Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Bloggfęrslur mįnašarins, maķ 2012

Vangaveltur um skrįningu Facebook į NASDAQ

Nżskrįning Facebook į NASDAQ hefur vęgast sagt fariš vandręšalega af staš.  Mér finnst žó engin įstęša fyrir fjįrfesta aš örvęnta.  Žetta eru bara fyrstu dagarnir.

Frį mķnum bęjardyrum séš, žį er gręšgin aš drepa menn.  Fyrst žaš gręšgin hjį stjórnendum Facebook aš veršleggja bréfin upp śr öllu sem skynsamlegt er, žį er žaš gręšgi hjį kaupendum sem vildu taka žįtt ķ einhverju ęvintżri, ž.e. enginn vildi missa af stóra vinningnum ef hann skyldi falla į žeirra tölu, og loks gręšgi ķ žessum sömu kaupendum aš hafa ekki į fjórum dögum (raunar innan viš žaš žegar žetta er skrifaš) fengiš megagróša, žó bśiš hafi veriš aš vara žį viš aš žetta gęti fariš ķ öfuga įtt.

Ég spyr ķ fyrirsögn hvort dot com (.com) bólan sé aš endurtaka sig.  Į vissan hįtt er hśn aš gera žaš, en sį er munurinn, aš žį fóru fyrirtęki almennt į markaš į lįgu gengi, ruku upp įn innistęšu og lognušust śt af.  Nśna er genginu stillt mun ofar en innistęša er fyrir og sķšan lekur heilmikiš loft śr blöšrunni, kannski frekar hęgt aš segja aš menn hafi pumpaš meira ķ dekkiš en ventillinn žoldi og hann žvķ byrjaš aš leka.  Annar munur er aš Facebook er bśiš aš vera til ķ fjölda mörg įr og veršmęti fyrirtękisins hefur žvķ stöšugt veriš aš aukast.  Ég skil aš vķsu ekki alltaf hvers vegna veršmętiš er aš aukast, en ég er ekki meš innsżn ķ višskiptaįętlanir stjórnenda.  Hef žó alltaf įlitiš aš fjįrmagn frį rekstri sżndi heilbrigši rekstrarins og sķšan hlutfall vaxtagreišslna og afborgana af žessari tölu, en ekki hagnašur eftir afskriftir og alls konar bókhaldslegar krśsidśllur.  Žessar tölur hefur mér sżnst ekki gefa tilefni til aš halda aš Facebook sé yfir 1.000 milljarša kr. virši a.m.k. um žessar mundir.  Žrišji munurinn, er aš .com bólan byggši oft į hugmyndum fyrirtękja sem ekki voru komnar ķ framkvęmd.  Voru į teikniboršinu.  Facebook er žarna og ef fyrirtękiš myndi krefjast 5 USD ķ įrskriftagjald į įri, žį myndu lķklegast flestir borga įn umhugsunar.  Hver žolmörkin eru į žessu gjaldi eru, veit ég ekki, en ég held aš jafnvel 5 USD į mįnuši myndu ekki fękka mikiš ķ hópnum.  Sķšan gęti fyrirtękiš veriš meš ókeypis žjónustu meš lįgmarksžjónustustigi og sķšan įskriftaržjónustu meš auknu žjónustustigi.

En hvaš telja menn aš hafi fariš śrskeišis?

Hroki er eiginlega žaš orš sem mašur sér og heyrir oftast.  Hroki hjį stjórnendum Facebook, hroki hjį stjórnendum Morgan Stanley, hroki hjį stórum fjįrfestum sem töldu sig eiga įskrift aš IPO hagnaši.  En žaš var margt fleira.  Raunar segja menn aš flest hafi fariš śrskeišis sem gat fariš śrskeišis.

Fyrst mį nefna aš hękka śtbošsveršiš bara degi fyrir śtboš, en žaš var gert til aš freista fleiri eigenda til selja.  Ekki eru veršbréfamišlarar į einu mįli hvort žaš hafi veriš nóg til aš anna eftirspurn, en flestir eru į žeirri skošun aš um yfirskot hafi veriš aš ręša į bįšum žįttum.

Nęst er aš tölvukerfi NASDAQ hökkti į fyrstu mķnśtunum eftir aš sala į hlutabréfum Facebook hófst og vissu menn ekki hvort sölur höfšu gengiš ķ gegn eša ekki.  Įstęšan mun hafa veriš mikill fjöldi fjįrfesta dró kauptilboš sķn til baka ķ upphafi śtbošsins.  Svo mikill aš tölvukerfiš réš hreinlega ekki viš įlagiš.  Tók žvi talsveršan tķma aš greiša śr žessu.  Er žetta enn ein vķsbendingin um aš menn hafi ętlaš sér um of.

Žegar salan komst į skriš, žį rauk veršiš fyrst upp um żmist 4 eša 5 USD, en féll svo fljótlega aftur nįnast nišur ķ śtbošsgengiš.  Žaš varš til žess, samkvęmt erlendum fjölmišlum, aš Morgan Stanley greip inn ķ meš kauptilboš į hęrra gengi.  Žaš żtti gengi tķmabundiš aftur upp, en jafnvel Morgan Stanley er ekki nógu öflugt til aš halda uppi genginu, svo žaš endaši į "unch" eša į śtbošsgenginu.

Fjórša klśšriš er aš gefa mönnum of langan tķma til aš hugsa sinn gang.  Śtbošiš var į föstudegi og žvķ höfšu menn helgina til aš hugsa mįlin.  Nišurstašan var fall bęši mįnudag og žrišjudag, žó eitthvaš hafi bréfin rétt śr kśtnum ķ dag.

Ekki mį lķta framhjį misvķsandi upplżsingum um afkomu og framtķšartekjur.  Aš slķkar upplżsingar séu į sveimi į śtbošsdegi getur ekki annaš en valdiš óróa og ótta.  Hverju į aš trśa?

Margir veršbréfarįšgjafar höfšu męlt gegn žvķ aš fjįrfestar keyptu bréf į žvķ śtbošsgengi sem bśist var viš, žannig aš hęrra śtbošsgengi var žessum ašilum enn sķšur žóknanlegt.  Žaš gęti hafa żtt af staš skrišu kauptilboša sem dregin voru til baka į fyrstu mķnśtum śtbošsins.

Loks veršur aš nefna aš GM tilkynnti ķ sķšustu viku aš fyrirtękiš ętlaši aš hętta aš auglżsa į Facebook.  Žessi tilkynning gat ekki komiš į verri tķma.  Žarna var einn af stęrstu auglżsendum ķ heimi aš segja aš Facebook vęri lélegur auglżsingamišill, en Facebook ętlar einmitt aš nį ķ drjśgan hluta tekna sinna ķ gegn um persónumišašar auglżsingar.  Talandi um anticlimax, žį var žetta major.

Merkilegt er ķ žessari umręšu, aš menn vilja draga stjórnendur Facebook og Morgan Stanley til įbyrgšar vegna lękkunar gengis hlutabréfanna.  Žetta er nś svo ótrślegur barnaskapur, aš ég įtta mig ekki į svona kjįnagangi.  Flestir sem keyptu ķ Facebook vissu af žvķ aš veršiš var tališ ķ hęrri kantinn.  Menn įttu lķka aš vita aš Facebook hefur ekki veriš aš sżna hagnaš sem stendur undir žessu verši.  Margir kaupendur voru aš versla til aš bęta skrautfjöšur ķ hattinn sinn, ž.e. geta sgat aš žeir hafi keypt į śtbošsdegi.  Einnig voru menn aš kaupa ķ žeirri von aš nį ķ skjótfenginn gróša.  Ętlušu aš kaupa snemma įšur en gengiš ryki upp, žó ekki vęri nema ķ stuttan tķma, og žį ętlušu menn aš raka inn hagnaši.  Örlögin léku į žį og nś verša menn aš sżna žolinmęši sé į annaš borš rżmi fyrir slķkt.

Gleymum ekki hinni hlišinni į mįlinu.  Hvaš ef gengiš hefši rokiš upp um 50% į śtbošsdegi?  Žį hefšu žeir sömu og nśna kvarta bariš sér į brjósti og hrósaš Morgan Stanley og Facebook fyrir velheppnaš śtboš.  Žeir hefšu nįš žvķ markmiši sķnu aš kaupa ódżrt og selja dżrt.  Eftir hefšu setiš grķšarlegur fjöldi, sem hefši keypti ķ seinni bylgjunum (žegar žeir hefšu fengiš glżju ķ augun yfir hękkun veršsins), meš 10, 20 eša 30 USD tap.  Žį hefšu sem sagt fagmennirnir grętt og leikmennirnir tapaš og allt veriš ķ lagi.  En žegar fagmennirnir tapa, žį er maškur ķ mysunni, žó ķ raun hafi bara hrokinn og gręšgin haft menn undir.

Er eitthvaš aš óttast?

Ég er sannfęršur um aš verš hlutabréfa ķ Facebook į eftir aš fara upp fyrir śtbošsgengi.  Raunar langt upp fyrir.  Spurningin er ekki hvort heldur hvenęr.  Žegar žetta er skrifaš kl. 18.15 23.5.2012, žį er gengiš 31,7493 USD og hefur hękkaš um 2.47% frį opnum ķ dag.  NASDAQ segir aš lęgsta gengi dagsins hafi veriš 30 USD og žaš hęsta 32,5 USD.  Svona į žetta eftir aš sveiflast og kęmi mér ekki į óvart, aš į einhverri stundu fari gengiš nišur ķ 20 - 25 USD, jafnvel nešar, en sķšan endurheimti žaš smįtt og smįtt fyrri styrk.

Hvert er virši Facebook?  Ef mišaš er viš markašsverš annarra tęknifyrirtękja, žį gęti gengiš alveg fariš nišur ķ 6 - 7 USD.  Er žį mišaš viš tķfaldan ętlašan hagnaš į hlut fyrir įriš 2013.  Sé mišaš viš hęrra hlutfall, žį hękkar veršiš ķ samręmi viš žaš.

Hlutabréfavišskipti snśast mikiš um aš geta bešiš.  Žurfa ekki aš selja žegar gengiš er lįgt.  Žreyja Žorrann, eins og viš myndum segja.  Og nįttśrulega vona aš fyrirtękiš geri žaš lķka.  Žaš var nefnilega ekki žaš sem geršist ķ .com bólunni, ž.e. fyrirtęki hurfu af markaši.  Svo merkilegt sem žaš er, žį eru mörg žeirra enn į lķfi.  Sum sem sjįlfstęš fyrirtęki, en flest sem deildir/einingar innan öflugri fyrirtękja.

En aftur af hlutabréfavišskiptum.  Ég var staddur ķ Bandarķkjunum mįnudaginn 19. október 1987.  Sį dagur er oft kallašur "the Black Monday".  Žann dag geršist žaš sem öllum žótti óhugsandi.  Tölvurnar tóku völdin og felldu Dow Jones hlutabréfavķsitöluna um 500 stig.  Jį, Dow Jones fór śr rśmum 2.700 stigum nišur ķ rśmlega 2.200 stig į einum degi.  Enn žann dag ķ dag er žetta mesta hlutfallslega lękkun į einum degi.  (Kerfinu var breytt til aš koma ķ veg fyrir aš žaš endurtęki sig.)  Fjöldinn allur af hlutabréfaeigendum töpušu hįum fjįrhęšum og sérstaklega man ég eftir umręšunni um eftirlaunasjóšina og sķšan žį sem frömdu sjįlfsmorš.

Hvar er Dow Jones nśna?  Hvert er gengi fyrirtękjanna sem féll eins og steinn 19. október 1987?  Ég ętla svo sem ekki aš skoša einstök fyrirtęki, en Dow Jones (DJIA) stendur ķ 12.400 stigum, ž.e. 460% hękkun frį lokagenginu 19. október 1987.  Ekki hafa öll fyrirtękin hękkaš jafn mikiš og nż fyrirtęki hafa komiš inn ķ vķsitöluna sem eiga žįtt ķ risi hennar.

Mįliš er aš ķ hlutabréfavišskiptum er žolinmęši dyggš.  Raunar svo mikil aš oršiš hefur til nokkuš sem heitir "forever stock" eša eilķfšarbréf.  Žetta eru hlutabréf fólk, sjóšir og fyrirtęki kaupa til aš eiga og hafa tekjur af ķ gegn um arš.  Žį skiptir ekki mįli hvers virši lutabréfin eru heldur hve mikinn arš žau gefa.  Upphafleg fjįrfesting upp į 100 USD geta gefiš ķ aršgreišslur į löngum tķma margfalda žį upphęš og svo til višbótar hękka bréfin yfirleitt ķ virši.  Ég hef trś į žvķ aš Facebook-bréfin gętu oršiš aš svona "eilķfšarbréfum".  Žó svo aš aršgreišslur verši lķklega ekki miklar til aš byrja meš, žį muni žęr sękja ķ sig vešriš mišaš viš śtbošsgengi.


Bannaš aš skerša, en samt hefur veriš skert! - Hver į aš borga žaš sem upp į vantar?

Žórey Žóršardóttir, framkvęmdastjóri Landsamtaka lķfeyrissjóša, segir samkvęmt frétt mbl.is aš "engan vafa leika į aš lķfeyrisréttindi njóti eignarréttarverndar stjórnarskrįrinnar".  Vķsar hśn til dóma Hęstaréttar, śrskurši umbošsmanns Alžingis og hjį mannréttindadómstóli Evrópu.

Įstęša ummęla Žóreyjar er beišni stjórnvalda um aš lķfeyrissjóširnir komi meira til móts viš skuldsettar fjölskyldur ķ landinu.  Žórey fullyršir lķkt og ašrir framįmenn ķ lķfeyrissjóšunum, aš sjóšunum sé óheimilt aš gefa eftir innheimtanlegar kröfur.  Vil ég leyfa mér aš setja spurningamerki viš žessa fullyršingu, žar sem ég er žess nokkuš viss, aš lķfeyrissjóširnir hafi einmitt veriš į fullu ķ slķku gagnvart hinum og žessum lögašilum.  Er ég nokkuš viss um, aš sjóširnir hafi tapaš aš óžörfum milljöršum, ef ekki milljarša tugum, į žvķ einu aš hafa gengiš of snemma til samninga, hafa gefiš eftir ķ samningavišręšum og hafa ekki skilyrt samninga viš aš fį eignarhlut ķ žeim fyrirtękjum sem samiš hefur veriš viš.

Hvenęr er skeršing brot į stjórnarskrį og hvenęr ekki?

Nś ętla ég ekki aš deila viš dómara Hęstaréttar, en vil samt velta žvķ upp, hvernig standi į žvķ aš lķfeyrissjóšir hafi gegn um tķšina żmist aukiš eša skert réttindi ķ samręmi viš tryggingafręšilega stöšu sjóšanna.  Er žetta ķ samręmi viš 2. mgr. 39. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lķfeyrisréttinda og starfsemi lķfeyrissjóša.  Einnig er tekiš į žessu ķ 8. tl. 2. mgr. 27. gr. sömu laga.  Eina skilyršiš sem sett er varšandi slķkar skeršingar er aš upplżsingar um žęr "komi fram ķ samžykktum lķfeyrissjóša og hljóti sem slķkar stašfestingu fjįrmįlarįšuneytis ķ samręmi viš 28. gr. laganna", eins og kemur fram ķ tślkun Fjįrmįlaeftirlitsins frį 20.2.2007.  Ķ tślkun FME segir ķ 1. mgr.:

Nokkuš er um aš įunnin réttindi sjóšfélaga lķfeyrissjóša séu aukin eša skert um tiltekiš hlutfall ķ samręmi viš 2. mgr. 39. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lķfeyrisréttinda og starfsemi lķfeyrissjóša og aš slķkar breytingar į réttindum komi ekki fram ķ samžykktum sjóšanna.

Hér er FME aš setja ofan ķ viš sjóšina aš hafa ekki gert breytingar į samžykktum um leiš og réttindi eru aukin eša skert, en ekki ekki aš setja ofan ķ viš žį aš hafa brotiš stjórnarskrįna meš žvķ aš skerša réttindi.  Ekki er minnst einu orši į stjórnarskrįrvarin eignarréttindi.  Nei, žaš žykir sjįlfsagt og ešlilegt aš skerša réttindi, žegar lķfeyrissjóširnir hafa ekki nįš aš įvaxta eignir sķnar, žannig aš žęr standi undir skuldbindingum.

Hvort er žaš, Žórey, mega lķfeyrissjóširnir skerša réttindi sjóšfélaga eša ekki?  Ef žeir mega ekki skerša réttindin, hvar ķ lögum nr. 129/1997 er žaš nįkvęmlega tiltekiš aš žaš megi ekki og hvernig fer žaš saman viš 39. gr. laganna?  Megi ekki skerša réttindin, hvernig stendur žį į žvķ, Žórey, aš lķfeyrissjóširnir hafa veriš aš skerša réttindi hęgri vinstri nįnast frį stofnun žeirra?  Hér eru nokkur dęmi frį sķšustu įrum:

Hęgt vęri aš fara nokkur įr aftur ķ tķmann og taka t.d. skeršinguna sem żmsir lķfeyrisžegar og sjóšfélagar žurftu aš žola viš sameiningu sjóšanna į sķšasta įratug.

Spurningin sem vaknar viš žetta er:  Hvers vegna eru žęr skeršingar sem minnst er į ķ ofangreindum fréttum sjóšanna löglegar, en žęr sem fęlu ķ sér aš koma til móts viš skuldug heimili eru žaš ekki?  Ef réttindi eru varin af stjórnarskrįnni, af hverju mį stundum skerša žau og stundum ekki?

Hver borgar brśsann?

Nęsta atriši ķ ummęlum Žóreyjar sem ég vil fjalla um, er sś fullyršing (sem ég efast ekki um aš sé rétt) aš um 652 milljarša vanti inn ķ lķfeyrissjóšakerfiš til aš sjóširnir geti stašiš viš skuldbindingar sķnar.  Eignir sjóšanna eru eitthvaš ķ kringum 2.200 ma.kr., žannig aš 652 ma.kr. nema žvķ rétt um 30% af žeirri tölu.  Eins og stašan er um žessar mundir vantar lķfeyrissjóšin 3 krónur af hverjum 13 sem žeim er ętlaš aš greiša śt eša tęp 23%.  Žetta er ekkert smįręši.

Ķ fęrslunni Kynslóšatilfęrsla lķfeyriskerfisins er frį žeim YNGRI til žeirra ELDRI! fjalla ég um žaš sem ég tel vera mesta vanda lķfeyrissjóšakerfisins og jafnframt hvernig er veriš aš svķna į framtķšarlķfeyrisžegum.  Žórey Žóršardóttir tók fram ķ dag, aš almenna lķfeyrissjóšakerfiš vantar 159 ma.kr. til aš standa viš skuldbindingar sķnar.  Hvašan eiga žessir 159 ma.kr. aš koma?

Forkólfar lķfeyrissjóšakerfisins eru bśnir aš teikna upp björgunarįętlun.  Launžegar og launagreišendur framtķšarinnar eiga aš borga.  Til žess aš Įsmundur Stefįnsson geti fengiš lķfeyrinn sinn (hann varš 67 įra ķ mars 2012), ef hann kżs aš byrja töku 67 įra, žį žarf aš taka pening sem greitt var inn fyrir einhvern annan.  Ķ tilfelli Įsmundar er erfitt aš įtta sig į žvķ hver borgar brśsann, en af lķfeyrinum sem hann fęr frį įrum sķnum į almennum vinnumarkaši (m.a. starfsmašur og forseti ASĶ), žį žurfa ašrir sjóšfélagar aš standa undir 10% af lķfeyrinum hans, hann kom ķ stutta stund viš į Alžingi (varažingmašur) og fyrir žaš borga skattgreišendur, žį vann hann talsvert ķ bankakerfinu, en lķfeyrissjóšur bankamanna er ķ góšum mįlum, žannig aš hann stendur undir śtgjöldum vegna Įsmundar.

Sé viškomandi lķfeyrisžegi rķkisstarfsmašur og hefur greitt ķ LSR alla sķna starfsęvi, žį vantar aftur mun meira.  Eignir opinberu sjóšanna (ž.e. sjóšanna sem eru meš rķki eša sveitarfélög sem bakhjarla) eru  um 1/4 hluti af öllum eignum lķfeyrissjóšanna, ž.e. um 550 ma.kr.  Samkvęmt tölum Žóreyjar vantar opinberu sjóšina um 490 ma.kr. til aš standa viš skuldbindingar eša um 47%.  Žaš žżšir aš žegar fyrrverandi opinber starfsmašur er aš fį greiddan śt lķfeyrinn sinn kemur nęrri žvķ önnur hver króna frį einhverjum öšrum.  Vissulega skuldar rķkiš LSR hįar upphęšir, en kerfiš er žannig aš ekki er į hverju įri greidd endanleg upphęš fyrir alla inn ķ sjóšinn, heldur breytist talan įr frį įri vegna launažróunar eftirmanna.

Eitt er samt alveg į hreinu:

Fęstir sem eru aš taka śt lķfeyri ķ dag eiga fulla innistęšu fyrir honum ķ sjóšnum sķnum!

Žetta vita forkólfar lķfeyriskerfisins męta vel, en hafa ekki viljaš tala of mikiš um žaš opinberlega.  Menn hnżta ķ aš tekjutengingarnar séu miklar, en fólk um žrķtugt ķ dag mun ekki fį neitt af viti śt śr lķfeyrissjóšnum sķnum, žegar žar aš kemur, verši ekki mikil breyting į.

Lausn forkólfa lķfeyriskerfisins er ekki aš višurkenna, aš eldri kynslóširnar eigi ekki fyrir žeim lķfeyri sem žeim er ętlašur.  Nei, ķ stašinn eiga žeir sem eru į vinnumarkaši aš greiša aukalega ķ sjóšina svo hinir sem eru aš fį meira en sjóširnir hafa efni į, geti fengiš žaš sem žeim var lofaš.  Mįliš er bara aš menn gleymdu nokkrum mikilvęgum hlutum žegar žessi loforš voru gefin.  Eitt var aš hér gęti komiš eitt stykki efnahagshrun, annaš aš fjįrfestingastjórar lķfeyrissjóšanna eru misgóšir ķ aš įvaxta fé žeirra, žrišja aš launažróun hafi veriš į žann hįtt, aš launžegar įvinni sér meiri rétt samkvęmt kerfinu, en samkvęmt inngreišslum.

Jį, lausn "gamlingjanna" ķ forystusveit lķfeyriskerfisins undanfarin įr (Žórey er svo nż ķ starfi aš hśn telst ekki til žessa lišs) var aš bśa til grķšarlega kynslóšatilfęrslu frį yngri sjóšfélögum til hinna eldri.  Žessi tilfęrsla byrjaši fyrir rśmum 7 įrum, en fram aš žeim tķma greiddi launžegi į almennum markaši og launagreišandi hans jafnvirši 10% launanna ķ išgjald.  Į tveimur įrum var žetta hlutfall hękkaš um 20% įn žess aš réttindaįvinningur breyttist nokkuš. Nei, žessu 20% višbótarframlagi var fyrst og fremst ętlaš aš leišrétta skekkjuna sem komin var ķ kerfiš.  Lesa mį nįnar um žetta ķ  skżrslu sem Samtök atvinnulķfsins gįfu śt įriš 2006 og fjallar um lķfeyriskerfiš frį żmsum hlišum.

Of langt mįl er aš fara ķ gegn um allt sem gert hefur veriš eša ętlunin er aš gera til aš "laga" lķfeyriskerfiš.  Sanngjarnast og ešlilegast er aš gera leišréttingu sem virkar žannig aš allir taki į sig högg, en žó mismikiš.  Žannig lögšu Hagsmunasamtök heimilanna til, žegar veriš var aš ręša um žįtttöku lķfeyrissjóšanna ķ björgun skuldsettra heimila, aš žeim sem vęru byrjašir töku lķfeyris vęri hlķft viš skeršingu.  Vandi sjóšanna sem viš stöndum frammi fyrir vegna framtķšarskuldbindinga er miklu stęrra verkefni og aldrei veršur hjį žvķ komist aš lįta žį sem byrjašir eru töku lķfeyris taka žįtt ķ žvķ.  Žaš mį aftur gera žannig, aš skeršingin verši enginn viš įkvešinn aldur, en aukist sķšan stig af stigi eftir žvķ sem sjóšfélaginn į lengra eftir ķ lķfeyrisaldurinn.  Ķ stašinn vęri hęgt aš lįta launžegana njóta žess, sem įtti aš fara ķ hęrri išgjöld, eša skipta žvķ į milli launžega og launagreišenda.

Spurningin var:  Hver borgar brśsann?  Svariš viš žvķ er kannski annaš en lesa mį śr umfjölluninni aš ofan.  Verši kerfiš leišrétt framvirkt meš hęrri išgjaldagreišslum, žį borga launagreišendur framtķšarinnar brśsann.  Slķkt mun gera ķslenskt atvinnulķf verr bśiš til samkeppni viš erlend fyrirtęki.  Slķkt mun lķka draga śr hęfi atvinnulķfsins til aš greiša hęrra kaup.  Ętlunin er nefnilega aš fara meš išgjöldin upp ķ 15,5% frį og meš 1. janśar 2020 og ekki er vķst aš žaš verši endastöšin.  Žetta žżšir nįnast aš hękki laun um 6.000 kr. žį renna 1.000 kr. (sem launžeginn og launagreišandinn skipta į milli sķn) til lķfeyrissjóšsins ķ formi išgjalds.  Žessi įkvöršun um hękkun išgjaldsins ķ 15,5% var tekin fyrir hrun, žannig aš nś žarf aš bęta fyrir žaš lķka, lķklegast meš ennžį hęrra išgjaldi.  Og hvaš ef žaš veršur annaš hrun?

Verši kerfišhins vegar leišrétt "afturvirkt", žį mun sjóšfélaginn/lķfeyrisžeginn borga brśsann og sķšan aš einhverju/talsveršu leiti skattgreišendur.  Sem sjóšfélagi ķ nokkrum sjóšum, m.a. LSR, žį tel ég žaš vera sanngjarnari lausn.  Vissulega žarf aš finna einhverja lausn į stöšu fólks ķ opinberu sjóšunum, žannig aš hreinlega yrši reiknaš afturvirkt hver réttindi sjóšfélaga hefšu veriš, ef um ešlilegan réttindaįvinning hefši veriš aš ręša og sķšan vega į einhvern hįtt upp launamun.  Ekki er vķst aš žetta kosti neitt aš rįši, svo merkilegt sem žaš er, a.m.k. ekki viš žessar ótrślega ósvķfnu tekjutengingar sem eru ķ almannatryggingakerfinu ķ dag.

Hvernig sem į allt er litiš, žį borga annaš hvort launagreišendur framtķšarinnar eša skattgreišendur framtķšarinnar brśsann aš mestu leiti.  Kannski er lausnin aš skipta reikningum ķ žrennt, ž.e. hękka išgjöld eitthvaš, skerša įunnin réttindi aš hluta og sķšan lįta skattgreišendur (sem eru ķ bįšum hópum) taka į sig restina meš żmist hękkun skatta eša sparnaši ķ rķkisrekstri.


mbl.is Lķfeyrisréttindi varin ķ stjórnarskrį
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Skilabošin eru skżr: Ekki greiša ķ lķfeyrissjóš nema žś ętlir aš bśa heima hjį žér į efri įrunum - Endurbirt fęrsla

Ķ tilefni orša Įsmundar Stefįnssonar, žį žykir mér viš hęfi aš endurbirta fęrslu mķna, Skilabošin eru skżr: Ekki greiša ķ lķfeyrissjóš nema žś ętlir aš bśa heima hjį žér į efri įrunum, sem ég birti 28. mars sl.

Hér er fęrslan:

Eftir aš hafa lesiš skżringu Tryggingastofnunar rķkisins į kostnašaržįtttöku lķfeyrisžega vegna dvalar į sjśkrastofnunum eša dvalar- og hjśkrunarheimilum, žį eru skilabošin alveg skżr:

Ef žś sérš fram į aš žurfa aš nżta žér žjónustu sjśkrastofnunar, dvalar- eša hjśkrunarheimilis į efri įrum, borgar sig ekki aš greiša ķ lķfeyrissjóš, eyddu peningunum strax eša gefšu hann afkomendum žķnum

Lķfeyriskerfiš mišar viš aš sjóšfélagi fįi greiddan lķfeyri sem nemur 56% af mįnašarlaunum.  Ķ fréttatilkynningu frį TR kemur fram aš hver ķbśi į dvalar- eša hjśkrunarheimili greiši meš tekjum sķnum allt aš 311.741 kr. į mįnuši til viškomandi heimilis umfram fyrstu 65.005 kr. eftir skatta.  Žaš sem upp į vantar 689.417 kr. kemur frį rķkinu.  Žessar 311.741 kr. er örugglega eftir skatta, žannig aš til aš fį eitthvaš umfram 65.005 kr. į mįnuši ķ sinn hlut, žį žarf viškomandi aš vera meš 376.746 kr. į mįnuši ķ lķfeyri eftir skatta eša 541.420 kr. įšur en skattar eru teknir af mišaš viš nśverandi skattkerfi.  Nś til aš fį 541.420 kr. ķ lķfeyrisgreišslur, žį žarf viškomandi aš hafa yfir 966.000 kr. į mįnuši ķ laun mešan viškomandi er į vinnumarkaši, ž.e. 541.420/0,56 = 966.821.

Sį sem er meš launatekjur milli 116.000 - 966.000 kr. og dvelur į sjśkrastofnun, dvalar- eša hjśkrunarheimili sér ekki eina krónu af žeim išgjöldum sem viškomandi greišir ķ lķfeyrissjóš af žessum allt aš 850.000 kr.  Bara til aš skilja um hvaša upphęš er aš ręša, žį er 12% af 844.000 = 102.000 kr. į mįnuši eša  1.224.000 kr. į įri og 42.840.000 kr. į starfsęvinni mišaš viš 35 įra starfsęvi.  Sé starfsęvin 40 įr fer upphęšin upp ķ tęplega 49 m.kr. og 55 m.kr. fari starfsęvin upp ķ 45 įr.  Skilabošin eru skżr:  Eingöngu žeir allra tekjulęgstu eiga aš leggja fyrir ķ lķfeyrissjóš.  Allir ašrir koma verr śt śr žvķ en aš eiga peninga undir kodda.  (Allar tölur eru nśvirtar.  56% talan er fengin śr lögum og śt frį henni er 3,5% įrleg raunįvöxtunarkrafan reiknuš.)


mbl.is Segist vera meš samviskubit
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Lagt til aš 26 atriši fari fyrir dóm, en ekki žaš mikilvęgasta

Ég hef loksins komist ķ gegn um įlitsgerš lögmannanna fjögurra um žau įlitamįl sem bera žarf undir dómstóla um įšur gengistryggš lįn.  Bśiš er aš bķša lengi eftir žessu įliti og žaš segir okkur ķ stuttu mįli aš viš žurfum aš bķša lengur.

Ķ įlitsgeršinni eru talin upp 26 atriši sem lögfręšingarnir fjórir telja aš fį žurfi į hreint įšur en hęgt er aš fara ķ endurśtreikning įšur gengistryggšra lįna.  Ég hef tvennt viš žetta aš athuga:

1.  Fjįrmįlafyrirtękin eru žegar bśin aš afskrifa ķ bókum sķnum hįar upphęšir vegna dómsins frį 15. febrśar 2012.  Žetta var fęrt til afskriftar į įrinu 2011!  Hvernig, ķ fyrsta lagi, geta bankarnir yfirhöfuš vitaš hver žessi tala er, žegar reka žarf allt aš 26 sjįlfstęš mįl til aš finna śt hvernig į aš endurreikna lįnin, og ķ öšru lagi, hvernig geta žeir fęrt eitthvaš sem afskriftir įriš 2011, sem ekki er ljóst fyrr en ķ fyrsta lagi sķšla įrs 2012 og jafnvel mun sķšar, hvernig endar?

2.  Hvers vegna er ekki spurt um gildi žess aš Sešlabankavextir eigi yfir höfuš aš gilda?  Ég hef nokkrum sinnum fęrt rök fyrir žvķ aš Hęstiréttur hafi ķ mįli nr. 471/2010 veriš leiddur aš rangri nišurstöšu.  Aš nišurstašan um Sešlabankavexti hafi veriš ķ andstöšu viš lögin sem rétturinn dęmdi eftir.  Žį er ég aš vķsa til žess aš 3. og 4. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 gilda žį ašeins aš ekki sé kvešiš į um annaš ķ samningum, venjum eša lögum.  Stašreyndin er sś aš samningarnir kveša į um vextina, venjan er aš greiša vexti sem eru meš įlag ofan į fjįrmögnunarvexti og lagaįkvęšin eru  nokkur sem fjalla um rétt neytenda.

Mér finnst atriši 2 vera mikilvęgasta įgreiningsefniš sem skera žarf śr um.  Ž.e. var nišurstaša Hęstaréttar ķ mįli nr. 471/2010 röng.  Mešan śr žvķ hefur ekki fengist skoriš, žį skiptir nišurstašan varšandi fjölmörg af žessum 26 atrišum engu mįli.

Atrišin sem skoša žarf aš mati lögfręšinganna

Mörg af žeim atrišum sem lagt er til aš séu skošuš er sparšatķningur.  Greinilegt er aš fjįrmįlafyrirtękin ętla ekki aš nota heilbrigša skynsemi į nokkurn skapašan hlut heldur skal allt fara fyrir dóm.  Gott og blessaš, lįtiš reyna į žetta allt.

En hér eru atriši eins og ég skil žau:

  1. Hvenęr hętti skuldari aš vera ķ góšri trś um aš samningsvextir giltu.
  2. Hvort į aš greiša samningsvexti af ķslenskum höfušstóli eša gengistryggšum höfušstóli.
  3. Hefur neytendavernd veriš borin til grafar eša virkar hśn enn ķ ķslenskum lögum.
  4. Hvenęr telst skuldari ķ skilum, žegar hann hefur nżtt sér śrręši fjįrmįlafyrirtękis.
  5. Telst žaš fullnašarkvittun ef vöxtum hefur veriš bętt į höfušstólinn.  (Bara lögfręšingum fjįrmįlafyrirtękja dettur ķ hug aš svo sé ekki.)
  6. Eiga kślulįnžegar annan og minni rétt en ašrir.
  7. Breytist réttarstaša skuldara hafi hann lent tķmabundiš ķ vanskilum en sķšan gert allt upp.
  8. Gilda įkvęši laga nr. 151/2010 um vanskil og żmislget fleira.
  9. Žarf aš eltast viš upphęš hverrar einustu höfušstólsgreišslu og gera samanburš milli gengistryggšrar raungreišslu og reiknašrar greišslu ógengistryggšs lįns.
  10. Hvernig skal fara meš lįn sem voru ķ vanskilum įšur en žau voru endurśtreiknuš skv. lögum nr. 151/2010.
  11. Fordęmisįhrif fyrir lögašila.
  12. Voru einhverjir skuldarar sem ekki misskildu aš samningsvextir ęttu ekki aš gilda.  (Mönnum datt sem sagt ķ hug aš einhverjir lįntakar vissu fyrirfram aš vextir lįnanna sem žeir tóku vęru lögleysa.)
  13. Gęti einhver kröfuhafi įtt meiri rétt en ašrir vegna mismunandi lįnstķma.
  14. Skiptir mįli hver trygging lįnsins var.
  15. Virka višbótarhöfušstólsgreišslur eins og skuldarar reiknušu meš.
  16. Eru neytendur alltaf minnimįttar ķ kröfusambandinu.
  17. Eiga allir sem greitt hafa lįnin upp endurheimturétt.
  18. Hvaš meš žegar greiddir samningsvextir eru hęrri en reiknašir vextir SĶ.  (Ég tel žetta atriši vera kżrskżrt mišaš viš aš nišurstaša dóms nr. 471/2010 standist.  Reikna skal tvęr vaxtalķnur (önnur er raunveruleg) og į hverju gjalddaga gilda lęgri vextirnir.)
  19. Möguleiki į skuldajöfnun inn į nżjan samning um upprunalega lįniš/endurfjįrmögnun žess.
  20. Hvaš į aš gera viš ofgreiddar höfušstólsgreišslur.
  21. Endurheimturréttur žegar Drómi į ķ hlut.
  22. Gilda įkvęši 12.gr. vaxtalaga um aš eingöngu megi vaxtavaxtareikna ef meira en 12 mįnušir eru milli gjalddaga.
  23. Hvaša fyrningarsjónarmiš gilda
  24. Hvaš meš réttmętar vęntingar.  (Ég tel Hęstarétt svara žessu mjög greinilega ķ dómi 600/2011.  Fjįrmįlafyrirtękiš skal bera hallann į žessu.)
  25. Įhrif dóms 600/2011 į lög nr. 151/2010 um mešhöndlun drįttarvaxta og rétt til skuldajöfnunar.  (Hluta til sama spurning og įšur.)
  26. Gildi endurśtreiknings į innheimtu, ef hann leišir til hęrri eftirstöšva en upphafleg lįnsfjįrhęš.  (Um hvaš snżst žetta eiginlega?  Endurśtreikningur samkvęmt nišurstöšu dómsmįla getur aušveldlega endaš ķ hęrri tölu en upphafleg lįnsfjįrhęš af mjög mörgum gjörsamlega skiljanlegum įstęšum.)

Ķ kafla IV er sķšan fjallaš nįnar um mįlsįstęšur.

Hér eru 26 atriši og samt vantar.  Ég veit um minnst tvö, ž.e. žetta sem ég nefndi ķ upphafi og sķšan um gildi gömlu 18. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 fyrir setningu laga nr. 151/2010.  Hśn hljómaši nefnilega į annan hįtt og gerši hreinlega rįš fyrir aš ekki mętti vaxtareikna vangreišslur, ž.e. skuldari įtti aldrei aš greiša lįnveitanda vexti vegna rangrar greišslu sem žó var ķ samręmi viš žaš sem var rukkaš.  Sś krafa var eingöngu į lįnveitanda vegna ofgreišslu.

Nokkrar įhugaveršar hįrtoganir

Greinilegt er į nęsta atriši sem ég ętla aš fjalla um, aš fjįrmįlafyrirtękin sendu inn til athugunar alls konar hįrtoganir.  

  1. Ķ hvaša röš į aš rįšstafa greišslu, ž.e. fyrst inn į vextina eša til lękkunar höfušstóli.  (Ég hélt aš greišslutilkynning greindi mjög skżrt frį žvķ hvort er hvaš og žvķ śt ķ hött aš breyta žvķ .)
  2. Verša eftirstöšvar einungis leišréttar til framtķšar. - Hęstiréttur er mjög skżr um žetta:    "Er žvķ fallist į meš sóknarašilum, aš sį rangi lagaskilningur sem samkvęmt framansögšu lį til grundvallar lögskiptum ašila ķ upphafi og žar til dómur Hęstaréttar gekk 14. febrśar 2011 verši ķ uppgjöri ašila einungis leišréttur til framtķšar."
  3. Er gengistryggši hluti greišslu ķgildi veršbóta.  - Er ekki ķ lagi meš ykkur?
  4. Er fullnašarkvittun vaxta fullnašarkvittun.  - Mikiš geta menn teygt sig langt ķ aš snśa śt śr.  Mešan greiddir vextir eru lęgri en reiknašir SĶ vextir fyrir gjalddaganna, žį veršur neytandinn ekki krafinn um hęrri upphęš.  Sé hśn hęrri, žį į hann endurkröfurétt.

Framkvęmd endurśtreiknings mišaš viš dóm 600/2011

Ég tel einfaldast og réttast aš framkvęma endurśtreikning žannig aš į hverjum gjalddaga eru ašrar greišslur en vextir dregnir frį eftirstöšvum höfušstóls (sbr. įkvęši laga 151/2010).  Nżjar eftirstöšvar eru žvķ eldri eftirstöšvar mķnus mismunurinn į heildargreišslu og vöxtum samkvęmt greišslutilkynningu (og hugsanlega tilkynningargjaldi).  Į hverjum gjalddaga eru reiknašir vextir samkvęmt vaxtatöflu SĶ fyrir viškomandi gjalddaga mišaš viš eftirstöšvar fyrir greišslu į ógengistryggšu lįni.  Jafnframt er tilgreind vaxtaupphęš sem kom fram į greišslutilkynningu.  Lęgri vaxtatalan gildir alltaf fyrir hvern gjalddaga.  Žetta gildir žar til kemur aš žeim gjalddaga, žegar SĶ vextir gilda sannanlega.  Eftir žaš gilda SĶ vextir.

Ķ nokkrum tilfellum mun žaš gerast aš SĶ vextir į ógengistryggšan höfušstól eru lęgri en samningsvextir į gengistryggšan höfušstól.  Ķ žeim tilfellum skal mismunurinn dagvaxtareiknašur til uppgjörsdags og uppsöfnuš upphęš allra slķkra tilfella dregin frį eftirstöšvum.

Vissulega eru einhverjir sem vilja reikna samningsvexti af ógengistryggšri upphęš. Dómur 600/2011 gefur ekki tilefni til slķks, žar sem hann segir aš SĶ vextir eigi aš gilda frį śtgįfudegi, en žó megi ekki rukka lįntaka um hęrri vexti aftur ķ tķmann en hann greiddi ķ samręmi viš śtgefnar greišslutilkynningar.


mbl.is Bķša žarf nišurstöšu fleiri dóma
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Vefurinn Iceland Guide

Fyrir nokkrum dögum tók ég viš vefnum Iceland Guide (www.icelandguide.is) af stofnanda hans, Lįru Hönnu Einarsdóttur, leišsögumanni, žżšanda  og ofurbloggara.  Lįra Hanna hefur haldiš honum śti ķ 6 įr og fannst hśn ekki lengur hafa tķma til aš sinna honum, eins og hśn vildi.  Varš žaš śr aš ég įkvaš aš taka viš honum (af žvķ aš ég hef svo lķtiš aš gera Smile) og geršist žaš formlega ķ žessari viku.

Vefurinn Iceland Guide hefur hingaš til haft tvķžęttan tilgang, ž.e. aš gefa leišsögumönnum kost į aš koma sér į framfęri og gefa erlendum (og innlendum) feršamönnum möguleika į aš finna leišsögumenn ķ sérstök verkefni.  Slķk verkefni hafa veriš mjög fjölbreytt og verša vonandi mun fjölbreyttari ķ framtķšinni.

Meš nżjum eiganda verša gerša breytingar sem vonandi munu falla ķ góšan jaršveg.  Vefurinn mun įfram sinna žessu frumhlutverki sķnu, en į nęstu vikum, mįnušum og įrum veršur žjónustan į vefnum vķkkuš śt sem hér segir:

  1. Byrjaš veršur į žvķ aš fjölga eins og hęgt er žeim leišsögumönnum sem kynna žjónustu sķna į vefnum.
  2. Leitast veršur viš aš vera meš fyllri upplżsingar um leišsögumennina og aušvelda feršamönnum aš finna žann sem nįkvęmlega hentar žeim.  Žannig veršur meš fyllri lżsingu veittar nįkvęmari upplżsingar um sérsviš leišsögumannsins, hverjar eru kjörlendur hans ef svo mį segja, aš fuglaskošarinn eigi aušveldara meš aš finna sérfręšinginn į žvķ sviši, veišimašurinn sinn sérhęfša leišsögumann, göngugarpurinn komist ķ samband viš annan göngugarp, Rśssinn finni leišsögumann sem talar rśssnesku, Japaninn žann sem talar japönsku, o.s.frv. 
  3. Fljótlega veršur byrjaš aš auka upplżsingagjöf um Ķsland og samhliša žvķ veršur leišsögumönnum gefinn kostur į aš tengja sitt nafn viš tiltekna efnisžętti.  Žannig eru einhverjir leišsögumenn sem eru sérfręšingar ķ Lónsöręfum, žį geta žeir óskaš eftir žaš nafninu žeirra verši bętt inn sem einmitt sérfręšingi um svęšiš.  Meš žessu mun feršamašurinn geta pantaš stutta leišsögn eša langa um Lónsöręfin einmitt hjį žeim ašila sem veit allt um svęšiš.  Ķ öšrum tilfellum er kannski feršažjónustuašili sem sérhęfir sig ķ tiltekinni žjónustu, eins og ķsgöngu, ķsklifri eša snjóbķlaferš upp į jökul, žį geta viškomandi fengiš aš tengja sig viš umfjöllun um svęši, žar sem slķk žjónusta er ķ boši.
  4. Sem afleišing af atrišum 2 og 3, žį veršur opnaš fyrir auglżsingar į vefnum frį ašilum sem eru aš veita žjónustu viš feršamenn.  Hvort žaš eru feršir, leišsögn, śtleiga į bķlum, gisting, verslun, flug eša hvaš žaš nś er sem feršamašurinn gęti haft įhuga į.
  5. Žegar fram lķša stundir er hugmyndin aš koma į fót vefverslun, bókunaržjónustu og fleira ķ žeim dśr.
  6. Leišsögumenn sem žaš vilja munu geta fengiš afnot af netfangi meš endingunni @icelandguide.is.  Skilyrši fyrir slķku er aš viškomandi sé skrįšur hjį Iceland Guide greiši įrlegt gjald vegna netfangsins.

Svo žaš sé į hreinu, žį er veriš aš gera allt sem hęgt er til aš selja feršamönnum žjónustu, en mikilvęgt er aš sś žjónusta sé viršisaukandi fyrir žį.  Fjölskylda sem įkvaš fyrir mörgum įrum eša stuttum fyrirvara aš koma til Ķslands į aš fį eins mikiš śt śr feršinni og hęgt er, en jafnframt žarf aš kveikja svo hjį žeim įhugann aš Ķsland verši efst į lista yfir įhugaverša staši um ókomna framtķš.

Hver einasti feršažjónustuašili hefur sķnu hlutverki aš gegna svo hęgt sé aš gera Ķsland aš draumalandi feršamannsins.  Allt frį flugfélaginu eša ferjunni til žess sem hleypir feršamanni ķ spreng į salerniš eru hlekkir ķ kešjunni sem feršamašurinn les sig eftir.  Markmišiš er aš gera Iceland Guide aš einum af sterkustu hlekkjum kešjunnar og nota einmitt hina margžęttu merkingu oršsins Guide, m.a. leišsögumašur, leišbeiningar, leišbeinandi, upplżsingaveita og handbók svo fįtt eitt sé nefnt.  Vanti feršamanninn upplżsingar, er markmišiš aš žęr verši aš finna į Iceland Guide.  Vanti feršamanninn aš kaupa žjónustu, er markmišiš aš hann finni hęfan žjónustuašila į Iceland Guide, žó ekki sé žaš markmiš Iceland Guide aš vera žjónustuveitandinn heldur bara mjög gott millistykki.

Žvķ vil ég bjóša leišsögumönnum og feršažjónustuašilum aš skrį sig og žjónustu sķna hjį okkur meš žvķ aš senda tölvupóst į icelandguide@icelandguide.is.  Gjald er tekiš fyrir skrįninguna.

--

Svona aš lokum fyrir višskiptavini mķna į sviši upplżsingaöryggismįl, žį veršur engin breyting į žeirri žjónustu.


visir.is tilkynnt sem įrįsarsķša

Ég ętlaši įšan, eins og ég geri oft į dag, inn į visir.is.  Žį fékk ég mešfylgjandi tilkynningu į skjįinn hjį mér.

visir-aras.jpg

Vissulega bregšur manni, žegar svona tilkynningar birtast um ķslenskar sķšur og žį sérstaklega fréttasķšur.  Er tilkynningin fals eša er žetta sannleikur?  Sé žetta sannleikur, hvort var rįšist inn į vef visir.is eša er žaš hluti af starfshįttum aš safna persónulegum gögnum?

Tekiš skal fram, aš ég tel visir.is hvorki vera sekan um alvarlegustu möguleikana sem koma fram ķ tilkynningunni, ž.e. aš planta forritum til aš gera įrįsir į ašra né fyllilega saklaukan af žvķ aš safna persónulegum gögnum.  Raunar er žetta sķšara oršin svo almenn venja, aš mér er til efs um aš nokkur vefur sem hefur nįš verulegri śtbreišslu safni ekki einhverjum upplżsingum um notendur sķna.  Įkaflega leišigjörn venja.  Verstir eru vefir į borš viš Facebook og Google, en žessi fyrirtęki ryksuga upp allar upplżsingar sem žau geta mögulega nįlgast um notendur sķna ķ gegn um notkun žeirra.

Ef visir.is er sekt um aš safna verulegum persónulegum upplżsingum um notendur, žį er žaš óleyfilegt og ólöglegt nema viškomandi notandi hafi samžykkt slķka skilmįla.  Vissulega mį segja aš upplżsingarnar séu ekki persónugreinanlegar ķ öllum tilfellum, en ekki žarf mikiš til aš gera žęr persónugreinanlegar.  T.d. er nóg aš notandi sęki póst um vefvišmót, fylli inn upplżsingar ķ form eša skrįi sig inn į samskiptasķšu į borš viš Facebook til aš sniffari finni upplżsingar sem geta tengt einstakling viš IP tölu og žar meš žau samskipti sem eiga sér staš.

En til hvers ętti visir.is eša einhver annar hér į landi aš nota svona upplżsingar?  Markašssetning er mįliš.  Google er lķklegast komiš lengst ķ žessari vitleysu.  Fyrirtękiš geymir allar upplżsingar um leit frį gefinni IP tölu.  Žannig er ašili sem leitar af samsęrispęlingum um Illuminati eša Rothschild, žį mį bśast viš žvķ aš nęst žegar viškomandi leitar aš samsęriskenningum almennt komi frekar upp sķšur um einmitt žessa ašila. 

En ekki bara žaš.  Google ads eru śt um allt į vefnum.  Žęr eru persónumišašar.  Ég fer oft inn į sķšu meš Google Ads auglżsingum.  Žó sķšan sé ensk, žį fę ég oftast ķslenskar auglżsingar.  Nema um daginn, žį fékk ég danskar auglżsingar.  Įstęšan:  Jś, ég hafši veriš aš fletta mjög mikiš nokkrum dönskum vefsķšum og skoša žar hluti.

Ég vona aš visir.is nįi aš hrista af sér įrįsarstimpilinn og hreinsa sig af žeim įburši sem ķ honum fellst.  En myndi lķka gjarnan vilja aš fyrirtęki hętti aš njósna um mig, žó ég heimsęki vefsvęšin žeirra eša noti žjónustu sem žau segjast bjóša ókeypis.  Mér finnst žaš ekki vera ókeypis žjónusta, žegar ég borga fyrir hana meš žvķ aš safnaš er um mig upplżsingum sem mér gjörsamlega ómögulegt aš vita hverjar eru.


1. maķ haldinn hįtķšlega ķ 90. sinn į Ķslandi

Ķ dag er 1. maķ, frķdagur verkalżšsins.  Į žessum degi hafa fyrst verkalżšur og sķšan launžegar safnast saman um allan heim ķ yfir 120 įr, misjafnlega lengi ķ hverju landi.  Hér į landi var dagurinn fyrst haldi hįtķšlegur 1923.  Aš žvķ gefnu aš ekki hafi samkomur falliš nišur ķ millitķšinni, žį er dagurinn haldinn hįtķšlegur hér į landi ķ 90. skipti frį upphafi.  Jį, žetta er ķ 90. skipti sem launafólk kemur saman į žessum degi til aš krefjast śrbóta.  Oft hefur žaš gengiš eftir, en sķšustu įrin hafa orš verkalżšsleištoganna veriš innantómt hjóm, enda eru žeir flestir oršnir tannlausir og hugsa, aš žvķ viršist, meira um eigin velferš en velferš umbjóšenda sinna.

Hįtķšarhöldin ķ įr fara fram ķ skugga žeirrar kreppu sem hér skall į fyrir fjórum įrum.   Kreppunni hefur fylgt meira atvinnuleysi en viš Ķslendingar erum vanir frį žvķ aš flestir nślifandi landsmenn komust į vinnumarkaš.  Fleiri einstaklingar og fjölskyldur eiga ķ erfišleikum meš aš nį endum saman.  Fólk į ķ vandręšum meš aš skaffa mat į boršiš fyrir sig og börnin sķn.  Fjölskyldur śt um allt land, en žó sérstaklega į Sušurnesjum og höfušborgarsvęšinu, eru aš missa hśsnęšiš sitt og er bara vķsaš į götuna, žar sem félagsleg śrręši skortir.  Kaupmįttarskeršing, hękkun greišslubyrši lįna og lękkun eignaveršs er veruleiki nįnast allra. Greišsluašlögun og gjaldžrot er veruleiki allt of margra.  Og hvar er verkalżšshreyfingin žegar öllu žessu fer fram?

Er von aš sé spurt.  Allt of margir upplifa verkalżšshreyfinguna žannig, aš hśn hafi hlaupiš ķ felur eša tekiš afstöšu gegn almenningi.  Žaš voru forvķgismenn Alžżšusambandsins sem lögšust į haustmįnušum 2008 gegn žvķ aš veršbętur į lįn vęru teknar śr sambandi.  Aftur og aftur hafa forvķgismenn launžega talaš gegn umbótum og śrręšum vegna žess aš žeir žjóna of mörgum herrum.

Höfum ķ huga į žessum degi, žeim fjórša sem haldinn er hįtķšlegur ķ skugga nśverandi kreppu, aš žau śrręši, sem fólki hefur stašiš til boša, hafa nęr öll veriš į forsendum žeirra sem settu žjóšina į hlišina, ž.e. fjįrmįlafyrirtękjanna og fjįrmagnseigendanna.  Innan viš 20 ma.kr. af žeim śrręšum sem gripiš hefur veriš til, hafa ekki komiš vegna dóma Hęstaréttar eša eru afskriftir į töpušu fé.  Į sama tķma hafa fjįrmįlafyrirtękin og fjįrmagnseigendurnir hagnast um hįtt ķ 400 ma.kr. vegna veršbóta af lįnum almennings, lįna sem bera óheyrilega hįa vextir mišaš viš aš vextirnir eru įn įhęttu.  Ekkert hefur veriš ķ reynd gert til aš gera lķf launžega bęrilegt.  Ekkert hefur veriš gert til aš sporna gegn aukinni veršbólgu.  Ekkert hefur veriš gert til aš vinna upp kaupmįttarrżrnun sķšustu įra.  Lķtiš hefur veriš gert til aš fjölga störfum ķ landinu.  Tęp fjögur įr af engum framförum hafa lišiš hjį.  Tęp fjögur įr af lélegri varnarvinnu verkalżšshreyfingarinnar hafa lišiš hjį.  Tęp fjögur įr af ofrķki fjįrmįlafyrirtękja og fjįrmagnseigenda hafa lišiš hjį.  Fjögur töpuš įr hafa lišiš hjį.

Hvers vegna hefur verkalżšshreyfingin ekki tekiš einarša afstöšu meš launžegum landsins?  Ég verš aš višurkenna, aš ég skil žaš ekki.
mbl.is Verkalżšshreyfingin enn ķ vörn
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (27.8.): 3
  • Sl. sólarhring: 55
  • Sl. viku: 926
  • Frį upphafi: 1542710

Annaš

  • Innlit ķ dag: 3
  • Innlit sl. viku: 810
  • Gestir ķ dag: 3
  • IP-tölur ķ dag: 3

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Įgśst 2014
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband