm til a gera neitt, svo a lesa mtti t r ggnum fr gmlu og nju bnkunum a grarlegt svigrm vri fyrir hendi. Vi fall SPRON jkst etta svigrm enn frekar. Nei, a sem tti a vera skjaldborg um heimilin var a skjaldborg um fjrmlafyrirtkin.

Hagsmunasamtk heimilanna voru stofnu janar um a eitt a standa vr um heimilin landinu. v miur var nafn samtakanna helst nefnt htarrum stjrnmlamanna. Samr vi neytendur var tali arft me llum. Fjrmlafyrirtkin, sem sett hfu allt annan endann, voru talin hfust til a kvea hvaa dsur tti a rtta heimilunum. Flagsmlarherra hefur safna kringum sig flki sem hefur engan skilning mannlegum samskiptum frekar en hann sjlfur. au lta a mannleg samskipti felist v a sitja fundi me loku eyru. Sorgleg stareynd. a sama vi um stru bankana rj. Innandyra hj eim hafa skipa sr til stis stjrnendur sem telja sig ekki urfa a hlusta viskiptavini sna. Kannski telja eir a a s lklegt til rangurs, en g er hrddur um a ar skjtlist eim illa. HH hmruu llum vieigandi ailum allt ri. Strax febrar hldum vi v fram a fasteignir viskiptavina bankanna tti a nota til a endurreisa . a hefur smtt og smtt veri a koma ljs a er rtt.

Stuningur vi krfum HH um leirttingu lnum heimilanna kom r vntri tt. Stuttu eftir a Alingi hafi samykkt lg um greislujfnun og srtka skuldaalgun sendi Aljagjaldeyrissjurinn fr sr skrslu, ar sem kom fram a fjrmlafyrirtki yrftu a llu breyttu a afskrifa um 600 milljara af skuldum heimilanna. a sem meira var, a bankarnir rr hafi fengi um 45% afsltt vi frslu lnasafna heimilanna fr gmlu bnkunum til eirra nju. a ir a bankarnir geta frt niur gengistrygg ln um 50% og vertrygg um 20% og tt samt meira en rijung af fjrtu og fimm prsentunum eftir til a greia fyrir hrri fjrmgnunarkostna.

Bankarnir reyndu svo sem a klra bakkann me "lausnum" sem eru flestar hlf aumar. Vissulega ltta sumar pressuna tmabundi af illa stddum heimilum, en allt sem er gefi eftir nna er teki til baka sar. HH hafa vaki athygli essu og vonumst vi a bartta okkar muni skila varanlegum rangri. Hfum a alveg hreinu, a bartta samtakanna hefur skila miklu. n hennar vri staa heimilanna enn verri. En betur m ef duga skal og v urfum vi ll a sameinast barttunni komandi ri.

g akka llum mikinn stuning rinu sem er a la og hvet flk til da nju ri.


byrg lnveitanda er engin!

a vill svo til a etta er 10 daga gmul frtt ea a.m.k. birtist hn visir.is 18 .desember sl. Geri g frslu um frttina og vil endurbirta hana nna.

---

Hstirttur stafest dag synjun Hrasdms Reykjavkur um tmabundna greislualgun ryrkja, ar sem hann var talinn hafa haga fjrmlum snum mlisveran htt. frtt visir.is er birtur eftirfarandi texti r dmi hrasdms:

..af v a skuldari hafi haga fjrmlum snum verulega mlisveran htt, hann tk fjrhagslega httu sem var engu samrmi vi greislugetu hans eim tma sem til fjrskuldbindinganna var stofna og hann hafi eim tma veri me llu fr um a standa vi r.

San er greint n um fjrhagsstu lntaka tma lntku:

Fasteignina keypti maurinn 39 milljnir ri 2006 en sama r keypti hann bl fyrir rtt rmar fjrar milljnir krna. Hann tk ln fyrir bum kaupunum og voru au a strum hluta erlendri mynt. a r var maurinn me samtals um 2,5 milljnir krna rorkubtur og laun.

N spyr g bara: Hvor sndi af sr mlisvera httsemi lnveitandinn ea lntakinn? mnum huga er a alveg tru, a maur me 2,5 m.kr. rstekjur og me 3 brn framfri getur mgulega haft greislugetu fyrir 39 m.kr. fasteign. essi einstaklingur hafi v aldrei tt a standast greislumat. S starfsmaur bankans, sem samykkti greislumati og san a veita ln fyrir 39 m.kr. eign var s sem sndi af sr mlisvera httsemi. Samkvmt almennum reiknireglum, nemur mnaarleg greisla um kr. 5.500 af hverri milljn sem er skulda. lni hafi bara veri 30 m.kr., hefi greislubyrin tt a vera 165.000 kr. mnui ea kr. 1.980 s.kr. ri. Drgum upph fr 2,5 m.kr. og blessaur maurinn hefi veri me 520 s.kr. til framfrslu og annarra tgjalda allt ri ea 43 s.kr. mnui.

etta er nttrulega sagt, a v gefnu, a lntaki hafi veitt bankanum rttar upplsingar um hag sinn.

Annars held g a etta s bara gott dmi um vitleysu sem var gangi essum rum. etta snir lka ann augljsa galla sem er fyrirkomulagi neytendalna. Einstaklingur fr ln upp har upphir til a kaupa bifrei. Hann arf lklega ekki a leggja fram neinar upplsingar um greislugetu sna ea arar skuldbindingar. Andliti eitt ngir. g held a a s kominn tmi til a breyta um vinnulag. Lnveitandi m ekki vera svo blindur kef sinni a lna, a honum sjist ekki fyrir. Auvita er byrg lntaka lka mikil, en munurinn er , a lntakinn er ekki a lta af hendi vermti til notkunar. Hann er ekki a taka httu af v a glata vermtum eigenda fyrirtkisins.

A essu leiti er g hissa niurstu Hstarttar, en hn um lei snir galla laganna. Lnveitendur eru alltaf stikkfr. eir mega sna af sr byrgalausa hegun og versta falli f eir furlega rleggingu. byrg lnveitenda er engin. Neytendavernd er engin. Mia vi essa niurstu, mega lntakar ekki bast vi mikilli vernd fr dmstlum. etta er greinilega, a mati dmstla, allt almenningi a kenna.

----

frtt mbl.is koma fram fleiri upplsingar en frtt visir.is og eru essar hugaverastar:

dmum hrasdms kemur fram, a maurinn fkkm.a. ln hj Kaupingi, Avant, Lsingu og slandsbanka. eru tilgreindrj skuldabrftil Sparisjs Mrasslu, eitt til slandsbanka og eitt til Mlsefnis ehf.

g spyr bara: Hafi enginn af essum ailum rnu v a framkvma greislumat samkvmt lgum?

Mr hefur veri tj, a Danmrku hafi komi upp svipa ml. Flki var lna langt umfram greislugetu ess og reglur um greislumat voru verbrotnar. ar endai mli annig, a lnin voru feld niur og lntaka dmdar skaabtur! lkt v sem er slandi, er neytendarttur sterkur Danmrku. Hr hefur neytandinn alltaf rangt fyrir sr gegn ofurvaldi hins ailans.

Niurstaa essa mls snir a lnveitandi arf ekki a axla neina byrg gjrum snum. Vissulega tapar hann essu tilfelli megni af peningunum snum, en hann geri a um lei og hann veitti lni. a er v ekkert ntt. leiinni gerir hann lntaka, sem aldrei tti a f au ln sem um rir, gjaldrota.

Ein hli vibt mun vera essu mli. Hsaleigan sem maurinn greiddi var vst nokku h og etta var tilraun hans til a lkka greislubyrina. a er nefnilega annig, a flk er ekki sett greislumat, egar a tekur hsni leigu. essi einstaklingur var v einfaldlega mgulegri stu.


mbl.is 117 milljna skuld - 296 sunda tekjur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Jlakveja

Mig langar a senda llum bestu kveju um gleileg jl og farslt komandi r.

Erfitt r er a lokum komi, annus horribilis, eins og Breta drottning orai a svo smekklega um ri. Sagt er a standi fari a skna seinni hluta nsta rs og er vonandi a svo veri. Barttan fyrir bttum kjrum heimilanna hefur veri strng, en margt bendir til ess a hn s a bera rangur. a er mn skoun a Hagsmunasamtk heimilanna hafi lyft Grettistaki, svo a bjrninn s ekki unninn. Fyrstu mnuir ns rs vera erfiir og v mikilvgt a halda gri samstu.

g vil akka eim sem liti hafa hr inn fyrir innliti og llum eim sem lagt hafa l sna vogarsklarnar a gera umruna hrna hugavera og yfirvegaa.

Gleileg jl

Marin


Lntakar eiga a f raunverulegar lausnir, ekki sjnhverfingar

Hagsmunasamtk heimilanna hafa lagt umtalsvera vinnu vi a skoa r lausnir sem bankarnir bja upp . Byrja var a skoa tlur kjlfar tspils slandsbanka lok september og tbi reiknilkan til a finna t hrif greislujfnunar lnin samanburi vi fyrra fyrirkomulag. Anna lkan var tbi til a reikna t mismunandi lausnir bankanna. Hr hefur v veri vanda vel til verka. Vi hfum meira a segja fengi tkifri til a bera okkar treikninga saman vi upphaflega treikninga slandsbanka og Arion banka.

a skal teki fram, a HH gerir sr grein fyrir, a lausnir slandsbanka, Arion banka og Frjlsa fjrfestingabankans gilda bara 3 r. Hva tekur vi a eim tma linum er ekkt hj slandsbanka, Arion banki talar um bestu vexti hsnislnum og Frjlsi millibankavexti + 1,5%. t fr essu m fra au rk a lausnir essara banka su lakari en sndar eru greinargerinni. mti kemur eru LIBOR vxtum og vaxtalagi haldi fstu, en rk eru fyrir v a LIBOR vextirnir hkki komandi rum.

greinargerinni er bara snd ein run fyrir hverja lausn. a er ekki ar me sagt a ekki hafi fleiri veri skoaar. Ger var nmnigreining msum breytum, svo sem gengi, vxtum, afsltti, verblgu og greislujfnunarvsitlu. a vri a ra stugan a lista tkomu nmnigreiningarinnar og niursturnar myndu drukkna talnafli. Vafalaust msum til gagns og frleiks, en rtt fyrir a, var kvei a birta bara tlurnar sinni einfldustu mynd.

a sem skiptir mestu mli essari greiningu, er a fjrmlafyrirtki eru ekki a gera ng. essi fjgur hafa ll mun meira svigrm, en au eru a nta. a er sklaus krafa Hagsmunasamtaka heimilanna a au nti svigrmi sitt betur. Mark Flanagan, Aljagjaldeyrissjnum, hefur sagt a vera skoun sjsins, a allt svigrm eigi a nota. Franek Rozwadozsky, fulltri AGS hr landi, sendi mr pst um daginn, ar sem hann sagi a hluti af svigrminu eigi a fara a greia fyrir hagstari fjrmgnun og er a gott og blessa. Mli er a nju bankarnir eru a mestu fjrmagnair me innlnum og essi innln eru almennt lgum vxtum, g hafi ekki greiningu v. a er mat mitt, a hgt s a lkka hfustl allra gengistryggra lna um 50% og vertryggra um 20% hj bnkunum remur og bankarnir eiga samt ng til a greia 4,5% hrri vexti (.e. a vaxtaprsentan hkki t.d. r 1,5% 6% ea 2,5% 7%). Meira um a sar.

Svo a fari ekkert milli ml, beinist gagnrni Hagsmunasamtaka heimilanna fyrst og fremst a v a ekki s ngu langt gengi. Til skamms tma (riggja ra) eru lausnir Arion banka, slandsbanka og Frjlsa mjg jkvar. a er ekkert sem mlir gegn v a flk nti sr au, en muni a setja fyrirvara um lgmti gengistryggra lna og betri rtt neytenda. Svo skulum vi vona, a eftir rj r veri komin betri t og blm haga. a kostar ekkert a lta sig dreyma Grin


mbl.is Viss blekking rrum bankanna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

En a er riftunarsk ef gerar eru breytingar TIF!

N rfast menn um hvort breyta megi Tryggingasji innstueigenda og fjrfesta (TIF). g hlt a tekin vri allur vafi af um a grein 12 Icesave samningnum (eim breska), en ar segir:

12.1.10 Compensation fund: The Guarantee Fund is dissolved or ceases to be, or any Change of lcelandic Law occurs which has or will have the effect that the Guarantee Fund ceases to be, the sole deposit-guarantee scheme in respect of the Landsbanki Depositors officially recognised in lceland for the purpose of Directive 94/19/EC (including any modification or re-enactment thereof or any substitution therefor).

12.1.11 Change of lcelandic Law: A Change of lcelandic Law occurs which has or would have a material adverse effect on the ability of the Guarantee Fund or lceland to perform their respective payment or other obligations under the Finance Documents to which they are party.

Mr finnst etta vera nokku afdrttarlaust. Veri geta sjsins skert til a greia t btur, m rifta samningnum. a a stofna B-deild er gildi essa a stofna annan sj til hliar og hefur nkvmlega smu hrif getu TIF til a standa vi skuldbindingar Icesave, .e. skerir getuna. Me stofnun B-deildar er veri a ba til nytt innstutryggingakerfi vi hliina v gamla og a er a sem kvi greina 12.1.10 og 12.1.11 eiga a koma veg fyrir.


mbl.is Brtur ekki bga vi Icesave
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Betra a hafa tv skattrep en rj

Hagsmunasamtk heimilanna lgu a til sinni umsgn um skattafrumvrp rkisstjrnarinnar, a betra vri a hafa tv skattrep frekar en rj, bi hva varar virisaukaskatt og tekjuskatt. Varandi virisaukaskattinn, spuri g nefndarfundi hvort ingmenn gtu sagt til um hvaa vara barhillu verslunar lenti 7% repi, 14% repi og 25% repi. Flestir brostu vandralega t anna, en einn ingmaur sagist ekki velta fyrir sr hver virisaukaskatturinn vri heldur hvert vruveri vri.

Eitt grundvallaratrii skattheimtu hr landi er eftirlit almennings. ess vegna eru, t.d., lagningarskrr birtar. Me remur skattrepum virisaukaskatti er vonlaust fyrir almenning a segja til um hvaa vara er hvaa skattflokki. Ltill vandi vri fyrir verslunareigendur a ruglast fyrir utan a flkjustigi eykst me tilheyrandi kostnai. N hvar endar s kostnaur? A sjlfsgu hj neytendum. ess vegna lgu Hagsmunasamtk heimilanna til, a fundin vri lei til a n inn smu tekjum me tveimur skattrepum. Hvort 25,5% sta 25% gefi nkvmlega smu niurstu og 14% sta 7%, a hef g ekki hugmynd um, en vonandi er rkisstjrnin ekki a skja meiri peninga til almennings.

Hagsmunasamtk heimilanna lgu einnig til a tekjuskattsrepin yru bara tv. Lgsta repi vri fellt t, en stainn nota sambland af hkkun persnuafslttar og endurgreislu ess persnuafslttar sem ekki vri nttur. S hugmynd, sem kom fram Morgunblainu dag, um eitt skattrep upp 43% me verulega hkkuum persnuafsltti skilar vissulega smu niurstu. Samtkin telja mikilvgt a skattheimta s eins einfld og kostur er, en jafnframt rttlt.

frttatilkynningu gr, vktu samtkin athyglina v, a skattahkkanir rata beint ea beint inn ln landamanna. Steingrmi J. Sigfssyni fannst ekki miki til koma. Svona vri bara kerfi. En kerfi er mannanna verk og eim er hgt a breyta. Hvetja samtkin v til ess a stjrnarflokkarnir standi vi flokksingssamykktir snar, en flokksingum beggja flokkar var samykkt ( kk forystulisins) a hefja endurskoun og mat hrifum vertryggingar. S vinna er ekki hafin nna 8 mnuum sar. Er etta dmigert fyrir forystuli sem ekki olir a almennir flokksmenn hafi sjlfsta skoun.

a skal teki fram, a Hagsmunasamtk heimilanna telja a ekki s meira heimilin leggjandi. Samtkin viurkenna a nausynlegt er a loka fjrlagagatinu og a verur ekki gert nema me samblandi tekjuflunar og niurskurar. Samtkin telja a vi r astur sem n eru, s nausynlegt a hugsa t fyrir kassann. Samtkin hafa lagt til a fra tmabundi hluta af mtframlagi launagreianda lfeyrissj yfir tryggingargjald. Me v vri hgt a n inn um 30 milljrum ri sem stainn vri hgt a ltta af annars staar.


mbl.is Gagnrna vinnubrg vi skattlagningu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hr um bil ekkert gerst fasteignamarkai tv r

Fasteignamarkaurinn er nokkurn veginn botnfrosinn. Hann er binn a vera a um tv r. Veltan essum hefur veri mist hrileg ea murleg, a.m.k. fyrir sem eru me eignir til slu. sturnar eru nokkrar, en vissan lnamarkai vegur yngst samt stkkbreytingu hfustls lna. Erfitt er a selja eign, sem er me ln sem hefur hkka um 30, 40, a maur tali ekki um 50% tveimur og hlfu ri. a er bara v miur saga margra.

g ekki etta vel eigin skinni, ar sem vi hjnin erum bin a vera me rahsi okkar slu fr v febrar 2008. g held g ki ekki g segi a innan vi sex mgulegir kaupendur hafi komi a skoa. hfum vi lkka veri miki og um tma, settum vi ekki kvei ver eignina. etta vri svo sem lagi, ef vi stum ekki byggingarframkvmdum, ar sem treyst var a peningur af slu hssins kmi inn sari stigum framkvmda. N urfum vi stainn a bra bili me meira af sjlfsaflaf, sem er svo sem allt lagi, en ir bara a framkvmdir ganga hgar.

g bst vi a nokku margir su essum sporum. Jafnvel full margir. essi hpur hefur vissulega boist fleiri rri en hinum almenna lntaka, en a getur veri ungt a vera me vaxtaberandi skuldir fleiri en einni eign. Svo dmi s teki, 5% vertryggir vextir 10% verblgu gerir 150 s. kr. hverja milljn. Margfaldi maur a me 40, eru a 6 m.kr. N fyrir utan allan ann tma sem fer hlaup milli fjrmlastofnana. g tel a vikum vinnuna, sem hefur fari a halda sj, n ess a a sjist eitthva frekar til lands nna en fyrir einu og hlfu ri.

Ekki hef g hugmynd um a hve margir eru essari stu, en tala eirra er vafalaust einhver sund. 4 - 5 sund er ekki lklegur fjldi. Hafi hver sett 4 vikur a halda sr floti sustu 14 mnui, gerir a 16 - 20 sund vikur ea 350-440 mannr sem jafngilda 1 - 1,3 milljrum krna tpuum vinnustundum mia vi meallaun upp 250 s.kr. mnui.

a er svo sem hgt a reikna sig t hi endanlega, en eitt er vst, a miki yri g feginn, ef mr tkist a selja. annig a ef einhver er arna ti og vikomandi vantar rmlega 200 fm rahs besta sta Kpavogi, er g me eitt Smile


mbl.is Veltan fasteignamarkai 4,6 milljarar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hver er byrg lnveitanda?

Hstirttur stafest dag synjun Hrasdms Reykjavkur um tmabundna greislualgun ryrkja , ar sem hann var talinn hafa haga fjrmlum snum mlisveran htt. frtt visir.is er birtur eftirfarandi texti r dmi hrasdms:

..af v a skuldari hafi haga fjrmlum snum verulega mlisveran htt, hann tk fjrhagslega httu sem var engu samrmi vi greislugetu hans eim tma sem til fjrskuldbindinganna var stofna og hann hafi eim tma veri me llu fr um a standa vi r.

San er greint n um fjrhagsstu lntaka tma lntku:

Fasteignina keypti maurinn 39 milljnir ri 2006 en sama r keypti hann bl fyrir rtt rmar fjrar milljnir krna. Hann tk ln fyrir bum kaupunum og voru au a strum hluta erlendri mynt. a r var maurinn me samtals um 2,5 milljnir krna rorkubtur og laun.

N spyr g bara: Hvor sndi af sr mlisvera httsemi lnveitandinn ea lntakinn? mnum huga er a alveg tru, a maur me 2,5 m.kr. rstekjur og me 3 brn framfri getur mgulega haft greislugetu fyrir 39 m.kr. fasteign. essi einstaklingur hafi v aldrei tt a standast greislumat. S starfsmaur bankans, sem samykkti greislumati og san a veita ln fyrir 39 m.kr. eign var s sem sndi af sr mlisvera httsemi. Samkvmt almennum reiknireglum, nemur mnaarleg greisla um kr. 5.500 af hverri milljn sem er skulda. lni hafi bara veri 30 m.kr., hefi greislubyrin tt a vera 165.000 kr. mnui ea kr. 1.980 s.kr. ri. Drgum upph fr 2,5 m.kr. og blessaur maurinn hefi veri me 520 s.kr. til framfrslu og annarra tgjalda allt ri ea 43 s.kr. mnui.

etta er nttrulega sagt, a v gefnu, a lntaki hafi veitt bankanum rttar upplsingar um hag sinn.

Annars held g a etta s bara gott dmi um vitleysu sem var gangi essum rum. etta snir lka ann augljsa galla sem er fyrirkomulagi neytendalna. Einstaklingur fr ln upp har upphir til a kaupa bifrei. Hann arf lklega ekki a leggja fram neinar upplsingar um greislugetu sna ea arar skuldbindingar. Andliti eitt ngir. g held a a s kominn tmi til a breyta um vinnulag. Lnveitandi m ekki vera svo blindur kef sinni a lna, a honum sjist ekki fyrir. Auvita er byrg lntaka lka mikil, en munurinn er , a lntakinn er ekki a lta af hendi vermti til notkunar. Hann er ekki a taka httu af v a glata vermtum eigenda fyrirtkisins.

A essu leiti er g hissa niurstu Hstarttar, en hn um lei snir galla laganna. Lnveitendur eru alltaf stikkfr. eir mega sna af sr byrgalausa hegun og versta falli f eir furlega rleggingu. byrg lnveitenda er engin. Neytendavernd er engin. Mia vi essa niurstu, mega lntakar ekki bast vi mikilli vernd fr dmstlum. etta er greinilega, a mati dmstla, allt almenningi a kenna.


Viskipti snast um a hmarka vinning beggja aila, ekki annars!

Einn nju bankanna strir sig af v frttatilkynningu a 2.000 viskiptavinir gamla bankans hafi ska eftir hfustlslkkun vegna vertryggra og gengistryggra blalna. (eir kalla a vsu gengistrygg blaln "blaln erlendri mynt", svo a gjaldeyrir hafi aldrei skipt um hendur essum viskiptum.) "Kostabo" bankans felst v a lkka hfustlinn en hkka vextina.

Bara til a sna hversu gott etta tilbo er, langar mig a taka dmi sem bankinn nefnir tilkynningu sinni:

Blakaupandi fkk ln upp kr. 2,5 milljnir nvember 2007. Var lni gengistryggt og til 84 mnaa ea 7 ra. Eftir a hafa borga af lninu 2 r, stendur a 4,6 m.kr. Bankinn bur lkkun hfustls 3,5 m.kr. Vextirnir breytast fr v a vera innan vi 4% a a vera breytilegir vertryggir vextir sem nna eru 9,0% hj bankanum. Vaxtamunur er v 5%, ef ekki meira. a er nna einfalt reikningsdmi a finna t hvort essi vaxtamunur vinni upp lkkun hfustlsins. A vsu eru lnin ekki sambrileg. Gengistrygga lni er me jfnun afborgunum, .e. hfustllinn er alltaf greiddur niur um smu upph og vxtum btt vi. Me essari afer fer greislan lkkandi mnu fyrir mnu uns sasta greislan er mjg lg. vertrygga lni er jafngreisluln, .e. alltaf er greidd sama upph, en upphafi vega vextir yngra en afborgun hfustlsins. Sar lnstmanum snst etta vi. Me essu getur bankinn sagt me gri samvisku a hann s a innheimta vexti af greiddum hfustli, egar hann nr nokkurn veginn smu upph tilbaka og ur en hann lkkai hfustl lnsins og hkkai vextina.

Skuldi maur 1 m.kr. og borgar 4% vexti af lni til 7 ra, hva urfa vextirnir a vera til a greisla af 770 s.kr. lni verur s sama? g reikna me a allir bankarnir hafi velt essari spurningu upp ur en eir komu me tilboin sn. etta m auveldlega reikna t. Svari er 12,1%. Ekki er hgt a bja a, annig a er fundin nnur lei. Lengt er lninu. S lni lengt um 3 r, dugar a hkka vextina 8,5% til a f smu upph til baka. S lengingin 2 r, urfa vextir a vera um 9,5%. Mli er a vikomandi banki bur 3 ra lengingu breytilegum markasvxtum, sem eru nna 9,0% eftir a hafa lkka fyrir helgi r 9,5%. Bankinn kemur v t pls mean markasvextir haldast essu rli.

[Leirtting vi sustu mlsgrein: N hefur bankinn auglst au kjr sem eru boi. Vextirnir eru 13,1% me 2,5% afsltti fyrsta ri. a er sem sagt ekki veri a lkka heildargreisluna neitt. Nei, a er veri a hkka hana rflega.]

nnur htta fyrir bi lntakann og bankann felst gengisrun. Samkvmt sp Selabankans fr v fyrir helgi bendir ftt til ess a krnan hressist br. essi banki er bjartsnni, en fundi haust kynnti hann fyrir Hagsmunasamtkum heimilanna treikninga, sem sndu a bankinn geri r fyrir 5% styrkingu krnunnar ri nstu rj rin. a ir 14,3% lkkun (rijaveldi af 0,95 er 0,857) hfustls gengistrygga lnsins umfram lkkun vegna afborgana. Geri g ekki r fyrir a lneginn, sem verur binn a breyta lninu snu yfir vertryggt ln njti eirra styrkingar krnunnar.

Annars eru etta kjarakjr a f a borga 3,5 m.kr. af lni sem upphafi var 2,5 m.kr. Gleymum v ekki, a vi flutning uppreiknara lna heimilanna fr gamla bankanum til ess nja, gaf gamli bankinn 44% afsltt. a ir a 4,5 m.kr. ln var a mealtali teki yfir kr. 2,52 m.kr. V, a munar tplega milljn "kostakjrum" bankans og eim kjrum sem hann fkk. Hva er gangi? Af hverju bankinn a taka til sn helminginn af afslttinum strax og reyna a n hinum helmingnum til sn me hrri vxtum? Hvert er sigi bankastjrnenda?

Mark Flanagan sagi kvldfrttum sjnvarps, a bo bankanna myndu skila lkkun greislna. g held hann s a misskilja eitthva. Eins og g bendi sust frslu, tla bankarnir (allir nema einn) a n til baka llu sem eir veita afsltt, a taki 25 r. Ekkert verur gefi eftir! a kannski barnaskapur a vonast eftir aumkt, ltillti og irun, egar horft er til sigis bankamanna. a er j eirra hlutverk a gra og helst sem mest. Er a annars ekki? Nei, a er nefnilega ekki annig. a er hlutverk hvers einasta stjrnanda fyrirtkis a hmarka sameiginlegan vinning fyrirtkisins og viskiptavinarins af viskiptasambandinu. annig tryggir fyrirtki, a viskiptavinurinn vilji halda fram a eiga viskipti. Blmjlki fyrirtki einn hp viskiptavina, fara eir (lklegast) anna og fyrirtki arf a finna n frnarlmb. S vinningurinn augljslega beggja, heldur viskiptavinurinn fram a treysta fyrirtkinu. Og er g ekki a tala um skammtmavinning heldur langtmavinning. a er nefnilega annig, a gir hlutir gerast hgt.

N urfa bankarnir a sna sr aftur a teikniborinu og koma me njar hugmyndir a agerum. a vri vit v a spyrja viskiptavinina lits ea kalla til samrs. Mn reynsla er, a hugmynd sem unnin er samvinnu fyrirtkis og viskiptavinar, er lklegri til a njta hylli, en s sem sett er einhlia fram.

olinmi margra viskiptavina bankanna er rotum. Peningar eirra eru uppurnir. Mnnum finnst furulegt a mta tibi sitt og tala vi gamla jnustufulltrann sinn og a er eins og vikomandi hafi misst minni. Muni ekki rgjfina sem veitt var. Muni ekki smtlin sem fru fram, ar sem rst var a fra lnin yfir gengistrygg ln ea a fra innsturnar yfir peningamarkassjina. Og eir sem muna, ora ekki a minna yfirmanninn gildrurnar sem lagar voru, v vikomandi gti misst vinnuna. Hfum a alveg hreinu, a fjlmargir starfsmenn bankanna kuu me yfirmnnum snum gmlu bnkunum og eir eru enn a ka me eim nju bnkunum. Af hverju ltur hinn almenni bankastarfsmaur bja sr a vera me nt verkfri til a astoa viskiptavini sna? Af hverju heimtar hinn almenni bankastarfsmaur ekki almennileg rri fyrir knnann sinn? Er a vegna ess, a a er auveldara a egja?


Bankarnir f sitt rtt fyrir afsltt - Betur m ef duga skal

g hef undanfarna daga veri a skoa og bera saman hin msu rri, sem boi er upp fyrir heimilin landinu vegna stkkbreytingu hfustli gengistryggra lna eirra. a jkva vi essar lausnir er a skuldabyrin, .e. hfustll hvlandi gengistryggra velna, lkkar strax um 25-30%. Niursturnar varandi greislubyrina eru, eins og bast mtti vi, misjafnar. En helsta niurstaan er s, a bankarnir eru alls ekki a ganga ngu langt v a skila v til lntaka, sem eim hefur veri veitt afsltt. Eins og kom fram hj Fririki O. Fririkssyni, formanni Hagsmunasamtaka heimilanna, Silfri Egils gr, kom a fram fundi samtakanna me fulltrum Aljagjaldeyrissjsins um daginn, a sjurinn vill sj bankana skila llum eim afsltti, sem eir hafa fengi fr gmlu bnkunum, til lntaka. Hvorki meira n minna. Lntakar skulu f krnu fyrir krnu sama sinn hlut. A v leiti til eru lausnir bankanna algjrlega fullngjandi.

g er a vinna a greinarger fyrir Hagsmunasamtk heimilanna og verur hn vonandi birt nstu dgum. En samanteknar niurstur eru grfum drttum essar (me fyrirvara um endanlega treikninga):

  • Gengistryggt ln sem teki var oktber 2006 til helminga svissneskum frnkum og japnskum jenum hefur hkka r 13,4 m.kr. 31,0 m.kr. ea 131%
  • S mia vi elilega gengisrun, .e. 2% hkkun vimiunarmynta ri allan lnstmann, vri heildargreislubyri lnsins innan vi 55% af v sem lntakar standa frammi fyrir mia vi stkkbreyttan hfustl.
  • Setji lntaki lni greislujfnun, m hann bast vi 180% hkkun greislubyri mia vi upprunalega lni (gert r fyrir 4% hkkun greislujfnunarvsitlu ri og 2% hkkun vimiunarmynta)
  • Af leium bankanna, sem kynntar hafa veri sustu vikum um afsltt gegn v a flytja lnin yfir vertrygg slensk ln, er lei Arion banka hagstust fyrir lntaka, veldur 6,3% lkkun heildargreislubyri mia vi nverandi stu, mjtt er mununum milli slandsbanka og Frjlsa, en heildargreislubyrin eykst um 6,8% og 5,2%, og Landsbankinn rekur lestina me nrri v fjrungs aukningu heildargreislubyri (23,4%). Samanbururinn er gerur fstu gengi og fstum vxtum t lnstmann.
  • Tillgur Hagsmunasamtaka heimilanna um a breyta gengistryggum lnum vertrygg ln fr lntku degi og setja san 4% ak verbtur fr og me 1. janar 2008 og lkkun ess aks sar, skilar 13,3% lkkun heildargreislubyri mia vi nverandi stu. Hafa skal huga a HH krefjast ess a vertryggingarkerfi veri lagt af, annig a vonandi munu verbtur htta a btast ln innan nokkurra ra.

essar tlur eru allar har mikilli vissum um run einstakra tta og ber v a taka me fyrirvara. Allar leiir sem hafa veri kynntar hafa ann kost a r leia til einhverrar upp verulegrar lkkunar greislubyri fyrstu rj rin. Su au skou eru helstu niurstur grfum drttum sem hr segir (me fyrirvara um endanlega niurstu treikninga):

  • Ef gengisrun hefi veri "elileg", vri greislubyrin nstu rj r aeins 45% af v sem hn er mia vi stu hfustlsins dag, .e. 3,2 m.kr. sta 7 m.kr. (mia er vi a vextir me vaxtalagi su 3,85%).
  • Lei Hagsmunasamtaka heimilanna leiddi til 54% lkkun riggja ra greislubyri, greislujfnun skilar 31,5% lkkun, lausn Arion banka lkkar greislubyrina um tp 27%, Frjlsi um rm 18%, slandsbanki um tp 17% og Landsbankinn rekur lestina sem fyrr me tplega 4% lkkun riggja ra greislubyri fyrstu rj rin.

stan fyrir v a svona miklu munar niurstum fyrstu riggja ranna og heildinni er, a nverandi ln eru me jfnum afborgunum og fullri greislu vaxta ofan a, en allar lausnir bankanna mia vi jafngreisluln, .e. a vextir eru greiddir upp topp hvert sinn, en hlutur afborgunarinnar fer stigvaxandi. Munurinn essum tveimur leium er, a egar afborganir eru jafnar, er greislubyrin hst fyrst en lkkar san hvert sinn mia vi fasta vexti og fast gengi. Mnaarleg greisla jafngreisluleiarinnar er aftur alltaf hin sama. a er v hrein og bein blekking a kynna lntkum bara greislubyrina byrjun og vara ekki vi hrifum mismunandi afera.

Ef haft er huga, a Arion banki, slandsbanki og Landsbankinn hafa fengi um 45% afsltt af lnasfnum heimilanna fr gmlu kennitlum snum og eim er tla a nta etta svigrm botn, er ljst a enn er bor fyrir bru. a getur vel veri a bnkunum yki vel gert a lkka greislubyrina fyrstu rj rin, en lausnir eirra tryggja eim, a gefnum almennum forsendum um run vaxta og gengis, a eir (a undanteknum Arion banka) f allt til baka sar lnstmanum og gott betur en a (sbr. a sem g nefni um muninn jfnum greislu og jfnum afborgunum). Til ess a komast eitthva nlgt essum 45% afsltti yfir lnstmann (a teknu tilliti til vaxta, gengisrunar, o.s.frv.), arf afsltturinn hfustli lnanna a vera a minnsta kosti 55% og er mia vi a vaxtamunur gengistrygga lninu og vertrygga lninu mia vi fast gengi s 2,65%. Hkki gengi erlendu myntanna um 1% rlega, arf vaxtamunurinn a vera 3,9% og 5,4% hkki gengi erlendu mynta um 2% rlega. sama htt, ef gengi krnunnar styrkist, m essi vaxtamunur minnka rmt 1% fyrir hvert 1% sem gengi erlendu myntanna veikist.


mbl.is Mikill munur heildargreislu vegna barlns
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (27.11.): 33
  • Sl. slarhring: 62
  • Sl. viku: 596
  • Fr upphafi: 1570556

Anna

  • Innlit dag: 27
  • Innlit sl. viku: 457
  • Gestir dag: 26
  • IP-tlur dag: 26

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Nv. 2014
S M M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband