Skattaskýrsla SUS er vanhugsað plagg

Samband ungra sjálfstæðismanna hefur nokkur undanfarin ár gefið út skýrslu sem kölluð er Skattaskýrsla SUS og kemur hún út á svo kölluðum Skattadegi.  Skýrslan kom út í dag og gengur undir heitinu:  Forgangsröðum rétt - Fjárlagatillögur SUS fyrir 2012.

Ég hef nú alltaf litið á þetta plagg sem eitthvað grínrit, en öllu gríni fylgir nokkur alvara.  Það er einnig greinilega farið að festa sig í sessi og þá á fólk það til að taka það alvarlega.  Langar mig því í þetta sinn að fara yfir nokkrar af tillögum ungra sjálfstæðismanna.  Tekið skal fram að sumt af þessu er alveg ágætt, en annað svo vitlaust að það tekur vart tali, felur ekki í sér neinn sparnað bara tilfærslu móttakanda greiðslunnar eða hreinlega margfaldar útgjöld þeirra sem haldið er fram að muni njóta lækkunar skatta.

Vanhugsaðar hugmyndir SUS

Ég set spurningarmerki við þær "brilliant" hugmyndir SUS að taka eitthvað af fjárlögum svo við almenningur getum bara greitt fyrir það með öðrum hætti.  Einnig átta ég mig illa á því að taka liði af fjárlögum sem er úthlutað fé af tekjum frá atvinnulífinu.  Væri peningunum ekki beint þá leið í verkefnið, þá kæmu þeir beint frá atvinnulífinu.  Það telst seint sparnaður fyrir mig sem skattgreiðanda, ef útgjöld eru ennþá til staðar.

Tillögur SUS eru enn og aftur talnaleikfimi sem sýnir hve lítinn skilning SUS hefur á því sem samtökin eru að tala um.  Þær eru í flestum tilfellum samkvæmsileikur sem felur ekki í sér raunverulegan sparnaðar.  Svo eru alls konar tillögur sem eru skot í myrkri.  Ekki er tiltekið hvort niðurskurðurinn sé réttlátanlegur að nokkru leiti.

Hér fyrir neðan fer ég í gegn um tillögurnar ráðneyti fyrir ráðuneyti.  Tek fram að ég nenni ekki að skoða hvert atriði fyrir sig og fjalla um þau oft mörg saman

Forsætisráðuneyti

Þjóðgarðurinn á Þingvöllum - Hann á ekki að leggja niður heldur á að hann að útvega sér tekjur annars staðar frá.  Sparnaður fyrir skattgreiðendur er því enginn, þó vissulega leggist upphæðin misjafnlega á fólk
Ýmis verkefni - Ekki er greint hver þessi ýmsu verkefni eru og því óljóst hvort hægt sé að skera þau niður
Vest-norrænt menningarhús í Kaupmannahöfn - Greinilegt er að skuldbindingar ríkisins skipta engu máli og ekki er skoðað hvor þessi starfsemi skili tekjum í ríkissjóð eftir öðrum leiðum.

Mennta- og menningamálaráðuneytið

Frómt sagt þá þola ungir sjálfstæðismenn ekki nýsköpun, rannsóknir og söfn.  Tveir merkilegustu liðirnir eru þó:
Nám á framhaldsskólastigi v/aðstæðna á vinnumarkaði - Sé fólki ekki vísað í skóla, þá fer það á atvinnuleysisbætur.  Ólíklegt að um sparnað sé að ræða, frekar kostnaðarauka.
RÚV - Halda ungir sjálfstæðismenn að RÚV reki sig á loftinu.  Tekjustofninn er sérgreindur og eina sem gerist við að RÚV sé tekið af fjárlögum er að gjaldið er greitt beint til RÚV án viðkomu í ríkissjóði.  Enginn sparnaður fyrir greiðendur.
Rannsóknarsjóðir - Það sem ríkið greiðir ekki í rekstur þessara sjóða kemur frá atvinnulífinu.  Allur kostnaðarauki atvinnulífsins leggst með einum eða öðrum hætti á neytendur af auknum þunga.  Hér er því ekki um neinn sparnað að ræða fyrir almenning, bara tilfærsla greiðslunnar.
Þekkingarsetur - Greinilegt er að ungir sjálfstæðismenn eru lítið gefið um fortíðina.
Þjóðminjasafn, Fornleyfavernd, Þjóðmenningarhús - Já, malbikum bara yfir menningu þjóðarinnar, enda stendur hún greinilega í vegi fyrir framförum, sem nota bene á ekki að leggja neinn pening í að skipuleggja.

Kostuleg eru rökin fyrir því að leggja eigi niður rannsóknarverkefni, þar sem þau eiga betur heima hjá menntastofnunum, þegar ýmist eiga engir peningar að fylgja með eða búið er að skera niður framlög til þessara sömu menntastofnana.  Verð að viðurkenna að ég efast stórlega um rökhyggju þeirra sem setja svona niður á blað.

Ennþá kostulegri eru rökin fyrir því að ríkið eigi ekki að reka menningu.  Hér er greinilegt að aldurinn er að há ungum sjálfstæðismönnum.  Þessi söfn og menningarstarfsemi sem SUS ætlar að taka af fjárlögum snúast um menningararfinn og að við séum þjóð.  Hvar í heiminum er þjóðleikhús einkarekið eða þjóðminjasafn?  Þetta er einmitt haft undir hatti ríkissjóðs, þar sem ríkissjóður er að gæta hagsmuna þjóðarinnar.

Utanríkisráðuneytið

Mikill er metnaður ungra sjálfstæðismanna.  Vilja leggja af alla aðstoð Íslendinga við lönd þriðja heimsins.  Samt vilja þeir ekki gera það, heldur eru þeir bara að slá um sig með þessum sparnaði.  Hvernig er hægt að skoða eitthvað sem sparnað, þegar endurhugsa á útgjöldin?  Þeir ætla sem sagt ekki að leggja af þróunaraðstoðina, heldur hugsa hana upp á nýtt.  Þetta ætla þeir að gera með því að beina meiri viðskiptum við þróunarlöndin.  Á sem sagt að kaupa fleiri banana af þessum löndum af fyrirtækjum sem arðræna þessi lönd?  Eða málma af því að við erum með svo mikla málmvinnslu hér.  Staðreyndin er að þróunarlöndin þyrftu ekki á þessari aðstoð að halda, ef vestræn fyrirtæki straujuðu ekki yfir efnahag þessara landa eins og hann skipti þau ekki máli.  Rétt er að betra væri að gera löndin sjálfbjarga, en þá verða þau að losna við fjölþjóðlegu fyrirtækin sem mergsjúga löndin.

Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið

Meginstoð tillagna SUS er að afnema framleiðslustyrki í landbúnaði.  Hef ég verulegar áhyggjur af því að þetta séu framtíðarstjórnmálamenn þjóðarinnar.  Margsannað er að fyrir neytandann er felst mestur sparnaður í því að greiða niður framleiðslukostnaðinn.  Gera má ráð fyrir að 11 ma.kr. hækkun framleiðslukostnaðar muni leiða til um fjórföldunar á smásöluverði.  Flott að spara 11 milljarða svo útgjöldin geti farið í 44 ma.kr. í staðinn.  Er hægt að fara fram á að menn hugsi áður en þeir leggja svona vitleysu á borð fyrir fólk?  Átta menn sig ekki á því að niðurgreiðslur til landbúnaðar eru a) hugsaðar til að draga úr launakröfum og þar með launakostnaði launagreiðenda og b) lækka vísitölu neysluverðs.  33 ma.kr. hækkun útgjalda heimilanna krefðist um 66 ma.kr. hækkun launa eða nærri hækkun 10% launakostnaðar.  Dómínóáhrif slíkrar launahækkana yrðu gríðarleg, þar sem atvinnulífið yrði að hækka tekjur sínar til að eiga fyrir þessum kostnaði (eða fækka störfum sem fjölgaði á atvinnuleysisskrá).

Innanríkisráðuneytið

Hér er enn einu sinni verið að færa til útgjöld.  Hvað sparast við að það leggja niður Vegagerðina og fela einkaaðilum verkið.  Flest öll verk sem unnin eru á vegum Vegagerðarinnar eru unnin af einkaaðilum.  Lækka útgjöld notenda vegakerfisins eitthvað við þessa aðgerð?  Nei, ekki neitt og líklegast hækka þau, þar sem sannað er að viðhald samgöngukerfisins mun verða lakara á eftir og því meira tjón á þeim farartækjum sem um það fer.  (Bretland er gott dæmi um hrapalegar afleiðingar einkavæðingar samgöngukerfisins.)

Af ríflega 21 ma.kr. niðurskurði hjá innanríkisráðuneytinu, þá telst mér til að 8,5 m.kr. myndu í raun og veru sparast, en allt annað kæmi fram sem kostnaður annars staðar.  Halda SUSarar t.d. að kostnaður við flugvelli hverfi við það að annar en ríkið sinni þeim eða að trúfélög fái ekki sínar tekjur, ef þau eru ekki innheimt í gegn um skatta eða að útgjöld jöfnunarsjóðs sveitarfélaga verði ekki til staðar.  Verð að viðurkenna, að ég geri meiri kröfur til þeirra sem stefna að því að stjórna landinu í framtíðinni, en þessi rökleysa.

Velferðarráðuneytið

Stærsti bitinn varðandi velferðarráðuneytið er fæðingarorlofssjóður.  Í þennan sjóð er greitt samkvæmt kjarasamningi, þó síðan gildi lög um framkvæmd útgreiðslu.  Maður hefði haldið að SUSarar væru einmitt á þeim aldri að vilja hafa þennan sjóð eins sterkan og hægt er.  Komi þessir 655 ma.kr. ekki eftir þessari leið, þá þurfa þeir að koma beint frá atvinnulífinu, sem ratar þá út í verðlagið.  Sem sagt enn ein tilgangslaus tilfærslu móttakanda greiðslunnar.

Fjármálaráðuneytið

Af um 7 ma.kr. útgjöldum ráðuneytisins, sem SUS vill leggja af eru 6 ma.kr. vegna sérstakra vaxtaniðurgreiðslu.  Hér skortir greinilega á þekkingu SUSara og ættu þeir kannski að sækja sér menntun í einhverjar af þeim menntastofnunum sem þeir við skera niður hjá.  Þessar sérstöku vaxtaniðurgreiðslur eru fjármagnaðar af fjármálafyrirtækjum og lífeyrissjóðum.  Ekki er því rétt að allir skattgreiðendur séu að borga fyrir suma.

Iðnaðarráðuneytið

Kjarninn í tillögum SUSara er annars vegar að skera niður útgjöld með sértilgreinda tekjustofna og hins vegar að leggja af niðurgreiðslu til húshitunar með rafmagni sem mun mismuna landsmönnum eftir búsetu.  Samanburðurinn á húshitunarkostnaði, þar sem ekki er jarðvarmi, og fasteignaverði í Reykjavík lýsir best því að mikilvægt er að fólk fari einhvern tímann út fyrir 101 Reykjavík.  Sá sem býr í 101 Reykjavík getur fært sig í Vogana eða Árbæinn og fengið mun stærra húsnæði fyrir sama pening eða jafnstórt húsnæði.  Sá sem býr á köldu svæði gerir það m.a. vegna þess að þar hefur viðkomandi atvinnu, á sína fjölskyldu o.s.frv.  En gott er að sjá viðhorf SUSara til landsbyggðarinnar.  Hún er samt það sem heldur uppi þessu þjóðfélagi.

Efnahags- og viðskiptaráðuneytið

Aftur eru SUSarar fastir í því að búa í 101 Reykjavík.  Leggja á af niðurgreiðslu sem hækkar útgjöld í staðinn mun meira en nemur niðurgreiðslunni.  Þar á ég við jöfnun flutningskostnaðar.

Umhverfisráðuneytið

Ég skil ekki tillögur SUSara vegna ráðuenytisins.  Greinilegt er að þeir þurfa að ferðast um landið og kynnast því.  Orðið þjóðgarður þýðir einmitt að þetta er garður þjóðarinnar.  Sem þýðir þá jafnframt að þjóðin ætlar að sjá um garðinn.  Þjóðgarður verður aldrei sjálfbær tekjulega.  Kannski er hægt að gera einhvern smá skika hans sjálfbærna, en hann er jafnframt sá sem er mest markaðsettur.

Legg til að SUSarar ferðist um landið og skýri síðan út hvernig þeir ætli að útfæra tillögur um sjálfbærni þjóðgarða.

Svo er það þetta með sértekjur Veðurstofunnar.  Eigi þær að hækka um 700 m.kr., þá koma þær úr sömu vösum og greiða skattana í dag.  Þ.e. þegar ég fer inn á vef Veðurstofunnar til að athuga með veðrið, þá þarf ég að greiða fyrir aðganginn og uppflettinguna, þar sem færri myndu gera það, þá hefði Veðurstofan minni tekjur og veitti þar með lakari þjónustu.  Ekki má gleyma því að Veðurstofna er á jarðskjálfta- og eldgosavakt, þ.e. hluti af öryggisneti þjóðarinnar.  Hvers vegna SUSarar vilja skerða framlög til þessar þáttar öryggisnetsins, en ekki annarra, veit ég ekki.

Tillögur þurfa að skila sparnaði

Ég get tekið undir hluta af tillögum SUS, en ekki mjög margt.  Mér finnst mikilvægt, þegar svona tillögur eru lagðar fram að þær feli ekki bara í sér tilfærslu kostnaðar eða eins og í tilfelli greiðslna til landbúnaðarins, stórfellda hækkun útgjalda.

Við yfirferð á lista SUS, þá finnst mér helst eins og SUSarar hafi bara rennt fingrinum yfir fjárlagaliði og hugsað sem svo að hér væri gott að skera niður eða "mér líkar ekki við menningu og söfn, út með það allt".  Mjög mörg atriði á lista SUS eru útgjöld með eyrnamerktar sértekjur, þ.e. tekjurnar eru innheimtar svo þær renni til þessa sérstaka verkefnis.  Falli útgjöldi af fjárlögum, þá er ekki þar með sagt að hætt verði við verkefnið.  Það færist bara til og kostar örugglega jafnmikið og áður.

Af alls um 71,6 ma.kr. "sparnaðartillögum" SUS telst mér til að 57,6 ma.kr. valdi bara tilfærslu útgjalda, þ.e. þeir sem greiða þetta í gegn um skatta í dag, m.a. sérstaklega afmarkaða tekjustofna, mun greiða beint fyrir þetta í staðinn oft í hærra vöruverði, í hærra útsvari til sveitarfélaga, hærri kostnaði eða beinni kostnaðarþátttöku.  Þess fyrir utan, þá mun kostnaður neytenda af afnámi greiðslum til landbúnaðar verða líklega fjórfaldur á við lækkun skattanna með tilheyrandi hækkun launa og launakostnaðar fyrir launagreiðendur, hækkunverðlags til aðmæta kostnaði launagreiðenda og loks hækkun vísitölu neysluverðs.

Svo merkilegt sem það virðist hljóma, þá ganga tillögur SUS að nokkru út á innleiðingu anarkisma, þar sem leggja á af stóran hluta stofnana sem mynda innviði stjórnkerfisins.  Á stundum er eins og tilviljun ein eigi að ráð í hvaða framkvæmdir verður farið.  Örugglega mótmæla menn og segja að markaðurinn eigi að ráða, en "markaðurinn" er einmitt dæmi um anarkisma, þar sem sá frekasti fer sínu fram án tillits til vilja almennings.