Leita ķ fréttum mbl.is

Svör um verštryggingu

Rakel Sigurgeirsdóttir ritaši fęrsluna Stefnumót viš stjórnvöld į bloggiš sitt.  Bloggari aš nafni Jón Bragi Siguršsson setur žar fram nokkrar spurningar og leitaši Rakel til mķn og nokkurra annarra aš svar žeim.  Brįst ég glašur viš žeirri beišni og setti inn svar sem birtist hér fyrir nešan.  Fyrst vil ég žó birta spurningar Jóns Braga:

1.  Ég hef beint žeirri spurningu til Hagsmunasamtaka Heimilanna hvaš žau vilja aš komi ķ staš verštryggingar en ekki fengiš nein svör. Viljiš žiš sem krefjist afnįms verštryggingar hęrri vexti ķ stašinn, neikvęša vexti eša...?

2.  Og Rakel, verštrygging er engin trśarbrögš fyrir mig frekar en fyrir žig eša HH. Hins vegar er ég žaš gamall aš ég man eftir žvķ hvernig hlutirnir voru įšur en verštryggingin var tekin upp. Žį var stoliš af mér sparimerkjum og öšrum sparnaši og gefiš žeim sem skuldušu. Viljum viš žaš įstand aftur?

3.  P.s. Hvenęr var žaš sem laun voru verštryggš?

4.  Žaš er alla vega įgęt byrjun aš vita hvers vegna verštryggingu var komiš į ķ upphafi.  ..ašalįstęšan var sś aš hindra aš stoliš vęri peningum frį žeim sem įttu sparifé og gefiš žeim sem skuldušu. Vextir voru neikvęšir žannig aš veršbólgan įt upp lįnin og sparifé. 

Hér er svo innleggiš mitt:

Jón Bragi, žegar žś įttir sparimerki, žį var nįnast ekkert til sem hét hagstjórn į Ķslandi.  Karlarnir af kajanum sįu um aš reka lķfeyrissjóšinn sinn og hér var óšaveršbólga ķ kjölfar įralangrar veršstöšvunar višreisnarstjórnarinnar.  Olķuverš hafi allt ķ einu rokiš upp śr öllu og sķldin hafši horfiš nokkrum įrum fyrr.  Landiš treysti į fiskveišar og žegar ekki tókst aš selja fiskinn nęgilega hįu verši, žį var gengiš fellt um 5, 10 eša 15% jafnvel nokkrum sinnum į įri.  Ert žś aš jafna efnahagsįstandinu nśna viš žaš įstand žegar sparimerkin žķn brunnu upp?  Fermingapeningarnir mķnir (og lķklegast Rakelar žar sem viš fermdumst sama įriš) brunnu lķka upp ķ óšaveršbólgu, en mér dettur ekki ķ hug aš vilja halda ķ verštrygginguna vegna žess aš žeir hurfu ķ veršbólgubįli rķkisstjórnar Geirs Hallgrķmssonar og Ólafs Jóhannessonar.

Verštryggingu var komiš į til aš stöšva eignabruna allra.  Bęši launafólks og fjįrmagnseigenda.  Sķšan var launafólkinu hent śt og fjįrmagnseigendurnir hafšir įfram inni.  Frį žeim tķma hefur Ķsland haft tvo gjaldmišla, ž.e. verštryggša krónu og óverštryggša krónu.  Fjįrmagnseigendur hafa ķ rķku męli įtt verštryggšar krónur, en viš hin höfum mįtt sętta okkur viš óverštryggšar.

Verštrygging įtti aš vera tķmabundiš fyrirbęri og mešan óšaveršbólgan vęri viš lķši.  Verštrygging įtti lķka aš stušla aš lękkun nafnvaxta lįna, en žaš hefur hśn ekki gert ef viš lķtum į veršbętur sem vexti.  Afsökunin er sś aš viš bśum viš svo lélega mynt.  En verštryggša krónan er mjög sterk mynt.  Hśn er ein sterkasta mynt ķ heimi.  Sį sem hefur įtt hana frį setningu Ólafslaga hefur nįš aš breyta 100 kr. įriš 1980 (nżjar krónur) ķ  5.466 kr. ķ dag.  Ég er ekki meš gengisžróun nema aftur til maķ 1988 og žį hafši 100 kr. frį janśar 1980 hękkaš ķ 1.555 kr. og fyrir žaš fengust 20 GBP eša 37,4 USD.  Fyrir 5.466 kr. fįst ķ dag tęplega 30 GBP eša 46,2 USD, žannig aš verštryggša krónan er 50% öflugri gjaldmišill en GBP og 23,5% öflugri en USD.

Hvaš į aš koma ķ stašinn fyrir verštryggingu?  Ķ fyrsta lagi hefur enginn talaš um aš afleggja eigi verštryggingu.  Eingöngu er talaš um aš afleggja verštryggingu į lįnum heimilanna.  Ķ öšru lagi, žį lķšur nįgrannažjóšum okkar alveg įgętlega og engri žeirra hefur dottiš ķ hug aš ķžyngja žegnum sķnum meš verštryggšu neytendalįnum eša hśsnęšislįnum.  Viš förum ekki fram į neitt annaš en žaš sem nįgrannar okkar hafa, ž.e. óverštryggš neytendalįn og hśsnęšislįn meš óverštryggšum föstum, breytilegum eša fljótandi vöxtum, žar sem įvöxtunarkrafa hśsnęšislįna sé til aš byrja meš ekki hęrri en 6% og fari sķšan lękkandi nišur ķ hįmark 4%.  Žetta er žaš sem viš viljum.  Viš teljum aš žetta muni stušla aš stöšugleika, žar sem fjįrmįlafyrirtęki og fjįrfestar verša ekki lengur varšir fyrir tjóni óstöšugleikans, heldur žurfi aš takast į viš afleišingar óstöšugleikans alveg eins og viš hin.  Žį veršur best fyrir alla aš višhalda stöšugleika og žvķ munu allir verša žįtttakendur ķ žvķ aš višhalda honum.

Žaš er ótrślegur misskilningur aš vaxtastig į hverjum tķma eigi aš tryggja jįkvęša raunvexti.  Ef svo vęri, žį vęru bankarnir ekki aš bjóša 0,55% vexti į innstęšureikingum.  Nei, fyrir langtķmafjįrfesti er markmišiš aš fį jįkvęša raunvexti į lķftķma fjįrfestingarinnar.  Hvergi ķ heiminum, nema į Ķslandi gera fjįrfestar kröfu um jįkvęša raunvexti sama hvaš dynur į įn žess aš žurfa aš hafa fyrir žvķ.  Žaš į ekki aš vera aušvelt mįl aš nį góšri įvöxtun į hverju einasta įri.  Menn eiga aš žurfa aš hafa fyrir žvķ, alveg eins og foreldrar žurfa aš hafa fyrir žvķ aš bśa börnum sķnum gott lķf.  Žaš er bara hinn ofdekraši ķslenski fjįrfestir sem heldur žvķ fram aš góš raunįvöxtun eigi aš koma įreynslulaust.

Žś spyrš hvenęr laun voru verštryggš.  Žś segist hafa misst sparimerkin žķn ķ óšaveršbólgu og veist ekki hvenęr laun voru verštryggš.  Ég veit ekki hvort hęgt er aš taka žig alvarlega eša hvort minni žitt sé valkvętt.  Laun voru verštryggš frį 1979 fram į vor 1983 er žau voru aftengd verštryggingu um žaš leiti sem įrsveršbólgan fór yfir 130%.  Žį fór ķ gang grķšarleg eignarupptaka og stór hópur hśsnęšiseigenda tapaši öllu.  Žįverandi rķkisstjórn bar ekki gęfu til aš leysa žaš mįl farsęllega, žannig aš mjög mörg heimili fóru ķ gjaldžrot eša žaš tók žau 10, 15 og jafnvel 20 įr aš vinna sig śt śr vandanum.

--

Svo mörg voru žau orš.  Greinilegt er aš mikil misskilningur er ķ gangi varšandi įhrif af afnįmi verštryggingarinnar.  Einnig mį sjį aš óšaveršbólga sem rann sitt skeiš fyrir rķflega 20 įrum er föst ķ hugum žeirra sem eldri eru.  Jį, sparifé brann upp į įttunda įratugnum og veršbólga hélst hį allan žann nķunda, en sķšan hefur ašeins eitt tķmabil keyrt śr hófi hvaš veršbólgu varšar, ž.e. frį aprķl 2008 til september 2009 en allan žennan tķma var veršbólga yfir 10% į įrsgrunni.   Merkilegt er samt til žess aš vita, aš bęši į nķunda įratugnum og nśna į nżrri öld, žį er stęrstur hluti sparifjįr landsmanna sem geymt er ķ bönkum óverštryggšur į smįnarvöxtum.  Žess fyrir utan er almenningur almennt ekki meš sparifé sitt į verštryggšum reikningum.  Stęrsti hluti sparnašar almennings er ķ fasteignum eša ķ lķfeyrissjóšum.  Hvorugt er verštryggt, žó svo aš lķfeyrissjóširnir reyni žaš.  Nś hvįir einhver og telur lķfeyrisréttindi verštryggš.  Žau eru žaš ekki.  Žaš er eingöngu įvöxtunarkrafan sem mišar viš 3,5% raunįvöxtun, en sķšan verša sjóširnir aš breyta réttindaįvinningi og lķfeyrisgreišslum ķ samręmi viš afkomu įn tillits til žess hvert markmišiš er.

Verštryggingin er aš brenna upp sparnaš stórs hluta almennings, ekki verja hann.  Verštryggingin er aš fęra peninga frį almenningi til fjįrmagnseigenda.  Vissulega er hluti žessara fjįrmagnseigenda félagar ķ lķfeyrissjóšum, en žeir hafa enga tryggingu fyrir žvķ aš veršbęturnar sem žeim er gert aš greiša skili sér til žeirra.

Eins og ég segi aš ofan, žį į eiga fjįrfestar ekki aš bśa viš "örugga" fjįrfestingu.  Žeir eiga aš vinna jafn höršum höndum fyrir įvöxtun sinni og launamašur į kajanum vinnur fyrir sķnum launum.  Enginn fjįrfestir į aš vera varinn sjįlfkrafa fyrir tjóni sem óstöšugleiki veldur, žar sem žį er honum sama um óstöšugleikann og gęti hreinlega stušlaš aš honum.  Fjįrfestir sem er į tįnum fyrir ógnum og tękifęrum ķ umhverfinu er lķklegri til aš standa sig vel, en sį sem heldur aš įvöxtun komi fyrirhafnarlaust.  Verštrygging er įskrift aš vęrukęrš fjįrfestans fyrir utan aš skekkja hina almennu įbyrgšarskiptingu sem alls stašar er milli fjįrfestis og lįntaka.  Bįšir hagnast ķ góšu įrferši og bįšir taka į sig tjón ķ slęmu.  Višskipti verša aš veita bįšum įsęttanlega nišurstöšu til lengdar, en ekki tryggja öšrum allt į kostnaš hins.  Žess vegna er verštryggingin gjörsamlega klikkaš višskiptamódel.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gunnar Heišarsson

Ef ég tek eina miljón aš lįni til fimm įra hef ég borgaš af žvķ lįni 1.350.000 kr ķ lok lįnstķma m.v. 5% veršbólgu.

Ef ég hins vegar ętla aš safna žeirri sömu upphęš į sama tķma, žarf ég aš vera bśinn aš leggja inn 952.000 kr ķ lok söfnunartķmans.

Žannig aš ef ég tek lįn žį kostar žaš mig 360.000 kr. en ef ég safna sömu upphęš žį gręši ég einungis 48.000 kr.

Hvaš veršur um mismuninn?

Žessir śtreikningar eru fengnir śr reiknivél banka og notast viš žau kjör sem hann bżšur.

Gunnar Heišarsson, 5.10.2011 kl. 04:21

2 identicon

Efnahagshruniš til žess aš allur skaši af verštryggšum lįnum féll į lįntakendur. Vandi lįnveitenda er hins vegar mikill žvķ stór hluti verštryggšra lįna tapašist sem hefur haft mikil įhrif į rekstrargrundvöll fjįrmögnunarfyrirtękja.

Viš hruniš var varaš viš žessari stöšu. Žaš getur ekki veriš efnahagslega skynsamlegt aš setja stóran hluta skuldara ķ vanda. Bent var į aš skuldarar žyrftu aš fį aš njóta afskrifta rķkisins į lįnapökkum gömlu bankanna žegar žeir voru fęršir ķ žį nżju. Aušvitaš įttu stjórnvöld aš sjį til žess aš skašinn af hruninu yrši jafnašur śt aš stórum hluta į lįnveitendur. Žessu hafnaši rķkisstjórnin og tók einarša afstöšu meš fjįmögnunarfyrirtękjum - sló skjaldborg utan um žau. Žar meš brįst eitthvaš ķ žjóšfélaginu, kannski žaš sem kalla mį óskrifašan samfélagssamning almennings og fjįrmögnunarfyrirtękja ...

Žetta er ķ raun žaš sem nś veldur ślfśš og styrjaldarįstandi ķ žjóšfélaginu og žvķ lżkur ekki fyrr en breytingar verša geršar į stöšu skuldara. Žaš gerist ekki nema meš žvķ aš upptaka į eigin fé skuldara ķ formi veršbóta verši leišrétt aftur ķ tķmann.

Svo horft sé lķka til framtķša žį žarf aš afnema žarf verštryggingu į ķbśšarlįnum almennt. Hśn getur ekki veriš žjóšhagslega hagkvęm.

Ķ lokin verš ég aš segja aš mér žykir athugasemd Gunnars Heišarssonar stórmerkileg.

Sigurdur Sigurdarson (IP-tala skrįš) 5.10.2011 kl. 09:18

3 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Gunnar, žś veist alveg svariš.  Žetta heitir VAXTAMUNUR og er žaš sem fjįrmįlafyrirtęki lifa į.  Žetta er bara enn ein sönnun žess aš ekki borgar sig aš spara mešan mašur er meš skuldir.

Marinó G. Njįlsson, 5.10.2011 kl. 09:25

4 identicon

Ef Jóhanna og Steingrķmur hękka įlögur, į įfengi og tóbak, ķ forvarnarskini fyrir ungvišiš, aš viš žaš žurfi allur almenningur aš bęta fjįmagseigendum žaš upp meš hękkun höfušstóls verštryggšrar innistęšu ķ banka, er nįttśrlega fullkomlega gališ, žvķ žaš hafa engin veršmęti oršiš til, og aš sama skapi hękka allar verštryggšar skuldir heimilanna ķ landinu.

Žetta er verštryggingin ķ hnotskurn,algjört frošuhagkerfi, sem hrundi eins og spilaborg.

Siggi T. (IP-tala skrįš) 5.10.2011 kl. 11:57

5 Smįmynd: Haraldur Hansson

Lķnan hefur veriš gefin, verštryggingu veršur ekki vikiš til hlišar.

Stjórnvöld sendu óskeikulan talsmann sinn į vettvang. Žórólfur Matthķasson śtskżrši kosti verštryggingarinnar ķ morgunžętti Rįsar 2. Sagši aš viš ęttum ekki alla okkar vegi, brżr og byggingar ķ dag ef engin vęri verštryggingin.

Žar höfum viš žaš.

Haraldur Hansson, 5.10.2011 kl. 12:50

6 Smįmynd: Gunnar Heišarsson

Žaš vill til Haraldur aš fįir trśa lengur žvķ sem Žórólfur segir. Hans mįlflutningur byggist fyrst og fremst į fullyršingum įn rökstušnings. Žeirri ašferš telur hann sig geta beitt ķ krafti titil sķns.

Žaš sem vekur žó ugg er aš undirstofnun hagfręšideildar Hįskólans, žar sem Žórólfur er ęšsti stumpur, skuli fį žaš verkefni aš skoša hvort hęgt sé aš afnema verštrygginguna og hvaša kostir og ókostir eru viš žį gerš.

Gunnar Heišarsson, 5.10.2011 kl. 19:36

7 Smįmynd: Gunnar Heišarsson

Aušvitaš veit ég aš žetta er vaxtamunur, Marinó, en žetta sżnir kannski best aš verštryggingin skilar sér illa eša ekki til žeirra sem vilja leggja sinn sparnaš ķ banka.

Verštryggingin er fyrst og fremst fyrir banka og fjįrmįlafyrirtękin og eigendur žeirra.

Gunnar Heišarsson, 5.10.2011 kl. 19:41

8 Smįmynd: Gušbjörn Jónsson

Žaš mętti nokkrum atrišum viš hiš vel framsetta svar Marinós. Ég var į žessum tķma aš lęra rekstrarfręši og var žvķ meš athyglina į žessum hlutum. Ég man enn hve ég heillašist af framsetningu kennara af žvķ sem hann kallaši "lķfstré žjóšar", en žaš var fjįrstreymiš um alla vinni-, višskipta- og žjónustužętti žjóšfélagsins. Lķkti hann žvķ viš blóšrįsina ķ manninum, aš ef blóš flęddi ekki ešlilega um alla hluta lķkamans, fęri af staš eitrunarferlisem smitaš gęti śt um allan lķkamann og slķkt ferli gęti endaš meš žvķ aš fjarlęgja žyrfti lķffęri eša śtlim.

Žį, eins og nś, voru fjįrmįlastofnanir alltof margar fyrir svona lķtinn markaš, og stjórnendur žeirra skildu greinilega ekki mikilvęgi žess aš halda jafnvęgi į fjįrmįlamarkaši. Gallinn viš umręšuna ķ okkar samfélagi er sį, aš stjórnvöldum er kennt um veršbólgu, dżrtķš og spennu ķ žjóšfélaginu. Ašal hvataašilar slķks įstands eru bankar og lįnastofnanir, žar sem žeir deila śt fjįrmagni, įn hugsunar um hvaša įhrif slķk dęling hefur į flęši fįrmagns um samfélagiš. Žrisvar frį stofnun lżšveldis okkar, hafa stjórnendur bankanna keyrt efnahag žjóšarinnar ķ öngstręti, vegna žekkingarleysis į ešlilegu og uppbyggilegu fjįrstreymi um žjóšfélagiš. Sķšasta afrekiš, og žaš stęrsta, varš nśna ķ hruninu 2008. Stjórnvöld rśstušu hins vegar möguleikum žjóšarinnar til aš standa af sér fįvisku bankamanna, meš fįtkenndum hręšsluvišbrögšum, sem alžingismenn hafa magnaš af óvitaskap en ekki illri meiningu.

Hvaš varšar vetštrygginguna, horfa menn stķft į eignatilfęrsluna, sem er raunveruleg. Žaš sem hins vegar er sorglegt, žegar skošaš er, aš śtlįnatp lķfeyrissjóša og banka er žaš mikiš, ķ gegnum įrin, aš žar glatašist nįnast öll verštryggingin. Žaš var žvķ ekki nóg aš verštryggingin vęri völd aš eignatilfęrlsu frį skuldurum til lķfeyrissjóša og lįnastofnana. Žegar verštryggingin fór aftur śt śr reikningshaldi lįnastofnana, sem töpuš śtlįn, kom hśn fram sem tap hjį lįnastofnunum sem lękkušu skattgreišslur žeirra til samfélagsreksturs.

Gušbjörn Jónsson, 6.10.2011 kl. 11:43

9 Smįmynd: Maelstrom

Marinó, ég hef veriš ósammįla žér nokkuš oft undanfariš en fyrir žessa grein (og fyrir greinina um lķfeyrissjóšina nżlega) verš ég aš hrósa žér alveg sérstaklega. 

"Enginn fjįrfestir į aš vera varinn sjįlfkrafa fyrir tjóni sem óstöšugleiki veldur, žar sem žį er honum sama um óstöšugleikann og gęti hreinlega stušlaš aš honum.  Fjįrfestir sem er į tįnum fyrir ógnum og tękifęrum ķ umhverfinu er lķklegri til aš standa sig vel, en sį sem heldur aš įvöxtun komi fyrirhafnarlaust."

Hér hittiršu naglann svo rękilega į höfušiš aš ašdįunarvert er.  Tęr snilld (įn kaldhęšni  )!!

Žetta lżsir ķ tveimur setningum öllu žvķ sem er athugavert viš verštrygginguna og af hverju fjįrfestar berjast svona fyrir žvķ aš halda henni. Hśn gefur žeim nefnilega frįbęra įvöxtun, algerlega fyrirhafnalaust og įn įhęttu.

Maelstrom, 10.10.2011 kl. 17:29

10 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Takk fyrir žetta, Maaelstrom.  Ég į žetta til

Marinó G. Njįlsson, 10.10.2011 kl. 18:46

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Marinó G. Njálsson
Marinó G. Njálsson
Upplýsingaöryggi og persónuvernd eru mínar ær og kýr, þó ég blaðri um allt og ekkert hér á blogginu. Er í Hagsmunasamtökum heimilanna og berst fyrir réttlæti fyrir heimili í landinu.  Loks er ég faggiltur leiðsögumaður.  Netfangið mitt er mgn@islandia.is og netfang fyrirtækisins oryggi@internet.is.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (13.4.): 5
  • Sl. sólarhring: 10
  • Sl. viku: 65
  • Frį upphafi: 1668692

Annaš

  • Innlit ķ dag: 5
  • Innlit sl. viku: 55
  • Gestir ķ dag: 5
  • IP-tölur ķ dag: 5

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Aprķl 2021
S M Ž M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband