Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, febrar 2012

Nmskei um httustjrnun og stjrnun rekstrarsamfellu

Betri kvrun, rgjafarjnusta Marins G. Njlssonar, mun halda nmskei um httustjrnun rijudaginn 6. mars og stjrnun rekstrarsamfellu mivikudaginn 7. ma. Markmi nmskeianna er a kynna aferafri vi httumat og samspil httumats og stjrnunar rekstrarsamfellu. Hgt er a skja anna nmskeii ea bi. A hmarki eru 15 sti boi hvoru nmskeii.

Teki skal fram a ekki er fjalla um httustjrnun fjrstringa.

Dagskr nmskeianna verur sem hr segir:

httustjrnun

rijudagur 6. mars

Kl. 08.45 - 09.00 Skrning

Kl. 09.00 - 09.55 Kynning. Inngangur.

Kl. 09.55 - 10.10 Kaffihl

Kl. 10.10 - 11.50 httumat og httustjrnun - aferir, stalar, hugmyndafri fyrri hluti

Kl. 11.50 - 12.40 Hdegismatur

Kl. 12.40 - 13.30 httumat og httustjrnun - aferir, stalar, hugmyndafri seinni hluti

Kl. 13.30 - 14.40 Framkvmd httumats - aferir, leibeiningar, form, skjalamt

Kl. 14.40 - 15.00 Kaffihl

Kl. 15.00 - 15.30 Verkefni: httumat

Kl. 15.30 - 16.40 Kynning niurstu verkefna og umrur

Kl. 16.40 Nmskeii loki

Stjrnun rekstrarsamfellu

Mivikudagur 7. mars

Kl. 08.45 - 09.00 Skrning

Kl. 09.00 - 09.55 Stjrnun rekstrarsamfellu - markmi, tilgangur

Kl. 09.55 - 10.10 Kaffihl

Kl. 10.10 - 10.50 Stjrnun rekstrarsamfellu - aferir, stalar, hugmyndafri

Kl. 10.50 - 11.50hrifagreining - aferir, leibeiningar, form, skjalamt

Kl. 11.50 - 12.40 Hdegismatur

Kl. 12.40 - 13.30 Stutt verkefni unni saman

Kl. 13.30 - 14.40 Neyarstjrnun - neyarhandbk

Kl. 14.40 - 15.00 Kaffihl

Kl. 15.00 - 15.40 Vibragstlun - endurreisnartlun

Kl. 15.40 - 16.40 Vibragstlun tbin

Kl. 16.40 Nmskeii loki

Meal eirra stala og afera sem stust er vi nmskeiinu m nefna ISO 27001, ISO 27002, ISO 27005, BS 25999, BS 31100 og CobiT (Control Objectives for Information and Related Technology).

Leibeinandi nmskeiinu er Marin G. Njlsson, CISA, CRISC, srfringur stjrnun upplsingaryggis, M Sc og Engineer Degree Operations Research, Stanford University.

Ver fyrir hvort nmskei er kr. 40.000, en ef bi eru stt, kostar au kr. 70.000. Innifali er nmskeisggn, lttar veitingar og hdegisverur. Veittur er 10% afslttur ef tveir ea fleiri koma fr sama aila.

Skrning nmskeii er hafin og fer hn fram me v a senda tlvupst oryggi@internet.is. ar eru einnig veittar nnari upplsingar, ef ska er.

Nmskeii verur haldi misvis Reykjavkursvinu og verur stasetning auglst sar.


Hstirttur: Eingngu m leirtta rangan lagaskilning til framtar

Miki er g orinn reyttur eim heiarleika sem skn gegn hj fjrmlafyrirtkjunum og eim lgfringum sem fengnir hafa veri til a fjalla um dm Hstarttar fyrir eirra hnd. Fjlmilar hafa einhverra hluta vegna kvei a hoppa vagninn og gera tlkun fjrmlafyrirtkjanna htt undir hfi en hunsa mlflutning hinna sem leita ekki upp rk fyrir fjrmlafyrirtkin.

essum pistli langar mig til a greina au atrii sem mr finnst mestu mli skipta dmsorum Hstarttar mli nr. 600/2011 fr 15. febrar sl.

r hverju tlai Hstirttur a leysa?

Gott er a byrja a skilja hvers Hstirttur spyr sig mlinu. Rtturinn hefur inngang a spurningu sinni, en segir svo:

Samkvmt framansgu verur a taka afstu til ess hvort sknarailar teljist ljsi atvika mlsins hafa fengi rttmta stu til a tla a ekki gti komi til frekari vaxtakrfu varnaraila sar.

J, Hstirttur veltir v fyrir sr hvort Sigurur og Elvira hafi geta gert r fyrir frekari vaxtarkrfu sar eftir a hafa greitt allar snar gjalddagagreislur samrmi vi heimsendar tilkynningar Frjlsa fjrfestingabankans. Hfum huga a etta er spurningin og henni var svara.

Niurstaa Hstarttar

Gera verur skran greinarmun niurstu Hstarttar og san rkleislu rttarins. Rkleisla er lei rttarins a niurstu, en hvorki niurstaa n er hgt a draga vtkar lyktanir rkleislunni.

Niurstaa rttarins er tvtt. S fyrri er vtk:

Er v fallist me sknarailum, a s rangi lagaskilningur sem samkvmt framansgu l til grundvallar lgskiptum aila upphafi og ar til dmur Hstarttar gekk 14. febrar 2011 veri uppgjri aila einungis leirttur til framtar. (Leturbreyting MGN)

Hinn rangi lagaskilningur er s sem greitt var r mli nr. 604/2010 fr 14. febrar 2011, .e. hvort gengistryggingarkvi lnssamninganna vri gilt ea ekki og san ef a reyndist ekki gilt hvort vaxtakvi samningsins sti. Niurstaan mli nr. 604/2010 var a gengistryggingarkvi vri brot 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 og a "um [vextina] skyldi fari eftir 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001". etta er hinn rangi lagaskilningur sem Hstirttur segir nna a "veri uppgjri aila einungis leirttur til framtar".

Ekkert bendir til ess a essi niurstaa s nokkurn htt takmrku gildi snu. Hstirttur segir a ekki veri hgt a leirtta vexti lnsins afturvirkt heldur einungis til framtar fr eim degi egar hinn rangi lagaskilningur hafi veri leirttur, .e. 14. febrar 2011. essi rangi lagaskilningur var ekki bara leirttur me dmi nr. 604/2010 vegna ess lns sem ar var deilt um heldur allra lna sem voru me gengistryggingu.

Sari niurstaa Hstarttar er srtk:

Af v leiir a varnaraili getur ekki krafi sknaraila um vibtargreislur vegna egar greiddra vaxta aftur tmann, en v var yfirlsing hans um skuldajfnu bygg.

greiningurinn sneri lka um hvort Frjlsi gti nota mlskostna sem fyrirtki var dmt til a greia mli nr. 604/2010 til a skuldajafna gegn vangreiddum vxtum. ar sem einungis m leirtta rangan lagaskilning til framtar, var ekki neina slka vangreidda vexti a ra.

Rkleisla Hstarttar

v miur hafa birst lgfrilit sem hunsa algjrlega ofangreindar niurstur, eins og r komi mlinu ekki vi. stainn hafa litin (og umsagnirnar) elt uppi atrii rkleislu rttarins og stillt eim upp sem niurstum.

Mr finnst a hlf neyarlegt a lesa slkt fr jafnvel hstarttarlgmnnum. En hver eru essi atrii sem Hstirttur nefnir:

Meginregla krfurttar: "A fullnaarkvittun krfuhafa geti a vissum skilyrum fullngum valdi v a hann glati frekari krfu."

t fr essu kemst dmurinn a v a "[] essu mli verur lagt til grundvallar a greislutilkynningar, sem varnaraili sendi um vntanlega gjalddaga lnsins me treikningum fjrhinni sem greia skyldi og san fyrirvaralaus mttaka hans greislum samrmi vi tilkynningarnar, hafi jafngilt fullnaarkvittun um greislu v sem gjaldfll hverju sinni."

Dmafordmi: Dmur Hstarttar 10. september 1998, bls. 2735 dmasafni rttarins a r. "[S]kuldari hafi vi mttku kvittunar fengi hendur yfirlsingu krfuhafa um a greislu vri loki."

ryggi viskiptum: Hstirttur telur a dmafordmi a ofan snist um ryggi viskiptum, .e. a a geti "haft fr me sr mikla rskun fjrhagslegum hagsmunum skuldara, sem um lengri tma hefur haga sr samrmi vi tilmli krfuhafa, ef krfurttarsambandi er teki upp hva fortina varar og honum framhaldinu gert a standa krfuhafa skil umtalsverum vibtargreislum fyrir lina t, vert vntingar snar um hi gagnsta."

Hstirttur veltir v nst fyrir sr hvort ofangreind rj atrii geti tt vi. (Og enn erum vi rkleislu rttarins, en ekki niurstu.) Hann skiptir rkleislunni rennt:

1. Bir ailar gengu t fr v a treikningar Frjlsa fjh afborgana og vaxta tki mi af v a kvi skuldabrfsins um gengistryggingu hfustlsins vru gild. Sknarailar (Sigurur og Elvira) voru v " gri tr um lgmti eirrar skuldbindingar sem au hfu gengist undir gagnvart varnarailanum [(Frjlsa)] og ar me gri tr um a fyrrnefndar greislur eirra flu sr fullar og rttar efndir af eirra hlfu." Tkum eftir a Hstirttur greinir milli grar trar um skuldbindinguna sem au gangast undir og grar trar um fullar efndir me greislunni. "Misskilningur aila essum efnum, sem byggi rngum lagaskilningi og stafestur var me urgreindum dmi Hstarttar 14. febrar 2011, var sknaraila v a llu leyti afsakanlegur."

2. Samningurinn er til langs tma og vibtarkrfur um vexti fyrir lina t er umtalsver egar liti er til upphaflegrar samningsfjrhar.

3. Varnaraili, .e. Frjlsi, er fjrmlafyrirtki sem bau viskiptavinum snum ln me lgmtri gengistryggingu og einhlia kvruum, stluum skilmlum.

Af rkleislu dregur Hstirttur eftirfarandi lyktun:

egar ll framangreind atrii eru virt heildsttt og a lagt til grundvallar sem ur greinir, a greislutilkynningar varnaraila og fyrirvaralaus mttaka hans greislum samrmi vi r tilkynningar hafi jafngilt fullnaarkvittunum, ykir a standa varnaraila nr en sknarailum a bera ann vaxtamun sem af hinni lgmtu gengistryggingu hlaust og um er deilt mlinu.

framhaldi af essum texta kemur san niurstaan sem g vsa til a ofan, .e.

Er v fallist me sknarailum, a s rangi lagaskilningur sem samkvmt framansgu l til grundvallar lgskiptum aila upphafi og ar til dmur Hstarttar gekk 14. febrar 2011 veri uppgjri aila einungis leirttur til framtar.

Lg nr. 151/2010

Vissulega m fra fyrir v rk a umfjllun Hstarttar um lg nr. 151/2010 s ein af lykilniurstum mlsins. au lg komu fyrir mlflutningi mlsaila, en voru ekki hluti af krfuger. Hstirttur tekur sig krk og hntir Alingi me eftirfarandi orum:

Me almennum lgum er ekki unnt, me svo yngjandi htti sem reynir mlinu, a hrfla me afturvirkum htti vi rttarreglum um efni skuldbindinga og greislur skulda fr v sem gilti egar til eirra var stofna og af eim greitt. Fri slkt bga vi vernd eignarrttinda sem leiir af 72. gr. stjrnarskrrinnar. Af essum skum f nefnd lg ekki hagga eirri niurstu sem komist er a kafla IV hr a framan.

eim kvum laganna, ar sem vsa er til afturvirks treiknings vaxta er v hafna og teljast au kvi v ekki gild lengur.


Erindi um vaxtadma Hstarttar Grasrtarmistinni

dag hlt g erindi um vaxtadma Hstarttar Grasrtarmistinni. Fjlmilar sndu essu engan huga og er a furulegt.

Meginniurstur mnar eru:

  1. Dmur nr. 471/2010, fyrsti vaxtadmur Hstarttar, stenst enga skoun.
    1. Mli: Rtturinn var blekktur margan htt til a komast a eirri niurstu sem hann komst. Hfum huga a Lsing valdi mli, Lsing kva a mli vri gott fordmi, Lsing valdi verjandann, fra m rk fyrir v a Lsing hafi vali dmarann hrasdmi og Lsing kva dmskrfur. Mli hafi nkvmlega EKKERT fordmisgildi fyrir yfir 95% allra gengistryggra lnasamninga.
    2. Dmskrfur: r voru mjg fullkomnar og eim beinlnis tla a leia Hstartt a eirri niurstu sem hann komst a. Grarlegt gap er milli sustu rautavarakrfu Lsingar og krfu varnaraila. N er t.d. bi a koma ljs a etta gap var andstu vi krfurtt. Eftir er a f r v skori hvort a s einnig andstu vi neytendartt.
    3. Rkstuningur Hstarttar: Hvernig komst rtturinn a eirri niurstu a 3. og 4. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 ttu a gilda um etta ml? a er mr gjrsamlega mgulegt a skilja. Hfum huga a essar greinar eru II. kafla laganna og efni hans er frvkjanlegt samt efni IV. kafla. Um essa tvo kafla segir 2. gr.: "kvi II. og IV. kafla laga essara gilda v aeins a ekki leii anna af samningum, venju ea lgum. Einnig verur viki fr rum kvum laganna a v marki sem ar er kvei um. er vallt heimilt a vkja fr kvum laganna til hagsbta fyrir skuldara." J, 3. og 4. gr. vaxtalaga gilda v aeins a ekki leii anna af samningum, venju ea lgum. Samt kva Hstirttur a lta innihald frvkjanlegrar greinar laganna, .e. 2. gr., vkja fyrir innihaldi greinar sem skrt er sagt til um a su ekki bara frvkjanlegar, heldur eru sett mjg strng skilyri um hvenr megi nota, .e. 3. og 4. gr. Dmur Hstarttar er v beinlnis rangur t fr lgunum, ar sem samningarnir eru til staar, .e. lnssamningarnir, venjurnar eru til staar, .e. krfurttur, og lgin eru til staar, .e. nr. 7/1936 "samningalg" og nr. 121/1994 um neytendaln.
    4. Hstirttur tti a vsa mlinu fr ea a minnsta kosti draga fram atrii er vara neytendavernd sem ekki voru hf uppi: Samkvmt niurstu Evrpudmstlsins mlum C-240/98 til C-244/98, almennt vsa til sem Ocano, kemst dmstllinn a v a brotinn hafi veri rttur neytandanum, egar mli var stt Barcelona en ekki ar sem varnaring neytandans var. essi niurstaa kemur einnig fram mli C-473/00 Cofidis. (Varnaring lntakans mli nr. 471/2010 var Akureyri.) mli Ocano segir Evrpudmstllinn auk ess 26. mgr. rskurarins (fengi r BS ritger Aalsteins Sigurssonar) "a markmii 6. gr. tilskipunar 93/13, a tryggja a rttmtir skilmlar neytendasamningum su ekki bindandi fyrir neytendur, veri ekki n ef neytandinn sjlfur er gerur byrgur fyrir v a vekja athygli dmstls rttmti samningskva" og san segir Aalsteinn: "a s v tilhlileg afer til a n markmium 6. gr. tilskipunarinnar og 7. gr. hennar a dmstlar meti a eigin frumkvi rttmti skilmla neytendasamningum. (28. mgr. rskurarins) Sian m velta fyrir sr hrifum Luganosamningsins og fordmisgildi rskura Evrpudmstlsins hr landi. (g fjallai ekki um innihaldi essa liar erindinu dag.)
  2. Dmur nr. 600/2011 fr 15. febrar 2012 kveur r um "a s rangi lagaskilningur sem samkvmt framansgu l til grundvallar lgskiptum aila upphafi og ar til dmur Hstarttar gekk 14. febrar 2011 veri uppgjri aila einungis leirttur til framtar." Er hgt a hafa etta skrar? Eingngu m leirtta rangan lagaskilning til framtar. etta er a mnu mati niurstaa Hstarttar. Allt tal um fullnaarkvittanir, greislur, gjalddagatilkynningar, a lntaki s skilum og allt a, er hluti af rkleislu dmsins, en niurstaan er a eingngu m leirtta rangan lagaskilning til framtar. Vakti g athygli v a hvorki LEX lgmannsstofa n Sigurjn Hgnason (sem hlt erindi hj KPMG gr, vsa til umfjllunar mbl.is) vktu athygli essu atrii, en eyddu lngu mli rkleislu Hstarttar.

Erindi var me spurningum nrri v tvr og hlf klukkustund. Spunnust oft gar umrur og vona g a allir hafi skemmt sr vel.

Glrurnar sem g notai dag hanga vi essa frslu.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Mjk erum tregt tungu at hrra

Mjk erum tregt
tungu at hrra
ea loptvtt
ljpundara;
esa n vnligt
of Viurs fi
n hgdrgt
r hugar fylgsni.

Svo hefur Egill Skallagrmsson Sonatorrek sitt. Ekki arf g lkt og Egill a syrgja syni mna, en mjg er mr samt tregt tungu a hrra og or mn eru ekki hgdrg r hugarfylgsni.

grdag skrifai kona athugasemd inn frslu hj mr. Hn kallar sig Hnnu. Vil g vekja athygli skrifum hennar vegna ess a etta er enn ein sendingin sem g mr berst, ar sem flk sr ekki ara lei t r vandrum snum en a taka lf sitt.

Hanna setti inn tvr athugsemdir. S fyrri hljmar svona:

Blessaur

g er 60 ra frskilin me 4 uppkomin brn og keypti mr b vi skilnainn 2005, sem g tti tp 50% . Greislur mnui ttu a vera um 40 sund krnur. Lni var teki hj spron me fstum 4,15% vxtum 40 r. Upphin var 10 milljnir. dag arf g a borga rtt rmlega 80 sund og lni er komi 18 milljnir. g missti vinnuna 2010 og n get g bara ekki meir. Drmi leyfi mr a frysta lni heilt r en afborganir hafa n lagst mig a fullum unga.

g s fram a eina atvinnan sem g f skum aldurs er vntanlega skringar ea sjoppuvinna. Launin fyrir a munu aldrei duga fyrir llum nausynlegum tgldum, hva a reka bl ea fara fr. N nenni g ekki meiru. Bin a vinna alla mna hundst og algerlega fyrirsjnlegt a tminn sem g lifa fer peningahyggjur og skrimmt. g arf nausynlega a komast til tannlknis en kostnaarmat hans er um 800 sund. Aldrei skal g leggjast upp brnin mn enda hafa au sko meir en ng me sitt.

Enda kannski fer best v essu "jafnaar jflagi" hennar Jhnnu a maur klri etta bara sjlfur frekar en a fara bir elliheimili ea lknadeild egar ar a kemur.

Og sari frslan er:

g akka hughreystingaror en hva von hef g er mr spurn? Lottovinning? held ekki. Allt sem g hef nurla saman langri fi hefur veri teki af mr og satt best a segja m g bara akka fyrir a urfa ekki heilbrigiskerfinu a halda. Tennurnar missi g eflaust og eftir a hafa veri okkaleg vel launuum strfum allt mitt lf og aldrei skulda neinum neitt er g bara bin a f ng. g skulda ekki bl, yfirdrtt, vsa ea neitt. Fallast hreinlega hendur vi ellinni og s ekki fram neitt gleilegt. Auvita g yndisleg brn og barnabrn en s bara fram a vera baggi eim og g veit n egar hafa au hyggjur af mr. g hef akkrat ekki r neinu. g hef stolt og mr finnst a bara hreinlega alveg brileg hugsun a geta ekki teki tt lfun vegna ftktar. g er n egar einangru vegna fleysis og skammar yfir a vera atvinnulaus svona lengi.

N arf g bara a safna kjarki til a ganga annig fr mlum a a valdi sem minnstri sorg meal minna nnustu og a a s borin viring fyrir kvrun minni.

Fyrirgefu mr, Hanna, g s ekki skrifin n fyrr en lgreglan hringdi mig morgun. J, eir gu menn hj Lgreglu hfuborgarsvisins hringdu mig til a f upplsingar um ig. Eftir a hafa lesi frsluna, sem g vegna annrkis hafi ekki lesi, gaf g eim r upplsingar sem g hafi. g geri a vegna ess a eir bu um a. g vona a eir hafi fundi ig og taktu eim sem verndarenglum. a er a.m.k. einhver sem vakir yfir r.

allan dag er g binn a vera a velta fyrir mr hvernig g tti a bregast vi essu. Skrif mn hafa ekki veri hgdrg r hugarfylgsni. g sendi r fyrst kveju morgun og vona g a hafir s hana. Ef ekki birti g hana til vonar og vara:

Hanna, g er binn a vera kafi og s ekki frsluna fyrr en vakinn var athygli mn henni.

g hvet ig til a leita astoar fagflks. Hringdu Raukross lnuna og talau vi flk ar. Talau vi brnin n og barnabrn. Fagnau v fallega lfinu og reyndu a gleyma v slma. Stgu frekar fram og fjallau um ml itt svo hgt s a nota na reynslu til a bta kerfi. Svo hgt s a minnsta kosti fkka eim sem eru num sporum. Skmmin er ekki n. Mundu a. Skmmin er kerfisins sem kom r essa stu.

Safnau kjarki til a tala um ml itt vi alla kringum ig, til a vinna ig t r stunni. Brnin n og barnabrn munu lifa vi a um aldur og vi a hafa ekki geta hjlpa mmmu og mmu. Ekki missa trna a au geti a. Aldrei missa trna hi ga manninum. Mundu a ekki arf nema eina eldsptu til a lsa upp myrkri kringum ig og mean eldsptan logar hefur myrkri engin r. Notau eldsptuna til a kveikja kerti og fyrsta kerti til a kveikja ru og v rija og fjra o.s.frv.

Fyrst og fremst mundu a skmmin er ekki n.

--

g veit ekki hva r eru ornar margar svona sendingarnar sem g hef fengi. Fyrsta barst febrar 2009. S kona er enn lfi, en barttan vi bankann sinn hefur hn h indarlaust essi rj r. Er etta eitthva lf? Eru peningar fjrmlafyrirtkjum svo mikils viri, a au gleyma a viskiptavinirnir eru af holdi og bli.

N skora g Drma (ar sem Hanna segist viskiptum vi fyrirtki) a fara gegn um bkur snar og finna hana Hnnu sem tk ln hj SPRON ri 2005 og koma til mts vi hana. Aldrei tla g a voga mr a segja fjrmlafyrirtkin bera byrg egar flk tekur lf sitt, en au eru hluti af v umhverfi sem margt rvntingarfullt flk er . Ekki bara a, vibrg fjrmlafyrirtkjanna eykur oft rvntingu flks.

Til allra fjrmlafyrirtkja: Sni manngsku, sni skilning, sni aumkt! i muni hagnast essu egar fram la stundir.

Af allri eirri aumkt sem g og viringu.

Marin G. Njlsson


Dmiger tslulokahkkun vsitlu

S hkkun vsitluneysluvers er dmiger tslulokahkkun. sasta ri var hkkunin 1,2% og 1,15% ri ur. Nokkrar fleiri slkar mlingar m finna, en hafa verur huga a ur endurspeglai verblga mars verbreytingu sem nna mlist febrar. Helgast a af v a mling vsitlunnar var fr til. stainn fyrir a vera feinum dgum byrjun mnaar, er hn nna framkvmd lengri tma um mijan mnu. Verur etta til ess a tslulok jlatsalna koma inn febrarvsitlumlinguna nna, en kom inn mlinguna mars ur. sama htt mlist upphaf jlatsalna janar, en ekki febrar eins og ur.

Spurningin er hver runin verur. Ef sama munstur helst, m bast vi allt a helmingi minni hkkun milli febrar og mars og aftur helmingun milli mars og aprl. rtt fyrir a mun verblgan vera 5,3% lok aprl og haldast vel yfir 4% fram mitt sumar en taki a lkka rlega eftir a, .e. komi ekkert vnt upp . Lengra n ekki plingar mnar, sem byggja eingngu a samanburi vi fortina.


mbl.is Verblgan 6,3%
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fordmisgildi Hstarttardms vtkt

Mbl.is birtir frtt um fund sem KPMG hlt um ngenginn Hstarttar dm um vexti ur gengisbundinna lna. Vita er erindi Sigurjns Hgnasonar, lgfrings. Ekki kann g nein deili Sigurjni nnur en au, a samkvmt fundarger efnahags- og viskiptanefndar fr 9. desember 2011, mtir hann fyrir nefndina og er sagur fulltri Samtaka fjrmlafyrirtkja. Hvort hann vinni enn fyrir SFF ea s kominn eitthva anna veit g ekki.

Fyrirsgn frttar mbl.is er "vst um fordmisgildi". Mihluti frttarinnar er um greiningu Sigurjns dmnum, en ra m af fyrirsgninni og v sem kemur undan mikaflanum a a sem ar segir gefi tilefni til a efast um fordmisgildi dmsins. essu er g algjrlega sammla og essu s frekar fugt sni. Or Sigurjns bendi einmitt til vtks og sterks fordmisgildi dmsins.

En skoum hva haft er eftir Sigurjni, athugasemdir mnar og a hvaa niurstu g kemst.

Sigurjn:

essu tilviki hafi veri um a ra a kveinn astumunur hafi veri fjrmlafyrirtkinu og skuldaranum.

etta atrii vi um ALLA neytendur sem taka ln hj fjrmlafyrirtki og treka hefur komi fram dmum, m.a. Hstarttar, a gagnvart fyrirtkjum vri slkur astumunur viurkenndum.

Niurstaa: Astumunur leiir til vtks fordmis.

Sigurjn:

Skuldbinding skuldara hafi veri til langs tma, .e. 30 ra og skuldararnir hafi langan tma, 5 r, greitt til samrmis vi tilmli krfuhafans.

N eru um fjgur r fr v a sustu gengistryggu lnin voru veitt neytendum. Str hluti lntaka hafi greitt af lnum snum lka langan tma og Elvira og Sigurur, sumir jafnvel lengur. slandi teljast ln til innan vi 2 ra almennt vera skammtmaln, en su au til lengri tma eru au langtmaln. etta m m.a. sj efnahagsreikningum fyrirtkja.

Niurstaa: etta atrii rrir engan htt fordmisgildi dmsins.

Sigurjn:

Skuldararnir hafi greitt gri tr, tali um fullnaargreislur a ra og haft rttmtar vntingar um a eir yru ekki krafir um frekari greislur.

g veit ekki um neinn sem ekki greiddi eirri gu tr a ekki yri um frekari greislu a ra efir a hafa greitt a sem fjrmlafyrirtki rukkai.

Niurstaa: etta atrii styrkir fordmisgildi dmsins.

Sigurjn:

Endurreikningur vaxta, til samrmis vi selabankavexti hafi fali sr umtalsvera vibtargreislu ea um 6,5 milljnir af 19,2 milljna krna hfustl lns.

Aftur veit g ekki um neinn sem ekki er a lenda essu. Mnir treikningar sna a eingngu hva snr a heimilunum hafi vaxtabyri lnanna fr lntkudegi til ess er dmur gekk hkka r bilinu 147 - 207 ma.kr. 496 ma.kr. og vextirnir v mrgum tilfellum ornir hrri en hfustll lnanna.

Niurstaa: etta atrii styrkir fordmisgildi dmsins.

Sigurjn:

Auk ess hafi komi fram a teki var tillit til rskunar fjrhagslegum hagsmunum skuldara.

g held g megi segja a allir sem tku gengistrygg ln hafi ori fyrir rskun fjrhagslegum hagsmunum.

Niurstaa: etta atrii styrkir fordmisgildi dmsins.

Sigurjn:

a geti vaki upp spurningar um hvaa hrif a hefur einstaklinga sem hafa mjg sterka fjrhagslega stu.

Hr ruglar lgmaurinn saman rskun fjrhagslegum hagsmunum og getu vikomandi til a mta eirri rskun. yrstur maur getur tt nga peninga til a kaupa vatn, en a breytir v ekki a hann er yrstur. Hann gti meira a segja tt tppunarverksmiju fyrir vatn, en a breytir orsta hans ekkert.

Niurstaa: etta atrii rrir engan htt fordmisgildi dmsins.

N veit g ekkert hvort Sigurjn Hgnason talai eitthva um a ofangreind atrii skapi vissu umfordmisgildi dmsins. Kannski er a bara tlkun blaamanns ea hver a var sem skri frtt mbl.is.

Teki skal fram a nnur atrii sem vsa er til, m.a. um skattaleg efni, skipta ekki mli egar kemur a v a meta fordmisgildi dms Hstarttar mli nr. 600/2011.


mbl.is vst um fordmisgildi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sttin breiist t - Stemmum stigum vi henni ur en a verur um seinan

S stt sem lagst hefur okkur slendinga er farin a dreifa sr va. Hj okkur kom hluti hggsins strax vegna gengistryggingarinnar. Flki me vertryggu lnin eru farin a finna fyrir hitanum og ar mun bara hitna undir pottinum.

Grikkir og Spnverjar eru lka farnir a taka sttina gurlegu, ar sem illa reki fjrmlakerfi ber enga byrg. Nei, a er almginn sem tekur skellinn. Spnverjar eru greinilega a tta sig v a vi svo verur ekki bi. 90 sund fjlskyldur hafa veri bornar t rtt innan vi tveimur rum. a samsvarar 450 slenskum! g veit ekki hver talan er hr landi. Kannski er hn hrri og kannski er hn lgri. ar a innleia lyklafrumvarpi, en hr heykjast menn endalaust vi a.

Httum a finna fyrir meaumkun me fjrmlafyrirtkjum sem ekki kunnu ftum snum fjrr. Tkum manngildi ofar augildum. n viskiptavina vera engin fjrmlafyrirtki.

g tilheyri strum hpi flks sem hefur htt fjgur r barist fyrir rttindum venjulegra fjlskyldna. Til a byrja me vorum vi kllu rsuflk og enn ann dag dag koma fram siapostular sem kalla okkar fjrglfraflk. Margir eirra tta sig ekki v a sttin sem herja hefur stran hluta landsmanna getur n til allra ur en yfir lkur, ef ekki er rist gegn henni. vinningurinn er mun meiri en kostnaurinn egar til lengri tma er liti. Kostnaur nna verur alltaf minni en kostnaurinn framtinni, ef sttin fr a gerjast.

Stemmum stigum vi henni ur en hn verur orin svo sk a vi hana verur ekki ri. Hn er egar bin a leggja flk, fjlskyldur og fyrirtki a velli. eir veikustu fllu fyrst. Og me hverju frnarlambi vex henni smegin, annig a fleiri sogast fang hennar aan sem fir losna. Hvert sem liti er, sr maur flk, fjlskyldur og fyrirtki sem eru helsjk vegna ess a fjrmlastarfsemi arf eingngu a taka byrg a v marki sem a hentar fjrmlafyrirtkjunum. Skilja au ekki a au eru egar smitu af sttinni og haldi au snu striki verur nnur kollsteypa. S nsta, Gu fori okkur fr henni, verur helmingi verri en s sasta.


mbl.is Reynt a fora tburi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Vaxtadmar og rna Pls-lg - hluti 2 - Bleygur Hstirttur?

htt er a segja a Hstirttur hafi hrist vel upp jflaginu sl. mivikudag. mnum huga kom niurstaan ekki vart og var gjrsamlega fyrirs t fr krfurtti og neytendartti. g ver a segja a g er ekki sttur vi allan rkstuning rttarins, frekar en g var sttur vi rkstuning hans september 2010, rkstuning FME og Selabanka slands jn 2010 og efnahags- og viskiptaruneytisins egar rna Pls-lgin voru til umfjllunar hj efnahags- og viskiptanefnd nvember og desember 2010.

g veit eiginlega ekki hvar a byrja essa umru, v rugli sem hefur vigengist er svo miki. Ea g a segja rkleysan. Skoum nokkra punkta:

  • A tengsl gengistryggingar og vaxta s slkt a gengistrygging s forsenda vaxtanna
  • A nota ml 471/2010 sem fordmi fyrir hsnislnaml og bara yfir hfu ln sem tekin voru ur en lni mli 471/2010 var teki
  • A efnahags- og viskiptaruneyti hafi haldi uppi vrnum fyrir fjrmlafyrirtkin mefer frumvarps rna Pls
  • A fordmi dmanna mivikudaginn s takmarka
  • A rni Pll hafi veri a verja hagsmuni lntaka me lgum nr. 151/2010

nokkrum frslum tla g nstu dgum a fjalla um essi atrii. Raunar m segja a g hafi byrja essa uppfjllun me frslunni um Leibeiningar FME/S og rna Pls lg hkkuu vexti um allt a 357 ma.kr. lnum heimilanna, ar sem g bendi hvernig lg nr. 151/2010 fru strar fjrhir fr almenningi til fjrmlafyrirtkja. essari mun g skoa meint tjn fjrmlafyrirtkja vegna dmanna 16. jn 2010 og hvernig Hstirttur var blekktur til a halda a "tjn" Lsingar vri dmigert fyrir ara.

Hstirttur lti blekkjast aftur og aftur

Byrjum essu me tengsl gengistryggingar og vaxta. ar hefur Hstirttur lti blekkjast. Svo einfalt er a. r eru nokkrar gildrurnar sem Hstirttur fellur og leiir hann af lei rkleiingu sinni. r sem mr finnst skipta mestu mli eru:

  1. A fjrmlafyrirtkin su a fjrmagna sig sama htt nna og ur
  2. A ll fjrmlafyrirtkin vru a fjrmagna sig eins
  3. A fjrmlafyrirtki hafi yfirhfu veri a fjrmagna sig eins og au sgust hafa gert
  4. A fjrmgnun fjrmlafyrirtkjanna komi neytendum vi
  5. A bta urfi fjrmlafyrirtkjum upp tjn kvenum tmabilum me v a endurreikna allan tmann
  6. A lnegum hefu ekki stai til boa nnur hagst ln, ef gengistrygg ln hefu ekki stai til boa
  7. A lni sem dmt var um september 2010 hafi veri dmigert fyrir svona ln
  8. Rtturinn ttai sig ekki v a um handvali ln var a ra

Gott er a skoa fimm fyrstu atriin saman.

Grunnvillur rkleislu Hstarttar

Strstu villurnar, grunnvillurnar, rkleislu Hstarttar eru tvr:

A. A ll fjrmlafyrirtki urfi a fjrmagna sig me lntku hvert sinn sem au veita ntt ln.

Almennt er tala um a hafi fjrmlafyrirtki 1.000 kr. til aflgu tln, geti a lna r 10.000 kr. ea v sem nst. etta er vegna hrifa hins svo kallaa peningamargfaldara sem byggir v a um lei og ln er veitt er a lagt inn reikning vikomandi sama banka. Peningur fer t sem tln og inn sem innln. En etta er snnara egar kemur a gengistryggu lnunum.

Vel getur veri a Landsbanki slands (svo dmi s teki) hafi einhverjum tma fengi 1 m. japanskra jena lnu og san veitt ln upp 1 m. JPY. Mli er a lang flestum tilfellum fkk lntakinn aldrei jenin hendur heldur slenskar krnum. Jenin fru aldrei t r bankanum og raunar er miklu meira en hugsanlegt, a au hafi aldrei veri til bankanum. Landsbanki slands gat v lna essi jen, ea voru a svissneskir frankar, evru ea bandarskir dalir, margoft n ess a eiga au nokkru sinni til mean lntakinn vildi ekki f myntina hendur. a sem meira er, a hvert sinn sem Landsbanki slands st essu sndargjaldeyrisviskiptum, tk hann knun fyrir.

Fjrmgnunarkostnaur bankans flst ekki v hva hann greiddi fyrir jenin heldur hva hann greiddi fyrir krnurnar sem hann raun og veru afhenti. Sumar af essum krnum greiddi hann fyrir dru veri, en arar fjrmagnai hann me drum innlnum.

B. A LIBOR-vextirnir su stra vimii mlinu.

Mikilvgt er a skilja hva fjrmlafyrirtki greiddi fyrir peningana sem runnu t til lntaka, hvort og hvernig a breyttist me breyttu gengi. Fyrst skulum vi tta okkur v, a fjrmlafyrirtki kva a ng vri fyrir a a f tilteki vaxtalag ofan vexti sem a fjrmagnai sig . etta vissu bi lntakar og lnveitendur. A breyta essari forsendu, eins og Hstirttur gerir treka dmum snum, er grunnurinn af eim gngum sem Hstirttur hefur reynd komi sr . LIBOR vextir voru ekki stra vimii, heldur vaxtamunurinn sem fyrirtkin voru a skjast eftir. Skrasta dmi um etta er a minnst tv fjrmlafyrirtki notuu ekki einu sinni LIBOR vimiun snum vxtum. Nei, stra vimii var lag ofan vexti sem fjrmlafyrirtkin sjlf sgust greia. g segi "sgust greia" ar sem ftt bendir til ess a au hafi fjrmagna sig reynd me v a taka ln erlendum gjaldmilum.

mli nr. 471/2010 var v haldi fram a fjrmlafyrirtki fjrmagnai sig kveinn htt. Ef reikningar ess fyrirtkis eru skoair og starfsheimildir, kemur ekkert fram sem bendir til, hva sannar, a essi httur hafi veri hafur . Flest bendir til ess, a a hafi fjrmagna sig innlendum markai, m.a. gegn um eigendur sna, en einnig nnur fjrmlafyrirtki.

Gott og vel. Gngum samt t fr v a a hefi fjrmagna sig eins og a bar vi. var a fyrir 1.3.2008 a greia af lnum snum sama gengi og lntaki greiddi af lnum snum til fyrirtkisins. Eini munurinn var a vextir lnanna voru ekki eir smu, .e. fyrirtki fjrmagnai sig millibankamarkai LIBOR-vxtum me lagi sem var lgra en a lag sem lntaki greiddi. Fyrirtki var v fyrir verulegum, ef nokkrum, "forsendubresti" fram til ess dags, svo a gengistryggingin vri tekin r sambandi. Fjrmgnun fyrirtkisins breyttist ekkert eftir 1.3.2008 og hefur raunar veri s sama allan tmann. En etta tti BARA vi um Lsingu. Ekkert anna fjrmlafyrirtki er essum smu sporum og ar liggur hundurinn grafinn.

Hafa skal huga a lni mli nr. 471/2010 var teki nvember 2007 og nnast var sama hvernig tlur v mli voru skoaar og ar me dmskrfur, lntaki kom alltaf betur t en ef gengistryggingin og samningsvextir voru ltnir halda sr. stan er einfld:

Lni var handvali til a draga fram niurstu sem fkkst.

Um a verur fjalla betur sar.

Fjrmgnun og "tjn" annarra fjrmlafyrirtkja en Lsingar

Til a sna fram hversu llegt fordmi mli var og ar me rkstuningur Hstarttar eim dmum sem eftir fylgdu og me rna Pls-lgunum, er nausynlegt a skoa hvernig strsti hluti gengistryggra lna var fjrmagnaur fr upphafi lnstma til dagsins dag.

Best er a skra etta t me v a skipta tmabilinu rennt, .e. fr lntkudegi til 1.1.2008, fr 1.1.2008 til falls fjrmlafyrirtkis og loks eftir fall fjrmlafyrirtkis. (Hafa skal huga a ekki fllu ll fjrmlafyrirtki oktber 2008. SPRON samsteypan fll mars 2009.)

Fr lntkudegi til 1.1.2008

Fyrst er rtt a taka fram, a gengi er t fr v a fjrmlafyrirtkin hafi raun og veru fjrmagna sig me erlendum lnum ( g hafi s mrg rk fyrir a svo hafi ekki veri og besta falli hafi sami gjaldeyririnn veri lta velta oft gegn, lnveitingu eftir lnveitingu). Fr lntkudegi til 1.1.2008 greiddu allir af lnum snum sama htt, .e. gengi dagsins a vibttum vxtum. Vextir fjrmlafyrirtkjanna voru eitthva lgri en tlnsvextirnir. Me v a afnema gengistrygginguna, detta allar gengissveiflur t r treikningunum hj lntkum, en fjrmlafyrirtkin halda fram a vera me gengissveiflur. Hvort fjrmlafyrirtki tapar ea hagnast v veltur tvennu: A. Sveiflum gengi fr lntkudegi til 1.1.2008 og hvernig a hefur hrif greislur lntaka; B. Hvenr og hvaa gengi fjrmlafyrirtki greiir lnadrottni snum.

Samkvmt hagtlum Selabanka slands var staa gengistryggra skulda vi fjrmlakerfi 165,8 ma.kr. lok rs 2007. Til a reyna a tta mig v hver talan vri, ef lnin hefu veri slenskum krnum, snist mr a s tala hefi veri 166,4 ma.kr. Sem sagt nnast sama tala. etta segir okkur a engu hefi skipt fyrir fjrmlafyrirtkin hvort lnin voru gengistrygg ea ekki upp hfustlsstu rslok 2007. En eru a vextirnir. g sl lka . Niurstaan var a vextir af gengistryggum hfustli voru 39,3 ma.kr. fr 1.1.2004 til 31.12.2007, en ef smu vextir hefu veri hfustli slenskum krnum hefu vextir ori 40,1 ma.kr.! Fjrmlafyrirtkin hfu ekki ori fyrir neinu tjni, raunar hagnast, ef samningsvextir hefu gilt slenskan hfustl fram til 31.12.2007.

Vissulega hefur etta mismunandi hrif mismunandi ln og annig gti eitt ln komi t pls mean anna verur mnus.

Fr 1.1.2008 fram a falli fjrmlafyrirtkja

Ekki fer milli mla a tmabilinu fr 1.1.2008 fram a falli fjrmlafyrirtkjanna er afnm gengistryggingarinnar lntaka hag, .e. upph hfustls, afborgana og vaxta lkkar ef gengistturinn er tekinn t. En hvort fjrmlafyrirtkin veri fyrir fjrtltum vegna essa veltur allt v hvernig a fjrmagnar sig og greiir af snum lnum. S a a greia jafnum af lnum snum, endurgreiddi a greinilega har upphir umfram a sem lntaki greiir mia vi a lni s ekki gengistryggt. Mli er a fjrmlafyrirtki fjrmagna sig almennt ekki a au greii sn ln niur sem mnaarlegum afborgunum. au fjrmagna sig me klulnum, .e. einn gjalddagi eftir svo og svo marga mnui ea r. Vaxtagreislur er aftur mismunandi eftir lnum, .e. stundum eru vextir greiddir reglulega lnstmanum, en rum tilfellum um lei og lni er gert upp. a eru v verulegar lkur v, a fjrmlafyrirtkin hafi ekki ori fyrir neinu tjni formi meiri fjrtlta en a sem kom kassann vi afnm gengisbindingar lnanna. Hafi slkt ekki veri gangi, er tap ess verulegt.

Hvernig kemst g a v a tapi hafi veri verulegt? Eins og ur segir var staa gengistryggra hfustla lna og hfustlsins n gengistryggingar nnast s sama rsbyrjun 2008, .e. um 165 ma.kr. Mia vi a um 20 ra ln (a jafnai) hafi veri a ra, telst mr til a afborganir fyrstu 9 mnuum rsins hafi veri annars vegar 8,4 ma.kr. og hins vegar 7,1 ma.kr., lgri talan slenskur hfustll. Vextirnir sem fjrmlafyrirtkin greiddu af heildarlnsfjrhinni voru aftur (mia vi 1% lag umfram LIBOR) 20,6 ma.kr. Vaxtatekjur af lnunum nmu hins vegar 28,6 ma.kr. ef mia er vi slenskan hfustl, en 34,1 ma.kr. mia vi gengistryggan. "Tjni" byggist v v hvort vaxtamunurinn hafi veri 8 ma.kr. ea 13,5 ma.kr. og essum 1,3 ma.kr. sem fjrmlafyrirtkin hefu fengi til vibtar afborganir.

Tminn fr falli

N er nausynlegt a greina milli nrra fjrmlafyrirtka og eirra sem eru slitamefer.

Lsing er eiginlega alveg kaptuli t af fyrir sig. Fyrirtki er eyland eim skilningi a a er ekki banki ea eigu banka. tln ess eru v mun tengdari upprunalegri fjrmgnun lnanna og hver krna sem fyrirtki nr ekki a innheimta kemur beint vi greisluhfi ess. ess vegna var niurstaa mli nr. 471/2010 margan htt rkrtt niurstaa, en samt ekki. Rkrttasta niurstaan hefi veri, ef ein af krfum aila (mr er sama hvor a var, ar sem mli var handvali og v gjrsamlega tkt sem prfml) hefi veri a vsa til 2. gr. laga nr. 38/2001, ar sem segir:

er vallt heimilt a vkja fr kvum laganna til hagsbta fyrir skuldara.

Me v a nta etta kvi, hefi veri hgt a fara millilei, annig a Lsing hefi fengi vexti sem fyrirtki urfti n ess a setja snru um hlsinn llum lntkum.

eru a fyrirtkim slitamefer, .e. au sem hrundu oktber 2008. Tjn eirra er augljslega miki, en um a var sami vi krfuhafa. Tjni felst v a veita nju bnkunum afsltti sem krfuhafar tku sig. Sem sagt tjni var afskrifa hj hrunbnkunum og svo a krfuhafar eirra hafi gert sr vonir um a f eitthva af essu til baka, var a aldrei fast hendi.

Hstirttur hefur ekkert me a a gera hvort og hvaa vexti slk fyrirtki eiga a bera, ar sem au greia ekkert meira til krfuhafa en au hafa efni . Auk ess hafi allar slitastjrnir hrunbankanna gefi nju bnkunum rkulegan afsltt af gengisbundnum lnum vi flutning eirra til nja bankanna. mnum huga eru v slitastjrnir hrunbankanna og hrunbankarnir sjlfir ekki a taka sig neitt tjn vegna lgmtis gengisbindingarinnar umfram a sem essir ailar hafa sjlfir samykkt. Aftur mti eru krfuhafar eirra a taka hgg, en a er ekki slenska rttarkerfisins a rtta eirra hlut umbei.

Undantekning fyrirtkjum slitamefer er vissulega SPRON-samsteypan. Vandinn ar er a samkvmt gjaldrotalgum ber slitastjrn a hmarka eigur fyrirtkjanna, .e. fyrirtkin eiga a greia krfuhfum snum eins miki og hgt er. Hstirttur afgreiddi etta snyrtilega dmnum mivikudaginn. Nir vextir gilda fr dmsuppkvaningu mli nr. 604/2011 ea eins og Hstirttur segir:

Er v fallist me sknarailum, a s rangi lagaskilningur sem samkvmt framansgu l til grundvallar lgskiptum aila i upphafi og ar til dmur Hstarttar gekk 14. febrar 2011 veri uppgjri aila einungis leirttur til framtar.

Niurstaan er eins hrein og skr og hgt er. SPRON/FF/Drmi mega ekki gengistryggja ln n innheimta nja vexti fyrr en eftir dmsuppkvaningu 14. febrar 2011. Dagsetningin er ekki egar dmar 92/2010 og 153/2010 gengu, egar dmur 471/2010 gekk ea vi gildistku laga nr. 151/2010. Nei, a er egar dmur Hstarttar gekk mli nr. 604/2010. Verur SPRON/FF/Drmi fyrir tjni vi etta? Nei, tjni lendir alfari krfuhfum. Eins og ur segir voru eir ekki ailar a dmsmlunum og v ekki verkahring Hstarttar a taka tillit til hugsanlegra krafna sem eir gera SPRON/FF/Drma. Kjnalegast essu mli er, a aalkrfuhafi FF er SPRON og aalkrfuhafi SPRON mun vera Selabanki slands (n ess a g hafi a stafest).

eru a nju bankarnir. Hvaa tjni vera eir fyrir vi a a samningsvextir gildi gengistryggum hfustli ur gengistryggra lna? g tla ekki a fullyra a tap eirra s ekkert. En a a hlaupi einhverju hum tlum er gjrsamlega t htt. Allt veltur v hvort afsltturinn sem eir fengu ur gengistryggum lnasfnum s meiri ea minni munurinn hfustli n gengisbreytinga og bkfru yfirfrsluvirii lnanna. S bkfra viri lgra, verur ekkert tap, en s a hrra, nemur tapi mismuninum. Aftur megum vi ekki rugla saman tapi vegna yfirfrslunnar og a bankarnir fari mis vi hagna framtinni. a er mlinu vikomandi!

er nst a spyrja hvort eir veri fyrir tjni vegna ess a samningsvextir gildi fram. Svari vi v er strt NEI. Raunar eru miklar lkur v a vaxtamunur eirra aukist mia vi a sem hrunbankarnir voru a skjast eftir.

Af hverju gerist a? Hstirttur rkstyur a a samningsvextir geti ekki gilt eftir a gengistryggingar kvi hafi veri numi r gildi me v a "slk vaxtakjr af lninu gtu ekki komi til lita nema tengslum vi gengistryggingu ess". Hafa verur huga, a ekki notuu ll fjrmlafyrirtki tengingu vi LIBOR vexti. annig var Kauping me eigin vexti, SP-fjrmgnun me gengiseiningar og einhverjar fleiri tfrslur voru essu. Eins og g hefur ur bent voru essi rk lklegast g og gild gagnvart Lsingu, en ekki rum.

Hvers vegna eru bankarnir ekki a f minni vaxtamun? stan er hvernig nju bankarnir fjrmagna sig. eir gera a nefnilega annan veg en hrunbankarnir geru. Nju bankarnir fjrmagna sig a stru leiti me innlnum og a mjg lgum vxtum, alveg niur 0,5% vertrygga vexti. annig a egar Hstirttur lt plata sig a tengja vexti lnanna vi lgstu vexti Selabanka slands samkvmt 10. gr. laga nr. 38/2001, var hann a gefa nju bnkunum vibtarvaxtamun upp rflega 13%! Teki aftur fram a etta var ekki gert mli nr. 471/2010, heldur eim mlum, ar sem Hstirttur leit svo a dmur nr. 471/2010 vri fordmisgefandi.

Hvert var "tjni" af gildingu gengistryggingarinnar?

egar allt kemur til alls, lendir "tjni" af gildingu gengistryggingarinnar mia vi a greiddir vextir gildi llum tilfellum nema einu krfuhfum hinna fllnu fjrmlafyrirtkja. Sama hefi ori ef samningsvextir slenskan hfustl hefu gilt. Eina undantekningin er Lsing, sem ar sem lgri tekjur raska greisluhfi fyrirtkisins. Lsing er bert a baki eim skilningi a a hefur ekkert falli fjrmlafyrirtki a baki sr. Gagnvart rum fyrirtkjum me starfsleyfi sem fjrmlafyrirtki, lsir "tjni" sr fyrst og fremst gltuu tkifri til hagnaar fr hruni til ess dags, egar nir vextir koma lnin. Hvenr a gerist virist yggjandi, ar sem dmur Hstarttar mli nr. 600/2011 segir kaflega skrt og greinilega a krfuhafi skuli bera byrarnar af misskilningi aila fr lntkudegi, ar til dmur gekk mli nr. 604/2010 ann 14. febrar 2011. g get ekki tlka au or Hstarttar annan htt, en a a eigi vi um ll ln sem enn var greitt af eim tma egar dmurinn gekk. get g ekki s, a a skipti mli hvort lnin hafi veri skilum ea ekki, ar sem tsendar tilkynningar flu sr upplsingar um skuldbindingu sem gildir fyrir ann gjalddaga sem tti hlut.

mbl.is Gti lkka ln flks verulega
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Lkleg staa lnegar ur gengistryggra lna eftir dma Hstarttar

Margir hafa spurt mig hver s staa sn eftir hinu fjlmrgu dma Hstarttar um ur gengistrygg ln. Hr fyrir nean er fari yfir grfar niurstur helstu dma, hva eir a og loks snd einfld dmi.

Tmamtadmar

Hr eru fyrst tmamtadmar sem gengi hafa:

  1. dmum nr. 92/2010 og 153/2010 voru niurstur Hstarttar sem hr segir:
    1. Leigusamningar eru lnasamningar
    2. Gengistrygging er lgleg vertrygging
    3. Lni er slenskum krnum
    4. Engu ru er breytt
  2. dmi nr. 471/2010 kemst Hstirttur a eirri niurstu a lgstu vextir Selabanka slands skuli koma stasamningsvaxta
  3. dmum nr. 603/2010 og 604/2010 segir Hstirttur a fyrri dmar gildi einnig um hsnisln.
  4. dmum nr. 30/2011 og 31/2011 er stafest a framangreindir 5 dmar eigi vi um ln fyrirtkja.
  5. dmi nr. 155/2011, Mtormax-dmnum, er endanlega stafest a fyrstu 5 dmarnir eigi lka vi fyrirtki.
  6. dmi 282/2011, Kraftvlar, er endanlega stafest a leigusamningar fyrirtkja eru lnasamningar og fyrstu 2 dmarnir a ofan su fordmisgefandi.
  7. dmi nr. 600/2011 kveur Hstirttur r um a greiddir vextir veri ekki hkkair og framvirk hrif geti ekki ori nema fr 14. febrar 2011, egar dmur gekk mli nr. 604/2011.

Nausynlegt er san a taka lg nr. 151/2010 lka inn etta, ar sem au taka til fleiri samninga en Hstirttur kveur um, .e. btt er inn 2. gr. (brabirgakvi X) lnasamningum sem voru sannanlega erlendri mynt en falla undir kvi um vaxtabtur (.e. 68. gr. laga um tekjuskatt, nr. 90/2003). Einnig tilgreina lg nr. 151/2010 a allar vanskilagreislur, drttavextirog kostnaur skuli teljast greislur inn ln.

Hva ir etta?

Mr snist etta segja eftirfarandi:

  1. eir eignaleigusamningar sem voru me kvi um a leigutaki eignaist ea gti eignast hinn leigamun fyrir mlamyndaver, voru reynd lnasamningar.
  2. Allir samningar, hvort heldur eir sem kallair voru leigusamningar ea hreinir lnasamningar, sem voru me bindingu vi dagsgengi erlendra gjaldmila og arir lnasamningar erlendri mynt sem falla undir 68. gr. laga nr. 90/2003, skulu vera me hfustl slenskum krnum fr lntkudegi, afborganir miaar vi slenskan hfustl og eftirstvar tilgreindar slenskum krnum.
  3. Samningarnir skulu taka lgstu vexti Selabanka slands, skv. 10. gr. laga nr. 38/2001, fr lntkudegi (kvi sem er nnast gilt nstu tlulium).
  4. Vaxtagreislur sem egar hafa tt sr sta samrmi vi tilkynningar fr krfuhafa skulu standa haggaar og ekki verur krafist hrri vaxta.
  5. Nir vextir taka eingngu gildi framvirkt. Varandi blaln er ekki ljst fr hvaa dagsetningu, en fyrir flest ln tti a a vera fr v dmur gekk mlum nr. 603/2010 og 604/2010. a gti hafa gerst sar.
  6. Allt sem lnegi hefur greitt utan vaxta telst greisla inn hfustl. Vextir sem bst hafa hfustl teljast greiddir vextir, en haldast hfustlnum.

hrif ln

Hr fyrir nean eru nokkur tilbin dmi.

Dmi 1

Ln upp kr. 10 m er teki ri 2005 og greitt hefur veri af v samviskusamlega allan tmann. Heildargreislur til dagsins dag eru 6,5 m.kr. sem skiptast vaxtagreislu samkvmt samningsvxtum upp 2,5 m.kr., vaxtagreislu skv. selabankavxtum upp 0,5 m.kr. og arar greislur upp 3,5 m.kr. Eftirstvar lnsins eru v 10 - 3,5 = 6,5 m.kr.

Dmi 2

Sama ln, nema a lni var sett frystingu heilt r og vxtum btt hfustl. Heildargreislur eru 6,0 m.kr. Vaxtagreislur skv. samningsvxtum eru 2,2 m.kr., vextir sem btast hfustl eru 0,3 m.kr., vaxtagreislur skv. selabankavxtum eru 0,5 m.kr. og arar greislur 3,0 m.kr. Eftirstvar lnsins eru v 10 - 3,0 + 0,3 = 7,3 m.kr.

Dmi 3

Blaln til 7 ra teki 2006 a upph 2,0 m.kr. og greitt af v allan tmann. Heildargreislur eru 3,0 m.kr. ar af eru heildarvaxtagreislur 0,7 m.kr. og afborganir og arar greislur 2,3 m.kr. Eftirstvar eru v 2,0 - 2,3 = -0,3 m.kr., .e. inneign upp 300 s. kr.

Dmi 4

Sama blaln nema a lni var sett frystingu heilt r og vxtum btt hfustlinn. Heildargreislur eru 2,5 m.kr. ar af eru heildarvaxtagreislur 0,5 m.kr., vextir sem btast hfustlinn 0,2 m.kr. og afborganir og arar greislur 1,8 m.kr. Eftirstvar eru v 2,0 - 1,8 + 0,2 = 0,4 m.kr.

Lykillinn hr er a vaxtagreislur samkvmt tsendum greislutilkynningum sem ekki var neinum tma btt hfustlinn, skipta ekki mli, egar eftirstvar eru fundnar t. greiddir vextir sem btt var hfustlinn teljast lka greiddir vextir eim skilningi a eir vera ekki rukkair aftur sem vextir, en stainn koma eir til hkkunar hfustlnum og ar me eftirstvum. Allar afborganir ea beinar innborganir lnin og allar arar greislur koma til lkkunar hfustli lnsi.

Vextir gtu lkka

einhverjum tilfellum gti veri a samningsvextir hafi veri hrri en selabankavextir. eim tilfellum gilda selabankavextir, en ekki samningsvextir og skal dagvaxtareikna mismuninn til uppgjrsdags! etta vi um leigusamninga sem teknir voru ur en Selabankinn hkkai strivexti upp r llu valdi.

--

g tek a fram, a g hef undanfarin r astoa flk og fyrirtki vi a fara yfir treikninga lna. Vegna mikils tma sem etta var fari a taka, geri g etta gegn gjaldi. Hgt er a hafa samband vi mig netfangi oryggi@internet.is ski einstaklingar ea fyrirtki eftir asto og mun g reyna a bregast hratt og vel vi.


mbl.is Leibeinandi tilmli skortir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Leibeiningar FME/S og rna Pls lg hkkuu vexti um allt a 357 ma.kr. lnum heimilanna

g veit ekki af hverju g hef ekki gert etta ur, en gr fr g a velta fyrir mr hver hafi veri nkvmlega hrif leibeininga FME og Selabanka slands og sar rna Pls-laganna (nr. 151/2010) heimilin landinu. Hluti af stunni var a upplsingar vantai og r hafa veri a koma fram smtt og smtt. Hinn hlutinn var a hlt a etta vri svo flki.

dag lt g sem sagt slag standa. Ni allar tlur sem voru tiltkar um gengisbundin ln heimilanna, LIBOR-vexti, selabankavexti og gengisrun. Reyndi a tta mig hver var upprunaleg lnsfjrh hverju riggja mnaa tmabili, afborganir og gengisrun. Vissulega eru niursturnar har einhverjum skekkjum forsendum og treikningum, en r gefa samt grfa niurstu ea eins og Kaninn segir "ball park figures".

Niurstaan er slandi, eiginlega svo slandi a hreinlega er hgt a tala um grfa tilraun til augunarbrots. treikningar mnir n fr 1.1.2004 til nokkurn veginn dagsins dag.

Munurinn vaxtagreislu me selabankavxtum og samningsvxtum me stu lna fyrir gildingu gengistryggingarinnar er um 290 milljarar krna!!!

Ef teki er tillit til gildingar gengistryggingarinnar, hefu rna Pls-lgin frt fjrmlafyrirtkjunum rmlega 357 milljara kr. auknar vaxtatekjur!!!

Sagt og skrifa 350 ma.kr. fr 1.1.2004 til dagsins dag. Og etta eru bara ln heimilanna.

tmabilinu fr 1.1.2004 til 31.12.2007 er essi tekjuauki fjrmlafyrirtkjanna 88,7 ma.kr. og 82,5 ma.kr. Fr rsbyrjun 2008 til 30.9.2008 er tekjuaukinn 72,5 ma.kr. hvort vimii sem er nota og loks fr hruni til dagsins dag 143,4 ma.kr. gengistryggingin hefi haldist en 202,5 ma.kr. samkvmt rna Pls-lgum og tilmlu Fjrmlaeftirlits og Selabanka slands.

Taflan hr fyrir nean snir hverjir vextir hefu ori mia vi mismunandi forsendur remur tmabilum.

milljnir kr. Fr 1.1.04 til 31.12.07Fr 1.1.08 til 30.9.08Fr 1.10.2008Samtals
Samningsvextir mia vi bkfrt viri gengistryggra lna hj S 35.22330.69981.651
147.573
Samningsvextir mia vi "krfuviri" ln hj bnkunum (enginn afslttur)35.223
30.699140.803206.725
Samningsvextir n gengistryggingar35.99325.75777.484139.234
vertryggir vextir S n gengistryggingar118.43298.252279.996496.680

(Nnari skringar eru nest frslunni.)

Rn skjli laga, FME og Selabanka slands

Ofangreindar tlur sna, ef rtt er reikna, a Fjrmlaeftirlit, Selabanki slands og tveir efnahags- og viskiptarherrar stu fyrir trlegri tilraun til a rna heimili landsins (og fyrirtki lka). Vissulega lkkuu dmdar Hstarttar mlum nr. 92/2010 og 153/2010 hfustla lna me gengistryggingu lnin miki, en hvers vegna urfti a hkka vexti fyrir 1.1.2008 um 83,2 ma.kr. og ara 67,6 ma.kr. til vibtar til 30.9.2008? etta eru 151,8 ma.kr. umfram a sem lntakar hfu greitt samrmi vi heimsendar tilkynningar. Hver var tilgangurinn? A fra "erlendum" krfuhfum peninga silfurfati?

Dmur Hstarttar mli nr. 600/2011 er garlegt hgg

Gunnar . Andersen, (fyrrverandi) forstjri FME, og Mr Gumundsson, selabankastjri, hafa komi fram fjlmilum og sagt dm Hstarttar mli nr. 600/2011 ekki vera miki hgg fjrmlafyrirtki. etta s innan viranlegra marka. Hskuldur lafsson, bankastjri Arion banka, segir a bankinn hafi ng eigi f til a ra vi dminn. g tri Hskuldi svo sem, ar sem Arion banki lnai lti t gengistryggt til heimila, en hinum tri g ekki. Landsbankinn er djpum skt, sama vi um slandsbanka, g get ekki s a Lsing s gjaldfrt fyrirtki eftir essa niurstu. SPRON/FF/Drmi er nnast nmt fyrir niurstunni, ar sem a eina sem breyst hefur hj eim er a krfuhafar f minna sinn hlut.

Hvernig sem a er liti, er hggi grarlegt mia vi vertryggu vextina. S mia vi samningsvexti og bkfrt viri lnanna hj bnkunum (ur gengistrygg ln voru "elt" eftir a au voru fr yfir slenskar krnur), er munurinn um 350 ma.kr., s gert r fyrir a "krfuviri" haldi sr, .e. gengistrygging hafi veri lgleg og samningsvextir haldi sr, er munurinn 290 ma.kr. og mia vi admur Hstarttar mli nr. 600/2011 s fordmisgefandi fyrir ll ur gengistrygg ln, er munurinn 357,5 ma.kr.

Tknilegar skringar

Til a skra nnar tfluna:

  • fyrstu r eru lnin hf me gengistryggingu samrmi vi upplsingar fr Selabanka slands, .e. nota er vi bkfrt viri lnanna hj bnkunum eins og eir senda til S, en fr rija rsfjrungi 2010 taka lnin breytingu eftir gengisrun til a lta ekki frslu yfir endurreiknu ln slenskum krnum skekkja myndina.
  • annarri r fylgja lnin smu run og lnin fyrstu r til 30.9.2008, a au eru uppreiknu samrmi vi gengisrun.
  • rija rin snir aftur lnin slenskum krnum fr lntkudegi og me samningsvxtum.
  • Loks snir fjra rin lnin slenskum krnum og selabankavxtum.

Til a finna t hvert upphafleg lnsfjrh var, er staa lok rsfjrungs tekin og reiknu tlu afborgun nstu 3 mnui mia vi a meallnstmi vri 20 r. S upph var dregin fr eftirstvum. N ln rsfjrungi fkkst me v a draga stu lok hvers rsfjrungs fr eftirstvum sasta rsfjrungs eftir afborganir. Loks var mismunurinn leirttur me tilliti til gengisrunar rsfjrungnum. annig fkkst tala sem tla mtti a vru n ln hverjum rsfjrungi krnum tali. Staa slenskum krnum fkkst me v a nota tlu sasta rsfjrungs, draga fr tlaar afborganir og leggja vi n tln.

Varandi gengi annars vegar og samningsvexti hins vegar var gert r fyrir a 10% lna vru USD, 35% CHF, 35% JPY og 20% EUR. Ofan LIBOR vexti var btt 2,5% vaxtalagi. 3,0% lag hkkar samtlu samningsvaxta um 20-30 ma.kr. nnur samsetning myntum gfi vissulega ara niurstu, en ar um bitamun en ekki strarmun a ra.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Nsta sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (29.7.): 21
  • Sl. slarhring: 33
  • Sl. viku: 238
  • Fr upphafi: 1540344

Anna

  • Innlit dag: 20
  • Innlit sl. viku: 209
  • Gestir dag: 20
  • IP-tlur dag: 20

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Jl 2014
S M M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband