Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, gst 2009

rtt fyrir etta hefur launavsitalan HKKA

a eru hugaver upplsingar sem koma fram essari frtt. 35% aspurra knnun hafa lent v a tekjur hafa veri skertar fr hruni bankanna oktber. rtt fyrir etta, hefur Hagstofan komist a eirri niurstu a launavsitalan hafi HKKA. Atvinnuleysi, sem var um 2% september sasta ri er n milli 7-10%. Flk me yfir kveinni upph laun hefur lkka miki og ofurlaunin hafa horfi r jflaginu, en samt reiknast Hagstofunni til a launavsitalan hafi HKKA. g get ekki anna en velt v fyrir mr hvernig gagnagrunnur Hagstofunnar er samsettur og hvernig stendur essu misrmi milli tlfri Hagstofunnar og ess sem flk virist vera a upplifa raunveruleikanum.

Forvitnilegt vri a f skringu Hagstofunnar essu, a v virist, augljsa misrmi.

Um daginn var anna atrii sem vakti athygli mna varandi treikninga Hagstofunnar, en a var varandi gjaldeyrisjfnu vegna jnustu, .e. jnustujfnu. a fannst mr t.d. furulegt a neysla feramanna hr landi er talin einskorast vi upplsingar fr hpi fyrirtkja og san kreditkortanotkun. Ekki var skou debetkortanotkun ea notkun sela.

N treystum vi Hagstofunni fyrir msum mikilvgum treikningum. Upplsingar fr stofnunni urfa v a vera hafnar yfir allan vafa. Hr nefni g tv dmi, sem mr finnst ekki ganga upp. Kannski er etta bara meinloka mr.


mbl.is rijungur launaflks ori fyrir skeringu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

lglegt fjrmgnunarokur

a jkva vi etta fyrir skuldarana er a gengistrygg ln eru lgleg. Samkvmt greinarger me frumvarpi a lgum nr. 38/2001 um vexti og verbtur er teki skrt fram a EKKI er heimilt a tengja skuldbindingar slenskum krnum vi dagsgengi erlendra gjaldmila. N ir ekki fyrir lnveitandann a hrtoga og segja a lni s ekki skuldbinding slenskum krnum. Nr n undantekninga, var stt um lni slenskum krnum, lni var greitt t slenskum krnum, hfustllinn er reiknaur t fr slenskum krnum, gengisvimiunin er ger t fr slenskum krnum, afborganir eru rukkaar slenskum krnum og greislan fer fram slenskum krnum. Lntakandi mehndlar aldrei erlendan gjaldeyri, a gerir lnveitandinn ekki heldur og enn sur blasalinn. Og nefni mr svo einhvern sem hefur teki ln upp 12.562,5 USD ea 1.345.978 jen. Slkar tlur eru greinilega umbreyting slenskri upph yfir gengisvimiun til a ba til gengistryggingu.

a er eingngu heimilt a vertryggja slenskar fjrskuldbindingar vi vsitlu neysluver og san hlutabrfavsitlur innlendar og erlendar ea sambland eim bum. Gengisvimi er vertrygging sem tengd er vi dagsgengi erlendra gjaldmila, .e. tengd veri erlendra gjaldmila. a er eingngu heimilt samkvmt 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 a nota vertryggingu sem miar vi VNV og hlutabrfavsitlur. essi regla er frvkjanleg samkvmt 1. og 2. gr. laganna. Af essari stu er nausynlegt fyrir skuldara a lta rttarstu sna. a arf a fara me svona ml fyrir dmstla og f r v skori hvort samningar og a g tali n ekki um uppgjr blalnafyrirtkjanna standast slensk lg.

g geri mr grein fyrir a flk valdi a oft af fsum og frjlsum vilja a taka lnin me essum tengingum. En veri var a bja v lglega vru sem flk i gri tr ekki vitandi betur. egar slkt gerist, gilda alls konar riftunarkvi og gildingarkvi laga, svo sem samningalaga nr. 7/1936 og laga nr. 46/2005 um fjrhagslegar tryggingarstafanir. g gti rugglega nefnt fleiri. a sem g skil ekki er, af hverju hefur flk, sem lent hefur furuuppgjri blalnanna, ekki lti reyna uppgjri fyrir dmstlum? N hltur a a fara a gerast.


mbl.is Allt a 12 milljn krna blaln
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Lnakerfi verur ekki byggt upp breyttri mynd

Einhvers staar rakst g frtt, ar sem sagi a bankana vantai trausta lntakendur. Mig langar a sna essu vi. Lntakendur vantar trausta lnveitendur. a er nefnilega stareynd, a a voru lnveitendurnir sem brugust lntakendum undanfara hruns krnunnar og san falls bankanna.

Mr finnst a me lkindum, a nokkrum detti hug a kenna lntakendum um a bankarnir geti ekki lna t peninga. g ver a viurkenna a g treysti ekki bnkunum. Af hverju tti g a gera a? eir unnu skipulega gegn okkur lntakendum mrg r. a endai hruni krnunnar, mikilli verblgu, stkkbreytingu hfustlum lna og falli eirra sjlfra og hagkerfisins. a sem meira er, bankarnir hafa ekki snt neina aumkt gagnvart viskiptavinum snum. Nei, a er gengi fram af vermsku og hrku stainn fyrir a lika fyrir og astoa flk. Skrasta dmi um etta, er a setja flk vanskilaskr sem er a skja um greislualgun.

Afleiing af essu er a greisluvilji almennings hefur dvna. Margir hafa htt a greia af lnum snum, arir fryst au. Tryggvi r Herbertsson, alingismaur, segir etta til marks um a lnasfn lnastofnana su nt. a er nokku djpt rinni teki mnu liti. Flk frysti lnin sn eirri von a standi myndi batna, en ekki versna. Flk treysti v a stjrnvld myndu gera eitthva fyrir heimilin landinu, en ekki bara kafa dpra ofan vasa eirra.

Stareyndir mlsins eru a heimilin eiga ekki a borga af lnunum eins og au standa dag. Strhluti lnveitenda vann skipulag (hvort sem a var viljandi ea viljandi) gegn hagsmunum lntakenda og lntakendur eiga EKKI a la fyrir a. Best vri a fra stu allra lna til ess sem au voru um ramtin 2007/2008. S staa er ekkt. Hn kemur fram skattframtlum lntakenda. Lnstofnanir vera a viurkenna a etta er staan og semja vi sna lnadrottna um a eir taki tt essu. LS lka. San a afnema gengistengingu gengistryggra lna (enda lgleg) og setja ak vertryggingu.

Vi bum nju slandi og a verur ekki byggt upp me v a nota kerfi sem felldi gamla sland. a er ekki ng a skipta t flki, ef kerfi er a sama. a arf lka a skipta um kerfi. Strsti tturinn eirri kerfisbreytingu er a fella niur vertryggingu lna ea setja ak verbtur. Veri farin s lei a setja ak, a mia vi verblgumarkmi Selabankans. Einnig arf a setja ak nafnvexti hsnislna lkt og gert er Danmrku. S hugi fyrir v a sland gangi ESB, arf a hefja undirbning a algun hagkerfisins a eirri inngngu. Str liur v, er a laga lnakerfi a nju umhverfi. Gleymum v ekki, a svo a einstaklingar hafi brugist adraganda efnahagshrunsins, var a ekki sur kerfi sem brst. a var j kerfi sem gaf mnnum frt a gera a sem eir geru.

Eitt vibt. Vi verum a draga r eim miklu hrifum sem Samtk fjrmlafyrirtkja hafa haft setningu laga og reglugera hr landi. Neytendur eiga a hafa jafn sterka rdd, egar kemur a mtun lagaumhverfisins. Lggjafinn a hlusta neytendasjnarmi og verja au. Alingismenn eru sinni stu umboi neytenda (kjsendur eru neytendur), ekki fyrirtkja enda hafa au ekki kosningartt.


Um lgmti gengistryggra lna

g talai vi lgfring kvld. Hann sagi a vera lfsnausynlegt fyrir afkomu nju bankanna, a vi uppgjr lnasafnanna, sem flytjast fr gmlu bnkunum til eirra nja, veri teki tillit til ess lgleysu gengistryggra lna. Hann sagi a orhengilshtt a segja a einhver ln su erlend. Stt hafi veri um au krnum og au greidd t krnum. Eingngu eim tilfellum sem lntakandinn fkk erlendan gjaldeyri hendur s hugsanlega hgt a tala um erlend ln. Hann taldi tiloka anna en a dmstlar dmi essi ln lgleg me vsan 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verbtur. Lykillinn eirri kvrun flsit 1. og 2. gr. laganna sem fjallai um gildissvi, en ar kmi fram a eingngu II. og IV. kafla laganna vru frvkjanleg kvi. 13. og 14. gr. vru VI. kafla og au kvi v frvkjanleg. Hann benti einnig a fjrmunartti skipti nafn gerningsins ekki mli heldur eli. snum huga fri v ekkert milli mla a essi ln stnguust vi slensk lg.

g hef fr v febrar vaki athygli hugsanlegri lgleysu gengisbundinna lna. a hefur svo sem ekki urft a a sannfra mig um etta, en arir hafa ekki veri eins vissir. Fjrmlafyrirtki hafa a elilegri stu mtmlt essari tlkun, enda hfum vi hj Hagsmunasamtkum heimilanna ekki bi yfir ngjanlegri lagalegri ekkingu til a verjast llum rkum. Lgfringurinn sem g rddi vi kvld telst til eirra sem best ekkir til essara laga og tlkunar eim. Hann er harur v a au ln sem veitt hafa veri hr landi og kllu erlend ln, eru upp til hpa lgleg. au voru bnnu me kvum 13. og 14. greinar laga nr. 38/2001. a s v formsatrii a bera greiningin undir dmstla. Niurstaan s augljs.

Logfringurinn sagi a misskilningi byggt a skattgreiendur yru fyrir kostnai vi elilegu leirttingu sem yrfti a eiga sr sta vegna essara lna. .e. ef teki verur tillit til leirttingarinnar ur en lnasfnin vera fr fr gmlu bnkunum til eirra nju. Kostnaurinn flli fyrst skattgreiendur, ef ekki yri teki tillit til lgmti lnanna, lnasfnin metin of htt vi flutning milli gmlu og nju bankanna og nju bankarnir urftu san, eftir a dmsniurstaa er fengin, a afskrifa har fjrhir r eignasfnum snum. yrfti rkissjur a grpa til kostnaarsamra bjrgunaragera til a koma veg fyrir ntt hrun.

Spurur um leiir, sagi lgfringurinn a skynsamlegast vri a stilla ll ln, vertrygg og gengisbundin, af eins og au voru 1. janar 2008, a teknu tilliti til afborgana sem sar hafa tt sr sta. essi hugmynd er dr og moll vi a sem g hef lagt til. stan fyrir essari dagsetningu er tvtt. fyrsta lagi er etta skattaleg ramtastaa. ru lagi er etta ur en krnan hefur lkka of miki og verblgan komst skri. Teki skal fram a Borgarahreyfingin hefur einnig mia vi essa tmasetningu tillgum snum.

Hr er komin enn og ein rdd fyrir v a gengisbundin ln su lgleg. etta sinn er a ekki hugamaur ti b sem heldur essu fram ea lgfringur sem stefnir mlaferli vi fjrmlafyrirtki. Nei, etta sinn er a mikilsmetinn lgfringur sem ofbur sinnuleysi stjrnvalda og ttast afleiingarnar fyrir slensk efnahagslf, ef ekki veri gripi til agera. Hann vill ekki koma fram undir nafni strax, en a gti gerst upp r mijum nsta mnui, hafi ekkert gerst essum mlum.

g treysti essum manni 100%. Hann hefur allar forsendur til a meta stuna og veit snu viti. mnum huga dregur sk hans um nafnleynd ekki r trverugleika lits hans. Stareyndin er a menn eru tregir vi a koma fram undir nafni.

Fr v a g fr a grska essum mlum, hef g ekki efast um tlkun mna lgum nr. 38/2001 um vexti og verbtur a gengisbundin ln hafi veri lgleg. a sem g hef ekki skili, er hvers vegna hafa ekki til ess brir ailar teki etta til nnari skounar og anna hvort hfa ml til gildingar essum gjrningum ea lst yfir lgmti essara gjrninga. gn essara aila verur ekki tlku annan htt, en a eir su sammla essari tlkun HH essum gjrningum.

Hvorki jin n stjrnvld hafa tma til a ba eftir niurstum dmstla. gurstundin essu mli eru innan frra vikna og niurstaan arf a vera ljs . Talsmaur neytenda hefur lagt fram tillgu um gerardm, sem er tla a skera r um mis litaml varandi skuldir heimilanna. g hvet stjrnvld til a fallast essa tillgu Gsla Tryggvasonar og hrinda henni framkvmd svo fljtt sem aui er. Helst innan tu daga. a yri forgangsmla hj gerardmnum a rskura um lgmti gengisbundinna lna. Jhanna og Steingrmur, ykkar tmi er kominn. Hlusti jina, hlusti rkin, grpi strax til nausynlegra agera.


Greisluverkfall boa fr 1. oktber

Hagsmunasamtk heimilanna bouu blaamannafundi morgun tveggja vikna greisluverkfall fr og me 1. oktber nst komandi. Samtkin telja etta einu leiina til a knja stjrnvld og fjrmlafyrirtki a viruborinu til a ra rri fyrir heimilin landinu vegna hkkunar hfustls hsnislna og aukinnar greislubyri kjlfar hruns krnunnar og verblgunnar sem v fylgdi. Lg er hersla a ferli greisluverkfallsins fylgi einu og llu ferli hefbundinna verkfalla launaflks.

rtt fyrir fgur or um samr hafa stjrnvld ekki boi Hagsmunasamtkum heimilanna til virna um stu heimilanna. fyrsta blaamannafundi fyrri rkisstjrnar Jhnnu Sigurardttur nefndi hn og Steingrmur J. Sigfsson a leita yri til Hagsmunasamtaka heimilanna eftir virum. Nna tpum sj mnuum sar hefur hvorugt eirra sni sr til samtakanna og eir einu fundir sem samtkin hafa fengi vi rherra hafa veri tilviljunarkenndir og hafa ekki snist um au ml sem samtkin telja brnust. essum sama blaamannafundi lstu Jhanna og Steingrmur v yfir a slegin yri skjaldborg um heimilin. a er mislegt hgt a segja um fjlmargar rstafanir tveggja rkisstjrna Jhnnu Sigurardttur, en a kalla r skjaldborg vri miki fugmli. Me rfum undantekningum, hafa lgur veri auknar og skattar hkkair. Staa heimilanna eftir tplega 7 mnaa setu Jhnnu Sigurardttur sem forstisrherra er mun veikari en hn var ur. Aeins er hgt a tala um eina ager sem reynst hefur vrn fyrir heimilin, en a bann vi nauungarslum til 1. nvember nst komandi. essu til vibtar voru vaxtabtur hkkaar um 25% ea svo.

mti kemur a lgur heimilin landinu hafa hkka grarlega. Verlag hefur hkka vegna veikingar krnunnar, verblgu og hkkunar jnustugjalda, skatta og vrugjalda. Rstafanir rkisfjrmlum eru annig taldar hafa hkka lgur heimilin um kr. 90.000 mnui.

Mrg heimili eru komin rot og nnur a ftum fram. Sfellt stkkar hpi eirra sem eru komnir veruleg fjrhagsvandri. Tali er a fimmtungur heimila su komin vanskil vi bankann sinn ea eru me stran hluta lna sinna frystingu ar sem greislugetan rur ekki vi afborganir. Meira a segja flagsmlarherra, sem hefur veri mann verastur afneitun sinni, viurkennir a milli 20 og 30 sund manns su alvarlegum vanda n egar. Sinnuleysi rkisstjrnar Jhnnu Sigurardttur mlefnum heimilanna er trlegt og a hefur stai of lengi. ess vegna er a nauvrn heimilanna landinu a boa til tmabundins greisluverkfalls. Dugi a ekki til a f virur um nothf rri fyrir heimilin landinu, verur rugglega gripi til frekari agera sar.

(Sj lka sustu frslu mna: Greisluverkfall er til a knja fram rttlti)


mbl.is Fara greisluverkfall 1. okt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Greisluverkfall er til a knja fram rttlti

Sustu 80 r ea svo hefur verklur slandi ntt sr verkfallsvopni til a knja fram sanngjarna rlausn sinna mla. egar launagreiendur hafa ekki hlusta krfur launaflks um betri abna, betri starfskjr og betri lfeyrisrtt, hafa verkalsflg haft ann mguleika a lsa yfir verkfalli. etta hefur tt sjlfsagur rttur enda hefur notkun verkfallsvopnsins nst vel barttunni fyrir bttum kjrum.

g er viss um a atvinnurekendur hverjum tma hafa tali essa barttu launaflks fyrir bttum kjrum vera bartta ar sem veri var "a ba til ntt rttlti til a mta rttlti" og eim hafi fundist a "ekki raunhft".

Skoum or forseta Alusambandsins og setjum au anna samhengi. Haft er eftir Gylfa:

Ef a finna lausn v rttlti a ln landsmanna hafi hkka er s lausn ekki til. Persnulegt str vi lnastofnun er ekki skynsamlegt. g ttast a flk sem fari essa lei lendi enn meiri vanda.

Og svona lta au t breyttu samhengi:

Ef a finna lausn v rttlti a kaupmttur launamanna hafi lkka er s lausn ekki til. Persnulegt str vi atvinnurekendur er ekki skynsamlegt. g ttast a flk sem fari essa lei lendi enn meiri vanda.

Rttindabartta srhagsmunahpa hafa frt landsmnnum llum alls konar vinning gegnum rin. Verkfll til a knja fram betri rttindi launaflks ttu frekjuleg og furuleg rstfun fyrir 80 rum. "Hvers vegna vill flk htta a vinna og tapa launum til a knja fram hrri laun?" "Hvernig dettur ykkur hug a skaa hag vinnuveitenda ykkar me v a neita a vinna?" "i eru a valda atvinnurekandanum tjni me v a neita a vinna." g er viss um a eitthva svona hefur heyrst gegnum tina. Fyrirtki hafa ori fyrir skaa, launaflk hefur lent erfiri stu (ekki tt fyrir nausynjum), saklausir vegfarendur hafa lii fyrir agerir verkalsins. En hefur a veri til einskis?

Vi slendingar njtum barttu verkalshreyfingarinnar margan htt dag. Vi erum me mjg almannatryggingakerfi, lfeyriskerfi sem sr engan lka heiminum, sjkrasji, orlofssji, starfsmenntakerfi og n sast bttist vi starfsendurhfingarkerfi. tlar forseti AS a halda v fram, a a hafi ekki veri raunhft a "ba til ntt rttlti til a mta rttlti"? Ea er etta bara raunhft vegna ess a etta er ager sem er fyrir utan kassann? Verkfll launaflks voru utan kassans fyrir 80 rum, en au bru samt rangur.

Greisluverkfall er ager til a knja fram btta stu fyrir lntakendur. eir hafa urft a lta miki rttlti yfir sig ganga n ess a lnveitendur hafi komi ngilega til mts vi krfur um leirttingu. rri stjrnvalda og fjrmlafyrirtkja m frekar lkja vi mttlaust klr en raunverulegar agerir. a hefur engin tilraun veri geri til a ra vi lntakendur og f hreint hva eir vilja og hvort hgt s a koma til mts vi krfur eirra. a sem gert hefur veri m besta falli lkja vi a tvega launamanni eina skyrtu kroppinn, egar vikomandi getur ekki framfleytt fjlskyldunni me laununum snum.

Vandi heimilanna dag er s, a mrg eirra hafa ekki efni brnustu nausynjum. Rstfunartekjur hafa dregist grarlega miki saman. Kaupmttur hefur t.d. minnka um 14,7% og er kominn sama stig og fyrir 7 ea 8 rum. Umbjendur AS hafa misst vinnuna strum stl sem eykur enn frekar vanda eirra heimila. a eru nokkrar leiir til a bregast vi essu. Ein er s lei sem Hagsmunasamtk heimilanna hafa barist fyrir fr stofnun samtakanna, .e. a ln heimilanna veri leirtt ann htt, a hkkun hfustls, sem ori hefur vegna hruns krnunnar sustu tveimur rum og verblgunnar sem fylgdi kjlfari, veri a verulegu leiti dregin til baka. Einnig a lgum veri breytt annig a ekki megi ganga a rum eigum en eim sem lagar voru til tryggingar.

g hefi haldi a essar krfur Hagsmunasamtaka heimilanna vri strsta hagsmunaml launaflks dag. g hefi haldi a etta vri ml sem hagsmunasamtk launaflks vru fullu a berjast fyrir til a verja kjr umbjenda sinna. Nei, stainn velur forseti AS ann kost a grafa undan essari barttuafer og segja hana raunhfa. g veit ekki hverra hagsmuna forseti AS er a gta, en a er mnum huga ekki hagsmuna umbjenda sinna.

Greisluverkfalli verur kynnt blaamannafundi eftir (28. gst kl. 10.00). g tla v ekki a fara nna frekar t fyrirkomulag ess. En eitt get g sagt: Greisluverkfall er ekki eins framandi hugmynd dag og a a leggja niur vinnu til a krefjast bttra kjara var fyrir 80 rum!


mbl.is rri en ekki skapna!
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Batnandi manni er best a lifa. Er friarppa augsn?

Var a hlusta vital vi rna Pl rnason, flags- og tryggingamlarherra, Kastljsi. Loksins rmum 18 mnuum eftir a kreppan fr a bta efnahag slenskra heimila ttar hann sig v a eitthva urfi a gera. Loksins viurkennir hann a sumar skuldir vera ekki innheimtar. Loksins skilur hann rfina fyrir agerir fyrir heimilin. Batnandi manni er best a lifa.

Hagsmunasamtk heimilanna hafa fr v janar barist fyrir leirttingu lna heimilanna. g og fleiri forramenn samtakanna hfum essa barttu lok september og hfum alla t san haldi lofti eirri krfu a eitthva yrfti a gera. balnasjur ttai sig v gst 2008 a eitthva yrfti a gera. En a tk Samfylkinguna ar til 35. viku rsins 2009 a tta sig essu. Sem afleiing essu getuleysi Samfylkingarinnar a tta sig vandanum og grpa til rra sem koma a notum, hafa margir komist rot og tapa hum fjrhum.

g talai dag vi mann sem seldi bina sna um daginn. a vri svo sem ekki frsgufrandi nema hann situr uppi me htt 6 milljnir af hsnislnunum eftir a nr eigandi er binn a taka vi binni. Sluver var kringum 28 milljnir, hvlandi var 31 milljn og til a bankinn samykkti sluna, var hann a taka me sr htt 6 milljnir. essi dmi eru mmrg. Um daginn var Morgunblai me vital vi Gubjrgu rardttur, sem leitai greislualgun vegna nkvmlega sams konar dmis. Finnst flagsmlarherra lagi a almennir borgarar su annig a greia fyrir klur slenskra fjrmlamanna? (a skal teki fram a maurinn setti fyrirvara uppgjrssamninginn um betri rtt neytenda, annig a hann n einhverja von um a endurheimta hluta af tapi snu.)

g hef alltaf tra v a dropinn myndi hola steininn. A blindir myndu a lokum sj. N virist biin enda. Og . g efast um a lausnirnar komi alveg strax. Samfylkingin stofnai nefnd um mli um daginn og srstk "plitsk vinkona" flagsmlarherra strir eirri nefnd. Kristrn Heimisdttir er allra gra gjalda ver, en g treysti ekki plitskri nefnd til a finna sanngjarna niurstu, egar yfirmaurinn (rni Pll) er binn a lsa sinni skoun eins eindregi og hann sagi kvld. Afskriftir, leirttingar, niurfrslur ea hva vi kllum etta vera eingngu framkvmdar sannanlega tapaar krfur. Auvita g a vera glaur yfir v, a hann er binn a tta sig hugtakinu "sokkinn kostnaur" sem g er binn a vera a benda nokkra mnui. Nst er a hann tti sig v a sannanlega tapaar krfur eru ekki bara krfur umfram ve. Nei, r eru fyrst og fremst krfur umfram greislugetu.

En etta snst ekki bara um r krfur sem eru sannanlega tapaar. etta snst lka um r krfur sem hafa myndast vegna forsendubrests og gtu v falli niur/tapast, ef dmstlar komast a v a forsendubrestur hafi tt sr sta. San eru a krfur gengistryggum lnum, en svo g rifji a upp, voru au bnnu me lgum nr. 38/2001. a er mjg mikilvgt a leysa r essum tveimur litaefnum ur en efnahagsreikningar nju bankanna vera gefnir t. Geri efnahagsreikningarnir r fyrir annarri niurstu en dmstlar komast a, getur a skekkt fjrhagsstu bankanna verulega. a er lka mikilvgt a f r essu skori fyrir innlenda lntakendur. Ef dmar falla lntakendum vil, gti a ori s friarppa sem mun skapa stt jflaginu. Vi skulum ekki gleyma v a innlend lnasfn gmlu bankanna eru fr yfir nju bankanna me miklum afsltti. Hvernig vri a upplsa almenning um a hvernig ln heimilanna eru metin yfirfrslunni og bja heimilunum nokkurn veginn sama afsltt eigin lnum? a vri annars konar friarppa sem skilar sama rangri.


trs orin a innrs

slenskir fjrfestar fru, a dmi forfera sinna, vking til Stra-Bretlands og meginlands Evrpu. Innrsin, sem tti a enda me sterku fjrfestingaveldi vkinganna, hefur nna snist upp gagnskn, enda sttu menn llu lii snu og skyldi engar varnir eftir hr landi. ar sem sknarlii var heldur unnskipa, urfti ekki miki til a rjfa varnir ess og hrundi ll spilaborgin remur svrtum dgum oktber. a sem meira var, heimalendurnar hfu engar varnir og stu v eftir sem sviin jr.

Erlend innrsarli undir stjrn mismunandi lnsherra hafa n teki sr stu hverju horni borgum og bjum landsins. ll helstu fyrirtki eru komin eigu ea undir stjrn lnsherranna ea leppa eirra vegu. Innrsarlii heldur framt landsins hndum sr.

Til a bjarga sjlfum sr, reyna margir af trsarvkingunum a semja vi einstaka lnsherra svo eir geti haldi einhverjum tkum jflaginu. Refsingin fyrir trsartilraunina er rum grimm. eir missa allt sitt til tlendinganna. Verst er varandi tskfunin sem eir munu hljta r slensku samflagi. Fari hefur betra f.

En eins og llum strum er tjn almennings mest. Heimilin eirra hafa veri skilin eftir sem rstir einar. Skuldaklafarnir eru ekki bara a sliga almenna launamenn, ryrkja og aldraa, heldur einnig sem einu sinni tldust rflega bjarglnamenn. Svina jr ber a lta alls staar.

ljs hefur komi a trsarlii hafi gengi um slenskt samflag sem verstu ribbaldar og rnar. Fari rnshendi um sji landsmanna og ekki greitt reikninga sna. N arf jin a taka til eftir og greia erlendu lnsherrunum himinhar skaabtur. Glstustu eignir og stolt jarinnar hafa veri tekin herfangi af sveitum lnsherranna. a sem ur var sameiginlegri eigu landsmanna hefur veri frt hendur tlendinga og hafi a ekki tt sr sta enn, er ekki langt a ba a svo veri.

Sagan tti a hafa kennt mnnum, a enginn erlendur her hefur lagt Stra-Bretland. Hva fmennar vgasveitir sveitalubba fr ltilli eyju ballarhafi. a er bara fri strra, voldugra aila a nta sr Microsoft tgfuna oratiltkinu "if you can't beat them, join them", sem Microsoft breytti "if you cant beat them, buy them". slensku sveitalubbarnir voru hvorki strir n voldugir og bakland eirra var veikt, rtt fyrir a hafa keypt sr banka til a auvelda agang a fjrmagni. Nei, a kann ekki gri lukku a stra, a troa voldugum ailum um tr. Hva egar a er gert me unggings-"g veit allt miklu betur"-hroka. Stundum er betra a hlusta sr reyndari menn og lra af eim. Kannski eru fyrirtki eirra jafn flug og gmul og raun ber vitni, vegna ess a eirra afer var s rtta. Gir hlutir gerast hgt.

Framundan er n sjlfstisbartta. Hn verur ekki lk eirri sustu. var erlent yfirvald, voru ll helstu fyrirtki landsins hndum tlendinga, tti almenningur vart til hnfs og skeiar og alls ekki hsni sitt, sendum vi afbrotamenn Brimarhlm. Merkilegt hva hlutirnir eiga a til a endurtaka sig.

Yfir okkur hangir a samykkja afarkosti erlendra lnsherra formi Icesave og skilmla Aljagjaldeyrissjsins. Hvorutveggja munu kalla auknar rengingar yfir l og land. Er atta a sem vi viljum? Eru afarkostirnir umfljanlegir ea eigum vi ann kost a standa upp og segja eins og Jn Sigursson jfundinum forum: Vr mtmlum!

Spurningin er hvort a muni taka 67 r a vera fullvalda j (jfundurinn var 1851 og sland var fullvalda 1918) og nnur 26 til vibtar til a last sjlfsti. Ea mun okkur bera gfu til a hrinda hinni erlendu innrs af okkur ur en nverandi kynsl er gengin vit feranna.


Svvirileg hkkun tryggingaigjalda

a er komi a essu rlega hj mr. Endurnjun trygginga. Fyrir nokkrum rum lt g glepjast af v a f afsltt me v a hafa allar tryggingar einum gjalddaga en setja tryggingarnar bogreislu. Frnleg mistk ar sem vextirnir af bogreislunum eru mun hrri en afsltturinn.

En a eru hkkanirnar tryggingunum, sem mig langar a ra. g er me allan pakkann og sumt kemst g ekki hj a taka. Anna er valkvtt, en var um tma kaflega skynsamlegt. N hefur a gerst a 4 rum, fr 1. september 2005 til 1. september 2009 hafa sumar af essum tryggingum hkka um allt a 150%. J, 150%.

Mig langar a sna hrna nokkur dmi um hkkanir. Til ess a uppljstra ekki hverjar upphirnar eru, mun g eingngu greina fr prsentuhkkun igjaldanna. Fyrir aftan er svo run vsitlu neysluvers (VNV).

Endurnjun

Nafnhkkun

Hkkun VNV

Fr 1/9/05

Milli ra

Fr 1/9/05

Milli ra

Sjkdmatrygging

1.sep.06

21,4%

21,4%

7,9%

7,9%

1.sep.07

52,4%

25,5%

12,2%

4,0%

1.sep.08

92,8%

26,5%

26,5%

12,7%

1.sep.09

150,5%

29,9%

41,9%

12,2%

Lftrygging hjna

1.sep.06

16,4%

16,4%

7,9%

7,9%

1.sep.07

23,0%

5,7%

12,2%

4,0%

1.sep.08

50,6%

22,5%

26,5%

12,7%

1.sep.09

90,7%

26,6%

41,9%

12,2%

Slysa- og sjkratrygging

1.sep.06

14,2%

14,2%

7,9%

7,9%

1.sep.07

22,7%

7,4%

12,2%

4,0%

1.sep.08

43,4%

16,9%

26,5%

12,7%

1.sep.09

75,1%

22,1%

41,9%

12,2%

Eins og sst essum tlum hafa nokkrar tryggingar, sem tla er a auka fjrhagslegt ryggi fjlskyldunnar hkka allverulega. Hkkunin er mld fr upph igjalds 1. september 2005 til sama tma hvert af hinum runum.

g skil ekki svona viskiptahtti. essar hkkanir eru rtt fyrir a hverju ri hafi g hringt og kvarta yfir igjldunum og fengi au leirtt. En nna tk steininn r. Hkkun sjkratryggingar er um 29,9%, lftrygging hjna hkkar um 26,6% og slysa- og sjkratrygging 22,1%, egar verblgan er 12,2%. Hvers konar bull er etta? g geri mr grein fyrir a g hef elst um fjgur r, en etta er brjli.

San er nnur saga a segja fr v, a g fkk vitneskju um essa hkkun seinni hluta jl og hafi samband vi tryggingaflagi. Bar g fram kvrtun mna og fkk samband vi deildarstjra. Vikomandi lofai a lta betur etta og senda mr tilbo innan 10 daga. ar sem g ekkti mitt heimaflk, efaist g um a g heyri nokku fr fyrirtkinu fyrr a.m.k. mnui sar. Me a huga sagi g upp tveimur af essum okurtryggingum (hlt lftryggingunni), rtt fyrir a vimlandinn minn reyndi a fullvissa mig um a g yrfti alls ekkert a gera a. Svari kom sem sagt dag og prsenturnar eru byggar tlunum sem g fkk dag. Hinar voru verri.

g skil vel a freyska tryggingaflagi vilji komast inn slenskan marka. Hr virist hgt a okra neytendum vegna fkeppni. g tla ekkert a segja um hvort tryggingaflgin hafi me sr samr, enda arf ess ekki lengur. Hr landi ngir a hafa egjandi samkomulag um a enginn ruggi btnum. Oluflgin eru skrasta dmi um ann skrpaleik. Um lei og N1 hreyfir vi veri, gera hin eins ea a ltur a.m.k. t fyrir a. a sama virist vera upp teningunum hj tryggingaflgunum. g hringdi nefnilega hringinn fyrrahaust og komast a v, a a munai innan vi 30 sund 800.000 kr. tryggingapakka hj flgunum fjrum. Og mismunurinn flst v a herslur voru mismunandi einstkum tryggingum.

g veit ekki hvort a er dmi um samkeppni a allir su svona nlgt hverjum rum veri ea hvort a er dmi um fkeppni. a er aftur alveg furuleg tilviljun a igld hafa hkka nokkurn veginn jafnmiki hj fjrum tryggingaflgum fjgurra ra tmabili. Maur hefi haldi a eitthvert eirra hefi komi betur t fjrhaglslega essu tmabili og hefi v betra svigrm til a reyna a fjlga viskiptavinum snum, mean a me lkustu afkomuna yrfti a stta sig einhvern missi viskiptavina nokkur r. Nei, essum markai ruggar enginn btnum.


Eru nmsmenn feramenn og hva me debetkort?

Ef maur les lsingu Hagstofunnar v hvernig hn reiknar t notkun slendinga gjaldeyri feralgum snum, er hn harla innantm. a segir:

Feratgjld slendinga erlendis Byggir upplsingum um kreditkortanotkun og upplsingar fr fyrirtkjum.

Af essu m draga lyktun a s kreditkort nota erlendis, s ar feramaur fer. a ir a slenskur nmsmaur, sem nota slenskt kreditkort erlendis, flokkast sem feramaur tlum Hagstofunnar. a er svo sem allt lagi, en a mtti skra betur t.

Skoum nnar hverju Hagstofan byggir tlur snar neyslu erlenda feramanna:

Tekjur af neyslu erlendra feramanna innanlands Byggir upplsingum um kreditkortanotkun og upplsingar fr fyrirtkjum.

a vekur furu mna, a debetkortavelta telst ekki me treikningum Hagstofunnar (a.m.k. mia vi essa forsendu). g hef aeins umgengist erlenda feramenn sumar, enda er g leisgumaur hlutastarfi. tlendingarnir nota debetkort umtalsvert og taka t pening hrabnkum. Getur veri a a valdi einhverri skekkju essum tlum? g hef rtt vi flk og a er bi a spara fyrir ferinni og greiir stran hluta tgjalda me peningum sem a .

Vonandi er etta bara rng oranotkun hj Hagstofunni og ll greislukort eru flokku sem kreditkort. S svo ekki, er fullsta fyrir Hagstofuna a endurskoa treikninga sna. g tri v ekki a kreditkortanotkun segi allt um tgjld erlendra feramanna hr landi.


mbl.is slenskir feramenn eya meiru en erlendir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (25.10.): 9
  • Sl. slarhring: 18
  • Sl. viku: 362
  • Fr upphafi: 1552481

Anna

  • Innlit dag: 8
  • Innlit sl. viku: 307
  • Gestir dag: 8
  • IP-tlur dag: 8

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Okt. 2014
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband