Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, september 2011

Greiddi alltaf a sem var rukka, en vangreiddi!

16. september 2010 fll dmur Hstartti mli nr. 471/2010 Lsing gegn Gulaugi Hafsteini Egilssyni. v mli komst Hstirttur a eirri niurstu a vextir ur gengistryggra lna skuli taka mi af hvort heldur er hagstara fyrir viskiptavininn vertryggum ea vertryggum vxtum Selabanka slands, skv. 10. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og vertryggingu. a sem meira er, svo virist sem Hstirttur tlist til a vextirnir gildi fr lntkudegi og jafnt um greislur sem hafa tt sr sta og r sem eftir eru. Niurstaa rttarins hentai vel hinu srvalda mli sem arna var til mehndlunar, en mjg mrgum tilfellum skilur endurtreikningur lna samkvmt forskrift dmsins lntaka me hrri greislubyri, hrri skuldabyri ea hvorutveggja.

DV dag er frtt um mann sem sviptur var bl snum. Fram a endurtreikningi SP-fjrmgnunar lni mannsins ( samrmi vi tlkun fyrirtkisins dmi Hstarttar), tti maurinn, sem alltaf hafi greitt r rukkanir sem komu fr SP-fjrmgnun, a hafa vangreitt af lninu! Hvernig getur greiandi hafa vangreitt, ef hann hefur alltaf greitt a sem fari var fram ? a skil g ekki, en annig tlka fyrirtkin dm Hstarttar og annig tlkun tkst efnahags- og viskiptarherra a vinga gegn um Alingi desember sl.

Hstartti var

g hef sagt a ur og get alveg sagt a aftur: Hstartti var rskuri snum 16. september 2010. Hann geri trleg mistk, en a var lg fyrir hann gildra og vrnin var gjrsamlega gagnslaus.

umrunni hafa menn haft a ori, a frami hafi veri mannrttindabrot vegna ess mls sem Hstirttur dmdi . Hafa menn skrt a annig, a Lsing hafi handvali mli sem fr fyrir Hrasdm Reykjavkur, me v hafi verjandinn lka veri handvalinn og dmarinn. Hvernig komast menn a essari niurstu?

Stefnt var upphaflega mli Lsingar gegn Gulaugi Hafsteini Egilssyni fyrri hluta rs 2010 og var bi a thluta mlinu dmara hj Hrasdmi Reykjavkur ar sem fyrirtaka tti a eiga sr sta. Lsing kva aftur a draga mli t r dmi, .e. htta vi mlarekstur fyrir Hrasdmi Reykjavkur. Dmarinn, sem fkk mlinu thluta upphaflega, var Arnfrur Einarsdttir. egar dmar Hstarttar fllu 16. jn 2010 um lgmti gengistryggingarinnar var tali mikilvgt a f hratt og vel skori r um vexti lnanna. Einhverra hluta vegna tk Lsing a sr a finna ml og leggja a fyrir dm. Fyrirtki kva a halda ekki fram me ml sem voru dagskr, heldur var kvei a endurvekja ml sem dregi hafi veri til baka. .e. ml var handvali af fyrirtkinu frekar en a tilviljun vri ltin ra ea a samkomulag vri gert um a a vali yri ml sem gti teki greininginum fr sem flestum sjnarhornum. Lgmaur stefnda hafi enga reynslu af gengistryggum mlum og aldrei mr vitanlega teki tt umru hugaflks um essi ml. annig tkst Lsingu a velja ml me lgmann n reynslu. Lti ml hefi veri a velja ml sem Bjrn orri Viktorsson rak fyrir umbjanda og annig veri hgt a f barttu tveggja reynslubolta. Nei, stainn var valinn einhver sem auvelt var a ra vi, eins og kom daginn. er a Hrasdmur Reykjavkur. ar kva dmstjri a senda mli aftur til ess dmara sem skipaur var a upphafi. Hvort sem a var viljandi ea ekki hafi Lsingu v tekist a handvelja ml sem var slmt sem fordmi, lgmann hins stefnda og dmara mlsins.

Hvers vegna var ml Gulaugs Hafsteins Egilssonar ekki gott sem fordmisgefandi ml? g hef tskrt a ur, en stan er tvtt:

1. Lni var teki 21. nvember 2007 og v sndu mismunandi vaxtatreikningar alltaf a krafan hendur skuldara mundi lkka sama hvaa vaxtaforsendur, sem komu til greina, yru valdar.

2. Mli var uppgjrsml og v kmi framtargreislur ekki inn kvrun dmstla.

g hef aldrei fett fingur t niurstu hrasdms. Hn var hvort e er bara agngumiinn a Hstartti. Aftur mti hef g aldrei n a skilja niurstu Hstarttar og lt svo a hann hafi veri leiddur gildru.

Dmstlar eiga a jafnai ekki a taka rum krfum en gerar eru fyrir dmi. essu tilfelli voru a aalkrafa og varakrfur stefnanda og ein krafa stefnda. Ekki m gleyma v, a um uppgjrsml var a ra og v urfti rtturinn ekkert a velta fyrir sr hva tki vi nstu mnuum. Hstirttur fll gildruna sem spennt var og dmdi v a v virist afturvirka breytingu vaxta sem hefur haft fyrirsar afleiingar fyrir lntaka, sbr. sagan sem DV segir dag.

Var skilum en vangreiddi

Fram a hruni bankanna fyrir remur rum, hafi g nnast alltaf greitt alla greislusela fjrmlafyrirtkja rttum tma. g man eftir einu lni fr LN ri 1991 sem komst 60 daga vanskil og kannski tvisvar ea risvar fru ln 30 daga vanskil. g er m.a. me inglsta pappra fr einum banka, ar sem segir eim a ar sem lni s skilum ( oktber 2008), geti g fengi skilmlabreytingu sem hi inglsta skjal fjallar um. dag remur rum sar, segir essi sami banki, a g hafi vangreitt af lninu fram a oktber 2008 og skuldi honum nokkrar milljnir vegna essarar vangreislu. g velti v fyrir mr hvort dmarar Hstarttar, au Ingibjrg Benediktsdttir, rni Kolbeinsson, Garar Gslason, Gunnlaugur Claessen og Marks Sigurbjrnsson sem dmdu mli nr. 471/2010, telja a a hafi veri tlun eirra me niurstu sinni. (g er til a ra a ml vi hvert eirra sem er undir fjgur augu, ef au vildu vera svo vn a hafa samband.) Hvernig m a vera, a g, sem missti ekki r eina einustu greislu af lnum teknum rin 2004 og 2005, hafi vangreitt svo nemur milljnum af essum lnum og fjrmlafyrirtki eigi bakreikning mig vegna essa?

Hfustll lkkar en greislur hkka

rum tilfellum hef g s dmi um a lntaki hafi vissulega ofgreitt og hfustll lnsins hafi v veri lkkaur, en mnaargreislubyrin hafi hkka um tugi sunda, .e. greislur eftir endurtreikning eru umtalsvert hrri en r voru fyrir endurtreikning. Heildargreislur til lnveitandans lnstmanum vera v umtalsvert hrri samkvmt tlkun fjrmlafyrirtkja (og rna Pls rnasonar) dmum Hstarttar, en ef flk hafi haldi fram a greia af stkkbreyttum hfustli lna sinna. Niurstaan er a Hstirttur og Alingi hafa fest sessi forsendubrestinn sem vanhf fjrmlafyrirtki ollu undanfara hrunsins.

Braut Hstarttar gegn dmum Evrpudmstlsins um neytendartt?

ritger nokkurra nemenda lgfri vi Hsklann a Bifrst, kemur fram a Evrpudmstllinn hefur nokkrum sinnum rskura a stabundnum dmstlum hafi bori a vkja fr krfum, sem hafar eru uppi fyrir dmi , ar sem ekki s gtt ngilega neytendarttar. N geri g ekki r fyrir a dmarar Hstarttar liggi yfir llum dmum Evrpudmstlsins, en mli dmar Evrpudmstlsins eru samt fordmisgefandi fyrir sland vegna tttku okkar EES. v ber Hstartti a hafa niurstur eirra huga, egar hgt er a jafna saman astu mlsaila. egar annar mlsaili er neytandi, eru a skr skilabo Evrpudmstlsins, a dmstlar (sama hvert dmstigi er) eiga a taka tillits til neytendarttar, svo a slkar mlskrfur su ekki hafar uppi.

einu af eim mlum sem dmstllinn rskurai um brot neytendartti var um mjg tknilegt atrii a ra. umrddu mli, var fjrmlafyrirtki stasett Barcelona en neytandinn tti heimili b nokkur hundru klmetra fjarlg. Niurstaa Evrpudmstlsins var a broti hefi veri rtti neytandans me v a taka dmsmli fyrir Barcelona, .e. varnaringi fjrmlafyrirtkisins, en ekki heimab neytandans, sem var hans varnaring. Me essu hafi neytandinn veri beittur misrtti mlsmeferinni og honum reynd gert hgt um vik a verja sig. etta atrii var samt ekki stan fyrir v a mlinu var skoti til Evrpudmstlsins!

Neytendarttur var borinn til grafar hr landi september fyrra. Fyrst var a dmur Hstarttar mli nr. 471/2010 og san voru a dmar Hrasdms Reykjavkur mlum X93/2009 og X97/2009. g skil hvorki af hverju vi hfum neytendalggjf n hvers vegna vi hfum lg um samningsrtt. eim tilfellum undanfarin r, egar neytendur hafa reynt a bera essi lg sr til varnar, hafa dmstlar nr undantekningarlaust liti framhj eim ea leita uppi lgskringar sem eru neytandanum andstar. Sorglegt, en v miur allt of satt.


akka ber a sem vel er gert

g hef ekki oft veri uppfullur hrss til fjrmlafyrirtkjanna og er a svo sem ekki heldur nna, en g vil hrsa Landsbankanum fyrir framtak sitt til lkkunar skuldum viskiptavina sinna. Munar rugglega um essa 23,1 ma.kr. sem dreifast nrri 60.000 einstaklinga.

N verur bi frlegt a sj hva arir bankar gera og ekki sur skattayfirvld. Einhverjar htanir heyrust fr fjrmlaruneytinu um a essar leirttingar yru skattlagar, en g vona innilega a menn standist freistingu. Ng hefur flk mtt la undanfrnum rum, ekki s btt .

Hvort etta er strt skref ea lti tt til rttltis verur hver maur a meta fyrir sig. Agerin tk htt rj r og margur hefur mtt la kvalir og angist eim tma. g er ess sannfrur a bankinn hafi meira svigrm (a.m.k. benda hagnaartlur til ess), g s ekki viss um a hann lti svo mlin. a sem mestu skiptir nna er a etta skref var teki og akka ber fyrir a.


mbl.is Skuldir lkkuu um 23 milljara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sannleikurinn mun gjra yur frjlsa

tilefni ess a rj r eru fr jntingu Glitnis: Almenningur skar eftir sannleikanum varandi hruni, adraganda ess og eftirmla

29. september 2008 vaknai jin upp vi frtt a um nttina hefi Glitnir veri tekinn yfir af rkissji (og Selabanka slands). Hlutaf bankans hafi veri frt niur um 75%. Nokkrum dgum ur hafi fari gang atburarrs sem ekki marga rai fyrir hvernig myndi enda.

Vinnuvikan sem hfst 29. mars 2008 og s sem fylgdi eftir eru lklegast tvr silegustu vikur sgu efnahags jarinnar. essa daga fr fullori flk a sofa me hnt maganum og vaknai me glei og enn verri magaverki. Var slenskt jflag a hrynja? Hva mun gerast nst? Rum vi vi standi? Ra stjrnvld vi standi?

g var einn af eim sem ttai mig ekki hva hafi gerst og hvers vegna rkisstjrnin samkvmt rgjf fr Selabankanum fr lei a nnast jnta Glitni. Skrifai g frslu hr, ar sem g spuri: Var sleggju beitt ar sem hamar hefi duga? g veit ekki enn hvort hamar hefi duga, vegna ess a g veit ekki enn hva gekk raun og veru bak vi tjldin essa afdrifarku helgi og hva hafi raun gerst innan stjrnsslunnar, hj Fjrmlaeftirliti, Selabanka slands og bnkunum remur mnuina undan. En g tri v dag, a a sem var gert essa afarantt 29. september 2008 hafi veri gert eirri tr stjrnvalda og Selabanka a ekkert anna vri stunni. ar me er g hvorki a segja a svo hafi veri n a svo hafi ekki veri. g veit a ekki vegna ess a v er a hluta haldi leyndu fyrir jinni.

Skrsla RNA er fullkomin

Skrsla rannsknarnefndar Alingis upplsir mislegt, en inn hana vantar nnast alveg sjnarhorn eins mlsaila, .e. bankanna. Hn er lka grarlega lng og maur lesi bara yfirlitskafla, er efni svo ungt og tormelt a a er ekki fyrir venjulegan einstakling a skilja hlutina. Efni hennar er, mr liggur vi a segja, fyrir innvga og innmraa ea einstaklinga sem geta leyft sr ann muna a setja tma a lesa hana or fyrir or, teikna upp ferla, tengingar, fer fjrmuna, samband kvarana o.s.frv. g viurkenni fslega, a bartta mn fyrir hagsmunum heimilanna hefur veri forgangi og v hefur mr gengi hgt a vinna mig gegn um Skrsluna.

g er heldur ekki viss um a Skrslan segi allan sannleikann. Raunar held g a strlega vanti hann. T.d. vantar hreinlega jtningar bankamanna v sem eir geru. Skiptir ekki mli hvort um er a ra maurinn glfinu (gjaldkeri, rgjafi, jnustufulltri), millistjrnendur, efri stjrnendur, stu stjrnendur og stjrnarmenn. Flestar sgur tengdar essu flki eru anna hvort sagar ea hlf sagar. San er a ttur eigenda og strstu viskiptavina. eirra sgur hafa veri a birtast btum eftir v sem fjlmilaflk nr a grafa upp eitt og eitt ml, en vi ekkjum ekki heildarmyndina. Hver fkk hva? Hver tti hva? Hvert fru peningarnir? Hvar eru peningarnir? Hvers vegna var essi fltta sett svi ea hin?

Sannleikurinn er sagna bestur

"..sannleikurinn mun gjra yur frjlsa" (Jh. 8:32) er lklegast ein frgasta tilvitnun Nja testamennti n ess a menn tti sig v a um Biblu tilvitnun s a ra. g er eirrar trar, a sannleikurinn muni gera marga menn frjlsa undan v oki sem eim hvlir vegna ttar eirra adraganda hrunsins og einnig eftirmlum.

S hpur flks, sem g hef unni me, hefur ekki fari fram neitt anna en a f a vita sannleikann og njta rttltis, jafnris og sanngirnis. Vi hfum haft a a leiarljsi a vinna me sannleikann og tala sannleikann, en vi getum a ekki alltaf ef hann er hulinn fyrir okkur. ess vegna hef g gtt mig v a vitna aldrei neinar tlur ea fara me r, nema a g hafi opinberar heimildir fyrir eim. g hef aftur aldrei geta treyst v fullkomlega a opinberar tlur su rttar, vegna ess a allt of oft eru r birtar kvenum tilgangi og hann er ekki alltaf a segja rtt og satt fr.

g hef veri hrddur vi a segja sannleikann egar hann hefur ekki stutt mlflutning minn ea Hagsmunasamtaka heimilanna. g hef meira a segja lent oraskaki vi mna flaga, egar g hef ekki vilja birta slkar upplsingar jafnvel auvelt hefi veri a birta r ekki. Bara nlegt dmi er egar g gaf a t a treikningar fjrmlafyrirtkja vertryggum lnum vri rttur samkvmt eim forsendum sem fjrmlafyrirtkin gfu sr. Ekki voru allir sttir vi niurstu, en hn var sannleikanum samkvmt og ess vegna birti g hana. g hef alltaf vilja viurkenna a sem vel er gert og umoralaust gangast vi mistkum. Hrsa ber eim sem hrs eiga skili.

Rangfrslum mtmlt

mti hef g veri hrddur vi a hnta a, egar menn reyna a hagra sannleikanum. g hef gagnrnt Geir H. Haarde, rna Mathiesen, Bjrgvin G. Sigursson, Gylfa Magnsson, Gylfa Arnbjrnsson, rna Pl rnason, Steingrm J. Sigfsson, Jhnnu Sigurardttur, flaga mna "srfringahpi" um skuldavandaheimilanna, ingmenn, bankastjra og n sast framkvmdastjra Samtaka fjrmlafyrirtkja. g hef meira a segja komi upp pontu fundi og leirtt misskilning mlflutningi flaga minna Hagsmunasamtkum heimilanna. stan er einfld: essu mli, .e. um hruni, adraganda ess og eftirmla, er svo mikilvgt a komi s fram af heiarleika og hreinskilni.

Sannleiksnefnd gerir meira en nokkrir refsidmar

oktber 2008 stakk g upp v a stofnu vri sannleiksnefnd anda ess sem gert var Suur-Afrku. Alvarleiki mlanna hj okkur er ekki nndar nrri eins mikill hj eim, en samt fannst mnnum a ekki rtt. Sett var ft rannsknarnefnd vegum Alingis. Ggn hennar gtu veri loku 120 r, ef ekki lengur. g skil ekki alveg hvaa lrdm framtiar kynslir eiga a draga af ggnum, egar au vera opnu almenningi. Vi urfum upplsingarnar nna, ar sem a er nna sem vi urfum a lra.

Satt best a segja, vil g frekar frna v a einhverjir gerendur adraganda hrunsins sleppi vi refsingu en a missa af v a heyra sannleikann. g hafi bilandi tr gum vini mnum, lafi r Haukssyni, hef g ekki smu tr getu dmskerfisins a fst vi mlin. Ekki vegna ess a dmarar landsins su ekki hfir faglega, heldur vegna ess a mlin eru endanlega flkin og sakborningar munu rugglega kaupa bestu mgulegu vrn sem fanleg er hr landi.

Rtt svr skast

Ekki arf laf r til a f sannleikann um sum ml. Fjrmlaeftirliti, fjrmlaruneyti, efnahags- og viskiptaruneyti og fjrmlafyrirtkin (gmul og n) ba yfir hafsj upplsinga sem gtu varpa ljsi mislegt. Bara ml mlanna dag, .e. hver afskrifai hva hj hverjum. Hva fengu nju bankarnir mikinn afsltt af tlnum gmlu bankanna, hvernig skiptist hann milli hpa, hvernig hefur hann veri nttur og hva er eftir? Hver er skring hinum mikla mun sem er tlum Selabanka slands og eim sem bankarnir halda lofti? Af hverju eru afskriftir reikningum bankanna engu samrmi vi afskriftir sem efnahags- og viskiptarherra hefur tvisvar birt svari til ingmanna?

San er g me langan lista af spurningum sem g vildi lka f svara. Hr eru rf atrii:

  • Hver voru bo og bnn AGS tengslum vi mefer tlna gmlu og nju bankanna?
  • Hvers vegna rherrar, ingmenn og fjldinn allur af rum ailum ks a halda sannleikanum fr okkur?
  • Hvers vegna Lsing valdi uppgjrsml sem dregi hafi veri r dmi sem prfml vegna vaxta ur gengistryggra lna og hvers vegna hvorki hrasdmi n Hstartti voru bonir allir eir kostir sem voru mgulegir um niurstuna?
  • Hvers vegna Alingi fkk ekki allar nausynlegar upplsingar ur en a samykkti lg nr. 151/2010?
  • Hvers vegna Alingi kva a hunsa vilja neytenda um a leita til EFTA ur en lgin voru samykkt?
  • Hvers vegna Hstirttur hefur neita hrasdmi um a leita til EFTA-dmstlsins nnast hvert sinn sem ess er ska?
  • Hvers vegna rkisstjrn slands hefur teki upp hanskann fyrir krfuhafa gmlu bankanna gegn hagsmunum almennings?
  • Hvers vegna ingmenn geta ekki haga sr almennilega og unni saman a nausynlegum verkefnum?
  • Hvers vegna menn sitja stum snum um allt jflag rtt fyrir a hafa logi, misbeitt valdi snu ea snt frnlegt vanhfi?
  • Hvers vegna ingmenn sem skrifa upp drengskaparheiti brjta a til a knast formanni snum?
  • Hvers vegna a er vanalegt a formaur stjrnarandstuflokks vinni a hagsmunum jarinnar?
  • Hvers vegna meira skiptir hver leggur fram ml Alingi en hvert mli er?
  • Hvers vegna Frjlsi/Drmi drepur allt Drma sem eir snerta stainn fyrir a drepa a r Drma eins og Fenrislfurinn geri?
  • Hvers vegna Lsing er ekki me samkomulagi fjrmlafyrirtkja og stjrnvalda?
  • Hvers vegna bankarnir halda a 110% leiin s g fyrir viskiptavini sna?
  • Hvers vegna enginn hefur veri sttur til sakar fyrir refsivert brot vaxtalgum me v a bja gengistrygg ln?
  • Hvers vegna stjrnvld hafa ekki gefi t kru alla helstu stjrnendur og stjrnarmenn gmlu bnkunum?
  • Hvers vegna fjrmlafyrirtkin eru snertanleg?
  • Hvers vegna fjrmlafyrirtkin eru spur oftar um atrii sem tengjast rtti viskiptavina eirra, en viskiptavinirnir?
  • Hvers vegna lg frumvarp a lgum nr. 151/2010 var anna hvort sami af fjrmlafyrirtkjunum ea a.m.k. fr yfirlestur eirra ur en a var lagt fyrir Alingi?
  • Hvers vegna bendingar neytenda ea r sem eru neytendum hagstar eru nr undantekningarlaust hunsaar af nefndum Alingis, en ekki bendingar sem eru eim hagfelldar?
  • Hvers vegna hafa slenskir dmstlar ekki virt neytendartt slenskum lgum og evrpurtti egar mrg fordmi eru fyrir v dmum Evrpudmstlsins, a a s skylda dmstla a taka til skounar atrii sem vernda neytandann, svo a ekki s ger krafa um a mli?
  • Hvers vegna dmari Hrasdmi Suurlands mat efnahagshruni hausti 2008 ekki vera ng til a segja a forsendubrestur hafi ori?
  • Hvers vegna eignarttur krfuhafa er rkari eignartti hseiganda?
  • Hvers vegna fjrmlafyrirtki og stjrnvld telji a sjlfsagan hlut a lntakar su rttlausir gagnvart eim miklu svikum, blekkingum, lgbrotum og prettum sem lst er fjlmrgum skrslu a hafi tt sr sta fyrir hrun?

g gti haldi endalaust fram og er g viss um a arir eiga lengri lista. Mergur mlsins er:

g vil f a vita sannleikann!

Mr er sama hversu hrilegur sannleikurinn er, g vil f a vita hver hann er. egar g hef fengi a vita sannleikann, g mun auveldara a halda fram me lfi. g ver vonandi kominn stu geta breytt v sem g vil breyta, stt mig vi a sem g get ekki breytt og haft betri ekkingu til a greina ar milli.


15 stareyndavillur Gujns Rnarssonar Kastljsi kvldsins

g var a horfa Kastljsstt kvldsins, ar sem m.a. stu fyrir svrum Andrea J. lafsdttir, formaur Hagsmunasamtaka heimilanna, og Gujn Rnarsson, framkvmdastjri Samtaka fjrmlafyrirtkja. Umru efni var afskriftir af tlnum gamalla og nrra banka.

tturinn byrjai me samantekt ttarstjrnenda og var ekki alveg fari rtt me allt ar, en hgt er a fyrirgefa eim mistkin, ar sem etta ml er einstaklega flki. Eina villu inngangi stjrnanda ver g a leirtta. Aljagjaldeyrissjurinn sagi a nju bankarnir ttu a nta allt svigrm sitt til afskrifta, hvorki krnu minna n krnu meira. Hann sagi lka a ekki kmi til greina a lta einn hp lntaka greia fyrir afskriftir annarra, sem ir a afskriftir lnum heimilanna (sem ttu sr sta gmlu bnkunum) eiga a renna a llu leiti til heimila sem tku ln eim bnkum.

Gujn Rnarsson hefur ekki langan tma komi fjlmila (svo g hef s) og sagt undanbragalaust fr stareyndum. Hann geri a ekki heldur kvld. g taldi minnst 15 stareyndavillur mlflutningi hans. (Einhver myndi tala um lygar, en g lt a gert.) Ari fri orgilsson sagi a hafa tti a sem sannara reynist og langar mig a hla hans ri.

Spurur um hvernig lnin voru flutt milli, hvers vegna au voru afskrifu gmlu bnkunum og hva etta ddi fyrir nju bankana:

1. Gujn ekkir vel list a svara ekki gilegum spurningum, annig a hann reyndi a vkja sr undan og reyndi v a sl ryki augu horfenda. Hann ltur sem upplsingar fjlmilum, lklegast hj mr og DV, byggi misskilningi, ar sem ln til erlendra aila og hluta til innlendra aila hafi ekki veri fr milli.

Stareynd: mlflutningi mnum og DV hefur ess veri gtt a horfa fyrst og fremst til stu lna heimila og fyrirtkja, ekki eignarhaldsflaga og alls ekki erlendra aila. g hef t.d. alltaf passa mig a benda , a ln eingarhaldsflaga hafi a talsverum hluta ori eftir gmlu bnkunum. Enginn annar fjlmiill hefur birt arar tlur en hafa komi fr rherrum og r hafa veri byggar upplsingum fr Fjrmlaeftirliti sem aftur fkk r fr bnkunum. Enginn aili hefur rugla saman erlendum ailum og innlendum ailum. Meira a segja hafa menn reynt a tla hlut tlna SPRON og tengdra fyrirtkja mismuninum tlum Selabanka slands fyrir september 2008 og leirtta annig lkkun viri tlna um upph.

2. Gujn btir svo vi a "sama var um stran stabba af barlnum bankanna, sem vesettur var Selabanka slands" og gefur annig skyn a veri s a ofreikna niurfrslu balna sem nemur "strum stabba af barlnum bankanna".

Stareynd: Eingngu baln Kaupings uru eftir hj Selabankanum vegna vekalls sem hann geri. Slitastjrn Glitnis keypti baln sn til baka strax oktber og fri au inn slandsbanka. au voru v strax inni tlnatlum slandsbanka vegna oktber 2008 og alveg rugglega inni tlum fyrir jl 2011, sem DV notar. Slitastjrn Kaupings keypti lnin til baka janar 2010 og fri inn Arion banka. Lnin voru v ekki inni tlum oktber 2008, en eru inni tlu fyrir jl 2011, sem DV notar. Landsbanki slands vesetti engin ln til Selabanka slands. annig a eingngu hluti balna eins banka fru til Selabanka slands og au voru fr til baka janar 2011.

3. Gujn segir a "talnamengun s gangi, ar sem mist er veri a tala um gamla og nja bankakerfi ea tlur sem sna bara a nja..". Me essu virist hann segja, a ekki megi bera saman upplsingar um gmlu bankana og nju bankana.

Stareynd: Ekki er hgt a skoa meintar afskriftir nema skoa tlur fr bi gamla og nja bankakerfinu. v fellst engin "talnamengun". mnum skrifum hef g alltaf vitna opinberar tlur. g hef alltaf reynt a vera varkr mati og notast vi tlur fr fjrmlarherra og efnahags- og viskiptarherra, egar a hefur veri hgt. DV notast vi tlur Selabanka slands. a er engin talnamengun gangi nema a Selabankinn, Steingrmur J og rni Pll hafi fengi mengaar tlur.

4. Spurur a v hva svigrmi i, svarar hann v ekki, en segir svo: "Tveir bankar segjast vera bnir a nta svigrmi vegna balna."

Stareynd: Samkvmt tlum bankanna sjlfra sem Samtk fjrmlafyrirtkja birtu, hfu bankarnir afskrifa 23,9 ma.kr. af lnum heimilanna runum 2009 og 2010. rshlutareikningi bankanna vegna fyrri hluta rs 2011 fer mjg lti fyrir afskriftum skuldum heimilanna. Su tlur Selabanka slands skoaar, hefur staa tlna vegna vertryggra hsnislna bankakerfisins lkka um 296 ma.kr. fr september 2008 til jlloka 2011. Lkkunin milli september og oktber 2008 var 248 ma.kr. Gefum okkur a SPRON hafi tt 50 ma.kr. vertryggum hsnislnum og Byr og SpKef umtalsvert minna ea um 30 ma.kr. samanlagt. eru 216 ma.kr. eftir af essari tlu. SFF segir a 23,9 hafi veri afskrifair, en tlnin lkka um 216 ma.kr. hgt vri a skra 100 ma.kr. me rum htti (sem g efast um), vru samt rmlega 90 ma.kr. eftir.

5. Gujn mtmlir v a tala um markasmisnotkun.

Stareynd: skrslu rannsknarnefndar Alingis er treka tala um markasmisnotkun. Sama vi um skrslur sem erlendir endurskoendur unnu fyrir skilanefndri og slitastjrnir gmlu bankanna. Kominn er tmi til a SFF og framkvmdastjri eirra htti a ka gmlu bankana og stjrnendur eirra. Lgbrot, blekkingar, svik og markasmisnotkun gmlu bankanna eru v miur, a v virist, hrekjanlegar stareyndir, ef marka r heimildir sem g vsa til.

6. Gujn: "Menn eru a skipta milli ess a tala um tlur sem sna a gamla bankakerfinu og eim sem sna a v nja. a er ruglingslegt." (Kannski ekki orrtt eftir honum sagt.)

Stareynd: g hef notast vi tlur fr fjrmlafyrirtkjunum, rherrum og Selabanka slands. essir ailar hafa reynt a gera umruna ruglingslega me v a birta sem mest af samanburarhfum upplsingum. ess vegna var svar Steingrms J vi fyrirspurn Gulaugs rs einmitt svo gott (svo langt sem a ni). ar var i fyrsta skipti hgt a sj svart hvtu hvaa afsltt tveir af bnkunum fengu tlnum. hugavert er a sj hva essar tlur eru lkar afskriftartlum eirra.

7. Gujn: "a er bi a lkka skuldir heimilanna um 144 ma.kr. og meira er gangi. Einn banki er binn a tilkynna um rija tug milljara vibt, annig a talan er komin upp 170 ma.kr."

Stareynd: Bankarnir segjast vera bnir a afskrifa 23,9 ma.kr., SFF fullyrir a talan s 144 ma.kr. essir 120 ma. sem munar koma hvergi fram bkhaldi fjrmlafyrirtkjanna. San m nefna, a ll gengistrygg ln, heimila og fyrirtkja, voru lkku um 50% samkvmt mati Deloitte LLP. Stran hluta tmabilsins fr oktber 2008 til dagsins dag hkkuu vaxtatekjur bankanna af essum lnum vegna hrifa af lgum nr. 151/2010. essi hkkun vg upp hluta af 120 ma.kr. lkkuninni, a g tali n ekki um vaxtahkkun fyrir a tmabil sem lnin voru eigu fyrri krfurhafa. Engir treikningar hafa veri birtir sem styja fullyringu a ur gengistrygg ln hafi lkka um 120 ma.kr. og mean svo er, er talan fengin upp r hatti sjnhverfingarmannsins.

8. Gujn vitnar tlu fr rna Pli um 90 ma.kr. svigrm bankanna til a lkka hsnisln.

Stareynd: essi tala eingngu vi vertrygg hsnisln. Hn ekki vi gengistrygg, ar sem ll gengistrygg ln voru, samkvmt skrslu fjrmlarherra um endurreisn bankakerfisins, fr yfir me 50% afsltti. Auk ess er g ekki viss um a essi tala eigi vi nokkur rk a styjast. Henni hafi veri slengt fram vegna ess a rherra var vrn. Bara tlur Selabanka slands hafa allt ara sgu a segja, .e a vertrygg baln hafi lkka um 248 ma.kr. fr september 2008 til jl 2011 og gengistrygg baln stu 107,6 ma.kr september 2008 og hefu v tt samkvmt 50% reglunni a lkka 53,8 ma.kr. einhver skekkja s tlunum, endar svigrmi mun hrri tlu en 90 ma.kr. (Gujn vri ekki a vitna tlu rna Pls nema vegna ess a hn kemur fjrmlafyrirtkjunum betur en rtt tala.)

9. Gujni var trtt um erlend ln.

Stareynd: au ln sem hann talar um sem "erlend ln" hafa veri rskuru af Hstartti sem slensk ln slenskum krnum. Orfri "erlend ln" er nota til a rugla.

10. Gujn minntist srfringahpinn sem g sat . Segir hann a "mat srfringarnefndar var a vandinn lgi bilinu 100-120 ma.kr.", ber etta svo vi 144 ma.kr. tlu SFF og telur a um rttan samanbur s a ra. annig lyktar hann a bi s a gera helling.

Stareynd: 100-120 ma.kr. tluna arf a bera vi 23,9 ma.kr. ekki 144 ma.kr. (sj nsta villa).

11. Gujn telur a nefndin, sem g sat , hafi ekki teki tillit til dma Hstarttar og v hafi lg nr. 151/2010 veri vnt vibt.

Stareynd: Dmar Hstarttar fllu 16. jn og 16. september 2010. Nefndin skilai af sr byrjun nvember 2010. A sjlfsgu tk hn tillit til dma Hstarttar. Hn gekk t fr sjlfvirkri leirttingu lna vegna dma Hstarttar og v vri ekki rf v a fara t srtkar agerir vegna eirra.

12. Gujn segir lg nr. 151/2010 lkka lgur flk.

Stareynd: Lg nr. 151/2010 virka mjg misjafnlega ln eftir tgfudegi. A teknu tilliti til vaxtahkkunar, hkkai greislubyri hj mr einu lni mean anna st nnast sta. Bi voru me mun hrri greislubyri eftir en t.d. desember 2008. egar vextir hkka miki lgri hfustl, getur niurstaan veri hagkvmari en lgir vextir hrri hfustl.

13. etta er svona til dmi um nkvmni Gujns varandi hugtk: "Verblga er bara lgfest.."

Stareynd: Ef svo vri, vri hgt a koma bndum hana. a er a sjlfsgu verbturnar sem lta lgum.

14. Bnkunum gengur vel a keyra gegn rri.

Stareynd: N eru tp rj r fr hruni. Enn ba sundir, ef ekki tugsunda eftir rlausn sinna mla. Samkvmt skrslu eftirlitsnefndar me lgum um rri fyrir einstaklinga, heimili og fyrirtki vegna gengis- og bankahruna, svo kallarar Maru-nefndar, gengur bnkunum og v aeins vel a keyra gegn rri, ef viskiptavinurinn er eingngu me viskipti einum sta og ef hann velur a rri sem bankinn vill a hann velji! eim tma sem srtk skuldaalgun var hndum bankanna fru mjg fir gegn um a rri. Eina stan fyrir v a bankarnir vilja taka etta af umbosmanni skuldara er til a eir stjrni vinnunni.

15. Gujn skaut inn lokaor Andreu: "Bi er a nta svigrmi a fullu, balnin a.m.k."

Stareynd: etta er rangt og a sna allar tlur. a getur veri a Arion banki s lengst kominn me sitt svigrm gagnvart heimilinum, en hvers vegna veitti hann ekki fjrmlaruneytinu umbenar upplsingar egar til hans var leita. Samkvmt tlum Selabankans voru tln til heimilanna bkfr 1.032 ma.kr. lok september 2008. lok jl 2011 stu essi smu tln 487 ma.kr. mismunur upp 545 ma.kr. Um 70-75 ma.kr. voru ln hj SPRON og skyldum fyrirtkjum, einhver hluti af lnum heimilanna fru til lfeyrissjanna, SFF segir a bi s a afskrifa 144 ma.kr. Eftir eru v 545 mnus 75 mnus 144 mnus a sem lfeyrissjirnir keyptu ea alls 326 ma.kr. mnus a sem lfeyrissjirnir keyptu sem var mesta lagi 100 ma.kr. viri. San hafa lntakar greitt af lnum snum og einhver n lntaka hefur tt sr sta. Hvernig sem g skoa essar tlur og reyni a vera eins vilhallur bnkunum treikningum mnum, telst mr til a um 200 ma.kr. s lgmark ess sem eftir er af afskriftum eim sem gmlu bankarnir veittu mia vi neri mrk mats Deloitte LLP viri lnasafna heimilanna sem fru til nju bankanna. g hef ur skora bankana a gera hreint fyrir snum dyrum og endurtek hr me skorun mna.

--

Mr finnst grtlegt, egar maur sem vinnur fyrir fagsamtk, eins og Samtk fjrmlafyrirtkja, arf a grpa til ess rs a fara rangt me stareyndir sjnvarpsvitali til a fegra snd samtakanna. Enn verra finnst mr a enginn var sjnvarpssal til a reka etta verfugt ofan hann. Gujn Rnarsson skuldar jinni afskunarbeini og san tti hann a venja sig a segja satt.


Var einhver sem vissi etta ekki?

g hlt a fjrmlakreppan sem nna er a ganga yfir, hefi fyrir lngu leitt ljs a rkisstjrnir ra ekki mean r eru sfellt a gefa eftir. S sem ltur sfellt undan er undir stjrn ess sem knr undanhaldi. Goldman Sachs er flugasti banki heimi og hann hefur tt fleiri rherra rkisstjrnum Bandarkjanna en mr liggur vi a segja Demkrataflokkurinn. Sterkasta blandan er a vera r Ivy league skla, .e. hsklum kenndum vi Brown, Cornell, Columbia, Harvard, Princeton og Yale, og hafa unni hj Goldman Sachs. ( svo a Ivy league s a forminu til rttasamstarf, hefur hugtaki n langt t fyrir a.)

egar menn hafa krufi fall Bears Stern (BS) og Lehman Brothers (LB), hefur komi ljs, a nverandi og fyrrum yfirmenn Goldman Sachs (GS) komu ar talsvert vi sgu. Liggur vi a hefnd og samkeppnisofsi essara manna hafi haft meira a segja um niurstuna en nokku anna. Hank Paulson, verandi fjrmlarherra og fyrrverandi GS stjrnandi, var ar fremstur flokki. Sagt er a allar kvaranir hans essum rlagatma hafi byggst svarinu vi spurningunni: Hva ir a fyrir GS? Ramenn um allan heim voru ornir agndofa yfir essu og hristu vst bara hausinn. vitlum sar hafa fyrrverandi fjrmlarherrar remur lndum lst v yfir a eir hafi efast um vilja Hank Paulson til a koma veg fyrir hrun BS og LB vegna ess a a hentai GS betur a hinir fru undir grna torfu. hinn bginn gat AIG tryggingaflagi ekki fari gjaldrot, vegna ess a ar tti GS of miki undir og annig var a um nnur fyrirtki sem fengu fyrirgreislu ea bjrgun. Ef a ddi fjrhagslegt tjn fyrir GS, var peningum dlt fyrirtkin til a bjarga eim, en annars var eim leyft og meira a segja tt undir a a au fllu.

Valdi ummli Alessio Rastani uppnmi, er a bara vegna ess a menn hafa lifa afneitun. Fjrmlafyrirtkin ra og annig verur a, ar til rkisstjrnir um allan heim stoppa au af. r rkisstjrnir sem hafa reynt a, hafa fengi baukinn eins og Perkins (Economic Hit-man) lsti v svo vel Silfri Egils snum tma. Meira a segja strj bor vi Bretland fkk baukinn, egar Bretar gruu "markanum".

Hr landi hafi Samtk atvinnulfsins hrsa sr af v a hafa komi 90% breytingatillagna sinna gegn um ingi. g reikna me a skori hj Samtkum fjrmlafyrirtkja s jafnvel hrra og egar a tekst ekki, eins varandi lg um vexti og vertryggingu ri 2001, hunsa menn bara lgin og enginn segir eitt ea neitt fyrr en hugasamtk um hagsmuni heimilanna neita a lta troa sr mti sem fjrmlafyrirtkin hnnuu.

Ein flugustu samtk heimi er Aljagreislubankinn (Bank of Internation Settlement, BIS) Sviss. ar situr bankaflk og rur rum snum. Ekki stjrnmlamenn, heldur bankaflk. a sem er kvei hj BIS verur a alheimslgum ur en langt um lur. Ekkert er samykkt hj BIS nema strstu bankar heims hafi fallist hugmyndina. (Hgt er a sj allar umsagnir um tillgur og lesa hva m.a. GS segir hverju mli.) Haldi menn a stjrnmlamenn ri nokkru um reglur fjrmlakerfisins, er a mikil misskilningur. eir hla BIS og BIS hlir bnkunum. Maur arf ekki anna en a skoa Basel II reglur BIS til a sj a. eim opnar BIS fyrir bluhagkerfi. Bankarnir voru bnir a kvarta yfir v a eir vru of bundnir tlnum og BIS opnai dyrnar upp gtt. egar menn framtinni fara a skoa stuna fyrir fjrmlahruninu runum 2007 til 2015 (g segi bara svona), eiga menn eftir a beina spjtum snum a BIS. dag orir enginn a gera a (nema g).


mbl.is Milari veldur uppnmi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fyrirtki vanda leita til hlutahafa, en fjrmlafyrirtki vanda til skattgreienda!

Efnahagsvandinn sem gengi hefur yfir hinn vestrna heim hefur afhjpa a stareynd a nnur lgml gilda um fjrmlafyrirtki en nnur fyrirtki. Hin almenna regla er a lendi fyrirtki vanda vegna rangra kvarana stjrnenda ess, lendir skellurinn hluthfum ess, sem jafnan eru benir um a auka hlutaf sitt fyrirtkinu. Er a gert me tboi nju hlutaf samhlia v a eldra hlutaf er frt niur til samrmis vi stu fyrirtkisins. Oft niurfrslan sr sta markai, en slkt kemur fyrirtkinu sjlfu sjlfu sr ekki vi. Lendi aftur mti fjrmlafyrirtki vanda, er eins og a komi hluthfunum og v aeins vi, a allt fari kalda kol. Fjrmlafyrirtki virast einhverra hluta vegna vera sr bti og geta leita til skattborgara, egar httustringin klikkar.

g hef skrifa um etta ur og rugglega eftir a gera a aftur. Mitt mat er a orsk fjrmlakreppunnar sem gengi hefur yfir heiminn fr miju ri 2007 megi fyrst og fremst rekja til ess a stjrnendur fjrmlafyrirtkja tk eigin hag fram yfir hag fjrmlafyrirtkjanna. Ea eins og haft er Geraint nokkrum Anderson, fyrrverandi rgjafa hj Dresdner Kleinwort, myndinni Meltdown.

The whole game is increading your bonuses. You don't go into the City to do the world some good. You go there to make money as quickly as possible. If that means lying, cheating and stealing, that is what you do.

J, svo mrg voru au or. Innan fjrmlageirans ni varkrni bara til ess a vikomandi starfsmaur tapai engu, en hvorki afkoma fyrirtkisins n viskiptavinarins var hf ndvegi. etta heitir a sniganga httustringu.

Afleiingin af essari varkrni (einhver segi grgi) starfsmanna og stjrnenda fjrmlafyrirtkjanna hefur heldur betur komi ljs undanfrnum rum. Ferlar og eftirlitskerfi sem ttu a koma veg fyrir httuna mttu sns ltls gegn grginni. Hr landi voru t.d. starfsmenn Fjrmlaeftirlitsins keyptir yfir stru bankana strum stl og srstaklega ef eir uru of hnsnir um vikvm ml (ef marka m skrslu RNA og vital vi Elnu Jnsdttur, fyrrum forstjra Bankasslunnar Morgunblainu i janar 2009).

N er essi grgi a koma andliti fjrmlafyrirtkjunum. Starfsmennirnir sem geru lnasamningana vi Grikki (og fengu verulega bnusa) eru lklegast lngu horfnir braut me kaupauka sem duga eim sem eftir er vinnar. Eftir situr fjrmlafyrirtki me srt enni og kallar til mmmu (rkissjs) a kyssa bgti. Aumkunarvert, svo ekki s meira sagt.

Hfum huga a essi fjrmlafyrirtki snigengu reglur sem ttu a koma veg fyrir a sem au geru ea a.m.k. hagrddu hlutunum annig a svo virtist sem allt vri eftir oranna hljann. v verur ekki neita a reglurnar, essu tilfelli Basel II, geru r fyrir heiarleika og rvendi, en eir fuglar eru sjaldsir skgum fjrmlaheimsins, ar sem rnfuglar og skrautfuglar eru algengastir.

En af hverju leggja eigendur fjrmlafyrirtkja eim ekki til meira eigi f? Vegna ess a a er ekki eli eirra! Strir fjrfestar vera ekki strir nema vegna ess a eir kunna flest trixin bkinni. Eitt mikilvgasta er a einkava hagna og rkisva tap. skiptir engu mli, eir tapi einhverjum hluta hlutabrfa sinna. Hagnaur hafi veri greiddur jafnum t sem arur og eftir stu skuldsett hlutabrf sji/eignarhaldsflagi me takmarkaa byrg eigandans. Ef settar vru reglur um a hgt vri a krefjast endurgreislu ars allt a 10 r aftur tmann, er g viss um a eigendur hlutabrfanna vru ekki svona fsir til a leita til rkisins.

Mr finnst me lkindum a rkisstjrnir vestrnum lrisrkjum skuli falla fyrir essari vitleysu. Eins og bankamenn hafi ekki vita a kerfi Grikklandi var gerspillt. Kmi mr ekki vart a eir hafi urft a greia undirskriftarknunar fjlmargra opinberra starfsmanna, egar lntakann fr fram. S knun var tekin rugglega tekin af tborgun lnsins, annig a menn vissu alveg a hverju eir gengu og tku tt leiknum vitandi vits. Svo egar a kemur ljs sem eir vissu, axla eir ekki byrg heldur vsa henni rkissj.

v strri og aljlegri sem fyrirtki vera, virast au treysta meira vld sn gagnvart rkisvaldinu. sama htt, virast rherrar rkisstjrnum bera sfellt ttablandnari viringu fyrir fyrirtkjum eftir v sem au stkka, a maur tali n ekki um vera aljlegri. Samt er a annig, eins og t.d. Enron mli sannar, a aljleg fyrirtki vara svfnari undanskotum snum eftir v sem au eru strri. a er nefnilega ekki bara slandi sem viskiptasiferi er horfi til fera sinna.

g skrifai einu sinni frslu undir fyrirsgninni Vogunarsjirnir 1 - Evrpa 0. Nna held g a staan s hi minnsta 5 - 0 og stefnir enn strra tap. etta stand breytist ekki mean Evrpusambandi leikur jafn llegan varnarleik og raun ber vitni. Eina vrn ESB essu mli er a segja:

Okkur er alveg sama hve miki hgg fjrmlakerfi fr vegna Grikkja, ra, Portgala, tala, Spnverja og allra hinna. Fjrmlafyrirtkin sem lnuu essum lndum vera a finna lausn greislu- og skuldavanda janna. Slk lausn getur fali sr lkkun vaxta, lengingu lnstma og/ea niurfellingu skulda. Fjrmlafyrirtkin fru varlega tlnum snum og vera a taka afleiingum ess sjlf.

Ef ESB sendir essi skilabo t, er g viss um a fjrmlafyrirtkin vera fljt til a leysa mli. Vandinn er a fjrmlafyrirtkin eru me lobbista um allt Brussel og eiga lklega marga af eim stjrnmlamnnum sem mli skipta og v verur etta aldrei sagt. g spi v a leikurinn endi 20 - 0, ar sem varnarjlfari ESB er gjrsamlega ti ekju.


mbl.is tti a ola skuldalkkun
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvar sjst 206 ma.kr. afskriftir bkum Landsbankans? - Stareyndir um afskriftirnar

g skorai um daginn Landsbankann hf. (ur NBI hf.) a sna fram hvar bkum fyrirtkisins afskriftir upp 206 ma.kr. kmu fram. N kemur Haukur marsson, forstumaur sjvartvegs "fyrirtkjabanka" Landsbankans, og heldur v fram opinberum fundi a bankinn hafi afskrifa 206 ma.kr., en ar af "aeins" 11 ma.kr. hj sjvartvegsfyrirtkjum.

Af hverju eru essar tlur ekki snilegar reikningum Landsbankans? Af hverju hafa eignir Landsbankans hf. ekki minnka sem nemur essum 206 ma.kr. afskriftum? Hvernig stendur v a eignir sem teknar voru yfir 661 ma.kr. standa ekki dag 460 ma.kr. ea ar um bil, rtt fyrir a bankinn hafi veri svona duglegur a afskrifa? g ver a viurkenna a bkhaldsreglur hafa eitthva breyst fr hsklarum mnum og stundakennararnir sem kenndu mr bkfrslu og reikningshald I, II og III, hafa veri algjrlega t ekju kennslunni, ef ekki er rf a sna 206 ma.kr. afskriftir rsreikningum ea rshlutareikningum fyrirtkis. g geri mr grein fyrir a mislegt hefur breyst fr v a g sat essum krsum, en g ori a veja aleigunni upp a etta hefur ekki breyst.

Lygavefur spunninn af miklu hraa

N hafa tveimur dgum birst frttir um meintar afskriftir nju bankanna. gr var a skrsla Maru-nefndarinnar og dag er a essi frtt um afrek Landsbankans hf. Kannski finnst mnnum bara allt lagi a eigna nju bnkunum eitthva sem eir eiga ekki snefil . Mli er nefnilega a a var Deloitte LLP London sem kom upp me afskriftartlurnar og nju bankarnir tldu r of varfrnislegar. eir vildu meira, ef marka m skrslu fjrmlarherra um endurreisn bankakerfisins. Og nna remur rum eftir hrun, vilja eir hagnast afskriftunum sem gmlu bankarnir veittu me v a skila eim ekki til viskiptavinanna samrmi vi mat Deloitte LLP og samkomulag sem gert var vi flutning eigna fr gmlu bnkunum til eirra nju.

Stareyndir um afskriftirnar

g er farinn a hljma eins og bilu plata. Sfellt a endurtaka mig. En g vil enn einu sinni skra t hva gerist me lnasfn gmlu bankanna:

I. Vi hrun Glitnis, Kaupings og Landsbanka slands, voru tln fjrmlafyrirtkja til innlendra aila tplega 4.800 ma.kr. etta m sj upplsingum fr Selabanka slands sem birtar eru undir hagtlum vefsvi bankans. Ekki er fyllilega ljst hve str hluti essarar upphar var hj bnkunum remur, en lklegast ekki undir 3.562 ma.kr., .e. a lgmarki 1.247 ma.kr. hj L, 905 ma.kr. hj Glitni og 1.410 ma.kr. hj Kaupingi. Upphin var hrri og er etta algjrt lgmark.

II. Hluti essara lna var frur yfir nju bankana vi stofnun eirra og svo janar 2010. ur en lnasfnin voru fr yfir, var rgjafa- og endurskounarfyrirtki Deloitte LLP London fengi til a fara yfir sfnin og meta raunviri eirra og ar me hve miki nju bankarnir ttu a greia fyrir sfnin. Deloitte treysti sr ekki til a koma me eitt mat, heldur gaf fyrirtki t efri og neri mrk viri lnanna. Nju bankarnir geru san sitt eigi mat lnasfnunum og a fenginni niurstu ess, tldu eir a viri lnasafnanna vri vi neri mrk Deloitte mean slitastjrnir og krfuhafar gmlu bankanna (og srstaklega krfuhafarnir) vildu mia vi a.m.k. efri mrkin. Samkomulag var um a mia vi neri mrkin me mguleika hkkun upp a eftir mrkunum.

III. Nju bankarnir keyptu lnasfnin af gmlu bnkunum lgra virinu og bkfru au annig inn reikninga sna. Upplsingar um etta hafa birst rsreikningum bankanna, skrslum minnst tveggja rherra til ingsins, ggnum Selabanka slands og var.

IV. Gmlu bankarnir fru eignir snar niur sem nam bkfru viri lnasafnanna sem fru til nju bankanna. .e. eir lkkuu lnasfnin um kaupveri, en lka a sem var umfram kaupveri. var hluti uppharinnar, .e. munurinn efra og nera mati Deloitte, settur einhvers konar uppgjrsreikning ar sem hugsanlega fengist s upph greidd til vibtar vi upphaflegt kaupver Sem sagt: Gmlu bankarnir afskrifuu hj sr mismuninn bkfru viri lnasafnanna og efra matsviri lnasafnanna samkvmt mati Deloitte.

V. Nju bankarnir litu einhverra hluta vegna hina nkeyptu eigna sna, sem einhvers konar happdrttisvinning. Lnasfn sem fyrri eigandi, hafi afskrifa um htt 2.000 ma.kr. (nkvm tala er ekki ljs, ar sem Arion banki hefur ekki gefi upp hlutfllin hj sr) tti nna a innheimta eins og engar afskriftir hafi tt sr sta. rtt fyrir a hfu bankarnir sjlfir gert mat hj sr, ar sem niurstaan var a raunviri lnasafnanna vri a hmarki s upph sem eir greiddu fyrir lnin.

VI. Eftir kaflega tmafreka barttu hugaflks um skuldastu heimilanna hafa bankarnir nota 24 ma.kr. af essum htt 2.000 m.kr. til a lkka skuldir heimilanna. Hluti uppharinnar er eftirgjf vaxta krfu (ea kannski rttar a segja hluta krfu) sem var afskrifu hj hrunbnkunum. Virkilega hfinglegt. Hluti uppharinnar er s hluti sem var afskrifaur hj hrunbankanum. Einnig kaflega hfinglegt. En ftt bendir til ess a bankarnir hafi afskrifa verulegar upphir af eim hluta krafna sem raun og veru var greitt fyrir. annig a bankarnir hafa veri uppteknir vi a gefa eftir a sem eir fengu keypis. etta hefur fengi Samtk fjrmlafyrirtkja til a upphefja bankana fyrir gjafmildi og miskunnsemi. mean bankarnir hafa veri a gefa heimilunum eftir 24 ma.kr. sem eir fengu keypis, hafa eir hagnast um minnst 150 ma.kr. m.a. vxtum af krfum sem eir greiddu ekkert fyrir. Menn keppast vi a tha erlendum krfuhfum og a eir hafi fengi skotleyfi heimilin, en gleyma alveg sjlftku nju bankanna egar a essu kemur.

Nju bankarnir sitja 156 - 206 m.kr. af afskriftum heimilanna

Mig langar til a vita hvort nju bankarnir geti talist eigendur ess hluta krfu sem gmlu bankarnir afskrifuu. Er hgt a lta svo , a nju bankarnir hafi bara eignast krfur upp a v viri sem eir greiddu fyrir r? Ea er nju bnkunum alveg sjlfsvald sett a kvea hvernig eir skipta afslttinum milli viskiptavina sinna?

AGS var trtt um a ekki vri hgt a koma til mts vi hugmyndir Hagsmunasamtaka heimilanna, ar sem ekki mtti nota peninga sem eyrnamerktir hfu veri til kveinna afskrifta eitthva anna. Stofnunin leit nefnilega svo , a mat Deloitte vri bindandi, .e. a hi dmigera heimili tti a f niurfrslu skulda samrmi vi forsendur mats Deloitte, en ekki sem einhverja hlutfallstlu sem fengist vi a setja ak rlegar verbtur annars vegar og breyta gengistryggum lnum samrmi vi krfur HH. Bankarnir gripu etta lofti og hfnuu hugmyndum HH, en eir eru a ganga lengra. eir eru a eigna sr til hkkunar innheimtuviri lnasafna heimilanna afskriftir sem lagar voru til af Deloitte ( svo a mia s vi efri mrk mats).

Hva eru etta har tlur sem hr um rir? Samkvmt ggnum Selabanka slands stu tln innlnsstofnana til heimilanna 1.032 m.kr. hinn 30. september 2008 en lkkuu 585 ma.kr. 31. oktber sama r. Lkkun upp 447 ma.kr. ar sem engar arar innlnsstofnanir hfu stu til a endurmeta tln sn um etta leiti, kemur essi lkkun ll fram hj bnkunum remur. Fyrri talan er r bkum gmlu bankanna, en s sari r bkum nju bankanna. Hafa verur huga a Selabanki slands tk yfir hluta hsnislna Kaupings. Skrir a hluta lkkunarinnar. Eftir standa kringum 350 ma.kr.

Skoum essa 350 ma.kr. betur. Samkvmt skrslu fjrmlarherra, tti hn a endurspegla afskriftir mia vi nera mat Deloitte. S mia vi efra mati, gti veri a hn lkki um u..b. 50 ma.kr. Bankarnir hafa skila um 144 ma.kr. lkkun hfustl lna heimilanna, sem ir a minnst 156 ma.kr. og mest 206 ma.kr. hefur ekki veri skila til eirra lntaka sem mat Deloitte gekk t fr a yrfti a afskrifa hj. Segja m a nju bankarnir sitji 156 - 206 m.kr. af afskriftum sem gmlu bankarnir veittu heimilum landsins. Einhvers staar tti a llegt viskiptasigi.


mbl.is Afskrifai hlutfallslega minnst hj sjvartvegi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

hugaver skrsla en sama villa um afskriftir

g er binn a skanna gegn um skrslu Maru-nefndarinnar, eins og hn var kllu snum tma. g sakna ess a sj ekki berandi sta skrslunni hverjir sitja nefndinni og hafa starfa fyrir hana. Skrslan er hugaver fyrir margra hluta sakir og lsir vel hinum flknu verkferlum sem kosi var a innleia sta einfaldleikans sem g, sem fulltri Hagsmunasamtaka heimilanna, lagi til vinnu starfshps fyrra haust.

g vil hrsa Maru og hennar flki fyrir ga vinnu, en get ekki neita v a margar spurningar vakna vi lestur skrslunnar. Nefndin gerir msar gar athugasemdir sem g tel a bankarnir urfi a taka til athugunar. T.d. af hverju er Lsing ekki me 110% leiinni?

lkt nefndinni, er g bara ngur a sj, a bankarnir eru ekki allir steyptir sama mti varandi lausn mla. a a minnsta kosti gefur skuldsettum heimilum von um a einhver eirra brjti sig a lokum t r samflotinu og komi a alvru til mts vi krfur flks um rttlti. Mr finnst 110% leiin ekkert rttlti og raunar alveg kolklikku afer. Hvaa rttlti er v a einstaklingur A sem var me 90% vesetningu hsni snu fyrir hrun og hn fr san upp 165% (fasteignaver lkkai og skuldir hkkuu) fr niurfrslu 110%, en s sem var me 40% vesetningu sem fr upp 70%, hann fr ekkert. Tjn beggja var hlutfallslega jafn miki, .e. vetsetning hkkai um 75%, en annar a bera tjn sitt a fullu mean hinn fr tjn sitt btt a fullu og jafnvel gott betur. En essi frsla fjallar um skrslu Maru-nefndarinnar.

Afskriftir fyrirtkja

Fjalla eru um afskriftir yfir 1 ma.kr. kafla 9 sem hefst blasu 68 skrslunni (bls. 70 pdf-skjalinu). ar eru birtar upplsingar me meintum afskriftum til fyrirtkja fram til 30. jn 2011. Ekki er gefi upp fr hvaa tma er byrja a telja afskriftirnar, en sterklega er gefi skyn a um s a ra afskriftir hj nju bnkunum og rum fjrmlafyrirtkjum eftir hrun. Upplsingunum er skipt tvr tflur, illu heilli, ar sem annarri er "eftirgjf skulda" en hinni upplsingar um nauasamninga, eins og eim felist ekki "eftirgjf skulda". g sakna ess a sj ekki hverjar skuldirnar eru eftir agerir. En su heildartlurnar lagar saman, kemur ljs a eftirgjf skulda hj vikomandi fyrirtkjum tflunni um "eftirgjf skulda" nam 336,1 ma.kr., en eftirgjf skulda tflunni um "nauasamninga" nam 217,7 ma.kr. Alls gerir etta 553,8 ma.kr. sem er 50 ma.kr. hrri upph en svari rna Pls rnasonar, efnahags- og viskiptarherra, sem hann gaf Alingi nna september. a ir a nnur fjrmlafyrirtki en bankarnir rr hafa afskrifa a minnsta kosti 50 ma.kr. hj fyrirtkjum og eignarhaldsflgum sem fengi hafa meira en 1 ma.kr. eftirgjf skulda. (.e. ef svar rherra er satt og rtt hva tlur varar.)

Maru-nefndin fellur smu gryfju og arir opinberir ailar, a eigna nju bnkunum r afskriftir sem eir lta gfslega ganga til fyrirtkja, egar stareyndin er s, a essar afskriftir ttu sr sta gmlu bnkunum. Hvenr tla opinberir ailar a viurkenna, a nju bankarnir hafa aldrei tt lggilda krfu upp bkfrt viri lnanna sem eir tku yfir, eins og a st bkum gmlu bankanna. Mr snist Steingrmur J. Sigfsson vera eini ailinn sem ekki reynir snum skrslum a breia yfir stareynd a a voru gmlu bankarnir sem framkvmdu afskriftina, en eru nju bankarnir a reyna lta svo t lta a eir su a afskrifa.

Tlur Selabankans tala snu mli

g tti spjall vi Vilhjlm Birgisson, formann VLFA, gr. Vi vorum a fara yfir tlur fr Selabanka slands um tln innlnsstofnana. g hef birt essar upplsingar nokkrum sinnum ur hr sunni, en greinilega er rf v a birta r einu sinni enn.

Selabanki slands birtir mnaarlega tlur um stu hinna og essa atria hj fjrmlafyrirtkjunum. Er etta birt excel-skjlum sem uppfr eru hvert sinn undir linum hagtlur vefsvi bankans. Upplsingunum er skipt niur flokka og einn eirra heitir "Lnakerfi", sem san er skipt reikningar lnakerfisins, bankakerfi, efnahagur Selabankans, lfeyrissjir, mis lnafyrirtki, verbrfa- og fjrfestingasjir og tryggingaflg. Me v a smella bankakerfi, birtist sa me upplsingum fr bnkunum, .e. reikningar innlnsstofnana, tln og innln. huga ver er yfirlsing sem gefin er sunni, en ar segir:

tln Arion banka hf., slandsbanka hf. og NBI hf. eru essum tlum metin kaupviri .e. v viri sem essir ailar keyptu tlnasafni af fyrirrennurum snum. Lnasfnin eru endurmetin reglulega sem getur leitt til hkkunar ea lkkunar viri einstakra lna. Breytingar tlnasafni essara aila geta v stafa af endurmati viri lna ea af raunverulegum lnahreyfingum. Selabankinn hefur n samrmt ggn um tln og niurfrslur bankanna riggja sem uru til oktber 2008. essi samrming leiir til ess a hfustll tlna essara riggja aila hkkar, fr fyrri birtingu gagnanna, samt framlagi niurfrslureikning eirra.

J, Selabankinn frir upplsingarnar um tln "kaupviri, .e. v viri sem essir ailar keyptu tlnasafni af fyrirrennara snum". Hr er enn ein viurkenningin v a nju bankarnir fengu verulegan afsltt af lnunum, en hafa rtt fyrir a reynt a rukka au botn ea eru a telja sr til tekna a vera a afskrifa eitthva sem ekki er til bkum eirra.

Nst er hugvert a smella tengilinn tln undir tmarair. fr maur upplsingar um hver breytingin hefur veri tlnum milli mnaa langt aftur tmann. Su srstaklega skoair dlkar BJ og BK, sr maur hvert bkfrt viri lnasafnanna var (m.a. gmlu bnkunum) lok september 2008 (dlkur BJ) og oktber 2008 (dlkur BK) en nna eru lnin komin yfir nju bankana og gmlu bankarnir eru dottnir t. Teki skal fram a arar fjrmlastofnanir eru inni tlunum fyrir ba dlka og ekki er vita hve miki viri tlna eirra hefur breyst milli mnaa og san fru ekki ll ln gmlu bankanna yfir nju bankana, annig a ekki er allur mismunurinn afslttur sem nju bankarnir fengu.

Hr fyrir nean eru teknar saman upplsingar yfir tln alls og san srstaklega til fyrirtkja, eignarhaldsflaga og heimila r skjali Selabankans. (Selabankinn skiptir lntkum sj hpa, en essi rr eru strstir.) Fremst eru tlur r dlki BJ (sept.08) excel-skjalinu, san t dlki BK (okt.08), tlur yfir stuna 31.12. 2008, 2009 og 2010 og loks staan lok jl essu ri. hugavert er a bera saman hinn mikla mun sem er tlum fremstu tveimur dlkunum en tlurnar fyrir oktber 2008 gefa hugmynd um r miklu afskriftir sem ttu sr sta gmlu bnkunum ur en lnasfnin voru keypt af nju bnkunum.

HAGTLUR SELABANKANS

Flokkun tlna innlnsstofnana - tmarair

M.kr

sep.08

okt.08

des.08

des.09

des.10

jl.11

Innlendir ailar, alls (liir 1-9)

4.789.137

1.973.245

1.964.101

1.679.011

1.710.880

1.656.069

Fyrirtki

1.987.460

1.192.529

1.245.311

1.162.071

1.129.433

1.097.100

Eignarhaldsflg

1.609.173

359.119

425.824

226.200

231.190

199.926

Heimili

1.032.026

584.939

592.039

512.742

528.487

486.564

.a. baln

606.886

310.749

331.726

285.104

300.604

269.380

2 Yfirdrttarln

251.515

156.480

139.331

145.122

149.370

130.186

Fyrirtki

110.918

79.135

73.644

66.998

61.089

57.568

Eignarhaldsflg

33.979

7.244

6.823

7.207

4.750

2.317

Heimili

78.280

59.529

48.773

51.013

55.082

42.895

4 vertrygg skuldabrf

630.305

157.403

198.815

250.696

331.278

428.968

Fyrirtki

150.670

63.616

88.877

148.897

155.405

224.482

Eignarhaldsflg

415.679

70.969

82.992

77.333

119.903

111.778

Heimili

26.724

18.128

18.455

15.674

53.314

88.047

.a. baln

298

283

1.614

28.234

45.383

5 Vertrygg skuldabrf

973.626

510.842

534.939

511.864

532.267

533.810

Fyrirtki

191.832

140.483

151.369

170.639

207.720

216.161

Eignarhaldsflg

54.433

19.047

20.079

22.578

19.207

19.374

Heimili

627.091

346.424

358.432

313.667

296.095

289.942

.a. baln

499.333

251.893

266.513

235.943

217.061

203.166

6 Gengisbundin skuldabrf

2.855.024

1.261.437

1.302.065

974.854

866.318

679.321

Fyrirtki

1.441.289

856.910

878.013

728.915

665.443

553.662

Eignarhaldsflg

1.057.930

240.791

262.095

115.272

80.828

64.222

Heimili

271.950

145.699

151.133

122.260

111.538

55.209

.a. baln

107.553

58.558

64.930

47.547

55.309

20.831

7 Eignarleigusamningar

57.823

29.609

30.374

26.291

27.637

31.398

Fyrirtki

34.631

17.908

18.681

19.129

16.980

21.395

Eignarhaldsflg

0

298

303

119

211

424

Heimili

22.136

11.033

11.011

6.513

9.817

8.979

8 Gengisbundin yfirdrttarln

110.735

48.607

59.169

31.684

31.909

28.095

Fyrirtki

51.295

27.712

24.733

25.176

21.168

22.548

Eignarhaldsflg

42.345

15.401

27.403

2.558

5.154

1.543

Heimili

5.207

3.644

3.554

3.223

2.407

1.347

9 Niurfrslur

-102.180

-203.770

-337.458

-265.360

-230.900

-177.407

Heimild: Upplsingasvi S.

Lti fer milli mla a "kaupver" nju bankanna eim hluta lnasafna gmlu bankanna sem frist yfir, var langt undir bkfru viri gmlu bnkunum. egar vara er keypt niursettuveri, hefur seljandi greinilega frt veri niur hj sr, .e. afskrift hefur tt sr sta hj seljandanum. N er essi vara ekki venjuleg neysluvara, heldur ln til viskiptavinar. Ef eigandi krfunnar lkkar bkfrt viri krfunnar, er hann jafnframt a segja a innheimtuviri s ekki samrmi vi nafnviri fyrir niurfrslu. A nr eigandi krfunnar kjsi a lta framhj afskrift gamla krfueigandans er skiljanlegur hlutur egar um vogunarsj er a ra, en a viskiptabanki vikomandi lntaka skuli haga sr annig er gjrsamlega t htt. Hfum lka huga, a krfuhafar gamla bankans hafa samykkt virisrrnunina og tilgangurinn me selja nja bankanum krfurnar eftir a r hfu veri afskrifaar verulega var einmitt til a koma til mts vi lnatakana en ekki njan krfueiganda. slensk stjrnvld fengu Deloitte LLP og Oliver Wyman einmitt til a endurmeta lnasfnin vegna ess a ekki var tali a lntakar stu undir hinni hkkuu greislubyri ea a eir hfu ori fyrir slku tjni vegna eignarrnunar ea tekjumissis a lklegt vri a krfurnar fengjust innheimtar eins og hfustll eirra st. a er v silaust me llu og svik vi samninga sem gerir voru, a nju bankarnir tli a lta sem engar afskriftir hafi tt sr sta hj gmlu bnkunum. v miur fellur Maru-nefndin gildru a telja afskriftir, sem tilheyra ekki nju bnkunum, eim til eigna. Er a dapurlegt a mnu mati.

Sagan endurritu

En tlur Selabankans hafa ekki alltaf liti svona t. Hafa r raunar teki allverulegum breytingum tmans rs. A sjlfsgu breytast r lok hvers tmabils, en a er ekki a sem g vi. Nei, tlur sem eiga a gilda fyrir t.d. 31.12.2008 og 31.12.2009 hafa treka breyst milli tgfa af skjali S. g hef haft a fyrir si a hlaa essu skjali niur tvisvar ea risvar ri. Hef g v breytingasgu talnanna grfum drttum. Hr fyrir nean birti g rslokatlurnar fyrir 2008 og 2009 eins og r litu t sama skjali sem g hl niur 14.7.2010, .e. fyrir 15 mnuum. Maur hefi n haldi a jl 2010, vri komin mynd stu mla rslok 2008, en svo er alls ekki. g hef meiri skilning v a rslokatlur fyrir 2009 hafi teki einhverjum breytingum fr 14.7.2010, en r eru samt full miklar a mnu mati og mr liggur vi a segja grunsamlegar.

HAGTLUR SELABANKANS

tln innlnsstofnana - tmarair

Staa skjali fr jl 2010 bori saman vi stu skjali teki t september 2011

Skjal fr jl 2010 Skjal fr sept 2011
Skjal fr jl 2010
Skjal fr sept 2011

Staa M.kr

des.08

des.08

des.09

des.09

Innlendir ailar, alls (liir 1-9)

1.963.161

1.964.101

1.678.578

1.679.011

Fyrirtki

1.150.971

1.245.311

1.074.056

1.162.071

Eignarhaldsflg

408.243

425.824

208.962

226.200

Heimili

558.050

592.039

476.012

512.742

.a. baln

300.677

331.726

248.451

285.104

2 Yfirdrttarln

129.727

139.331

124.903

145.122

Fyrirtki

68.808

73.644

62.373

66.998

Eignarhaldsflg

6.695

6.823

9.593

7.207

Heimili

46.658

48.773

47.269

51.013

4 vertrygg skuldabrf

193.519

198.815

226.837

250.696

Fyrirtki

83.270

88.877

134.746

148.897

Eignarhaldsflg

82.716

82.992

70.510

77.333

Heimili

17.970

18.455

14.948

15.674

.a. baln

283

1.614

5 Vertrygg skuldabrf

517.841

534.939

491.687

511.864

Fyrirtki

149.555

151.369

163.853

170.639

Eignarhaldsflg

18.802

20.079

22.744

22.578

Heimili

344.637

358.432

300.304

313.667

.a. baln

242.683

266.513

207.947

235.943

6 Gengisbundin skuldabrf

1.194.558

1.302.065

885.623

974.854

Fyrirtki

799.916

878.013

670.968

728.915

Eignarhaldsflg

248.255

262.095

102.465

115.272

Heimili

135.570

151.133

105.269

122.260

.a. baln

57.994

64.930

40.505

47.547

7 Eignarleigusamningar

26.323

30.374

21.332

26.291

Fyrirtki

16.314

18.681

15.770

19.129

Eignarhaldsflg

304

303

98

119

Heimili

9.361

11.011

4.994

6.513

8 Gengisbundin yfirdrttarln

55.345

59.169

30.293

31.684

Fyrirtki

23.400

24.733

24.274

25.176

Eignarhaldsflg

25.343

27.403

2.429

2.558

Heimili

3.196

3.554

2.891

3.223

9 Niurfrslur

-190.711

-337.458

-105.649

-265.360

Heimild: Upplsingasvi S.

Eins og hgt er a sj, hefur ori talsver breyting og finnst mr a sta furu. Helst ltur t sem fjrmlafyrirtkin su me "bkhaldsbrellum" a breyta upplsingum svo r henti betur sari tma skringum atburum. Spurning hvort Selabankinn eigi ekki a birta sgu svona breytinga, ef r fara yfir eitthvert tilteki lgmark. T.d. breytast niurfrslur lok rs 2008 um nrri 77% milli tgfa af tlunum og um 151% rslok 2009. etta eru meiri breytingar en svo a r verskuldi ekki srstakra skringa.


mbl.is Fengu 170 milljara afskrifaa
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

SFF hefur hyggjur af lgum fjrmlakerfi

Hrilegt er a heyra af hinum illu hugmyndum rkisstjrnarinnar a leggja 10,5% launaskatt aumingja fjrmlafyrirtkin. g kemst bara nrri v vi a lesa vitali vi Gujn Rnarsson, framkvmdastjra Samtaka fjrmlafyrirtkja (SFF), sem birt er visir.is. Hann hefur svo miklar hyggjur af v, greyi karlinn, a samkeppnisstaa bankanna versni og ng borgi eir n lka til rkisins. , , . g meina bankarnir rr hgnuust bara, j bara, um litlar 42.000 m.kr. fyrstu 6 mnuum rsins og eir eru sko ekki aflgufrir um meira en eir egar greia. a voru bara 115 m.kr. dag, sem nttrulega skiptist rennt. Sko, Arion banki greiir t.d. 242 m.kr. af 10.000 m.kr. hagnai srstakan bankaskatt sem standa undir tjninu sem Kauping olli. (242 m.kr. eru innan vi 9 daga hagnaur.) Mig minnir a tjn af Kauingi hafi veri meira en 1.000.000 milljnir ea voru a 6.000.000 milljna. Me essu framhaldi verur Arion banki binn a greia um tjni niur 2.066 rum mia vi lgri upphina og a bankinn greii 242 m.kr. hlfsrslega. (Um 12.400 r ef hrri upphin er tekin.)

g velti v oft fyrir mr hvaa veruleika Gujn Rnarsson lifir. Hfum huga a etta er maurinn sem skrifai umsgn um frumvarp a lgum um vexti og verbtur ri 2001 og varai vi v a yri frumvarpi breytt a lgum, yri lglegt a veita gengistrygg ln. Hann hylmdi yfir me fjrmlafyrirtkjunum fleiri, fleiri r og rtti t rauan dauann a lnin vru lgleg, en samt varai hann sjlfur vi v a slk lnveiting yri lgleg vri kvi sett lg. En etta er kannski dmigert fyrir starfsemi fjrmlafyrirtkja: Ekki a lta lgin flkjast fyrir manni, egar gri er handan vi horni. A.m.k. sannaist a essu mli.

essi skattur er svo sem hvorki gur n vondur, en mr finnst elilegast a refsa bara eim sem haga sr illa. arna verur Gujn a beina umvndunum snum til stru strkanna og stelpunnar sem hafa hkka launakostna hj sr hvern starfsmann langt umfram a sem hinir minni ola. Rkisstjrnin er bara a bregast vi hegun sem ekki er talin sttanleg. Ef bankarnir kynnu sr hf og sndu samflagslega byrg, yrfti ekki a nota skattkerfi til a leibeina eim. Um a snst mli. eir sem misbja jarslinni geta tt von v a hn bti fr sr.

Brilliant skattur bankana

Annars er g me ara hugmynd a skatti bankana rj:

Leii endurmat lnanna, sem eir fengu me verulegum afsltti fr gmlu kennitlunni sinni, til ess a viri eirra hkkar bkum bankanna, skal skattleggja etta endurmat um 95%. Einnig skulu greislur (afborganir og vextir) sem eru umfram a sem ori hefi, ef staa lnanna vri eins og hn var bkfr stofnefnahagsreikningi, skattleggjast um 95%. skulu engar tlur tvtaldar. Bnkunum verur heimilt a draga fr skattstofninum sannanlegar afskriftir sem eir hafa veitt ea tp sem eir vera fyrir af essum lnum, en stainn koma r tlur ekki til frdrttar annars staar reikningum eirra.

essi skattur gefur bnkunum reynd tvo kosti: 1. Borga skattmann 95% af v sem rukka er inn umfram yfirtkuviri lnanna, .e. a sem bankarnir greiddu gmlu kennitlunni (og ar me krfuhfum hennar) fyrir lnasfnin. 2. Skila afskriftunum sem fru fram gmlu bnkunum til lntaka eins og lst er skrslu Deloitte LLP, yfirfari var af Oliver Wyman og samykkt af slitastjrnum gmlu bankanna og fulltrum krfuhafa.

Telji bankarnir a essi skattur s sanngjarn, hvet g bankastjrana a setja sig okkar spor eru svo kallair viskiptavinir eirra. Okkur finnst ekkert sanngjarnt vi a a lnin okkar hafi fyrst hkka upp r llu valdi vegna gera (og agerarleysis) vanhfra stjrnenda, stjrnarmanna og eigenda gmlu bankanna og svo egar gmlu bankarnir reyna a leirtta skaann, su nju bankarnir a drepast r grgi og neiti a lta afskriftir gmlu bankanna ganga til okkar. g hef nokkrum sinnum bent a a hefur falli dmur mli svipas elis, .e. rafverktaki fkk afsltt ljsum sem hann setti upp hj viskiptavini og rukkai viskiptavininn upp topp n afslttar. Dmstll skikkai rafverktakann til a lta afslttinn ganga til viskiptavinarins. mnum huga er enginn munur essum mlum, .e. t fr lgunum. bum tilfellum er vara keypt me afsltti, bum tilfellum er viskiptavinurinn svikinn um a njta afslttarins og niurstaa dmstlsins mli rafverktakans tti v a vera fordmisgefandi fyrir nju bankana.

Samkvmt skrslu fjrmlarherra um endurreisn bankakerfisins, afskrifuu gmlu bankarnir milli 1.800 og 2.120 ma.kr. af eignum sem frar voru yfir nju bankana ur en r voru frar yfir. Efnahags- og viskiptarherra og SFF hafa upplst okkur auman almgann a bankarnir su bnir a nota 620 ma.kr. af essu. a ir a 1.180 - 1.500 ma.kr. eru eftir. Ef eir velja a innheimta a allt topp (eins og eir hafa veri a reyna), gfi a litlar 1.121. til 1.425 ma.kr. tekjur fyrir rki. upph mtti nota til a greia upp drjgan hluta af skuldum rkissjs, sem hann, nota bene, tk sig vegna afglapa stjrnenda og eigenda gmlu bankanna. Ef bankarnir velja a rukka bara a sem eir greiddu fyrir, mun efnahagslfi taka kipp, flk mun f tr a rttlti s til, bankarnir munu hugsanlega hljta fyrirgefningu fyrir svfni sna og fkka mun hpi eirra sem telja a etta jflag s ekki hollt fyrir brnin eirra.


Hvernig er sland dag?

"Svona er sland dag" er eitthva sem vi ltum okkur um varir hnjta af alls konar stum. En hvernig er sland dag og hver er stan?

Ntt embtti, umbosmaur skuldara, virist vera a sem mestu skiptir fyrir marga landsmenn. anga leitar flk mest megni vegna ess a nokkrir "fjrmlasnillar" misstu tkin starfinu snu. stainn fyrir a fyrirtkin sem eir unnu hj (og sumir vinna hj nju kennitlunni) leirtti mistkin sem snillarnir geru, skal hn fylgja kvii og flk gert eignalaust. Er etta ekki merkilegt? Ef g starfa hj heildslu og geri mistk, t.d. sel viskiptavini gallaa vru sem kostar viskiptavininn har flgur, er lklegast a heildsalan leirtti mistkin. En vinni g hj fjrmlafyrirtki og geri rkilega buxurnar gagnvart viskiptivini mnum, koma Fjrmlaeftirliti og Selabankinn og reyna a sannfra viskiptavininn um a ekkert rttlti s ru en a hann rfi sktinn upp, lti mig f njar buxur og hrri laun, auk ess viskiptavinurinn a taka sig allan afleiddan kostna af v a g hafi gert buxurnar, svo sem rif hsni fjrmlafyrirtkisins, a hylma yfir gjrninginn, greia mr btur fyrir litshnekkinn, borga slfrihjlp og svo framvegis. Fjrmlafyrirtki eru nefnilega verndair vinnustair. Geri au eitthva af sr, eru au verndu fyrir v a taka afleiingunum. J, svona er sland dag!

Umbosmaur skuldara er eirri srkennilegu stu a koma samningum milli viskiptavina fjrmlafyrirtkja og fyrirtkjanna um a hve miki fjrmlafyrirtki fr a innheimta af krfum sem hkkuu upp r llu valdi vegna urnefndu mistaka. Vissulega voru ekki ll fjrmlafyrirtkin beinir gerendur, en ekkert eirra afakkai vinninginn. Hvernig sem a er liti, eru fyrirtkin a reyna a innheimta f sem er m.a. tilkomi vegna ess a mistk starfsmanna fjrmlafyrirtkja ykja elileg essu jflagi og au m alls ekki leirtta. Sum essara fjrmlafyrirtkja eru meira a segja, a reyna a innheimta krfur sem eru ekki einu sinni til bkhaldi eirra. au voru nefnilega svo heppin a f r miki niursettu veri. En, eins og g nefndi ur, gilda einar reglur um fjrmlafyrirtki og arar um nnur fyrirtki samkeppnismarkai. Fjrmlafyrirtki mega nefnilega hafa samr um a a innheimta sem mest. v datt fyrirtkjunum, sem keyptu vruna niursettu veri ekki hug a sl af veri hennar. Nei, helv.. viskiptavinurinn skal greia upp topp, sktt me a vi hefum gert mistk. (Auvita eru a "vi" vegna ess a sama flk vinnur hj nju kennitlunni og eirri gmlu.) J, svona er sland dag!

Viskiptasiferi fjrmlafyrirtkja hvarf t buskann kringum einkavingu og hefur ekki fundist. a er tali af, viskiptavinir fyrirtkjanna hafi ekki gefi upp alla von um a a sni til baka. Me viskiptasiferinu hvarf einnig sanngirni, rttsni og jafnri, .e. jafnri allra. N er etta eins og Animal Farm, a allir eru jafnir, en sumir eru jafnari en arir. Sumir f nefnilega eilega, sanngjarna og rttlta skuldaleirttingu og heil skp til vibtar, mean almenningur fr nnast ekkert sem ekki var hvort e er tapa fyrir fjrmlafyrirtki og v bar samkvmt aljlegum bkhaldsstlum a afskrifa. J, svona er sland dag!

Str hluti fyrirtkja er svo illa staddur, a hann lklegast bara um tvennt a ra: A kasta sr fam fjrmlafyrirtkjanna ea htta starfsemi. Detti einhverjum eitthva anna hug, er lka eins gott a samkeppnisaili s ekki kominn fam bankanna. Hann fr nefnilega syndaaflausn, fyrirgefi, skuldaaflausn og getur v keppt vi allt nnur rekstrarskilyri. Mr fannst t.d. gur brandarinn hj starfsmanni byggingavrurfyrirtkis hausti 2009, egar g hrsai fyrirtkinu hva a vri ori samkeppnishft veri. "J, svona er a egar vi erum komnir eigu ..banka." Eftir a eitt oluflag fr fam bankans sns, su tv vibt sig tilneydd til a gera a sama, v annars voru au ekki samkeppnishf. Hva fr eigendur essara fyrirtkja til a kasta fr sr eign sinni og lta bankann taka hana yfir? Lklegast hafa eir vita, a mlduu eir minn, fri bankinn bara einhverja ara lei til a taka fyrirtki yfir. Skilvirkast er a loka yfirdrttinum og san llum rum lnalnum. Fyrirtki sem lendir essu, lifir ekki vikuna. En skuldir fyrirtkjanna hfu hkka vegna mistakanna sem g nefndi ur. Af hverju mtti ekki leirtta mistkin og lkka skuldir fyrirtkjanna annig? Nei, a er ekki hgt. Illa fenginn ea ekki, er krfurttur fjrmlafyrirtkja, svo einkennilegt sem a er, varinn af eignarrttarkvi stjrnarskrrinnar. a er a.m.k. mat fjrmlarherra, efnahags- og viskiptarherra og allra ingmanna stjrnarflokkanna og ess vegna vri veri a brjta stjrnskrrvrum rtti fjrmlafyrirtkjanna a f au til a skila hinum illa fengna vinningi. J, svona er sland dag!

N ykir einhverjum sem g s sanngjarn gar fjrmlafyrirtkjanna. Sum eirra tku ekki tt einu ea neinu og nnur voru ekki einu sinni til egar allt hrundi. g man ekki eftir einu einasta fjrmlafyrirtki, sem sagi: "g tek ekki tt essu!" ea "g igg ekki verbturnar sem leggjast lnin vegna grgi bankamanna." Ekki sagi balnasjur etta, ekki sgu lfeyrissjirnir etta og ekki einu sinni litlu sparisjirnir sem stu kreppuna af sr. Nei, allir tku me glu gei vi arinum, granum af afglpum bankamannanna, vegna ess a annig er a sem fjrmlafyrirtki vinna. eim er alveg sama hvernig hkkun lnanna er tilkomin, heiarlega ea ekki, eir taka llum hkkunum opnum rmum. Og hefur eim dotti hug a skila einhverju? J, af um 5-700 ma.kr. hkkun vertryggra lna fr seinni einkavingu til dagsins dag (nenni ekki a reikna etta nkvmlega), tla balnasjur og lfeyrissjirnir a skila mesta lagi 50 m.kr. Restinni tla eir a halda, svo a eir viti a essar hkkanir eru tilkomnar vegna vsvitandi, heiarlegra agera annarra fjrmlafyrirtkja til ess einmitt a hkka lnin. Kannski er ekki ll upphin komin til vegna essa, en mun meira en essir sktnu 50 ma.kr. sem a skila. J, svona er sland dag!

ar sem viskiptasiferi hvarf, ver g a ganga t fr v a innan fjrmlafyrirtkjanna rki sileysi. a lsir sr m.a. v a stainn fyrir a bankarnir rr lkki ln viskiptavina sinna til samrmis vi hi niursetta ver, sem au voru yfirtekin , hreyfist hfustllinn bara upp vi. Ok, hfustll ur gengistryggra lna lkkai hj flestum, en a eru lka einu mistkin sem hafa veri leirtt, en ekki fyrr en Hstirttur kva upp r um a. Og meira segja hann hafi gert a, tregast enn sum fjrmlafyrirtkin vi. au tla nefnilega a lta reyna a hvort nnur kommusetningin einni lnu breyti niurstu mlsins. En g var a tala um sileysi. a er silaust, a krefja viskiptavin um 10 m.kr. fyrir ln sem bankinn tk yfir 5 m.kr. Raunar er a ekki bara silaust, a er glpsamlegt. J, svona er sland dag!

Halda nju bankarnir virkilega a flk gleymi essari framkomu ess gar? Veri getur a augnablikinu su ekki arir kostir en a eiga viskipti vi kvalara sinn, en geti ltill sparisjur ingeyjasslu dregi til sn viskipti stran hp Reykvkinga, hvernig tli etta veri egar n innlnsstofnun opnar dyr snar hfuborgarsvinu. mun flk muna eftir v hvernig bankarnir fru me (viskipta)vini sna og drfa sig eitthva anna me viskiptin. tli a s sland framtarinnar!

Annars er g annig gerur, a g vil ekki gefa upp alla von um a nju bankarnir sji villu sns vegar. Arion banki segist ekki eiga neitt eftir og kannski er a rtt. Tlur skrslu fjrmlarherra um endurreisn bankanna gefa anna skyn, a g tali n ekki um hagnaur bankans. Vandi bankanna er a trverugleiki eirra er enginn. Glitnir, Landsbanki slands og Kauping su um a frna honum altari grginnar samt msu ru sem var fslega frna kostna viskiptavina. Ekki hafa eir heldur gert margt til a vinna sr trverugleika. Nna tpum remur rum fr hruni telja eir a gur hagnaur s styrkleikamerki, egar hann ber aftur vott um sileysi augum almennings. Grgi. "Srtu velkomi, 2007!" var a fyrsta sem mr datt hug, egar bankarnir birtu hagna sinn. Fr eitthva af honum samflagsleg verkefni? Nei, vitaskuld ekki. Hann a renna til eigendanna. J, svona er sland dag!

N stjrnvld eru san kapituli t af fyrir sig. Fyrst var a rkisstjrn Geirs H. Haarde, sem gat ekki sinnt nema einu verki einu, .e. bjrgun bankanna. Engum ar b datt hug a sporna yrfti vi aukningu atvinnuleysis. koma riggja mnaastjrn VG og Samfylkingar me stuningi Framsknar. Hn einbeitti sr a endurreisn bankanna. Aftur frst gjrsamlega fyrir a sporna vi auknu atvinnuleysi. Svo koma nverandi rkisstjrn. Enn var a endurreisn bankanna og samningar um hana og ml tengd hruninu. Ekkert blai enn vi a reynt vri a sporna vi aukningu atvinnuleysis. Hafa menn ekki heyrt minnst "multi-tasking"? Mr skilst a fjgur strf hafi ori til fyrir atbeinan rkisstjrnarinnar Vestfjrum! J, heil fjgur strf. remur rum eftir hrun eru menn a hugleia a a byggja sptala sem vi munum aldrei hafa efni a reka. Nbi er a opna tnlistar- og rstefnuhs, sem stendur ekki undir sr, fyrir starfsemi sem er haldi uppi af rkissji. Hvar er atvinnuuppbyggingin sem tti a fara gang hausti 2009? Vissulega hefur atvinnuleysi minnka samkvmt tlum Vinnumlastofnunar, en gleymum v ekki a nokkrir tugir sunda hafa flutt r landi, grarleg fjlgun hefur ori hsklum og san hafa sumir veri svo lengi atvinnulausir, a eir eru dottnir t af skrm! J, svona er sland dag!

g skil vel a rf hefur veri v a loka fjrlagagatinu. Lntkur rkissjs fru r 20 ma.kr. 2.000 ma.kr. 60 sekndum og af essum lnum arf a greia vexti. stainn fyrir a hira allan hagna af nju kennitlum fjrmlafyrirtkjanna sem keyru allt kaf, f au a halda honum en almenningur er skattpndur eins og hgt er og egar ekki er hgt a ganga lengra ttina, er velferarkerfi skori vi ngl. annig hefur rkinu tekist a gera fleiri atvinnulausa og frt kostna af einum li fjrlagafrumvarpsins yfir annan. Mli er a atvinnulfi borgar fyrir ann li! Hugmyndir sem byggjast atvinnuskpun, laa a erlenda fjrfestingu, gera rekstrarumhverfi fyrirtkja betra me v a nju bankarnir skili til eirra afslttinum sem eim var svo rausnarlega veittur, og fleira ttina eiga a v virist ekki upp pallbori. Kannski ttast menn a rangurinn veri gur og geti menn htt a tala hve allt er erfitt. hagfri er til kaflega skemmtileg formla um samspil frambos og eftirspurnar. Hn snir hrif eftirspurn, ef krnunum er fkka sem hgt er a nota neyslu. g hvet fjrmlarherra til a kynna sr virkni hennar. g hvet hann lka til a skoa hver efnahagsleg hrif gtu ori a v a skikka bankana rj me lagasetningu a skila oralaust og n tafa 80% af eim afsltti sem eir fengu til viskiptavina sinna eins og essi afslttir voru skilgreindir og reiknair t skrslu Deloitte LLP London og stafest var og yfirfari af Oliver Wyman. Samkvmt tlum rherrans sjlfs, eru etta bilinu 1.200 til 1.500 ma.kr. og ar af segjast bankarnir vera bnir a nta 620 ma.kr. Ef skuldir eru lkkaar um 600 - 900 ma.kr. til vibtar, er g viss um a atvinnulfi muni glast og strfum fjlga og fjrlagagati minnka og velta aukast og velferarkerfi styrkjast og bankastarfsemi eflast og, og, og... Svona gti sland veri morgun!


Nsta sa

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsknir

Flettingar

  • dag (25.10.): 17
  • Sl. slarhring: 19
  • Sl. viku: 370
  • Fr upphafi: 1552489

Anna

  • Innlit dag: 15
  • Innlit sl. viku: 314
  • Gestir dag: 15
  • IP-tlur dag: 15

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Okt. 2014
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband